Магілёўская выдатніца Данута Перадня расказала, як ёй у эміграцыі

Ураджэнка Кіраўска Данута Перадня, якая была вымушана пакінуць Беларусь, сумуе па радзіме, але рада жыццю на свабодзе.

Студэнтку-выдатніцу філалагічнага факультэта Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта Дануту Перадню затрымалі 28 лютага 2022 года амаль адразу пасля пачатку поўнамаштабнай вайны ва Украіне. Падставай стаў рэпост антываеннай публікацыі ў магілёўскім чаце, дзе крытыкавалі дзеянні Пуціна і Лукашэнкі і заклікалі выходзіць на пратэсты. За гэта дзяўчына атрымала жорсткі прысуд: шэсць з паловай гадоў пазбаўлення волі, адлічэнне з ВНУ і ярлык “тэрарысткі”.

Жыццё за кратамі

22-гадовую Дануту трымалі за кратамі амаль тры гады. Яе вызвалілі толькі ў канцы 2024-га па памілаванні. Цяпер яна жыве ў Польшчы і хоча аднавіць навучанне, каб навярстаць страчаныя студэнцкія гады.

Сябры дзяўчыны распавялі “Нашай Ніве”, што першы час пасля затрымання яна была ў цяжкім стане: ад стрэсу не магла есці, а ў ІЧУ сутыкнулася з недахопам вады. У Гомельскім СІЗА яе пасадзілі ў бетонную транзітную камеру з жалезнымі нарамі, дзе практычна немагчыма было спаць. Сітуацыю ўскладняла і сукамерніца. Гэта была фанатычная жанчына, якая начамі шаптала малітвы, малявала крыжы на сценах і патрабавала захоўваць “чысціню Божай далоні” на стале.

У Бабруйскім СІЗА Дануту моцна ўразіла іншае: з камеры перад адбоем вывелі адну дзяўчыну, а праз паўгадзіны вярнулі астрыжанай налыса. Па словах Дануты, гэта зрабілі з-за вошай, але сама карцінка потым неаднаразова вярталася ў яе снах.

Большую частку тэрміну яна правяла ў Бабруйску, дзе палітвязняў амаль не было. Сярод яе сукамерніц былі дзве жанчыны пенсійнага ўзросту, у дэпрэсіўным стане. Данута, нягледзячы на ўласную роспач пасля прысуду, імкнулася іх падтрымліваць. Сукамерніцы называлі яе сонейкам, якое не можа патухнуць.

Пасля этапу ў гомельскую калонію яе паставілі працаваць у цэху па раскроі тканіны: цяжкая фізічная праца на ручной пілцы патрабавала пастаяннай напругі. 

Асабліва цяжка было з лістамі: многія так і не даходзілі, а калі нешта перадавалі, то часта толькі абрэзаныя канцы.

Сум па мінулым і надзея на будучыню

За паўтара месяца да вызвалення Дануту папрасілі напісаць прашэнне на памілаванне. Калі яе вызвалілі, яна адчувала радасць і адначасова вялікую разгубленасць: сябры ўжо скончылі ўніверсітэты, працавалі, а яна толькі пачынала жыццё нанова.

Аднак, былая палітзняволеная прызнае: нават у турме знайшла нешта пазітыўнае, бо навучылася казаць “не” і сустрэла шмат добрых людзей, з якімі падтрымлівае сувязь.

У траўні 2025 года эвакуацыйная каманда фонду BYSOL дапамагла дзяўчыне пераехаць у Польшчу.

Сёння Данута вывучае польскую мову і рыхтуецца зноў стаць студэнткай. Яна вагаецца паміж філалогіяй, ветэрынарыяй і харэаграфіяй. Акрамя таго, яна любіць майстраваць рукамі: стварала араматызатары з лямпачак, дадаючы сухія кветкі і аромаалеі.

“Таксама па ёй відаць, што яна моцна сумуе па Беларусі. Яна казала, што ёй сніцца яе побыт на радзіме, але яна радая быць на волі” – распавялі сябры дзяўчыны.

