Аляксандр Лукашэнка асабіста прыбыў у Дрыбінскі раён. Не з праверкай прамысловых гігантаў – іх тут няма. Не адкрываць школу – навошта яна пры шасці вучнях на настаўніка. Выратавальнік вёскі прыехаў глядзець на кароў герэфордскай пароды – з імі звязаны ўсе мары і спадзяванні Лукашэнкі на адраджэнне Дрыбіншчыны.
А Дрыбінскі раён – гэта канцэнтрат усяго магілёўскага ў кубе. Колькасць насельніцтва складае 9 190 чалавек. Раённы цэнтр – гарадскі пасёлак, вялікая вёска прыкладна на тры тысячы душ. Размешчаны ў 64 кіламетрах ад Магілёва, у дзесяці – ад чыгуначнай станцыі з гаваркой назвай «Цёмны Лес».
Гістарычна галоўны промысел тут – выраб валёнак.
Зялёнае святло для рагатых
Вялікі эканаміст агледзеў племзавод, дзе разводзяць герэфордаў – мясную пароду жывёлы з «мармуровым» мясам і «спакойным норавам».
Жывёлы, мяркуючы па апісанні, паводзілі сябе спакайней, чым беларускія выбаршчыкі ўзору 2020 года.
Лукашэнка падзяліўся думкамі: такімі тэмпамі – пад 18 працэнтаў рэнтабельнасці – і пры такім попыце не займацца гэтым – гэта злачынства.
Злачынствам, відавочна, з’яўляецца адмова ад развядзення кароў. Іншыя віды злачынстваў чалавека, на якога падаюць у Міжнародны суд, не цікавяць.
Лукашэнка паабяцаў «зялёную вуліцу» праекту, заклікаў укласціся ў раён, падкрэсліў неабходнасць «жалезнай дысцыпліны» і «дакладнага разліку».
Прагучала нават прапанова далучыць да Дрыбінскага яшчэ «кавалак Шклоўскага» раёна. Гэта, безумоўна, гістарычнае рашэнне.
Прысутнасць пракурора ў дзіцячым садку №1 Чэрыкава стала неад’емнай часткай патрыятычнага выхавання.
У чэрыкаўскім дзіцячым садку №1 напярэдадні Дня Канстытуцыі прайшло мерапрыемства «Пісьмо пра Беларусь». На яго запрасілі памочніцу пракурора Чэрыкаўскага раёна Таццяну Аўчыннікаву. Менавіта перад ёй выхаванцы старэйшых груп дэманстравалі засвоеныя «ўрокі патрыятызму».
Малых дзяцей да сустрэчы загадзя падрыхтавалі выхавальнікі. Хлопчыкаў апранулі ў камуфляжныя штаны, і ўсім дзецям раздалі чырвона-зялёныя сцяжкі. У прысутнасці прадстаўніцы пракуратуры дзеці выконвалі дзяржаўны гімн і распавядалі пра значэнне дзяржаўных сімвалаў. Увесь сцэнар выглядаў як паказальнае выступленне перад гасцей у пагонах.
Такія сустрэчы праводзяцца ў межах праекта «Пісьмо пра Беларусь», які Генеральная пракуратура і Міністэрства адукацыі запусцілі ў 2022 годзе. Праект разлічаны на дзяцей 5–7 гадоў і прадугледжвае ўдзел пракурорскіх работнікаў у мерапрыемствах у дзіцячых садках. Падчас іх малым расказваюць пра дзяржаўныя сімвалы, «гераічнае мінулае» краіны і трагедыі Другой сусветнай вайны.
Арганізатары адкрыта заяўляюць, што мэта праекта – фарміраваць патрэбны светапогляд з ранняга ўзросту. Паводле прадстаўнікоў пракуратуры, менавіта ў дашкольныя гады закладваюцца асновы адносін да дзяржавы.
Насамрэч гаворка ідзе пра ідэалагічную апрацоўку дзяцей, якія яшчэ нават не пайшлі ў школу. Дашкольнікаў не проста знаёмяць з культурай або традыцыямі – ім у прысутнасці прадстаўнікоў сілавых структур убіваюць у галаву, як «правільна» любіць нават не краіну, а дзяржаву.
Яшчэ некалькі гадоў таму падобныя сцэнары былі немагчымымі. У дзіцячых садках праводзілі звычайныя святы і ранішнікі, але прадстаўнікі пракуратуры ці іншых сілавых ведамстваў у выхаваўчым працэсе не ўдзельнічалі. Сёння ж праект «Пісьмо пра Беларусь» зрабіў прысутнасць людзей у пагонах на дзіцячых мерапрыемствах нормай.
Такім чынам, патрыятычнае выхаванне ў садках усё часцей ператвараецца ў арганізаваную ідэалагічную кампанію, якая пачынаецца ўжо ў пяцігадовым узросце. Дзеці, якія яшчэ толькі вучацца чытаць і пісаць, ужо павінны дэманстраваць перад пракурорамі, як яны засвоілі любоў да дзяржавы.
Студэнтаў медыцынскага каледжа ў Магілёве прымусова гоняць на ваенную падрыхтоўку па вечарах. Афіцыйнага раскладу няма, прававой падставы – таксама. Спробы паскардзіцца ні да чаго не прывялі. Гэта тыповая беларуская гісторыя: адміністрацыя робіць што хоча, а сістэма зваротаў грамадзян існуе толькі ў галюцынацыях Лукашэнкі.
Кожную сераду ўвечары – строем
У магілёўскім медыцынскім каледжы з пачатку навучальнага года праводзіцца так званая «абавязковая ваенная падрыхтоўка». Кожную сераду з 19:30 да 21:00 – гэта значыць увечары, пасля асноўных пар. У афіцыйным раскладзе гэтых заняткаў няма. У вучэбным плане – таксама.
Але не прыйсці – нельга. Дакладней, можна, але тады давядзецца пісаць тлумачальную на імя намесніка дырэктара па выхаваўчай рабоце. Дакументальна гэта, зразумела, не замацавана, але куды ты падзенешся з падводнай лодкі?
Так працуе беларуская бюракратыя: фармальна добраахвотна, рэальна – пад ціскам.
Ходзяць усе. Нават тыя, хто ўжо адслужыў у арміі. Нават тыя, каму больш за 27 гадоў і каго па ўзросце прызваць ужо нельга. На саміх занятках – проста фізкультура. Ніякай ваеннай праграмы. