Перамовы па разнарадцы: як магілёўскія чыноўнікі спрабуюць «арганізаваць рынак» і прымусіць усіх “засупрацоўнічаць” з 15 красавіка.
У Магілёве вырашылі «наладзіць кааперацыю» паміж буйнымі прадпрыемствамі і малым бізнесам. На гэты раз – праз анлайн-перамовы, якія арганізуе Беларускі фонд фінансавай падтрымкі прадпрымальнікаў. Удзельнічаюць МАЗ, БЕЛАЗ, БАТЭ, Белкамунмаш.
Фармальна ўсё выглядае прыгожа: развіццё кааперацыйных ланцужкоў, уцягванне малога і сярэдняга бізнесу, імпартазамяшчэнне, сінергія. На практыцы чыноўнікі ў чарговы раз спрабуюць уручную сабраць тое, што ў нармальнай эканоміцы складаецца само.
Калі буйному заводу сапраўды патрэбны пастаўшчык ён імгненна яго знаходзіць. Хутка. Праз рынак, тэндэры, кантакты, рэкамендацыі, уласныя службы закупак. Калі малому бізнесу выгадна працаваць з МАЗам або БЕЛАЗам – сустрэцца не праблема.
У нашым жа выпадку прапануецца сабраць усіх у Zoom і прымусіць «наладжваць кааперацыю». А каманда “губернатара” Ісачанкі выступае як мадэратар «эканамічнай рухухі» і імітуе працэс.
У выніку атрымліваецца дзіўная канструкцыя:
буйныя прадпрыемствы прыходзяць, таму што «трэба»;
малы бізнес падае заяўкі, таму што «раптом атрымаецца»;
чыноўнікі адчытваюцца аб колькасці перамоў.
Можна сабраць сотню кампаній у адной відэаканферэнцыі – гэта не створыць ні канкурэнцыі, ні эфектыўнасці, ні рэальнай кааперацыі.
А яно і не трэба. Што робіць Лукашэнка, калі нешта не працуе? Правільна. Збірае нараду. Яна праходзіць і можна бяздзейнічаць далей. Таму ў Магілёве і не выдумляюць нічога новага.
Пенсіянер з Крычаўскага раёна знайшоў ружжо, захоўваў яго 20 гадоў, а потым вырашыў пастраляць і зарабіў два гады пазбаўлення волі.
Гэтая гісторыя пачалася яшчэ ў 2005 годзе. Жыхар Крычаўскага раёна падчас уборкі ў сябе дома натрапіў на ружжо і патроны.
Знаходку ён не здаў у міліцыю, хаця выдатна разумеў, што абавязаны гэта зрабіць. Замест гэтага пакінуў зброю – нібыта для таго, каб адпужваць ваўкоў.
Доўгі час ружжо ляжала без справы. Але летам мінулага года мужчына вырашыў ім скарыстацца. Прыняўшы на грудзі, ён прапанаваў сябру павесяліцца і пастраляць.
Міжнародны дзень цыган. Зацверджаны Першым Сусветным кангрэсам цыган (8 красавіка 1971, Лондан, прысутнічалі дэлегаты з 30 краін).
У гэты дзень у многіх краінах праводзяцца Міжнародныя цыганскія фестывалі, ладзяцца фотавыставы, кінапаказы, працуюць спецыяльныя класы па тэатральным мастацтве, спевах і танцах, праходзяць канцэрты.
Цыганы не маюць сваёй дзяржавы, але маюць свой сцяг – двукалёр па гарызанталі; сіняе (неба) поле зверху, зялёнае (зямля) – знізу, на іх фоне – чырвонае кола, якое ўвасабляе качавы лад жыцця.
Першая ўзгадка пра цыганоў на Беларусі датаваная 1501 годам, калі цыганскі важак Васіль з Міра атрымаў ахоўную грамату ад літоўскага князя Аляксандра Ягелончыка.
Цыгане – гэта 80 этнічных груп. Жывуць яны па ўсім свеце. Іх каля 18 мільёнаў чалавек, у тым ліку ў краінах ЕС ад 10 да 12 мільёнаў.
Згодна з перапісам 2019 года, у Беларусі жыве каля 7 000 цыган (у 1989 годзе – 10 800) – беларуска рома (мінчаны, віцебшчукі, ліпенцы, халадорэ і інш.), бежанцытка рома, халадытка рома, польска рома (бернікі, курсакі, удзейкі), літоўска рома (бучкі, флюкі), лотфітка рома, сэрвы, кэлдэлары, цыгане-мусульмане – люлі (мугат).
У Віцебскім і Жлобінскім раёнах да вайны нават існавалі цыганскія калгасы. У Магілёўскай вобласці цыганы кампактна жывуць ў бабруйскай Цітоўцы, магілёўскіх Грабянёва і Чапаеўцы.
Ураджэнец Віцебска цыган Вальдэмар Калінін – вядомы ў свеце пісьменнік, паэт, аўтар першага поўнага пераклада Бібліі на цыганскую мову.
Цыганскія карані маюць Пабла Пікасо, Элвіс Прэслі, Чарлі Чаплін, Роні Вуд, Галіна Вішнеўская, Ганна Нятрэбка, Філіп Кіркораў, Златан Ібрагімавіч.
Дзень арханёла Гаўрыіла-Дабравесніка. Сабор Арханёла Гаўрыіла.
У народзе яго так ахрысцілі за тое, што ён не раз з’яўляўся да людзей з добрымі весткамі.
Сабор – “сход”. Людзі збіраюцца разам і славяць Арханёла Гаўрыіла, яго імя азначае “крэпасць Божая”.
Гаўрыіл натхняў сваёй прысутнасцю прарока Майсея, калі той пісаў Быццё, адкрыў будучыню іудзейскага народа прароку Данілу, паўстаў перад святой Ганнай і расказаў, што тая народзіць дачку Марыю, і стане Марыя маці Ісуса Збавіцеля.
З таго моманту, як Марыя ўвайшла ў храм Ерусаліма, ён неадступна знаходзіўся побач з ёй усё яе зямное жыццё. Арханёл Гаўрыіл распавёў святару Захара аб нараджэнні Іаана – Хрысціцеля Гасподняга.
Гаўрыіл падтрымліваў Ісуса, калі той маліўся ў садзе Гефсімана перад пакутамі. Ён жа абвясьціў жанчын аб Уваскрашэнні Хрыстовым, і тыя прыйшлі памазаць Яго цела мірам.
1891 год. Нарадзіўся Клаўдзій Дуж-Душэўскі (1891–1959).
Беларускі палітычны дзеяч, дыпламат, рэдактар, педагог, архітэктар. Аўтар эскіза сучаснага бел-чырвона-белага сцяга.
У 1912 годзе далучыўся да беларускага руху, іграў Крыніцкага ў «Паўлінцы» Я. Купалы. Калі вучыўся ў Пецярбургскім горным інстытуце быў актывістам Беларускага навукова-літаратурнага гуртка студэнтаў Пецярбургскага ўніверсітэта.
Працаваў у Белнацкаме, у Віленскай беларускай радзе, старшынёй Цэнтральнай беларускай рады Віленшчыны і Гродзеншчыны. Адзін з ініцыятараў стварэння Беларускай вайсковай камісіі, дыпламатычны прадстаўнік урада БНР у дзяржавах Балтыі.
Эміграваў у Літоўскую рэспубліку, дзе працаваў у міністэрствах беларускіх спраў, замежных спраў, сувязі Літвы, інжынерам-будаўніком, адзін з кіраўнікоў Беларускага цэнтра ў Літве, Літоўска-Беларускага таварыства, выдавец часопісаў «Беларускі сцяг», «Крывіч», «Беларускі асяродак». Апрацаваў разам з В. Ластоўскім, Т. Іваноўскім лацінска-руска-беларускі слоўнік па арніталогіі. Перакладаў на беларускую мову падручнікі для сярэдніх школ.
Быў рэпрэсаваны савецкімі ўладамі (1940–1941). Быў вызвалены з турмы пасля захопу немцамі Коўна.
У жніўні 1943 года арыштаваны нямецкімі ўладамі разам з жонкай за ўкрыццё яўрэяў і адпраўлены ў канцлагер. Праз заступніцтва сяброў вызвалены праз 4 месяцы.
У 1944–1946 гадах – дацэнт Каўнаскага ўніверсітэта, загадчык кафедры гісторыі архітэктуры. Аўтар дзясяткаў будынкаў у Каўнасе, Панявежысе, Клайпедзе, Шаўляі.
Апрыштоўваўся савецкімі ўладамі і знаходзіўся пад следствам (1946–1947, 1952). У 1952 годзе асуджаны на 25 гадоў зняволення як беларускі нацыяналіст. Датэрмінова вызвалены ў 1955 годзе.
1921 год.У.Ленін даў загад аказаць дапамогу па ўдасканаленню вынаходніцтва ў галіне радыё і тэлебачання Міхаілу Бонч-Бруевічу (1888–1940).
Міхаіл Бонч-Бруевіч – рускі і савецкі радыётэхнік, заснавальнік расійскай радыёлямпавай прамысловасці. Член-карэспандэнт АН СССР, прафесар Маскоўскага вышэйшага тэхнічнага вучылішча, Ленінградскага інстытута інжынераў сувязі, доктар тэхнічных навук. Унёс значны ўклад у развіццё радыёфізікі. Аўтар падручнікаў, навуковых прац, а таксама каля 60 патэнтаў на вынаходніцтвы ў галіне радыётэхнікі.
Выхадзец з шырокага і вядомага на паўднёвым захадзе Расійскай імперыі дваранскага роду Бруевічаў, выхадцаў са шляхецтва Рэчы Паспалітай, заснавальнікам якога лічыцца У. Бруевіч, які валодаў з 1561 года сялом Саматэвічы (цяпер Касцюковіцкі раён).
1946 год. У Жэневе прайшло апошняе паседжанне Лігі Нацыяў – “маці” ААН.
Ліга Нацый была заснавана ў выніку Версальскага пагаднення ў 1919–1920 гадах як аснова Версальска-Вашынгтонскай сістэмы. У 1934–1935 гадах у Лігу Нацый ўваходзіла 58 дзяржаў-удзельнікаў. Мэты Лігі Нацый ўключалі ў сябе: раззбраенне, прадухіленне ваенных дзеянняў, забеспячэнне калектыўнай бяспекі, урэгуляванне спрэчак паміж краінамі шляхам дыпламатычных перамоў, а таксама паляпшэнне якасці жыцця на планеце.
Афіцыйнымі мовамі Лігі Нацый былі французская, англійская і іспанская
14 снежня 1939 года СССР быў выключаны з Лігі Нацый за напад на Фінляндыю.
1949 год. Памёр Фёдар Дамінікоўскі (1905–1949).
Беларускі глебазнавец, гісторык, географ, геолаг, даследчык фасфатавых радовішчаў Магілёўскай вобласці, папулярызатар геаграфіі. Кандыдат сельскагаспадарчых навук.
