Апытаныя mogilev.media крыніцы ў Магілёве не пацвярджаюць інфармацыі пра вялікія выбухі ў горадзе і пралёт дрона, што ўскалыхнула грамадскасць 3 красавіка. Нагадаем, што ў гэты дзень у соцсетках паявіліся супярэчлівыя звесткі пра тое, быццам бы ў раёне дзіцячай стаматалогіі на бульвары Непакораных прагучалі магутныя выбухі. Ні ў той жа дзень 3 красавіка ні пазней крыніцы нашага выдання ў Магілёве не пацвердзілі гэтай інфармацыі.
Таксама 3 красавіка на тэлеграм-канале Ігара Лосіка з’явілася відэа з пралётам дрона, запісанае як быццам бы ў гэты дзень на вуліцы Вавілава. Аналіз соцсетак і апытанне магчымых сведкаў паказаў, што выкарыстанае відэа было знята ў іншы дзень – 24 сакавіка. Менавіта 24 і 25 сакавіка у Threads пачалі з’яўляцца шматлікія сведчанні пра пралёт дрона над Магілёвам. Гэта той самы дзень, калі ўкраінскія беспілотнікі атакавалі расійскі порт Усць-Луга па Санкт-Пецярбургам.
У іншыя дні падобнай актыўнасці магілёўскія акаўнты ў Threads не праяўлялі.
Фота з адкрытых крыніц
Category: Навіны
У Слаўгарадскім раёне недаплацілі заробак 74 працаўнікам
Толькі праз пракуратуру ўдалося вярнуць 7,7 тыс. рублёў заробленых грошай 74 працаўнікам аднаго са слаўгарадскіх прадпрыемстваў.
Парушэнні выявіла пракуратура Магілёўскай вобласці падчас праверкі дзейнасці аднаго з мясцовых прадпрыемстваў. Як высветлілася, у лютым 2026 года кіраўніцтва арганізацыі прыняло рашэнні аб утрыманні часткі заробку ў 74 супрацоўнікаў, а таксама практычна пазбавіла іх дадатковых выплат у выглядзе прэмій, надбавак і іншых стымулюючых налічэнняў.
Пры гэтым такія дзеянні не мелі законных падстаў і супярэчылі як патрабаванням Працоўнага кодэкса, так і ўмовам калектыўнага дагавора. У наглядным ведамстве адзначаюць, што падобная практыка магла негатыўна паўплываць на сітуацыю ў працоўным калектыве.
Агульная сума недаплачаных грошай склала больш за 7,7 тысячы рублёў.
Па выніках праверкі пракуратура апратэставала незаконныя распараджэнні кіраўніка прадпрыемства. У выніку іх дзеянне было адменена, а работнікаў вярнулі раней утрыманыя грошы.
Фотаздымак: Генеральная пракуратура
У Глускім раёне знайшлі боепрыпасы з Першай Сусветнай вайны
Нямецкія боепрыпасы і амуніцыю часоў Першай Сусветнай вайны знайшлі на могілках у вёсцы Сельцы Глускага раёна.
Падзея адбылася 12 сакавіка на могілках у вёсцы Сельцы. Работнікі рытуальнай службы, капаючы магілу новага пахавання, заўважылі прадмет, падобны да ручной гранаты. Пра знаходку неадкладна паведамілі ў абасобленую групу Глускага раёна ваеннага камісарыята.
На месца былі выкліканыя сапёры з Бабруйска. Пасля абследавання тэрыторыі спецыялісты выявілі і дасталі з зямлі тры ручныя гранаты, сапёрную лапатку, а таксама асабістыя рэчы. Усе прадметы аказаліся нямецкай вытворчасці і датуюцца часамі Першай Сусветнай вайны.
Як адзначыў начальнік абасобленай групы ваеннага камісарыята Сяргей Корбут, дакладна ўстанавіць, каму належалі гэтыя рэчы, цяпер немагчыма. Аднак аналіз умоў мясцовасці дазваляе меркаваць, што на гэтым месцы магла знаходзіцца агнявая пазіцыя нямецкага вайскоўца таго перыяду.
Усе выяўленыя прадметы былі вывезены, а боепрыпасы знішчаны на спецыяльным палігоне.
Фотаздымак: glusk.by
Магілёўскія супрацоўнікі ДАІ адмовіліся ад тысячы рублёў
У Магілёўскай вобласці вадзіцель паспрабаваў адкупіцца ад інспектараў ДАІ, але ў выніку толькі дадаў сабе праблем.
Супрацоўнікі падалі сігнал спыніцца вадзіцелю ВАЗа, але той не адрэагаваў на сігнал і справакаваў пагоню. За рулём апынуўся 34-гадовы магілёвец. Высветлілася, што правоў у яго няма, і гэта ўжо трэці такі выпадак, калі ён выязджае на дарогу не маючы дакументаў.
Разумеючы, чым усё скончыцца, парушальнік прапанаваў інспектарам тысячу рублёў.
Тыя некалькі разоў папярэдзілі, што дача хабару цягне крымінальную адказнасць, але вадзіцель ігнараваў папярэджанні і пакінуў грошы ў службовай машыне.
У выніку яго затрымалі. Цяпер яму давядзецца адказваць адразу па двух артыкулах – за язду без правоў і за спробу даць хабар.
Фота скрыншот тэлеграм-канала “Міліцыя Магілёўшчыны”.
Дзень у гісторыі. 6 красавіка. Згарэла магілёўская ратуша. Тэлефон у Магілёве. Адроджаны Алімпійскія гульні
Міжнародны дзень спорта на карысць міру і развіцця (International Day of Sports for Development and Peace, з 2013 года).
Устаноўлены Генеральнай Асамблеяй ААН. Спорт валодае здольнасцю мяняць свет. Спорт – магутны інструмент для ўмацавання сацыяльных сувязей і садзейнічання ўстойліваму развіццю і міру, а таксама салідарнасці і павазе да ўсіх.
Спорт мае вялікі патэнцыял для дасягнення мэт у галіне ўстойлівага развіцця, для ўмацавання міру і правоў чалавека – ад пашырэння правоў і магчымасцей жанчын і дзяўчынак, моладзі, інвалідаў да дасягнення мэт у галіне аховы здароўя, устойлівага развіцця і адукацыі.
Сусветны дзень мультфільмаў (World Сartoon Day, з 2002 года).
Міжнародная асацыяцыя мультфільмаў заснавала гэтае свята у гонар таго, што ў гэты дзень 1906 года была знятая серыя першых мультфільмаў “Камічныя фазы смешных асоб” Джонам Сцюартам Блэктанам і Альбертам Смітам.
Магілёў мае прамое дачынне да мультфільмаў. Ён з 1998 года з’яўляецца беларускай сталіцай анімацыйных фільмаў, праводзіць міжнародны фестываль “Анімаёўка”. “Бацькі” фэсту – рэжысёр-аніматар “Беларусьфільм” Ігар Волчак і дырэктар “Магілёўкінавідэапракат” Андрэй Бычкоў.
1656 год. Памёр Шыман Старавольскі (1588–1656).
Вялікалітоўскі гісторык і пісьменнік. Першы ўсходнеславянскі літаратуразнаўца.
Нарадзіўся ў маёнтку Стараволя каля Пружанаў. Вучыўся ў Кракаўскім універсітэце. Удзельнік Хоцінскай вайны 1620–1621 гадоў.
Падарожнік па Еўропе. Прадстаўнік сарматызму ў гістарыяграфіі. Аўтар больш за 60 прац, галоўныя з іх прысвечаны Жыгімонту I, ваярам Сарматыі, ста славутым польскім пісьменнікам і іх творам, гісторыі Польшчы і Каралеўства Польскага, гістарычным помнікам, помнікам сарматаў, пра знішчэнне перакопскіх татар, правы рыцараў. Склаў «Zyciorysy sławnych i uczonych Polaków» («Біяграфіі славутых і вучоных палякаў»).
1664 год. У Магілёве здарыўся моцны пажар.
Згарэлі ўсе драўляныя будынкі замка, ратуша, царква са званіцай, гандлевыя лаўкі.
Пажары ў горадзе тады здараліся два гады запар – у 1663 гарэў замак, у 1665 выгарэла значная частка горада.
1882 год. Магілёўскі купец Франц Лекерт атрымаў дазвол на пракладку тэлефоннай лініі ў Магілёве.
Лінія была пракладзена паміж яго канторай і піўзаводам у Маскоўскім прадмесці (Лупалава) па вуліцы Шашэйнай.
Першы тэлефон ў Магілёве з’явіўся ў 1878 годзе. Гэта адбылося праз 2 гады пасля таго, як у 1876 годзе тэлефон быў запатентаваны А. Бэлам.
1886 год. У Шлісельбургскай крэпасці памёр у заключэнні ўраджэнец Магілёва Рыгор Ісаеў (1857–1886).
Выхаванец Магілёўскай гімназіі. Вучыўся ў Пецярбургскім універсітэце і Медыка-хірургічнай акадэміі.
Удзельнік студэнцкага руху 1878–1879 гадоў у Пецярбургу, член тэрарыстычнай групы «Свабода або смерць», потым «Народнай волі» і яе выканаўчага камітэта. Удзельнік падрыхтоўкі замаху на цара пад Масквой, у Адэсе і Пецярбургу. Разам з М. Кібальчычам рыхтаваў выбуховыя рэчывы. Арыштаваны ў 1881 годзе. Прыгавораны да смяротнага пакарання, якое заменена вечнай катаргай.
1893 год. Нарадзіўся Язэп Гаўрылік.
Дзеяч беларускага руху ў Заходняй Беларусі. Адзін з заснавальнікаў Радашковіцкай беларускай гімназіі імя Ф. Скарыны, актыўны дзеяч Таварыства беларускай школы.
Абіраўся паслом у сойм Другой Рэчы Паспалітай па спісе Рабоча-сялянскага адзінства.
Адзін са стваральнікаў і старшыня рэвалюцыйна-дэмакратычнай і нацыянальна-вызваленчай арганізацыі «Змаганне».
У 1931 годзе асуджаны польскімі ўладамі на 9,5 гадоў турмы. У 1932 годзе абменены на палітычных вязняў з СССР. Працаваў у Наркаме асветы БССР.
Арыштаваны ДПУ ў 1933 годдзе, у 1934 годзе прыгавораны да расстрэлу, які замянілі на 10 гадоў высылкі. Вязень ГУЛАГу ў Салавецкім лагеры і лагерах Беламорска-Балтыйскага каналу. Расстраляны 8 снежня 1937 года.
1896 год. У Афінах пачаліся Першыя Алімпійскія Гульні сучаснасці.
Традыцыя гульняў са Старажытнай Грэцыі была адноўленая французскім грамадскім дзеячом П’ерам дэ Кубертэнам.
Праходзілі Гульні да 15 красавіка 1896 года. У іх прынялі ўдзел 241 прадстаўнік (усе мужчыны) з 14 краін. Было разыграна 43 камплекта медаляў у 9 відах спорту.
Каманда Злучаных Штатаў Амерыкі атрымала найбольшую колькасць залатых медалёў (11), а каманда Грэцыі, якая прымала Алімпійскія гульні, атрымала найбольшую колькасць медалёў у цэлым, а таксама найбольшую колькасць срэбных (17) і бронзавых (19) медалёў і на адзін залаты медаль менш, чым ЗША.
Першыя Алімпійскія гульні былі праведзены ў 776 годзе да н.э. у Алімпіі на паўвостраве Пелапанэс і з таго часу адбываліся там адзін раз у чатыры гады. Яны працягваліся пяць дзён у канцы чэрвеня – пачатку ліпеня. На час правядзення Алімпійскіх гульняў у Старажытнай Грэцыі заключаўся «свяшчэнны мір» і спыняліся любыя ваенныя дзеянні паміж рознымі полісамі.
У 394 годзе Алімпійскія гульні былі забаронены рымскім імператарам Феадосіям як паганскія забавы, якія з’яўляюцца «несумяшчальнымі з хрысціянствам».
1904 год. Нарадзіўся Мікола Хведаровіч.
Беларускі паэт, празаік, перакладчык. Брат пісьменніка Н. Чарнушэвіча.
У бежанстве вучыўся ў калужскім гарадскім вучылішчы, дзе матэматыку яму выкладаў К. Цыялкоўскі.
Працаваў камісарам Слуцкага ваенкамата, у партыйных часопісах, у газеце «Чырвоная Беларусь», часопісах «Полымя рэвалюцыі», «Минск». Быў членам аб’яднанняў «Маладняк» і БелАПП.
Арыштаваны ў 1938 годзе, пакаранне адбываў у лагерах на Кольскім паўвостраве, у Комі АССР, ва Узбекістане. Паўторна арыштаваны ў 1949 годзе і сасланы ў Краснаярскі край. У 1956 годзе вярнуўся ў Беларусь.
Аўтар вершаў, кніг паэзіі, жартаў, пародый, выбраных твораў, кніг для дзяцей, успамінаў, аповесцей.
Пераклаў паэмы А. Пушкіна «Каўказскі нявольнік», «Бахчысарайскі фантан», «Казку пра цара Салтана», творы А. Фадзеева, Э. Багрыцкага, Ш. Руставелі «Віцязь у тыгравай шкуры» і іншыя. Асобна займаўся перакладамі з венгерскай мовы.
Памёр 20 жніўня 1981 года.
1905 год. Памёр ураджэнец Гродзеншчыны Іосіф Баранецкі (1843–1905).
Прыродазнавец, педагог. Скончыў Беластоцкую гімназію і прыродазнаўчае аддзяленне Пецярбургскага ўніверсітэта.
Працаваў прафесарам батанікі Кіеўскага ўніверсітэта, дэканам фізіка-матэматычнага факультэта.
Аўтар «Курса батанікі для студэнтаў медыцынскіх факультэтаў», найменняў шэрагу батанічных таксонаў. У батанічнай (бінарнай) наменклатуры гэтыя назвы дапаўняюцца скарачэннем «Baran.».
1910 год. Нарадзіўся Барыс Кіт (1910–2018).
Актыўны дзеяч беларускай эміграцыі, беларуска-амерыканскі вучоны ў галіне астранаўтыкі, адзін з распрацоўшчыкаў ракетнага паліва для касмічных караблёў “Апалон”, “Шатл”, прафесар Мэрылендскага і Гродзенскага ўніверсітэтаў, акадэмік шэрагу акадэмій, Міжнароднай акадэміі астранаўтыкі. Ганаровы грамадзянін Навагрудскага раёна.
Скончыў школу ў Карэлічах, Навагрудскую беларускую гімназію, фізіка-матэматычны факультэт Віленскага ўніверсітэта.
Выкладчык і дырэктар Віленскай беларускай гімназіі, гімназіі ў Навагрудку.
Пад час нацысцкай акупацыі Беларусі арганізаваў настаўніцкія семінарыі ў Маладзечне і Паставах, стаў іх дырэктарам, заснаваў Адміністрацыйна-гандлёвы інстытут у Маладзечне. У 1944 годзе быў арыштаваны гестапа і зняволены ў турме ў Вілейцы. Ад расстрэлу яго выратавалі былыя вучні.
Жыў на эміграцыі ў Германіі, ЗША. Працаваў у касмічных праектах, у тым ліку Apollo, Shuttle, займаўся даследаваннем вадкага вадароду як будучага касмічнага паліва, матэматычнай распрацоўкай сродкаў сувязі ў праектах касмічных караблёў.
Аўтар навукова-папулярных кніг па касманаўтыцы, успамінаў. Чытаў лекцыі па касманаўтыцы ў Японіі, Індыі, Мексіцы, Іспаніі, Канадзе, Вялікабрытаніі, Швецыі, Германіі і іншых краінах.
Імя Кіта замурована ў “капсуле часу” лепшых сусветных вучоных ў галіне касманаўтыкі ў сцяне амерыканскага Капітолія.
1955 год. Выйшаў першы нумар газеты «Голас Радзімы».
Да 1960 года штотыднёвік меў назву «За вяртанне на Радзіму». Газета асвятляе жыццё беларускай эміграцыі. Да 1993 года выдавалася «Бібліятэчка газеты «Голас Радзімы». Выдадзена больш за 150 кніг і брашур.
1971 год. Памёр Ігар Стравінскі (1882–1971).
Рускі кампазітар беларускага паходжання, дырыжор і піяніст, адзін з найбуйнейшых прадстаўнікоў сусветнай музычнай культуры XX стагоддзя. Грамадзянін Францыі, ЗША.
Паходзіць з беларускай шляхты Стравінскіх герба «Суліма».
Аўтар шматлікіх музычных твораў: скерца, санаты, балеты («Жар-птушка», «Пятрушка», «Вясна святая»), оперы, песні. Актыўна гастраляваў па Еўропе, Амерыцы.
Пахаваны на могілках Сан-Мікеле ў Венецыі.
1992 год. Памёр ураджэнец в. Пятровічы Клімавіцкага павета (зараз – Смаленская вобласць) Айзек Азімаў (1920–1992).
Амерыканскі пісьменнік-фантаст, папулярызатар навукі, доктар біяхіміі.
Аўтар каля 500 кніг, галоўным чынам мастацкіх, першым чынам у жанры навуковай фантастыкі, але таксама і ў іншых жанрах: фэнтэзі, дэтэктыў, гумар, і навукова-папулярных у самых розных абласцях – ад астраномі і генетыкі да гісторыі і літаратуразнаўства. Шматразовы лаўрэат прэмій Х’юга і Неб’юла. Аўтар тэрмінаў рабатэхніка, робатыка, пазітронны, псіхагісторыя.
Азімаў разам з А. Кларкам і Р. Хайнлайном адносіцца да «Вялікай тройкі» пісьменнікаў-фантастаў.
Бацькі – яўрэйскія млынары Хана-Рахіл Берман і Іуда Азімаў разам сынам у 1923 годзе праз Магілёў імігравалі ў ЗША.
1999 год. Памёр Генадзь Карпенка (1949–1999).
Беларускі навуковец і палітык. Доктар тэхнічных навук, Заслужаны дзеяч навукі, член-карэспандэнт НАН Беларусі.