Фотаздымак: Старонка Дануты ў ВКонтакте

Гісторыя з шклоўскай калоніі: збіццё за кубак кавы

Былы палітзняволены шклоўскай калоніі №17 паведаміў аб збіцці супрацоўнікамі адміністрацыі новапрыбылых вязняў за тое, што яны хацелі разам папіць кавы.

Інцыдэнт адбыўся 17 верасня ў так званы “Дзень народнага адзінства”. Як распавёў былы палітвязень Праваабарончаму цэнтру “Вясна”, пры заездзе ў калонію зняволеным выдаваліся неабходныя рэчы, але кубкаў выдалі толькі некалькі, таму хапіла не ўсім. Каву прыйшлося рабіць у адным вялікім аднаразовым кубку. 

Ён успамінае, што за тым, як зняволеныя дзялілі каву, праз камеры ўважліва сачылі супрацоўнікі рэжымнага аддзела. Пры гэтым не толькі назіралі, але і падслухоўвалі размовы. Ідэя падзяліць напой з аднаго вялікага кубка ім здалася «занадта зручнай», бо хоць крыху палягчала жыццё ў цяжкіх умовах.

Нечакана з задняга ўваходу ў памяшканне ўварвалася каля дзесяці ахоўнікаў з дубінкамі. Яны пачалі крычаць, прымушалі вязняў станавіцца да сцяны на расцяжку і адначасова наносілі ўдары – білі дубінкамі і нават нагамі. Тыя, хто падаў ад болю, мусілі зноў падымацца.

Асабліва жорсткім быў начальнік рэжымнага аддзела Сяргей Карчэўскі: ён неаднаразова збіваў дубінкай вязняў, якія стаялі ў прымусовай позе, біў па нагах, прымушаючы шырэй расставіць. Часам біў нагамі, быццам па мячы ў футболе. Іншыя супрацоўнікі не заставаліся ўбаку і таксама ўдзельнічалі ў збіцці.

Паводле сведчання, пасля інцыдэнту аднаго вязня змясцілі ў ШІЗА, а другога адправілі ў шпіталь. Некаторыя з моцна пашкоджанымі нагамі некалькі дзён ледзь рухаліся, іншыя хадзілі з вялізнымі сінякамі па целе цягам тыдняў. Пры гэтым ахоўнікі не ўлічвалі ні хвароб, ні стан здароўя людзей, збіваючы ўсіх без разбору, нават там, дзе гэта магло быць асабліва небяспечна.

“Калі вы лічыце, што на гэтым усё скончылася, то не. – кажа палітвязень. – У якасці пакарання збітыя павінны былі зрабіць генеральную ўборку з вынасам амаль усёй мэблі і “пенай па калена”.

Ілюстрацыя: spring96.org

Заключенных шкловской колонии будут исправлять с помощью караоке

Колония в Шклове, где гибнут политзаключенные, отличается прогрессивными методами перевоспитания.

В шкловской ИК-17 прошел караоке-конкурс. В нем участвовали 34 человека. Шесть победителей получили награды. 

В дальнейшем караоке станет одним из методов перевоспитания оступившихся, сообщает правозащитный телеграмм-канал MAYDAY.TEAM.

В остальном, в колонии все по-прежнему. Она считается образцово-показательной, там умирают политзаключенные, а начальник ИК-17 Александр Корниенко внесен в санкционный список ЕС.

Фото из открытых источников.

Вот как в Кричеве придумали бороться со свалками

Свалки в Кричеве не убирали целый год. Глава местного “депутатского корпуса” предложила радикальную меру, на уровне самопожертвования – написать письма в вышестоящие организации.

На дне сельского совета в деревне Бель Кричевского района председатель совета “депутатов” и глава местного отделения “Белой Руси” в одном лице Ирина Прудникова продемонстрировала всю мощь депутатского и партийного гнева. 

Когда речь зашла о свалках, которые не убирались целый год, Прудникова предложила нанести ответный удар и… “направить письма вышестоящим организациям”.

По всей видимости, для пущего устрашения тех, кто не выполняет поручения Прудниковой, эти письма будут написаны мелким почерком.

При этом владелица двух управленческих кресел порассуждала еще и о том, чтобы “каждый из нас понимал свою роль в этом процессе”.

Похоже, что свою роль в кричевских “процессах” Прудникова уже поняла – чаще мелькать на страницах районной газеты и выдавать бессмысленные, но идеологически верные советы.

Аналогичная ситуация складывается и на областном уровне. Там глава “депутатов” всея Могилевщины Александр Горошкин, не выходя из кабинета, недавно поучаствовал в процессе ремонта пандуса и сфотографировался за этим делом.

Скорее всего “депутат” Прудникова будет писать свои письма именно Горошкину.

Фото районной газеты “Кричевская жизнь”.

В Осиповичах рассказали, как Европу захлестнули протесты

Районная газета «Асоповіцкі край» решила поиграть в геополитику и написала про то, как Европу “захлестнуло цунами протестов”. 

“Многотысячные протесты под замком тишины”

В статье утверждается, что протесты в Европе “попадают под полное информационное затемнение”. При этом, что интересно, об этих протестах отлично знают в Осиповичах, которые весьма отдалены, но чрезвычайно озабочены ситуацией в Евросоюзе. 

О каких-либо корпунктах в европейских столицах или хотя бы наличии собственных корреспондентов там “Асіповіцкі край” ничего не сообщает. Что-то подсказывает, что эта районная газетенка еще не дотянула до уровня мирового СМИ и вряд ли может себе позволить собственные источники за границей. Ну, а ссылки на то, откуда взята информация о неких протестных цунами, в Осиповичах предпочитают игнорировать.

“Выращивают бомбы вместо хлеба”

“Асіповіцкі край” уверяет, что Европа вместо заботы о людях тратит миллиарды на военные нужды. При этом почему-то именно в ЕС стремятся те, которых использует Минск и Москва совершая мигрантские атаки, в частности, на граничащие с Беларусью страны – Польшу, Литву и Латвию. 

Поэтому как-то не складывается пассаж о бомбах вместо хлеба, когда хлеба в Евросоюзе хватает всем, а вот оружия, чтобы дать отпор напавшей на Украину России и его вассала – официального Минска, конечно, надо бы побольше.

“Нам легко дышится”

Финальный аккорд статьи – прямо жемчужина: “В Беларуси нам спокойно живется и легко дышится”. 

Особенно об этом хорошо знают сотни политзаключенных или принудительно выкинутых из родной страны белорусов. А вообще от такой хорошей жизни по миру разъехались в поисках лучшей доли и заработков сотни тысяч граждан Беларуси. 

В итоге легко подышать вынуждены зазывать пакистанцев, поскольку свои почему-то все чаще спокойно жить предпочитают за границей.

Кто чего боится?

В “Асіповіцкім краі” предлагают Европе “перестать бояться российского вторжения и жить дружно с соседями”. Хороший совет, только что на него скажут жители Украины, которых ежедневно атакуют российские дроны и ракеты.

Пропагандистское цунами

Жалкая потуга “Асіповіцкага края” в попытке убедить читателей, что в Европе все плохо, а в Беларуси – рай, получилась больше похожа на анекдот: в Европе люди выходят на улицы, потому что могут, а в Беларуси не выходят, потому что нельзя.

И вот это единственное “цунами”, которое действительно существует – цунами пропаганды, накрывшее в Беларуси страницы районных газет.

Фотоснимок “Асіповіцкі край”

У шклоўскай калоніі небяспечна размаўляць па-беларуску, сведчыць былы палітвязень

Былы палітзняволены журналіст з Гомеля Яўген Меркіс распавёў, як ён быў вымушаны перастаць размаўляць на сваёй роднай мове ў шклоўскай калоніі №17.

Журналіста пасля прысуду на чатыры гады зняволення за супрацоўніцтва з Белсатам і Флагштокам накіравалі для абыцця пакарання ў папраўчую калонію №17 у Шклоў. 

Для палітычных усюды забароны

«Хоць раней у СІЗА і калоніях ніколі не сядзеў, але дзякуючы кнігам, расповедам савецкіх дысідэнтаў уяўляў, як выглядае сістэма. Таму мне асабіста было лягчэй, бо гадамі быў у тэме» – распавёў выданню Флагшток былы палітвязень, якого 11 верасня 2025 года прымусова дэпартавалі ў Літву лукашэнкаўскія ўлады.

Аднак цяжкасці Яўген перажываў як і ўсе «палітычныя»: забарона наведваць спортзал, стадыён, нават бібліятэку і царкву. Даводзілася пастраянна быць у напружанні, бо трэба было сачыць за тым, што адбываецца навокал, і за сабой:

«Каб не далі якога парушэння, а тым больш вакол стукачы, і не ведаеш дакладна хто менавіта. Сістэма прасякнута ўстаноўкай: зэк павінен пакутаваць. Падыход, які вельмі псуе жыццё – зэк не павінен мець вольнага часу. Адміністрацыя стварае вельмі шчыльны графік. Акрамя прымусовай працы – розныя лекцыі дадаткова, дзяжурствы, як у войску трэба стаяць на тумбачцы ў атрадзе, грамадскія працы часта безсэнсоўныя, прагляды фільмаў на выходных. Таму зэкі вельмі выматаныя».

У калоніі па-беларуску лепей не размаўляць

Яўген, які ў паўсядзённым жыцці размаўляе па-беларуску, практыкаваў гэта і ў СІЗА, але не ў калоніі. «У шклоўскай калоніі мне хутка далі зразумець, што ў цябе будуць гіганцкія праблемы. І на прыкладах іншых сядзельцаў стала зразумела, што я яшчэ больш прыцягну да сябе ўвагу, і пачнуць кідаць у ШІЗА, дзе можна нават за пару дзен пасадзіць здароўе. Потым – ПКТ, крытая турма» – тлумачыць журналіст.

Яўген бачыў у калоніі шмат людзей, якія хутка псіхалагічна зламаліся, нехта пачынаў вар’яцець. Фонам у многіх адбываліся сумныя падзеі: смерці блізкіх, разводы. Цяжка было пераносіць тое, што палітычным забараняюць ліставацца з сябрамі, важнымі табе людзьмі, а дазваляюць толькі з блізкімі сваякамі.

Фотаздымак: Белсат

Былы палітвязень: у бабруйскай калоніі на палітычных моцна ціснуць псіхалагічна

Палітычныя зняволеныя ў бабруйскай калоніі №2 знаходзяцца пад моцным псіхалагічным ціскам і іх пастаянна саджаюць у ШІЗА, сведчыць былы палітвязень Павел Нікіценка.

Каля трох месяцаў заставалася да заканчэння тэрміна зняволення для праграміста з Віцебска Паўла Нікіценкі, калі яго разам з некалькімі дзясяткамі палітвязняў прымусова вывезлі з Літву 11 верасня 2025 года. Цяпер ён зноў разлучаны з сям’ёй і мусіць пачынаць жыццё ў чужой краіне, куды яго прывезлі літаральна з бабруйскай калоніі. Аб гэтым, а таксама аб сваіх пакутах у ёй, мужчына распавёў Праваабарончаму цэнтру “Вясна”.

Калонія і паўсядзённыя ўціскі

У калоніі Паўлу “жоўтую бірку экстрэміста” і статус “злоснага парушальніка рэжыму” прысвоілі адразу.

“Гэты 10-ы прафілактычны ўлік стварае шмат складанасцяў. Ты не адчуваеш сябе раўнапраўным у калоніі. Нас там не лічаць за людзей. Калі мы звернемся з якой-небудзь просьбай, то ў 99% нам будзе адмоўлена. Калі на нейкія правіннасці звычайных зняволеных заплюшчваюцца вочы, то на нас яны ўжо адыгрываюцца. Вельмі шмат розных уціскаў: адсутнасць працяглых спатканняў, пазбаўленне перадач, сон толькі на другім ярусе, забарона на наведванне розных секцый, першы час была забарона выхаду на прамзону ды многае іншае. Лісты прыходзяць толькі ад блізкіх сваякоў, але трэба было яшчэ даказаць, што гэта блізкія сваякі” – распавядае былы палітвязень.

Паводле яго, звычайным зняволеным сядзець нашмат прасцей. “Мне неяк адзін з начальнікаў атрада сказаў, што заахвочванняў мы ніякіх ніколі не атрымаем, але калі нас не пасадзілі ў ШІЗА, то мы гэта можам лічыць заахвочваннем. А пазбаўленне заахвочвання – значыць ніколі «не стаць на шлях выпраўлення», а значыць не выйсці датэрмінова па амністыі, умоўна-датэрміновым вызваленні. Там ты сядзіш, як на міне, і не ведаеш, ці прыйдуць яны да цябе сёння” – успамінае Павел.

“Падчас першай сустрэчы з аператыўным супрацоўнікам ён мне сказаў, што такіх, як я, ненавідзіць, і яму нічога не каштуе мяне, асабліва з такім наборам артыкулаў, раскруціць на арт. 411 КК, “загнаць у пятушатню” [прысвоіць нізкі статус] або бясконца катаць мяне па штрафных ізалятарах” – кажа ён.

Псіхалагічны ціск

Паводле Паўла, яго, у адрозненні ад іншых хлопцаў, у ШІЗА адпраўлялі толькі два разы. “Але гэта было абсалютна па надуманых прычынах: нібыта я не павітаўся і нібыта на рэзцы гумы я сядзеў на стале. У ШІЗА холадна, мокра і бегаюць мышкі. Ізалятары знаходзяцца ў падвале і на першым паверсе. Мяне садзілі ў падвальнае памяшканне ў “адзіночку”. На падлозе там ляжыць плітка, ад якой яшчэ больш цягне холадам. У ШІЗА я размаўляў з мышкай і павучком, так і жыў там” – гаворыць пакутнік.

“У бабруйскай калоніі няма фізічнага гвалту (я не чуў), але псіхалагічна там ціснуць дастаткова моцна. Цябе максімальна імкнуцца зняважыць. Усім непалітычным забаронена з намі мець зносіны пад пагрозай ШІЗА. Мне неяк адзін асуджаны за карупцыю сказаў: “Прывітанне, але калі што, я з табой не вітаўся”. Паміж сабой нам таксама нельга было мець зносіны” – сцвярджае Павел Нікіценка.

Ён распавёў, што калі палітвязень вяртае ў бібліятэку кнігу, то яе на праверку забірае цэнзар ці нейкі іншы супрацоўнік, і нельга, каб наступным чалавекам, які будзе браць гэтую кнігу, быў таксама палітвязень. На іх думку, мы можам праз надпісы ў кнігах перадаваць нейкія рэчы.

“Бабруйская калонія славіцца частымі праверкамі. Нам так кажуць: “Праверка, усё, як звычайна, БЧБ-шнікі прыбірайце ўсё з тумбаў, каб нічога лішняга не было”. І нам даводзілася ўсё з гэтых тумбаў кудысьці хаваць. Падаецца, Салжаніцын казаў, што самая вялікая праблема зэка – гэта іншы зэк. І, на жаль, у калоніі “стукацтва” вельмі распаўсюджанае, нават сярод палітвязняў. Ты не ведаеш, каму давяраць, а каму не” – кажа былі палітзняволены.