Скончыў Варонежскі ўніверсітэт, у якім быў сакратаром беларускага студэнцкага зямляцтва ў Варонежы. Працаваў у Беларускім доследым інстытуце сельскай і лясной гаспадаркі, ва Усесаюзным інстытуце сельскай гаспадаркі ў Саратаве, маскоўскім Інстытуце паўночнай збожжавай гаспадаркі, загадчыкам кафедры геалогіі і глебазнаўства БДУ (з 1943), вучоным сакратаром Савета ўніверсітэта. Даследчык гісторыі навукі і культуры Беларусі, аўтар больш як 200 артыкулаў біябібліяграфічнага слоўніка «Выдатныя дзеячы беларускай зямлі» (1945–1947), вялікай колькасці артыкулаў для часопіса “Беларусь”.
1956 год. Адкрыццё Беларускага дзяржаўнага тэатра юнага гледача. Другое адкрыццё.
Тэатр быў створаны ў Мінску ў 1931 годзе М. Кавязіным. Спыніў сваё існаванне ў 1941 годзе.
Займае будынак 1936–1937 гадоў пабудовы, які быў адноўлены ў 1952–1954 гадах.
Комплексу Тэатра юнага гледача і Палаца піянераў і школьнікаў нададзены статус гісторыка-культурнай каштоўнасцю рэспубліканскага значэння.
У 2011–2015 гадах будынак быў на рэканструкцыі.
Рэпертуар тэатра складаецца з пастановак для дзяцей і падлеткаў.
1959 год. У Парыжы памёр Леан Уладзіслаў Радзівіл (1888–1959).
Вайсковец, мецэнат, апошні ардынат нясвіжскі, ваенны, грамадскі і палітычны дзеяч Польшчы. Ахвяра рэпрэсій.
Служыў у Праабражэнскім лейб-гвардыі палку, у генштабе рускай арміі, у тым ліку пры Стаўцы ў Магілёве.
У польскай арміі служыў у выведвальным аддзеле Генеральнага штаба. У 1935 годзе стаў апошнім 17-ым нясвіжскім і 14-ым клецкім ардынатам, пасяліўся ў Нясвіжы, займаўся замкам, заснаваў агурочны завод.
За некалькі дзён да захопу Чырвонай Арміяй Нясвіжу, у верасні 1939 года вывез і схаваў значныя каштоўнасці нясвіжскага замка.
Быў арыштаваны і ўтрымліваўся ў турмах Мінска, Масквы. Быў абмяняны на вязняў рэжыму Мусаліні і пераехаў у Італію, потым Вялікабрытанію, у Парыж.
Яго ўнучка Дзіяна Марыя Роза Караба-Тэтаманці наведвала Нясвіжскі палац у 2014 і 2017 гадах і ўздымала пытанне аб перапахаванні Леана ў радавой спачывальні.
1966 год. Генеральным сакратаром ЦК КПСС абраны Леанід Брэжнеў (1906–1982).
Кіраўнік СССР (1964–1982), Генеральны Сакратар КПСС (1966–1982) і Старшыня Прэзідыуму Вярхоўнага Савета СССР (1960–1964, 1977–1982). Чатырохразовы Герой Савецкага Саюза, Герой Сацыялістычнай Працы. Маршал.
Меў 117 савецкіх і замежных узнагарод, у тым ліку вышэйшага ваеннага ордэна “Перамога” (за подпісам Старшыні Вярхоўнага Савета М. Гарбачова).
Пасля сканчэння Курскага земляўпарадкавальна-меліяратыўнага тэхнікума (1927), працаваў у Коханаўскім раёне Аршанскай акругі (зараз – в. Багданаўка Талачынскага раёна), наведваў Оршу, Талачын, Шклоў, Друцк, Смальяны, Стараселле.
1991 год. Камісія Вярхоўнага Савета РСФСР зацвердзіла вяртанне да трыкалёра ў якасці дзяржаўнага сцяга.
Трыкалёр быў адменены ў 1918 годзе.
Сцяг у Расіі аднавілі нягледзячы на тое, што яго выкарыстоўвалі калабаранты ў 1941–1945 гадах. Не менш за 400 000 рускіх служылі ў фашыстаў, ад 80 000 да 135 000 казакоў служылі у Вафен-СС, паліцыі. Вядомы 15-ы казачы кавалерыйскі корпус СС, некалькі рускіх дывізій СС, брыгады СС “Дружына”, 1-я гвардзейская Руская Вызвольная армія, Руская Вызвольная Армія Вермахта (12 корпусаў, 13 дывізій, 30 брыгад), Руская Вызвольная Народная Армія, Руская Нацыянальная Народная Армія, Руская Нацыянальная Армія, авіяцыйны корпус і іншыя.
2011 год. У ЗША Памёр Станіслаў Галактыёнаў (1937–2011).
Беларускі савецкі і амерыканскі навуковец, адзін з заснавальнікаў малекулярнага мадэлявання. Доктар біялагічных навук.
Скончыў Беларускі лесатэхнічны інстытут, аспірантуру Інстытута эксперыментальнай батанікі АН БССР.
Працаваў у Інстытуце арганічнага сінтэзу АН Латвійскай ССР, інстытуце біялогіі АН БССР (да 1991), у Цэнтры малекулярнага дызайну Вашынгтонскага ўніверсітэта, дзе стаў міжнародна вядомым. Займаўся малекулярнай біялогіяй. Адзін з заснавальнікаў малекулярнага мадэлявання.
Аўтар больш сотні навуковых прац, якія перакладзены на еўрапейскія мовы.
Скончыў БДУ. Працаваў дацэнтам кафедры эксперыментальнай фізікі і фізічнай электронікі БДУ, намеснікам дэкана фізічнага факультэта, вядучым навукоўцам радыёфізічнага аддзялення, першым дэканам факультэта радыёфізікі і электронікі БДУ. Займаўся даследаваннямі плазмавай тэматыкі.
2022 год. З тэрыторыі ДНР нанесены ракетны ўдар па чыгуначным вакзале ва ўкраінскім Краматорску.
