З дэлегатамі з Магілёва, што выязджалі на лукашэнкаўскае “веча”, развітваліся так, быццам яны адляталі на Марс.
Дэпутатаў-дэлегатаў, што ехалі на ВНС з плошчы Леніна ў Магілёве, набілася ажно тры аўтобусы. Перад ад’ездам самапрызначаныя дэлегаты ўжо каторы раз распавялі пра свае надзеі на ўласнае лепшае жыццё, якое ім дасць зборышча падхалімаў Лукашэнкі.
Праслаўленне з’езда пачалося задоўга да яго пачатку. Дэлегаты з захапленнем распавядалі пра лёсавызначальныя рашэнні, якія будуць прыняты, у кожным адпаведным і неадпаведным месцы.
Сама адпраўка ў дарогу з плошчы Леніна выглядала даволі камічна. Многія дэлегаты з’явіліся з аб’ёмнымі чамаданамі: ехаць жа цэлых дзве гадзіны і вяртацца не хутка, таму без зменнай бялізны і варанай курыцы, загорнутай у прамаслены нумар “Магілёўскіх ведамасцей”, ніяк не абысціся.
Віталіся так, быццам не сядзелі разам яшчэ днём у кабінетах аблвыканкама, а сустрэліся пасля доўгага расстання.
Фальшывая радасць у чаканні сустрэчы з Лукашэнкам магла б спаборнічаць па ўзроўні пастановачнасці са знакамітай сцэнай адыходу цеплахода “Міхаіл Святлоў”.
Хто ведае, што за лікаванне іх яшчэ чакае, калі дэлегаты вернуцца ў Магілёў, падзарадзіўшыся энергіяй ад састарэлага кіраўніка.
Старшыня магілёўскіх «дэпутатаў» – у захапленні ад палёту Лукашэнкі па афрыканскай дузе і ўласнага галавакружэння ад «адкрытых перспектыў».
Старшыня Магілёўскага абласнога савета «дэпутатаў» Аляксандр Гарошкін дэталёва прааналізаваў нядаўнія візіты Лукашэнкі да афрыканскіх плямёнаў і прыйшоў да шакавальных высноў. Гарошкін перакананы, што сямейныя туры беларускага дыкатара сведчаць:
пра імкненне Беларусі да дыверсіфікацыі знешніх сувязяў і ўмацавання сваіх пазіцый на міжнароднай арэне;
пра тое, што беларускія кампаніі атрымалі новыя магчымасці для выхаду на рынкі М’янмы, Амана і Алжыра;
пра тое, што праведзеныя бізнес-форумы і «круглыя сталы» спрыялі наладжванню прамых кантактаў і абмену вопытам;
пра тое, што візіты садзейнічаюць паспяховаму прасоўванню нацыянальных інтарэсаў і забеспячэнню ўстойлівага развіцця краіны.
Ключавое слова тут, канешне – дыверсіфікацыя. Прасцей кажучы, здольнасць Аляксандра Рыгоравіча Лукашэнкі правільна размяркоўваць сямейны капітал і Аляксандра Рыгоравіча Гарошкіна – граматна размяркоўваць хлусню ў сваіх ліслівых заявах.
Бо ніякіх бізнес-форумаў і «круглых сталоў» праводзіць нават не збіраліся. Усе візіты Лукашэнкі па шырокай афрыканскай дузе праходзілі ў выключна вузкім, сямейным коле.
Але Гарошкіна можна зразумець. Будаўніцтвам паветраных замкаў ён займаецца не таму, што наіўна верыць у тое, быццам бы Алжыр дапаможа ўпарадкаваць Магілёў без крымінальшчыны сярод чыноўнікаў, а Аман укладзе інвестыцыі ў стратныя калгасы вобласці.
Проста ад колькасці лапшы, павешанай на вушы магілёўцаў, залежыць асабісты дабрабыт Гарошкіна. Афрыканская дуга – далёка, а мяккае крэсла ў абласным савеце «слуг народа» – пад рукой. Сядзячы ў ім, можна беспакарана хлусіць электарату пра што заўгодна. Нават пра шырокую Лімпапо, дзе гуляе Гіпапо.