На пасадзе старшыні Маладзечанскага гарвыканкама (1991–1994) правёў дэсаветызацыю гарадской тапанімікі, значныя эканамічныя пераўтварэнні, ініцыяваў правядзенне музычнага і тэатральнага фестываляў, стварэнне футбольнага клубу.
У якасці намесніка Старшыні Вярхоўнага Савета кіраваў спробай імпічменту А. Лукашэнкі. Лічыўся верагодным кандыдатам на прэзідэнцкіх выбарах 1999 года.
У асяродзі апазіцыі існуе меркаванне, што смерць палітыка не была натуральнай.
Айзек Азімаў: магілёвец, які прыдумаў будучыню
Ён нарадзіўся ў беларускай вёсцы і не ведаў ні слова па-англійску – а стаў адным з самых чытаных пісьменнікаў дваццатага стагоддзя.
Айзек Азімаў напісаў больш за 500 кніг, прыдумаў законы робататэхнікі і стварыў сусвет, які да гэтага часу экранізуюць у Галівудзе.
З вёскі Пятровічы – у амерыканскую класіку
Будучы класік з’явіўся на свет каля 1920 года ў вёсцы Пятровічы, Магілёўскай губерні. Пры нараджэнні яго назвалі Ісаак Азімаў – прозвішча паходзіць ад слова “азімыя”, зімовых злакаў, якімі гандляваў прадзед.
У 1923 годзе сям’я эмігравала ў ЗША. Бацька купіў у Брукліне невялікую крамку, і маленькі Ісаак рос сярод газет, часопісаў і кніг – менавіта там ён упершыню ўбачыў фантастычныя часопісы, якія змянілі яго жыццё.
Азімаў аказаўся вундэркіндам: навучыўся чытаць у пяць гадоў, у 15 апублікаваў першы аповед у школьнай газеце, а ў 18 адправіў ліст у рэдакцыю часопіса “Astounding Science Fiction”. Легендарны рэдактар Джон Кэмпбел прыняў яго і асабіста гутарыў з юным аўтарам больш за гадзіну. Так пачалася кар’ера, якой было наканавана змяніць усю навуковую фантастыку.
Паралельна з літаратурай Азімаў атрымаў ступень доктара біяхіміі ў Калумбійскім універсітэце і стаў прафесарам Бостанскага ўніверсітэта. Рэдкае спалучэнне – вучоны і белетрыст – вызначыла галоўную рысу яго прозы: навуковая дакладнасць, пададзеная як захапляльная гісторыя.
Пяцьсот кніг і тры законы
Галоўныя дасягненні Азімава цяжка ўмясціць у адзін абзац. Сярод пісьменнікаў XX стагоддзя мала хто мог параўнацца з ім па шырыні ахопу: ён пісаў фантастыку, дэтэктывы, навукова-папулярныя кнігі, гістарычныя эсэ, даведнікі па Бібліі і Шэкспіру. У сістэме Дьюі, па якой уладкаваны бібліятэкі свету, у яго ёсць кнігі ў кожным раздзеле, акрамя філасофіі.
Ключавыя творы пісьменніка:
- Серыя “Аснаванне” (Foundation) – сем раманаў пра крушэнне галактычнай імперыі і спробу скараціць надыходзячыя цёмныя вякі з 30 000 да 1000 гадоў. У 2021 годзе Apple TV+ выпусціў маштабны серыял па гэтай сазе.
- Серыя пра робатаў – цыкл раманаў і апавяданняў, дзе ўпершыню з’явіліся знакамітыя “Тры законы робататэхнікі”, што сталі канонам жанру і да гэтага часу цытуюцца ў рэальных дыскусіях пра этыку штучнага інтэлекту.
- “Я, робат” (I, Robot, 1950) – зборнік апавяданняў, які стаў асновай галівудскага фільма 2004 года з Уілам Смітам у галоўнай ролі.
- “Канец Вечнасці” і “Самі багі” – раманы, неаднаразова прызнаныя найлепшымі асобнымі творамі аўтара; другі атрымаў адначасова і “Х’юга”, і “Неб’юлу”.
Тры законы робататэхнікі, сфармуляваныя Азімаўым у 1942 годзе, сталі самым цытаваным фрагментам ва ўсёй фантастычнай літаратуры. Гэтыя законы абмяркоўваюць сёння ў універсітэцкіх курсах па штучным інтэлекце, юрыдычных канферэнцыях і залах пасяджэнняў тэхналагічных карпарацый. Пісьменнік з магілёўскай вёскі, які не думаў ні пра што, акрамя добрых гісторый, апынуўся празорцам, чые ідэі апярэдзілі рэальнасць на паўстагоддзя.
Да Азімава слова “робататэхніка” не існавала
Азімаў памёр у 1992 годзе. Ужо пасля яго смерці высветлілася, што прычынай стаў СНІД – вірус быў атрыманы пры пераліванні крыві падчас аперацыі на сэрцы. Сям’я захоўвала гэтую таямніцу дзесяць гадоў. Але рэпутацыю пісьменніка не пахіснула нішто.
Некалькі фактаў пра маштаб яго ўплыву на культуру:
- у гонар Азімава названы астэроід 5020 Asimov, адкрыты ў 1981 годзе;
- часопіс Isaac Asimov’s Science Fiction Magazine, заснаваны пры яго ўдзеле ў 1977 годзе, выходзіць да гэтага часу і застаецца адным з галоўных выданняў жанру;
- Азімаў быў віцэ-прэзідэнтам Міжнароднага таварыства “Менса” і прэзідэнтам Амерыканскай гуманістычнай асацыяцыі;
- у Брукліне, дзе прайшло яго дзяцінства, у яго гонар названая пачатковая школа;
слова “robotics” – робататэхніка – упершыню з’явілася менавіта ў яго аповедзе “Хлус!” у 1941 годзе. Да Азімава такога слова не існавала.
Аднак веліч пісьменніка не толькі ў уменні ствараць сусветы, але і ў маральнасці.
Памяць захоўваюць дзве краіны
Вёска Пятровічы, дзе нарадзіўся Азімаў, уваходзіла ў Клімавіцкі павет Магілёўскай губерні. Калі сям’я з’язджала ў Амерыку ў 1923 годзе, ніякага іншага адміністрацыйнага дзялення не існавала: была Магілёўшчына, і гэтым усё сказана.
Сучасная мяжа паміж Расіяй і Беларуссю прайшла па гэтых месцах пазней – Шумяціцкі раён Смаленскай вобласці, куды Пятровічы ўвайшлі ў 1929 годзе, быў нарэзаны ўжо пасля ад’езду Азімававых.
Так малая радзіма вялікага фантаста апынулася на расійскім баку, а гістарычны цэнтр яго павета – Клімавічы, на беларускім.
Памяць пра Азімава захоўваюць на абодвух берагах гэтага адміністрацыйнага разлому: у Шумячах з 2012 года штогод праводзяцца Азімаўскія чытанні, нязменнай часткай якіх сталі паездкі ў Клімавічы і сустрэчы з мясцовай творчай інтэлігенцыяй. клімавіцкая раённая газета «Родная ніва» рэгулярна асвятляе гэтыя падзеі. Так два раёны па розныя бакі мяжы разам захоўваюць памяць пра чалавека, якога ў роўнай ступені можна лічыць сваім.
Калі чытаеш Азімава сёння, уражвае не толькі дакладнасць яго тэхнічных прадбачанняў, але і маральная сур’ёзнасць прозы. За кожным робатам, кожнай галактычнай імперыяй стаіць адно і тое ж пытанне: што значыць быць чалавекам і як нам не знішчыць адзін аднаго, здабыўшы вялікую сілу.
Гэтае пытанне, зададзенае хлопчыкам з Пятровічаў, сёння актуальнае як ніколі – бо над беларускай Радзімай Азімава лётаюць чужыя дроны. Сілу мы здабылі, але пакуль, на жаль, выкарыстоўваем яе для ўзаемнага знішчэння.
Фота з адкрытых крыніц.
Хоцімскім дзетсадаўцам распавялі як добра быць разам з краінай-агрэсарам
Ідэалагічную апрацоўку дзяцей пад сумніўнае “свята” – Дзень яднання народаў Беларусі і Расіі правялі ў хоцімскім дзетсадку №3.
Паводле афіцыйных паведамленняў, мэта мерапрыемства – “фарміраванне ўяўлення пра дзяржаўнае свята”. Для гэтага з дзецьмі ад чатырох гадоў праводзіліся размовы пра “адзінства” Беларусі і Расіі, гульні кшталту “Знайдзі сцягі Беларусі і Расіі”, “Падарожжа па Саюзнай дзяржаве”, а таксама заняткі, дзе малеча размалёўвала дзяржаўную сімволіку дзвюх краін і вывучала “агульную гісторыю”.
На самой справе гаворка ідзе пра раннюю палітычную сацыялізацыю, дзе дзецям у простай форме навязваецца патрэбная цяперашняй уладзе інтэрпрэтацыя адносін з Расіяй. Пры гэтым цалкам ігнаруецца сучасны кантэкст: Расія сёння вядзе вайну супраць Украіны і прызнаецца міжнароднай супольнасцю як краіна-агрэсар. А Беларусь стала краінай-суагрэсарам у гэтай вайне, бо яе ўлады падтрымліваюць расійскую захопніцкую палітыку.
Асабліва цынічна выглядае падача ідэі “братэрства” без уліку гістарычнага досведу. На працягу стагоддзяў беларускія землі неаднаразова станавіліся аб’ектам экспансіі з боку Маскоўскай дзяржавы і Расійскай імперыі. Ад войнаў Вялікага Княства Літоўскага з Масквой у XV–XVII стагоддзях да пазнейшай палітыкі русіфікацыі – беларусы неаднаразова вымушаныя былі абараняць сваю культуру, мову і дзяржаўнасць.
Замест асэнсавання гэтай складанай гісторыі дзецям прапануюць спрошчаную ідэалагізаваную карціну “дзвюх сясцёр”, паміж якімі нібыта не было ні канфліктам, ні асіметрыі ў адносінах, ні сучасных палітычных рэалій.
Для кожнага незаідэалагізаванага чалавека ясна, што дзіцячы садок не можа месцам дзяржаўнай прапаганды, асабліва калі яна закранае пытанні геапалітыкі і вайны.
У выніку замест нейтральнага выхавання і развіцця малечаў, адукацыйная ўстанова становіцца інструментам ідэалагічнага ўплыву, дзе нават самыя маленькія беларусы павінны засвоіць “правільнае” стаўленне да краіны, якая сёння вядзе агрэсіўную палітыку і мае складаную, часта канфліктную гісторыю ў адносінах з Беларуссю.
Фотаздымак: www.hotimsk.by
У Глуску знайшлі старадаўні яўрэйскі медальён
Цікавы артэфакт – фрагмент металічнага прадмета з надпісам на ідышы знайшлі на адным з агародаў у Глуску.
Інфармацыяй аб знаходцы з тэлеграм-каналам “Мястэчка Глуск” падзяліліся яго падпісчыкі. На знаходцы выразна бачна шасціканцовая зорка і некалькі радкоў надпісу, выбітых шрыфтам, падобным да ідышу.
“Шасціканцовая зорка ў пачатку ХХ стагоддзя шырока выкарыстоўвалася ў яўрэйскай побытавай сімволіцы. А ў Глуску да вайны была вялікая яўрэйская абшчына, што робіць знойдзеную рэч тыповай для нашага мястэчка” – адзначаюць глускія журналісты.
Звярнуўшыся да штучнага інтэлекта з просьбай прааналізаваць фота знойдзенага прадмета, яны атрымалі адказ. Паводле яго, гэта верагодна частка яўрэййскага медальёна ці амулета. “На падобных прадметах звычайна размяшчаліся кароткія надпісы – пажаданні, благаслаўленні. Аднак у нашым выпадку захавалася толькі частка літар, і прачытаць канкрэтныя словы немагчыма. Можна казаць толькі, што тып надпісу адпавядае агульнай традыцыі такіх падвесак. Медальён мог быць выраблены у канцы XIX – пачатку ХХ стагоддзя” – гаворыцца ў паведамленні.
Фотаздымак: ТГ “Мястэчка Глуск”
Сілавікі заклалі “алею адзінства” ў Касцюковічах
У “дзень яднання” народаў Беларусі і Расіі супрацоўнікі РАУС і ветэраны органаў унутраных спраў высадзілі клёнавую алею. Адзінства, якое яны сімвалізуюць, мае цалкам канкрэтнае аблічча: прарасійскія сілавікі, частка якіх публічна радуецца ўдарам па ўкраінскіх гарадах.
2 красавіка ў Касцюковічах, каля помніка ахвярам Чарнобыля, прайшла акцыя па закладцы Алеі адзінства. Ініцыятыва – раённай інспекцыі прыродных рэсурсаў. Пяцьдзесят саджанцаў клёна. Тры пакаленні ў пагонах. Усё, як належыць.
Прыкметна, хто менавіта ўвасабляў “волю братэрскіх народаў”. Не настаўнікі, не лекары, не звычайныя жыхары памежнага раёна. Супрацоўнікі РАУС, ветэраны МУС і курсанты ваенна-патрыятычнага клуба “Зубр”. Людзі, чыя прафесія – сачыць за парадкам. А чый гэта парадак – асобнае пытанне.
Я там, дзе вайна
Пакуль касцюковіцкія сілавікі саджалі клёны, іх калегі з тэлеграм-канала “Беларуский силовик” (441 тысяча падпісчыкаў, слоган – “Я там, дзе вайна”) у звыклым рэжыме публікавалі рэпартажы з расійскіх пазіцый ва Украіне, віталі ўдары па ўкраінскіх гарадах і рэтранслявалі Z-ваенкараў.
Канал узнік у сакавіку 2022 года – у тыя дні, калі расійскія войскі штурмавалі Кіеў. Паводле “Нашай Нівы”, за ім стаіць чалавек, звязаны з беларускімі спецслужбамі. Канал настолькі прарасійскі, што многія спачатку лічылі: яго вядуць з Масквы. Але не – гэта наш мясцовы прадукт.
Менавіта такое адзінства ўвасабляюць людзі ў пагонах, якія саджаюць дрэвы ў Касцюковічах. Адзінства, пры якім беларускі сілавік радуецца кожны раз, калі расійская ракета трапляе ў ўкраінскі жылы дом.
Тры пакаленні – адна вайна
Арганізатары акцыі асабліва падкрэслілі сімвалізм: тры пакаленні разам. Ветэраны, дзеючыя супрацоўнікі, моладзь з “Зубра”. “Тры пакаленні ўвасабляюць мінулае, сучаснасць і будучыню”, – сказала старшыня ветэранскай арганізацыі РАУС Людміла Стральцова.
Мінулае – гэта савецкія сілавыя традыцыі: расстрэлы прыгавораных да смяротнага пакарання цішком, зваротная сіла закона па жаданні рэжыму, іншыя чэкісцка-кдбэшныя штукі.
Сучаснасць – апарат падаўлення, які разграміў мірныя пратэсты 2020 года. Будучыня – курсанты “Зубра”, якіх рыхтуюць быць часткай той жа сістэмы. Сістэма, якая ў якасці галоўнага саюзніка абрала краіну, што вядзе вайну паміж славянамі.
Клёны ж вырастуць. Пытанне ў тым, у цені якога “адзінства” яны будуць стаяць.
Фота раённай газеты.
Дзень у гісторыі. 5 красавіка. Хрыстос уваскрос. Адкрыты востраў Вялікадня
Міжнародны дзень маральнасці (International Day of Conscience, з 2019 года).
Усталяваны Генеральнай асамблеяй ААН.
ААН звязвае з «маральнасцю» – мірнае суіснаванне ў свеце, цярпімасць, негвалтоўнасць у аднаведнасці з уласнымі культурнымі традыцыямі, нацыянальнымі або рэгіянальнымі звычаямі.
Задача ААН пазбавіць зямлян ад страшных войнаў, перайсці да культуры міру.
На фоне вайны ва Ўкраіне гэты дзень з’яўляецца нагодай, каб нам усім паразважаць над праблемамі сучаснай гуманітарнай катастрофы.
Міжнародны дзень супу (International soup day).
Першапачаткова, як лічаць навукоўцы, суп не варылі, бо не было адпаведнага посуду, а гатавалі ў выглядзе поліўкі з таўчонага зерня, зеляніны. Традыцыя замочваць кавалачкі хлеба ў гарачым адвары вядомая са старажытнасці ў самых розных народаў. Крыху пазней у поліўку сталі дадаваць разнастайныя інгрэдыенты.
Суп як страва ў сённяшнім разуменні, стала штодзённай ежай больш за 500 гадоў таму, калі ў людзей з’явіўся посуд, здольны вытрымаць працэс прыгатавання.
На нашых землях вадкія стравы называлі поліўкамі. Французскае слова “суп” з’явілася пазней.
У залежнасці ад інгрэдыентаў стравы, супы падаюць на сняданак, абед ці вячэру. Напрыклад, малочны суп падыходзіць і для ранішняга прыёму ежы, а суп з агародніны і мяса часцей падаюць днём ці ўвечары.
Супы стымулююць працу страўніка, спрыяючы выпрацоўцы ферментаў і страўнікавага соку. Супы валодаюць здольнасцю змяншаць рызыку з’яўлення рака і сардэчных захворванняў.
Сёння практычна любая кухня свету можа пахваліцца дзясяткамі рэцэптаў супаў, агульная колькасць якіх і не паддаецца рахунку.
У кожнай краіне ёсць нацыянальныя супы – у Вялікабрытаніі гэта празрысты суп з хвастоў кароў, у ЗША – суп з мідый, у Італіі – мінестроне. Смузі – той жа суп, толькі з садавіны. У Нямеччыне – айнтопфы – густыя супы, у якія дадаюць сардэлькі, каўбаскі, фасолю, гародніну. Вядомыя андалузскі гаспачча, дацкі гарохавы суп з вэнджанінай, індыйскі курыны суп з кары, японскі суп міса, кітайскі хога і в’етнамскі фо, венгерскі суп-гуляш, украінскі боршч, грузінскі суп-харчо. У Чэхіі і Бельгіі шануюць супы, якія гатуюцца на піве. Фінскія супы больш экзатычныя нават за японскія.
На 1-м месцы па спажыванню супоў знаходзяцца кітайцы. Заходнееўрапейцы ўжываюць супы ў меншай ступені, але Францыя – гастранамічная мека: лукавы, вішысуаз, кансамэ, крэм-пюрэ-суп.
Каляндарная змена сезонаў для прыхільнікаў смачнага і здаровага харчавання нясе з сабой і некаторыя кулінарныя перамены. На месца сытных, сагравальных і наварыстых зімовых страў прыходзіць прасцейшая і лёгкая кухня.
Беларусь, Польшча, Україна уваходзяць у дзясятку краін свету, дзе не ўяўляюць харчаванне без супу. У нас папулярнымі з’яўляюцца малочныя клёцкі, боршч чырвоны і белы, пахлёбкі, журы, поліўкі, заціркі, крупнікі, грыжанкі, юшкі, супы грыбныя, гарбузовыя, са шчаўя, фасолі, цыбулевыя.
33 год. Уваскрос Ісус Хрыстос (1 год да н. э. – 33 год н.э.). Першы Вялікдзень.
Навукоўцы лічаць, што Хрыстос памёр у 15:00 у пятніцу, 3 красавіка 33 года, а ўваскрос а 4:00 раніцы ў нядзелю, 5 красавіка 33 года.
1585 год. Кароль Стэфан Баторый задаволіў просьбу гараджан Магілёва і забараніў габрэям набываць землі і нерухомасць у горадзе.
1722 год. Галандская экспедыцыя адмірала Якаба Рагевена адкрыла востраў Вялікадня (Рапануі).
Назва ад свята Вялікадня, у якое і быў адкрыты востраў. Невялікая тэрыторыя ў прасторах Ціхага акіяна, трохкутнай формы з памерамі 18 на 16 і на 24 км. Знакамітасць ва ўсім свеце востраў атрымаў дзякуючы вялізным каменным статуям – моаі.
1793 год. Нарадзіўся Канстанцін Радзівіл
Палітычны дзеяч, мецэнат, адзін з першых беларускіх фалькларыстаў. Навагрудскі павятовы маршалак.
У сваім маёнтку пабудаваў Паланэчкаўскі палац, побач з якім быў разбіты парк у французскім стылі.
Член Віленскай адукацыйнай камісіі, тайнай арганізацыі «Нацыянальнае масонства», Патрыятычнага таварыства. Пасля задушэння паўстання дзекабрыстаў (1825) быў арыштаваны расійскай уладай, але пасля адпушчаны.
Быў камергерам расійскага імператарскага двара, хаця і не імкнуўся зрабіць службовую кар’еру. З’яўляўся куратарам і апякуном асветы ў Мінскай і Гродзенскай губернях, часопіса «Народ і час».
Сабраў у Паланечцы значную бібліятэку (4 000 тамоў), архіў, калекцыю твораў мастацтва, у якой былі партрэты прадстаўнікоў роду Радзівілаў, карціны Ю. Пешкі, Я. Рустэма, гравюры, габелены, медалі. У яго палацы ў Паланечцы бывалі многія знакамітыя ў мясцовым краі дзеячы культуры, у тым ліку паэт У. Сыракомля.
У 1850-х гадах даслаў у Рускае геаграфічнае таварыства «Статыстычны нарыс Навагрудскага павета» і «Этнаграфічныя звесткі пра жыхароў Навагрудскага павета». Ахарактарызаваў беларускую мову («кривицкое наречие»), склаў слоўнічак мясцовых слоў, апісаў адзенне сялян Навагрудскага павета, мясцовыя сялянскія абрады на Купалле, Дзяды, куццю, вяселле навагрудскіх сялян. Запісаў 84 прыказкі, калядную, 2 купальскія і 27 вясельных песень.
У снежні ў 1863 годзе ён прасіў у віленскага генерал-губернатара М. Мураўёва аб замене смяротнага прысуду З. Чаховічу – аднаму з лідараў паўстання 1863-1864 гадоў. Чаховіча саслалі ў Сібір. Пазней бібліятэкай Чаховіча, вернутага з сібірскай ссылкі ў Віленскую губерню, будзе карыстацца малады Янка Купала.
1872 год. У Магілёве нарадзіўся Давід Пінскі (1872–1959).
Амерыканскі і яўрэйскі пісьменнік, пісаў на ідышы.
Пісаў на розныя тэмы, найбольшай вядомасцю карысталася яго «трагедыя пра адзінага і апошняга яўрэя», «Дзі прозвішча Цві», напісаная пасля Кішынёўскага пагрому 1903 года. У ёй аўтар у рамантычна-сімвалічнай форме спрабаваў адлюстраваць трагічную гібель старога патрыярхальнага яўрэйства ў яго барацьбе за дарагія яму ідэалы.
Аўтар многіх драм, некаторыя з якіх былі пастаўлены нават ў берлінскім “Deutsches Theater” (1910). Даследчык яўрэйскай драмы. У Нью-Ёрку выйшаў яго двухтомавік апавяданняў, у Варшаве – том драм.
Жыў у ЗША (1899–1949), потым пераехаў у Ізраіль, у Хайфу.
1889 год. У Друцку Магілёўскай губерні (зараз – Талачынскі раён) нарадзіўся Іосіф Кардовіч (1889–1967).
Беларускі дзяржаўны і палітычны дзеяч.
Працаваў загадчыкам Мсціслаўскага аддзела адукацыі, намеснікам старшыні Мсціслаўскага райвыканкама, старшынёй Горацкага райвыканкама, намеснікам старшыні Магілёўскага аблвыканкама (1940–1941).
Пад час вайны быў сакратаром Бабруйскага падпольнага міжраённага камітэта КП(б)Беларусі, упаўнаважаным ЦК КП(б)Б па арганізацыі партызанскага руху ў Магілёўскай вобласці.
Адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на Магілёўшчыне, генерал-маёр, старшыня Магілёўскага (1943–1948), Віцебскага (1949–1953) аблвыканкамаў.
1908 год. У Бабруйску нарадзіўся Залман Гарэлік (1908–1987).