Загінулі 52 чалавекі, у тым ліку 5 дзяцей, паранена больш за 100 чалавек. Адна ракета патрапіла ў часовую залу чакання на вакзале, калі на ім знаходзілася каля 4 000 чалавек, якія чакалі эвакуацыі, другая ракета не разарвалася – на ёй быў надпіс “За детей”.
Краматорск з 12 красавіка па 5 ліпеня 2014 года быў захоплены сепаратыстамі ДНР, потым вызвалены. У кастрычніку 2014 года у Краматорск пераехала украінская Данецкая абласная ваенна-грамадзянская адміністрацыя. Краматорск стаў адміністрацыйным цэнтрам Данецкай вобласці.
Слаўгарад у Магілёўскай вобласці і Жлобін у Гомельскай сталі адзінымі гарадамі ў Беларусі, дзе ў сакавіку не выпала ані кроплі дажджу.
Паводле Белгідрамета, сакавік 2026 года стаў надзвычай сухім месяцам. У Беларусі за гэты перыяд выпала толькі 10% сярэднемесячнай нормы ападкаў, а гэта 3,8 мм. Пры гэтым на ўсіх пунктах назіранняў па ўсходзе краіны былі абноўленыя абсалютныя месячныя мінімумы ападкаў. На працягу ўсіх дэкад месяца выпадзенне ападкаў фіксавалася ў экстрэмальна малым аб’ёме. А вось на метэастанцыях Жлобін і Слаўгарад цягам месяца ападкі не назіраліся ўвогуле.
Акрамя таго, сакавік 2026 года стаў рэкордна цёплым месяцам. Сярэдняя па Беларусі тэмпература паветра склала 5,8 градуса вышэй за нуль, што вышэй за кліматычную норму на пяць градусаў.
Магілёўскі аблсуд прызначыў 15 гадоў і шэсць месяцаў калоніі магілёўцу, які вар’яцкім чынам здзекваўся са сваёй сужыцелькі.
Гісторыя адбылася ў жніўні 2025 года ў шматпавярховым доме па вуліцы Бярозаўскай абласнога цэнтра. У той дзень 45-гадовы мужчына запрасіў маці сваёй сужыцелькі ў кватэру, дзе ён нібыта зрабіў рамонт. Яны распівалі спіртное, і ён прасіў дапамагчы памірыцца з 30-гадовай дачкой. У сваю чаргу сужыцельцы не падабалася, што ён злоўжывае алкаголем. Разам яны жылі ў яе кватэры, пазнаёміўшыся ў лютым гэтага года. Як бачна, нікога нікому памірыць не ўдалося, і сварка хутка перарасла ў працяглы і жорсткі гвалт.
Мужчына збіваў жанчыну, душыў, цягаў па кватэры за валасы, не даваў дыхаць. У нейкі момант ён выкінуў яе з балкона другога паверха.
Калі на дапамогу прыйшла маці пацярпелай, агрэсар не спыніўся і ўжыў сілу супраць яе. А калі зразумеў, што яго выкінутая з балкона сужыцелька пасля падзення выжыла, паспрабаваў давесці пачатае да канца: выбег на вуліцу, зацягнуў яе назад у кватэру і зноў пачаў збіваць, спрабуючы яшчэ раз скінуць з балкона.
Спыніць гэта ўдалося толькі дзякуючы суседзям, якія ўмяшаліся і фактычна выратавалі жанчыне жыццё.
У выніку пацярпелая атрымала цяжкія траўмы, небяспечныя для жыцця. Яе маці таксама была збіта.
Суд прызнаў мужчыну вінаватым і, акрамя вялікага тэрміну, прызначыў яму прымусовае лячэнне ад алкагалізму. Таксама ён мусіць выплаціць пацярпелым 21 тысячу рублёў кампенсацыі.
Моцны паслабляльны эфект аказаўся ў зефіра NanoFit ад бабруйскага «Чырвонага харчавіка».
У сацыяльнай сетцы Threads апошнімі днямі актыўна абмяркоўваюць незвычайны эфект зефіру NanoFit. Гэта заўважыла “Наша ніва”. Карыстальнікі масава дзеляцца досведам і папярэджваюць: папулярны ласунак можа дзейнічаць як моцны паслабляльны сродак.
Прадукт пазіцыянуецца як больш «здаровая» альтэрнатыва звычайнаму зефіру, бо ў яго складзе няма цукру, замест яго выкарыстоўваецца падсалоджвальнік мальтыт, а агульная каларыйнасць ніжэйшая. Аднак менавіта гэты інгрэдыент і стаў прычынай нечаканага эфекту.
Дыскусія пачалася з допісу карыстальніцы, якая пацікавілася, ці сутыкаліся іншыя з дыярэяй пасля ўжывання гэтага зефіру. Публікацыя хутка стала віруснай і сабрала сотні водгукаў. Многія пацвердзілі падобную рэакцыю арганізма. На хвалі цікавасці попыт на прадукцыю рэзка вырас, і, паводле пакупнікоў, цяпер знайсці яе ў продажы стала значна складаней.
Вытворца, аднак, не хавае магчымых наступстваў. На ўпакоўцы зефіру ёсць папярэджанне: празмернае ўжыванне прадукта можа мець паслабляльны эфект.
Каб высветліць, якая колькасць зефіру можа быць бяспечнай, журналісты звярнуліся да самога прадпрыемства. Як патлумачыла супрацоўніца «Чырвонага харчавіка», рэакцыя на мальтыт індывідуальная: у некаторых людзей ён не выклікае ніякіх сімптомаў, у іншых можа прывесці да ўздуцця і засмучэння стрававання. Таму пачынаць знаёмства з прадуктам раяць з невялікіх порцый і паступова іх павялічваць.