Будучы «мэрам» Бабруйска, чыноўнік вызначыўся актыўнасцю ў сацыяльных сетках.
Асабліва гучнай была адна заява. Яна вартая таго, каб прывесці тэкст даслоўна:
“лично я считаю необходимым всех работников органов государственного управления, принимавших участие в борьбе с красно-белой чумой (начиная с лета 2020 года), прировнять к ветеранам Великой Отечественной. Без ложной скромности заявляю, что я и мои коллеги совершили не меньший подвиг, чем наши деды и прадеды в борьбе с немецко-польским геноцидом нашего народа!”.
Ветэранам Вялікай Айчыннай вайны Студнеў пакуль не стаў. Затое яго нахабнае і зневажальнае да высокага звання салдат Вялікай Айчыннай вайны выказванне пачулі «воіны святла» ў атачэнні Лукашэнкі.
Аляксандра Студнева паднялі да ўзроўню абласнога цэнтра, а потым – і да міністэрскага. Нягледзячы, нават, на тое, што чыноўніку тэрмінова патрэбная трэцяя вышэйшая адукацыя: пасля двух першых ён піша слова «приравнять» з граматычнай памылкай.
У Бабруйску, «прировненный» да міністра, Аляксандр Студнеў хутка разабраўся з падтапленнем падвала жылога дома і ценямі ад будынкаў у агародзе.
Падвал, як і чакалася, адрамантуюць праз год, а цені пакуль застануцца на ранейшых месцах.
В зобу дыханье сперло. Могилевские активисты “Белой Руси” восхитились величием Дворца Независимости.
Делегация Могилевской областной организации «Белая Русь» 30 октября побывала во Дворце Независимости и восхитилась его величием. Экскурсию для активистов организации провела пресс-секретарь Наталья Эйсмонт, известная в народе под кличкой Массандра.
Вот список выводов, к которым пришли могилевский активисты “Белой Руси”:
величественные залы пропитаны духом истории и государственной значимости;
дворец, это символ величия нашей страны, воплощение ее богатства и природной красоты;
здесь гармонично сливаются яркие краски белорусского ландшафта, даря вдохновение и умиротворение;
это место, где талант нашего народа находит свое отражение в уникальных произведениях искусства и архитектуры;
изысканные детали интерьера напоминают о том, что мы способны на великие свершения.
Дворец независимости действительно оформлен с цыганской роскошью и известен тем, именно туда после ухода протестующих с шариками и гвоздиками Лукашенко прилетел с автоматом Калашникова.
Если измерять величие страны количеством резиденций ее правителя, то Беларусь затмит многие страны.
У Лукашенко, тридцать лет управляющего маленькой и бедной страной, восемнадцать роскошных резиденций. А вот из великих свершений – пока только громкие обещания.
Говорили с кубинцами о вопросах снятия противоправной торгово-экономической блокады, вводимой США, укреплении межпартийного диалога и взаимовыгодных отношений. То есть – ни о чём.
По мнению лидера “Белой Руси” Могилевской области Юрия Машина, “такие визиты способствуют не только укреплению двусторонних отношений, но и формированию единого фронта против внешнего давления”.
Командировочные уверены в том, что “сотрудничество между крупными политическими силами, такими как «Белая Русь» и Коммунистическая Партия Кубы, может привести к более тесным экономическим связям и культурным обменам”.
На самом деле, всем прекрасно известно, к чему это приведет – только к обмену делегациями чиновников и стратегическому председательствованию Ольги Чемодановой над белыми и темными силами.
1991 год. Вярхоўны Савет БССР надаў Дэкларацыі аб дзяржаўным суверэнітэце статус канстытуцыйнага закону.
Гэтым самым Беларусь афіцыйна абвясціла сябе незалежнай дзяржавай.
Сведкамі падзеі былі тысячы беларусаў, якія прыйшлі да Дому ўраду, на заклік апазіцыйнай фракцыі Вярхоўнага савету.
Пад ціскам апазіцыі камуністычная большасць, па правале ў Маскве путчу, пагадзілася з прапановамі апазіцыі. Сярод гэтых прапаноў былі – абвяшчэнне незалежнасці, пытанне аб адказнасці кіраўніцтва Вярхоўнага Савету за бяздзеянне ў дні путчу, аб забароне КПБ-КПСС, аб стварэнні ўласнага войска.