Ён распавёў, што ў калоніі зрабілі нядрэнны рамонт, але там засталася праблема з птушкамі. У сталовай яны могуць усё загадзіць памётам, то-бок хлеб, ежу. І з імі ніяк не змагаюцца. “Для мяне, як “тэрарыста”, які не можа ў атаварцы купляць сабе ежу і рэчы, гэта было крытычна” – адзначыў былы палітычны сідзелец.

Фота: Праваабарончы цэнтр “Вясна”

Министр Марков приехал в Осиповичи и пообещал приструнить ИИ

Министр информации Марат Марков выступил на осиповичском заводе автомобильных агрегатов в зале, окрашенном в прекрасных цветовых сочетаниях, отругал поляков и искусственный интеллект.

Выступая перед рабочими завода автомобильных агрегатов в Осиповичах, министр информации Марат Марков, по традиции, отругал поляков и выразил свою солидарность с одним из рабочих ЗАА, обеспокоившимся развитием искусственного интеллекта, который “может работать как во благо, так и во вред”.

Марков заявил, что надо ограничивать ИИ рамками закона, иначе может начаться хаос.

Под хаосом, министр, конечно, имел в виду свободный доступ граждан к информации.

На самом же деле проблемы с искусственным интеллектом наблюдаются в ведомстве самого Маркова. Его подчиненные, клепающие “правильные” новости, настолько обленились, что статьи им пишет чат GPT

Выходит, что приструнить Маркову надо не столько ИИ, сколько собственную систему.

Фото “Беларусь Сегодня”.

В Хотимске два года колонии-поселения получил начальник за смерть подчиненного

Главный инженер строительной организации признан виновным в несчастном случае в Хотимске, когда один его подчиненный разбился насмерть, а другой получил травмы.

Происшествие имело место ровно год назад – 20 сентября 2024 года, сообщает Могилевский облсуд. Тогда строительно-монтажные работы в районной больнице вели, находясь в строительной люльке, двое рабочих.

20 сентября 2024 года при утеплении фасада здания больницы произошел обрыв крепежа люльки, вследствие чего двое работников сорвались с высоты около 9 метров. Мужчины 54 и 44 лет упали на бетонные ступени запасного входа, сообщал Следственный комитет. В результате падения один из них получил смертельную травму, другому были причинены менее тяжкие телесные повреждения.

Главный инженер также исполнял обязанности начальника строительной организации и был ответственным за организацию охраны труда. Как выяснил Хотимский райсуд, он не организовал проведение инструктажей, стажировку и проверку знаний по вопросам охраны труда и техники безопасности. 

Кроме того, начальник допустил к выполнению работ на высоте работников, не имевших соответствующих навыков и допусков. В дополнение к этому, работники не были обеспечены необходимыми средствами индивидуальной защиты, в том числе предохранительными поясами. Люлька же перед началом работ не прошла испытаний и технического освидетельствования.

В суде обвиняемый в нарушении правил безопасности строительных работ и правил эксплуатации машин и механизмов признал свою вину частично. Суд назначил ему два года колонии в условиях поселения с лишением на пять лет права занимать руководящие должности в области строительства.

Приговор в законную силу пока не вступил.

Скриншот: телеграм-канал СК РБ

В Бобруйске пять аттракционов оказались потенциально опасными

Госпромнадзор выявил пять аттракционов в Бобруйске, использование которых потенциально опасно.

Как сообщает сайт администрации Ленинского района города, аттракционы принадлежат государственному учреждению культуры «Парк культуры и отдыха г.Бобруйска». Проблемные конструкции были обнаружены в ходе проверки, которую провел в сентябре инспектор Бобруйского межрайонного отдела Могилевского областного управления Госпромнадзора.

Судя по трем фотографиям, опубликованным на сайте администрации, в числе потенциально опасных «Летающая тарелка», «Сальто» и «Орбита». 

Как пишет komkur.info, в этот году в парке уже демонтировали один из аттракционов – «Сюрприз», работавший с 80-х годов прошлого века. А в начале 2021 года разобрали «Колесо обозрения», действовавшее еще с 60-х годов.

 Фотоснимок: otzovik.com