Рэцэптура NanoFit распрацоўвалася каля двух з паловай гадоў сумесна з навукоўцамі Нацыянальнай акадэміі навук. Тым не менш, нават навуковы падыход не адмяняе фізіялагічных асаблівасцяў: бяспечная сутачная доза мальтыту звычайна складае 20 – 40 грамаў, у той час як у адной зефірынцы ўтрымліваецца каля 26 грамаў гэтага падсалоджвальніка.
Такім чынам, нават адзін дэсерт можа стаць выпрабаваннем для арганізма, асабліва пры індывідуальнай адчувальнасці да падобных рэчываў.
У калоніі №15 Магілёва цяпер зняволеным нельга перадаваць ніякія касметычныя сродкі, акрамя крэмаў да і пасля галення.
У папраўчай калоніі №15 у Магілёве істотна ўзмацніліся правілы прыёму перадач для зняволеных. Абмежаванні, уведзеныя з пачатку года, аказаліся значна больш жорсткімі, чым меркавалася раней.
Яшчэ ў студзені паведамлялася, што на тэрыторыі калоніі адкрыўся ўласны магазін турэмнага адзення. Пасля гэтага супрацоўнікі перасталі прымаць элементы гардэробу, набытыя на волі, нават калі яны ўваходзяць у пералік дазволеных Дэпартаментам выканання пакаранняў. Адначасова былі ўведзены абмежаванні на парфуміраваныя крэмы і касметыку на аснове натуральных цвёрдых алеяў.
Аднак, як высветлілася, фактычныя меры аказаліся яшчэ больш жорсткімі. Адміністрацыя калоніі забараніла перадачу практычна ўсіх відаў крэмаў, у тым ліку для твару і рук. Выключэнне пакінулі толькі для крэмаў да і пасля галення.
У студзені і лютым гэтыя правілы выконваліся неаднародна. У асобных выпадках, у залежнасці ад змены кантралёраў, некаторыя сродкі ўсё ж прымаліся. Аднак з 1 красавіка забарона стала поўнай: цяпер любыя касметычныя сродкі, знойдзеныя ў перадачах, падлягаюць канфіскацыі і ўтылізацыі.
Падобныя абмежаванні фіксуюцца і ў іншых установах. Так, у бабруйскай калоніі №2 з сярэдзіны сакавіка забаранілі перадачу сродкаў догляду за скурай у слоіках і флаконах, дазволеныя толькі пластыкавыя тубы. Гэта можа сведчыць пра каардынаванае ўвядзенне больш жорсткіх правілаў у папраўчых установах, прынамсі, на тэрыторыі Магілёўскай вобласці.
Сусветны дзень здароўя (World Health Day, з 1950 года).
Устаноўлены ў гонар стварэння ў 1948 годзе Сусветнай арганізацыі аховы здароўя. У арганізацыю ўваходзіць 191 дзяржава свету.
Сусветная арганізацыя створана на падставе прынцыпу, які заключаецца ў тым, што ўсе людзі павінны мець магчымасць для рэалізацыі свайго права на валоданне найвышэйшым дасягальным узроўнем здароўя. І была пераемніцай Міжнароднага бюро грамадскай гігіены (1907 год).
Здароўе – гэта самае каштоўнае, што мае чалавек у жыцці. Каб нагадаць аб гэтым грамадскасці і прыцягнуць увагу да самых актуальных праблем і праходзіць святкаванне дня здароўя ва ўсім свеце.
Дабравешчанне, Благавешчанне або Звеставанне.
Праваслаўныя вернікі адзначаюць Благавешчанне Прасвятой Багародзіцы. У гэты дзень пасланец Бога Архангел Гаўрыіл абвясціў Дзеве Марыі, што яна атрымала Боскую ласку і народзіць Сына Божага.
У католікаў і пратэстантаў святкуецца 25 сакавіка. У праваслаўі ўваходзіць у лік дванадзясятых святаў.
1348 год. Імператар Святой Рымскай імперыі Карл IV заснаваў у Празе першы ў Цэнтральна-Усходняй Еўропе ўніверсітэт.
Прадметы выкладаюцца на чэшскай і англійскай мовах. Ва ўніверсітэце вучацца больш за 47 000 студэнтаў з усяго свету.
Найбольшую папулярнасць ў Карлавым універсітэце маюць медыцынскі (8 000 студэнтаў), філасофскі (6 500) і юрыдычны (4 000) факультэты. Акрамя іх працуюць факультэты – фармацэўтычны, фізіка-матэматычны, педагагічны, сацыяльных навук (эканоміка, менеджмент, журналістыка, дызайн, міжнародныя адносіны), прыродазнаўчы, фізічнай культуры і спорту, гуманітарных навук.
У міжваенны перыяд (1918–1939) нешматлікія ў агульнай масе беларускай эміграцыі студэнты-гуманітарыі вучыліся на філасофскім факультэце ўніверсітэта. Яго скончылі з атрыманнем дыплома доктара філософіі 8 беларусаў: І. Дварчанін, Я.Станкевіч, Т. Грыб, М. Ільяшэвіч, Л. Вернікоўская, М. Чарнецкі, Л. Краскоўская, Ф. Грышкевіч. Скончылі ўніверсітэт і беларускія дзеячы М. Абрамчык, П. Бакач, Я. Геніюш, А. Клімовіч, А. Орса.
1860 год. Памёр Караль Падчашынскі (1790–1860).
Архітэктар, прадстаўнік класіцызму, прафесар Віленскага ўніверсітэта.