Дэкларацыю аб суверэнітэце Беларусі Вярхоўны Савет прыняў 27 ліпеня 1990 году. Гэты дзень стаў Днём незалежнасці Беларусі. У 1995-ым Лукашэнка, якога годам раней выбралі прэзідэнтам, на ініцыяваным ім рэферэндуме змяніў дату Дня незалежнасці, а таксама дзяржаўную сімволіку краіны.
1680 год. Памёр Сімяон Полацкі (Самуіл Пятроўскі-Сітняновіч).
Дзеяч, пісьменнік, энцыклапедыст-асветнік.
Аўтар вершаў, п’есаў, падручнікаў, філасофскіх твораў.
Скончыў Кіева-Магілянскую, Віленскую езуіцкую акадэміі. Выкладаў у брацкай школе ў Полацку.
Лічыў, што сапраўдны цар – той, хто дбае аб грамадзянах, думае пра іх патрэбы. Тыран – рабуе і крыўдзіць падданых.
У Полацку з 1994 года працуе Музей-бібліятэка Сімяона Полацкага. Пастаўлены яму помнік.
1780 год. Нарадзіўся Ігнат Анацэвіч.
Гісторык і педагог, прафесар Віленскага ўніверсітэту.
Адзін са стваральнікаў нацыянальнай беларускай гістарыяграфіі.
Стваральнік першага спецыялізаванага ўніверсітэцкага курсу па мінуламу беларускага і літоўскага народаў.
Стварыў цэласную карціну гісторыі Вялікага Княства Літоўскага, склаў перыядызацыю гісторыі ад 1009 да 1569 гадоў ды распрацаваў класіфікацыю гістарычных крыніц.
1932 год. Нарадзіўся Пятрусь Макаль.
Пісьменнік, паэт, драматург, перакладчык.
Аўтар блізу 20 зборнікаў паэзіі, кніг для дзяцей, вершаваных п’есаў паводле фальклорных матываў. Іх ставілі ў тэатры юнага гледача і іншых тэатрах.
Яго творы перакладзены на многія мовы.
1953 год. Нарадзіўся Уладзімір Арлоў.
Пісьменнік, паэт, гісторык.
Майстар гістарычнай прозы, іранічны эсэіст.
Адзін з найбольш папулярных, прадуктыўных (каля 70 кніг) і тытулаваных (з дзясятак літаратурных і выдавецкіх прэміяў) сучасных літаратараў.
Яго творы перакладзены на дзясяткі моваў. Ягонае эсэ «Незалежнасць – гэта…» перакладзенае больш, чым на 25 моваў. Яно напісанае ў 1990-ым.
Ён аўтар вядомых кніг «Дзесяць вякоў беларускай гісторыі» (у суаўтарстве з гісторыкам Генадзем Сагановічам), «Айчына: маляўнічая гісторыя. Ад Рагнеды да Касцюшкі».
Аўтар сцэнарыяў навукова-дакументальных фільмаў «Еўфрасіння Полацкая», «Полацкія лабірынты», «Сімяон Полацкі» і іншых.
1991 год. Памёр Вацлаў Пануцэвіч (Папуцэвіч).
Гісторык, дзеяч беларускай эміграцыі.
Адзін з арганізатараў «руху маладых адраджэнцаў» у Заходняй Беларусі.
У ЗША ўзначальваў Задзіночанне беларускіх скаўтаў на чужыне, Беларуска-амерыканскае каталіцкае таварыства, выдаваў каталіцкія часопісы.
Апрацоўваў і выдаваў казкі, чытанкі, пераклаў на беларускую мову літургію Іаана Залатавуста, «Падарожжа Гулівера…» Джонатана Свіфта.
Даследчык гісторыі Літвы і Беларусі, беларускага скаўтынгу, вышэйшых школ Беларусі, Беларускай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы.
2008 год. Памёр Васіль Несцярэнка.
Фізыік, спецыяліст у галіне ядзернай энергетыкі і радыяцыйнай бяспекі.
Аўтар больш за 300 навуковых працаў і 320 вынаходніцтваў.
Праціўнік пабудовы АЭС у Беларусі.
Удзельнік ліквідацыі наступстваў катастрофы на ЧАЭС, дамагаўся выселіць людзей з зоны радыусам 100 км ад атамнай станцыі.
Дырэктар Інстытуту ядзернай энергетыкі АН БССР, незалежнага беларускага інстытуту радыяцыйнай бяспекі «Белрад».
За сваю дзейнасць быў звольнены з працы і зазнаў пагрозы ад КДБ. Страшылі адправіць у псіхіятрычную лякарню.
2019 год. Памёр Пятро Васючэнка.
Літаратуразнаўца.
Працаваў загадчыкам кафедры беларускай мовы і літаратуры Мінскага лінгвістычнага ўніверсітэту.
Даследчык сучаснай беларускай драматургіі, спадчыны Янкі Купалы.
Аўтар літаратурна-крытычных работ, даведніка «Вялікія пісьменнікі XX стагоддзя», кніг прозы.
Яго творы перакладзены на еўрапейскія мовы.
У публікацыі выкарыстаныя звесткі з рэсурсу «Вікіпедыя» і іншых адкрытых крыніцаў.
Лукашенко поощрил медалями и благодарностями могилевского идеолога и активистов “Белой Руси”. Он раздал государственные награды “представителям различных сфер деятельности”.
Среди награжденных представителей Могилевской области:
Начальница главного управления идеологической работы и по делам молодежи Могилевского облисполкома Екатерина Музыченко (на фото).
Член хотимской районной организации РОО «Белая Русь» Юрий Курзенков.
Член совета горецкого районного отделения Могилевской области Белорусской партии «Белая Русь» Леонид Егоренко.
Есть в списке награжденных чиновники, правоохранители и учителя, но “трудовые заслуги” функционеров пропаганды, похоже вызывают особое расположение Лукашенко.
Что касается Екатерины Музыченко, то в своих выступлениях она выражала надежду на то, что “будут разработаны индикаторы оценки эффективности идеологической работы.”
Наверху решили, что можно обойтись и без лишней возни с какими-то индикаторами. Эффективность, как шило – в мешке не утаишь.
Могилевский облсуд неожиданно вспомнил о том, когда была провозглашена независимость современной Беларуси.
Подача информации о принятии Верховным Советом БССР 27 июля 1990 года Декларацию «О государственном суверенитете Белорусской Советской Социалистической Республики» в телеграм-канале облсуда выглядит весьма оригинально. Начинается она то ли с вопроса, то ли с утверждения (поскольку нет самого знака вопроса” – “А вы знали…”. Уже одно это говорит о том, что в лукашенковской Беларуси одна из важнейших дат в истории белорусского государства сведена на уровень события, о которым могут знать лишь какие-то редкие знатоки. И даже то, что Могилевский облсуд обозначает Декларацию как “судьбоносный документ, с которого начался путь Беларуси к независимости”, никак не меняет такое достаточно грустное положение вещей.
Хотя уже признание Декларации судьбоносной для Беларуси и символом возрождения национальной государственности похвально само по себе.
“27 июля стало символом правовой субъектности Беларуси, ее готовности самостоятельно строить политическую систему, экономику и общественные отношения” – говорится в сообщении облсуда.
Спорить с этими утверждениями невозможно. Всё так. Вот только понимают ли в облсуде, что нынешней лукашенковской власти историческая правда не нужна. Потому что даже от упоминания принятия Декларации о независимости Беларуси возникают вопросы. И самый главный – почему же в Беларуси 27 июля не празднуется День независимости, что логично вытекало бы из события этого дня в 1990 году? Следующий вопрос – какую же независимость празднуют в Беларуси 3 июля? И какое такое событие тогда произошло, что после того дня 3 июля Беларусь стала независимой?
Смогут ли в Могилевском облсуде ответить на такие простые, но очень каверзные вопросы? Думается, что смогут, вот только ответы будут не в пользу тех, кто в 1996 году попытался извратить и исказить белорусскую историю и историю ее стремления к независимости. Попытка, к сожалению, во многом удалась, о чем и свидетельствует вышеупомянутое “А вы знали…”.
Калі беларусаў папрасілі назваць дасягненні і правалы краіны за апошнія пяць і трыццаць гадоў, вынікі апытання здзівілі нават сацыёлагаў. Даследаванне ў траўні правёў Цэнтр новых ідэй, і яго ўдзельнікамі сталі жыхары Беларусі. Упершыню грамадства загаварыла пра сябе не па сцэнары, а па сумленні – і гэта, магчыма, галоўнае дасягненне.
На мінулым тыдні я спрабаваў патлумачыць пляменніцы, чаму ў нашай краіне так шмат «святаў працы», але так мала працы, якая радуе. Яна, не задумваючыся, спытала: «А што, у вас ёсць святы, дзе можна проста адпачыць?». Мы абодва засмяяліся – яна з наіўнасці, я з горкай іроніі. Бо ў гэтай краіне нават адпачынак – гэта працоўная норма.
Такія размовы, як і нядаўняе апытанне, паказваюць: беларусы пачынаюць гаварыць пра сябе і сваю краіну без аглядкі на афіцыйныя лозунгі. І гэта, магчыма, галоўны сімптом зменаў, якія адбываюцца не ў кабінетах, а ў сэрцах людзей.
Першая рэакцыя на вынікі апытання – здзіўленне. Не таму, што беларусы назвалі пэўныя дасягненні ці правалы, а таму, што большасць наогул нічога не назвала. Больш за 60% апытаных не змаглі прывесці ні поспехаў, ні няўдач краіны – ні за апошнія пяць гадоў, ні за апошнія трыццаць. Па словах сацыёлагаў, такія лічбы – рэдкасць. Гэта маўчанне – ці то ад страху, ці то ад безнадзейнасці.
61% не назваў поспехаў за апошнія пяць гадоў, 62% – за апошнія трыццаць. Што да няўдач – тут маўчанне яшчэ мацнейшае: 66% не назвалі іх у бліжэйшай перспектыве і 67% – у доўгатэрміновай. Калі ж улічыць і тых, хто канкрэтна напісаў «няма поспехаў» – такіх ужо каля 70%.
І ўсё ж частка беларусаў адказала. І вось што цікава: топ-5 поспехаў за апошнія пяць і трыццаць гадоў амаль супадае. Гэта – эканоміка і развіццё (наколькі гэта слова яшчэ што-небудзь значыць), мір і адсутнасць вайны, стабільнасць хоць бы на мінімуме, захаванне сацыяльнай дзяржавы і адчуванне бяспекі. За трыццаць гадоў яшчэ дадаюць – незалежнасць і суверэнітэт. Гэта як калі чалавек пасля шторму радуецца, што хата не развалілася. Не таму, што яна прыгожая – а таму, што яна проста стаіць.
Сацыёлаг Андрэй Коршуноў адзначыў, што людзі лічаць поспехам ужо тое, што краіна хоць неяк функцыянуе. Гэтая “нармальнасць” – ужо перамога. І тут цяжка не пагадзіцца: калі палова жыцця праходзіць у чаканні горшага, тое, што нічога не мяняецца – успрымаецца як дабро.
Што да няўдач – сярод адказаў часцей за ўсё гучалі страта свабоды, рост рэпрэсій, эміграцыя, раз’яднанасць грамадства, знішчэнне палітычнай канкурэнцыі. Праўда, гэта гаварылі тыя, хто яшчэ не згубіў здольнасць гаварыць.
Але самае цікавае – гэта тое, што людзі пачалі аналізаваць. Не проста прымаць або адмаўляць, а думаць. Сумнявацца. І гэта, магчыма, галоўны крок да сапраўдных зменаў.
Можа, сапраўдныя дасягненні не ў заводах і дарогах, а ў тым, што людзі пачалі задаваць пытанні? Што яны перасталі верыць у простыя адказы і пачалі шукаць свае? І калі гэта так, то, магчыма, мы ўсё ж рухаемся наперад. Ці хаця б пачынаем рухацца. І гэта ўжо нямала.
У чэрвені беларусам зноў павысілі тарыфы на ацяпленне і электрычнасць. Ураду, як звычайна, хапіла некалькіх лічбаў у пастанове, каб перарабіць твой бюджэт. А табе — новы графік душу, дзяжурствы каля лямпачкі і цяплейшыя шкарпэткі. Мы праверылі, як гэта адчуваецца знутры, на прыкладзе Магілёва — горада, дзе цеплыня заўжды была паняццем адносным.