Беларуск геолаг, тэктаніст, арганізатар геалагічнай службы Беларусі, адзін з адкрывальнікаў першых радовішчаў калійных і каменнай солі, нафты. Доктар геолага-мінералагічных навук.
Працаваў у Інстытуце геалагічных навук, начальнікам Беларускага геалагічнага ўпраўлення, дацэнтам кафедры геалогіі БДУ, галоўным геолагам Беларускага інстытута прамысловага праектавання, у Беларускім навукова-даследчым геолагаразведачным інстытуце.
Стварыў геатэктанічны кірунак у вывучэнні нетраў і мінеральных рэсурсаў. Упершыню выканаў тэктанічнае раянаванне тэрыторыі Беларусі і абгрунтаваў структурныя крытэрыі прагназавання радовішчаў соляў і нафты ў Прыпяцкім прагіне.
1914 год. У в. Пустынкі пад Мсціславам нарадзіўся Васіль Луцкін (1914–1981).
Беларускі дзяржаўны дзеяч. Выхаванец Мсціслаўскага педтэхнікума.
Выкладаў у школах Мсціслаўскага раёна, у Лепельскім артылерыйска-мінамётным вучылішчы, быў дырэктарам Мсціслаўскай СШ № 1, знаходзіўся на партыйнай рабоце ў Магілёве і Брэсце.
У 1964–1974 гадах быў старшынёй Магілёўскага аблвыканкама. Пры яго кіраўніцтве ў вобласці з’явіліся многія прамысловыя гіганты, у тым ліку “Хімвалакно”, “Белшына“, “Магатэкс”.
1936 год. У Пінску адкрыты Музей Беларускага Палесся.
Размешчаны ў будынку езуіцкага калегіума.
У музеі працуюць часовыя экспазіцыі: «Гісторыя Піншчыны», «Прырода Палесся», «Піншчына ў гады Вялікай Айчыннай вайны» «Рускае мастацтва XIX–XX стст.», «Партрэтны жывапіс XVIII–XIX стст.», «Беларускі жывапіс 1950–1980-х гг.», «Промыслы і рамёствы Палесся», «Гарадскі побыт пачатку XX ст.», галерэя партызанскай славы.
У фондах музея налічваецца каля 70 000 адзінак асноўнага фонду.
1937 год. Цэнтральны выканаўчы камітэт БССР зацвердзіў новы малюнак гербу БССР.
З 1995 году кіраўніцтва А. Лукашэнкі выкарыстоўвае мадыфікацыю гербу БССР – афіцыйны герб Беларусі ўсталяваны ў якасці дзяржаўнага гербу ўказам Лукашэнкі ад 12 чэрвеня 1995 году.
1972 год. Заснаванне ў в. Вязынка Маладзечанскага раёна Купалаўскага мемарыяльнага запаведніка.
Займае плошчу ў 21 гектар. У запаведніку захаваны натуральны ландшафт і планіроўка былой сядзібы, а таксама найбольш старыя дрэвы. Акрамя хаты, ў якой нарадзіўся Янка Купала, захаваныя хатка дваровых, сажалка, крыніца, частка фруктовага саду, ліпавая алея, валуны з высечанымі на іх радкамі з твораў паэта.
Ёсць дуброва, пасаджаная беларускімі пісьменнікамі да 100-годдзя з дня нараджэння песняра, жывая альтанка з ліпаў, канцэртная эстрада, вялікая пляцоўка для правядзення паэтычных святаў, выстаў народных майстроў і масавых гулянняў. У цэнтры запаведніка стаіць бронзавы бюст Янкі Купалы.
У адноўленым будынку свірна дзейнічае этнаграфічная экспазыцыя.
Штогод на тэрыторыі запаведніка ў дзень нараджэньня паэта (7 ліпеня) праводзяцца святы паэзіі, песні і народных рамёстваў, традыцыйныя злёты студэнтаў-філолагаў БДУ.
Штогод «Вязынку» наведвае каля 100 тысяч чалавек.
1990 год. Вярхоўны Савет БССР аб’явіў 26 красавіка днём Чарнобыльскай трагедыі.
Дзень устаноўлены у памяць аб аварыі на ЧАЭС – самай вялікай тэхнагеннай катастрофе ў гісторыі чалавецтва.
Для Беларусі наступствы аварыі аказаліся найбольш цяжкімі. На тэрыторыю краіны прыпала 70% усяго радыеактыўнага забруджвання (эквівалент 100 атамных бомб, як пры бамбардзіроўцы Хірасімы). На землях забруджаных радыяцыяй апынулася каля 2,1 мільёна чалавек – кожны пяты жыхар.
У памяць аб аварыі на ЧАЭС на 26 красавіка ў гарадах Беларусі ладзіліся мерапрыемствы “Чарнобыльскі шлях” у 1989, 1996-2020 гадах.
2015 год. Памёр Сергіуш Плева (1940–2015).
Польскі грамадскі і палітычны дзеяч, актыўны дзеяч беларускай дыяспары ў Польшчы, дэпутат Сейму, сенатар.
Прымаў актыўны ўдзел у фінансаванні дзіцячых дамоў, фонду “Młoda Polonia” і іншых дзіцячых арганізацыяў. З асабістых грашовых сродкаў аплаціў знаходжанне ў Польшчы больш за 100 дзяцей польскага паходжання з Украіны.
2022 год. Памёр ураджэнец в. Равячына Горацкага раёна Яфрэм Сакалоў (1926–2022).
Выхаванец Горацкай сельскагаспадарчай акадэміі. Апошні кіраўнік ЦК КПБ, Герой Сацыялістычнай працы, дэпутат Вярхоўнага савета СССР (1979–1989), Народны дэпутат СССР (1989–1991).
А. Фядута некалі пра яго напісаў наступнае: “Сакалоў – амаль ідэал кіраўніка. Ніхто ніколі не чуў, каб ён узвысіў голас на падначаленага. Ніхто не бачыў яго нецвярозым. Ніхто не мог падазраваць яго ў хабарніцтве”.
У Горках на алее Славы Герояў у яго гонар устаноўлены мемарыяльны знак, пасаджаны імянны каштан.