Аўтар рэканструкцыі касцёла Святых Янаў у Вільні, праектаў палацаў у Яшунах, Тускуленах, Жылічах, будынкаў гімназій у Слуцку, Камянцы Падольскім і Свіслачы, вучылішчаў у Бабруйску, Невелі, Мазыры і іншых.
Найбольш удалым яго творам лічыцца помнік позняга класіцызму евангелічна-рэфармацкая царква ў Вільні.
Аўтар першага ў Беларусі і Літве падручніка тэорыі архітэктуры «Пачаткі архітэктуры для акадэмічнай моладзі», артыкулаў пра выкладанне архітэктуры, даглядання за садамі і паркамі.
Памёр 7 красавіка 1860 года.
Палац ў Жылічах (Кіраўскі раён)
1897 год. Нарадзіўся Юрый Лістапад.
Беларускі настаўнік, кіраўнік беларускага руху на Случчыне. Удзельнік Слуцкага збройнага чыну.
Скончыў Панявежскую настаўніцкую семінарыю, 1-я Беларускія педагагічныя, Віленскія беларускія настаўніцкія курсы. Працаваў настаўнікам на Случчыне, заснаваў 8 беларускіх школ, выкладаў на Слуцкіх педагагічных курсах. Блізкі сябар Якуба Коласа.
Быў перекладчыкам у мінскіх беларускіх выдавецтвах. Пераклаў на беларускую мову апавяданне У. Караленкі «Бяз мовы», камедыі А. Астроўскага, падручнік «Арытмэтыка» Цыгельмана.
Арыштоўваўся ДПУ у 1925, 1930, 1933.
Расстраляны НКУС 5 ліпеня 1938 года у Байкала-Амурскім канцлагеры.
1918 год.УМагілёве на Каталіцкіх могілках адбылося перапахаванне эксгумаваных цел ксяндза Святаполк-Мірскага (1876–1918) і двух польскіх афіцэраў, якія былі расстраляны бальшавікамі 28 лютага.
Ксёндз Яўген паходзіць з дваран Святаполк-Мірскіх. У 1896 годзе пасвечаны ў святара магілёўскім біскупам Ф. Сымонам. Служыў святаром у Табольску, Краснаярску, Пецярбургу. У 1912–1918 гадах быў пробашчам кафедральнага сабора і дэканам у Магілёве. 8 лютага 1918 года арыштаваны бальшавікамі і абвінавачаны ў падрыхтоўцы паўстання, 28 лютага прыгавораны да расстрэла.
Падчас вынясення прысуду прыхаджане, якія прысутнічалі пры гэтым, паднялі шум і паспрабавалі сілай адбіць святара, у выніку адкрытага салдатамі агню было паранена і забіта некалькі вернікаў. У той жа дзень святара і яшчэ двух асуджаных вывезлі за горад і пасля жорсткіх катаванняў расстралялі, па ўспамінах відавочцаў у святара пад катаваннямі патрабавалі адрачэння ад каталіцкай веры, на што ён адказваў: “Цела можаце забіць, але душы не заб’яце”.
На наступны дзень цела святара было знойдзена з пяццю агнястрэльнымі і чатырма нажавымі ранамі, разбітай галавой і зламанымі рукамі. Улады забаранілі праводзіць адпяванне, дазволіўшы толькі пахаваць цела на месцы расстрэлу.
Пасля прыходу ў горад польскіх войскаў генерала Юзэфа Доўбар-Мусніцкага цела святара было эксгумавана і з ушанаваннямі пахавана на мясцовых каталіцкіх могілках.
1926 год. Прынята пастанова аб увядзенні ў БССР абавязковай пачатковай адукацыі.
Да гэтага, у 1922 годзе былі ўведзены пачатковая чатырохгодка і школа-сямігодка. Ужо ў 1931/1932 навучальным годзе 98 % дзяцей ва ўзросце 8-11 гадоў былі ахоплены пачатковым навучаннем. За 4 гады пачатковай школы вывучаўся увесь спектр прадметаў, у тым ліку сусветная гісторыя, эканамічная геаграфія замежных краін.
1927 год. Нарадзіўся Валерый Міронаў (1927–2008).
Беларускі артыст балета, педагог. Народны артыст.
Скончыў Маскоўскае харэаграфічнае вучылішча. Служыў у Дзяржаўным тэатры оперы і балета Беларусі, выкладаў у Беларускім харэаграфічным вучылішчы.
Танцоўшчык пераважна лірычнага плана, з рамантычнай накіраванасцю. Мастацтва Міронава вызначалі пераканальнасць у раскрыцці ўнутранага свету персанажаў, чысціня і лёгкасць выканання, высокая тэхніка дуэтнага танца.
У нацыянальных балетах стварыў рэльефныя вобразы Васіля («Князь-возера» В. Залатарова), Алеся («Святло і цені» Г. Вагнера).
Да найбольш значных творчых дасягненняў артыста належаць партыі Зігфрыда, Дэзірэ, Прынца («Лебядзінае возера», «Спячая прыгажуня» і «Шчаўкунок» П. Чайкоўскага), Вацлава («Бахчысарайскі фантан» Б. Асаф’ева), Гармодыя («Спартак» А. Хачатурана) і іншыя.
Лідзія Ражанава і Валер Міронаў.
1947 год. Нарадзіўся Валерый Славук.
Беларускі мастак, педагог, прафесар. Заслужаны дзеяч мастацтваў.
Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут.
Працуе ў станковай і кніжнай графіцы. Шырока вядомыя яго ілюстрацыі да беларускіх народных казак «Удовін сын», «Піліпка-сынок», «Алёнка», да кніг «Айвенга» В. Скота, «Чорны млын» Ю. Брэзана, «Шляхціц Завальня» Я. Баршчэўскага, «Вясна ўвосень» У. Караткевіча, да кнігі «Чароўны свет» і мноства іншых. Вялікую папулярнасць набылі ілюстрацыі В. Славука да двухтамомнага энцыклапедычнага выдання «Беларускі фальклор». Сярод станковых работ: «Казкі летняга дня», «Пасля навальніцы», «Збор ягад», «На выпасе».