Калі ў кватэры з раніцы холадна, я звычайна вінавачу сваю няздольнасць стаць гаспадаром свайго жыцця. Але 1 чэрвеня мая мара хоць нешта кантраляваць зноў стала даражэй. Гэта не метафара. Гэта пацверджана пастановай №313, якой Савет Міністраў Беларусі падняў тарыфы на ацяпленне, электрычнасць і ўсё, што яшчэ можна ацяпліць, запаліць і выключыць.
Гэтая вестка прыйшла якраз тады, калі я чысціў вентыляцыю на кухні. І падумаў: вось, нават паветра стала каштаваць. Праўда, не з першага погляду. Спачатку там — лічбы, індэксы, «Гкал» і «кВт/г», а ўжо потым — чыстыя эмоцыі, у выглядзе 27,68 рубля/ Гкал за ацяпленне двухпакаёўкі. На два з паловай рублі больш, чым у маі. Здавалася б, дробязь. Але калі ты з Магілёва, і табе яшчэ трэба купіць кефір, новыя нагавіцы і квіток у тралейбус — дробязі заканчваюцца хутка.
У нашым горадзе ўсё заўсёды крыху танней, крыху спакайней, крыху павольней. Нават змены цэнаў тут успрымаюцца як дрэннае надвор’е: пачалося — ператрываем. Але з кожным «ператрываем» усё цяжэй пераконваць сябе, што ўсё пад кантролем. Калі тарыф «тры капейкі» пераўтвараецца ў 4,54 капейкі за кВт/г, ты пачынаеш лічыць не толькі электрычнасць, але і свае думкі.
А ў каго іх яшчэ менш — дык гэта ў тых, хто «не зарэгістраваны». Так званыя «тунеядцы» — страшнае слова для дзяржавы, якое апраўдвае тарыф у 4,8 разы большы. Уявіце, што вам не толькі не падзякавалі за тое што вы вязеце грошы ў краіну, але яшчэ і прыслалі рахунак у чатыры разы большы. Папросту за тое, што вы — зручны аб’ект для сістэмы.
Я не хачу перабольшваць. Усё ж, як кажуць, «гэта толькі грошы». Але за гэтымі грашыма стаіць прынцып: ці мае грамадзянін права на цяпло ў сваёй кватэры без пастаянных «планаў аптымізацыі»? Ці магчыма быць самастойным у краіне, дзе самастойнасць вымяраецца ў рублях на гігакалорыю?
Можа, гэта я ўжо звыкся не шукаць сэнсу там, дзе ён і не закладваўся. Бо калі кожны раз, як мерзнеш, табе прапануюць «яшчэ трохі пачакаць», міжволі ўзнікае адчуванне, што самі яны сядзяць пры халодных батарэях і з лінейкай вымяраюць цярпенне. І сапраўды, тут нават ледзяная вада праходзіць праз фільтр бюджэту, а кожны дадатковы градус — як праект пастановы.
Калісьці я смяяўся з амерыканцаў, якія носяць пухавікі пры +10. Цяпер я сам у іх уцяпляю кухню, каб зэканоміць. І нават не таму, што халодна. А таму што даражэй.
Не здзіўлюся, калі праз некалькі гадоў кВт/г стануць у нас на ўліку гэтак жа скрупулёзна, як некалі бабулі пералічвалі капейкі на базары. Абагравальнік будзе выглядаць як інвестыцыя, а не бытавы прыбор, а прыняць душ — як узважыць усе «за» і «супраць» перад пераездам у іншы край: занадта затратна, каб рабіць гэта без стратэгіі.
Але можа, усё ж, гэта і ёсць найвышэйшы ўзровень кантролю — калі ты сам выбіраеш, мерзнуць ці плаціць. Можа, і ёсць нешта дарослае ў тым, каб не сварыцца з сістэмай, а проста з’ехаць на дачу з печкай. А можа, мы ўсе — проста батарэі. Толькі ўжо разраджаныя.
Якуб Ясінскі
Архіўнае фота / ілюстрацыя на тэму грошай: LookByMedia