1973 год. Памёр Язэп (Восіп) Дыла (1880–1973).
Беларускі пісьменнік і культурны дзеяч.
Вучыўся у Слуцкай гімназіі, сябраваў з Альгердам Абуховічам. Выключаны з Юр’еўскага ветінстытута за ўдзел у студэнцкіх хваляваннях.
Працаваў у газеце «Северо-Западный край» (Мінск), у выдавецтвах Пецярбурга, Арэнбурга, Казані, Масквы, быў асабіста знаёмы з А. Купрыным, Л. Андрэевым, М. Арцыбашавым і іншымі рускімі пісьменнікамі. У снежні 1917 удзельнічаў у І Усебеларускім з’ездзе.
Быў камісарам працы ў Часовым урадзе БССР, на розных кіраўнічых пасадах у Мінску, членам ЦВК БССР, дырэктарам Інстытута па вывучэнні мастацтва, дырэктарам тэатра імя Янкі Купалы, намеснікам загадчыка Белдзяржкіно, інспектарам наркамата асветы. Правадзейны член Інбелкульта. Разам з прафесарам У. Пічэтам, акадэмікам Я. Карскім распрацаваў статут Інбелкульта.
Арыштоўваўся ДПУ у 1930, 1938 гадах, высылаўся на Урал, на Волгу.
Аўтар апавяданняў, гістарычнага рамана «На шляху з варагаў у грэкі», аповесцей, п’ес, публіцыстычных артыкулаў, мемуараў, успамінаў пра Цішку Гартнага, Я. Райніса.
Даследваў узнікненне беларускага тэатра, вступаў у якасці навуковага кансультанта аднаго з першых беларускіх фільмаў – «Кастусь Каліноўскі» (1928).
Памёр у Саратаве.
1983 год. Памерла Ларыса Геніюш (Міклашэвіч, 1910–1983).
Беларуская паэтэса, грамадскі дзеяч беларускага адраджэння.
Працавала Генеральным сакратаром ураду БНР.
Была рэпрэсавана і ўтрымліваліся ў савецкіх турмах, у ГУЛАГу. Прынцыпова не прымала савецкага грамадзянства, засталася грамадзянкай Чэхаславакіі. Дом Геніюшаў у Зэльве, нягледзячы на нагляд КДБ, прыцягваў літаратараў, мастакоў, навукоўцаў.
Аўтар зборнікаў вершаў, успамінаў пра ГУЛАГ. У 1967 годзе пры садзейнічанні Максіма Танка надрукаваны яе першы ў савецкай Беларусі зборнік «Невадам з Нёмана». Доўгі час Ларысе Геніюш дазвалялі выступаць толькі як дзіцячай пісьменніцы, яна апублікавала дзве кніжкі вершаў для дзяцей «Казкі для Міхаські», «Добрай раніцы, Алесь». Пасмяротна былі выдадзены найбольш поўныя і значныя зборнікі яе твораў.
Яе вершы меладычныя, прасякнуты фальклорнымі ўплывамі. На яе вершы напісаны песні.
У яе гонар у 2003 годзе пастаўлены помнік пры Зэльвенскай царкве Святой Жываначальнай Тройцы, але ён знік 30 сакавіка 2023 года.
2010 год. Нацыянальны банк Беларусі ўвёў у абарачэньне памятныя манеты «Грунвальдская бітва. 600 год» па прапанове Таварыства беларускай мовы (зачынена ў 2021 годзе).
Кірк Дуглас не толькі сыграў вялікага бунтара ў кіно, ён і ў жыцці быў бунтаром. Відавочна даліся знаць магілёўскія карані.
У 1960 годзе зорка Галівуда пайшла на скандал дзеля прынцыпу – наняў забароненага сцэнарыста і запатрабаваў унесці яго імя ў тытры. Пагрозы канца кар’еры яго не спынілі. Гэтым чалавекам быў Кірк Дуглас – сын яўрэяў з Чавус Магілёўскай губерні, якія ўцяклі ад галечы і пагромаў у ЗША.
З Чавус – у трушчобы Нью-Ёрка
Бацькі Кірка Дугласа – Хершэл і Брына Данілавічы выраслі ў Чавусах Магілёўскай губерні. На пачатку XX стагоддзя адтуль уцякла большасць яўрэйскіх сем’яў: адных выціскалі пагромы, іншых – проста галеча і адсутнасць будучыні.
Данілавічы аселі ў Амстэрдаме, штат Нью-Ёрк. Бацька стаў стар’ёўшчыкам – ездзіў па вуліцах на павозцы і скупляў анучы, кавалкі металу, ламачча. Дзевятага снежня 1916 года ў яго нарадзіўся адзіны сын – Ісур Данілавіч. У сваёй аўтабіяграфіі «Сын старьевщика» Дуглас пісаў пра гэта.
Дзяцінства яго было цяжкім. Хлопчык гандляваў снекамі каля фабрычных варот, разносіў газеты, змяніў, паводле ўласных слоў, больш за сорак работ. Дома гаварылі на ідышы. Амерыку асвойваў з нуля. Праз гады ён паступіў у Амерыканскую акадэмію драматычнага мастацтва, узяў псеўданім Кірк Дуглас – і пачаў кар’еру, пра якую ў Чавусах ніхто б не марыў.
Зорка з трушчоб
Дуглас хутка стаў адным з самых запатрабаваных акцёраў Галівуда. Яго ведалі за выбухны тэмперамент на экране і ўменне іграць складаных, супярэчлівых персанажаў – баксёраў, салдат, авантурыстаў. Амерыканскі кінаінстытут уключыў яго ў спіс 17 найвялікшых акцёраў у гісторыі амерыканскага кіно.
Галоўныя ролі, якія прынеслі яму сусветную славу:
«Чэмпіён» (1949) – першая намінацыя на «Оскар», роля беспрынцыповага баксёра;
«Сцежкі славы» (1957) – антываенная драма Стэнлі Кубрыка, дзе Дуглас сыграў афіцэра, які абараняе салдат ад ваеннага трыбунала;
«Спартак» (1960) – гістарычны эпас пра паўстанне рабоў, які стаў не толькі касавым хітом, але і палітычным жэстам;
«Прага жыцця» (1956) – роля Ван Гога, за якую крытыкі называлі яго найлепшым акцёрскім пераўвасабленнем дзесяцігоддзя.
Чорны спіс і выбар, які ледзь не каштаваў кар’еры
У канцы 1940-х у Галівудзе разгарнулася сапраўднае паляванне на ведзьмаў. Камісія па расследаванні антыамерыканскай дзейнасці (КРАД) выклікала рэжысёраў, акцёраў і сцэнарыстаў на допыты – шукала «камуністаў». Дзесяць чалавек адмовіліся адказваць на пытанні і трапілі ў турму. Сярод іх – бліскучы сцэнарыст Долтан Трамба.
Пасля выхаду з турмы Трамба апынуўся ў «чорным спісе»: ніводная студыя не мела права наймаць яго адкрыта. Ён пісаў пад псеўданімамі. Два яго сцэнарыі атрымалі «Оскар» – але з чужымі імёнамі на канвертах. Адзін з іх – «Рымскія канікулы», быў прызнаны найлепшым сцэнарыем 1953 года, хаця імя сапраўднага аўтара свет не ведаў яшчэ некалькі дзесяцігоддзяў.
У 1959 годзе Кірк Дуглас наняў Трамба пісаць сцэнарый «Спартака» і заключыў кантракт на сапраўднае імя аўтара.
Калі фільм выйшаў у 1960 годзе, у тытрах стаяла: сцэнарый Далтона Трамба.
Дугласу адкрыта пагражалі, папярэджвалі, што гэта канец кар’еры, называлі «аматарам камуністаў».
Кірк не адступіў. І аказаўся правы: кінатэатры былі перапоўнены. Неўзабаве абраны прэзідэнт Джон Кенэдзі перасёк пікет пратэстоўцаў і публічна паглядзеў «Спартака» – фактычна падтрымаўшы рашэнне Дугласа.
Галівудскі чорны спіс пачаў рассыпацца. У 1991 годзе Гільдыя сцэнарыстаў узнагародзіла Дугласа спецыяльнай прэміяй менавіта за гэты ўчынак.
Нашчадкі Чавус у Галівудзе
Кірк Дуглас пражыў 103 гады і памёр 5 лютага 2020 года. Яго сын Майкл Дуглас – уладальнік двух «Оскараў» – таксама стаў адной з галоўных зорак сусветнага кіно.
Што вядома пра магілёўскую галіны сям’і Дугласаў:
агульны продак сям’і – Ісер з Чавус, які вазіў пасажыраў паміж Чавусамі і Магілёвам. У яго было дванаццаць сыноў, дзесяць з якіх з’ехалі за акіян;
у Магілёве да нядаўняга часу жыў дваюрадны сваяк Кірка – Міхаіл Даніловіч. Паводле яго слоў, бацька з дзяцінства казаў яму: гэта іграе сын або ўнук Хершэла;
Кірк Дуглас спрабаваў аднавіць сямейнае дрэва і адшукаў магілёўскую галіны сям’і, але сустрэчы перашкодзіла хвароба. Праз пасярэдніка ён перадаў Міхаілу Даніловічу сямейную фатаграфію;
Сям’я, якая ўцякла з Магілёўскай губерні ад пагромаў і галечы, дала свету акцёра, які трапіў у спіс найвялікшых зорак Галівуда. І які, у адрозненне ад многіх, не прамаўчаў, калі гэта было вельмі небяспечна і вельмі важна. Сын старызніка з Чавус сыграў Спартака. І сам быў ім у жыцці.
Слаўгарадскія прапагандысты пераконваюць народ пераязджаць у вёску і не сячы дрэвы, калі мясцовыя жыхары ездзяць за горад на пікнік.
Слаўгарадская раёнка вучыць сваіх чытачоў, як «правільна» жыць на сяле: з раннімі пад’ёмамі, дзесяцігоддзямі на ферме і любоўю да цялят.
Гэта з аднаго боку. З другога журналісты звяртаюцца да тых, хто выязджае за горад на пікнік у наваколле Сожа, за Казакоўку, беражлівей ставіцца да навакольнага асяроддзя – не сячы дрэвы пад корань.
Усё гэта – у адным нумары газеты. І самавучыцель па працы на ферме стратнага калгаса, і пералік рэкамендацый для тых, хто выязджае на прыроду.
Найбольш цікава ж тое, што аўтары гэтых павучанняў належаць да другой катэгорыі насельніцтва Слаўгарада.
Яны складаюць крывадушныя заклікі:
вярнуцца на зямлю;
працаваць у гаспадарцы;
захоўваць традыцыі.
Аднак самі абмяжоўваюць зносіны з зямлёй пікнікамі. Адсюль і веданне тонкасцяў здабычы трэсак для вогнішча.
А што да беларускага сяла, то за трыццаць гадоў угавораў вярнуцца да вытокаў, яно выглядае як тое самае дрэва, падсечанае вандаламі.
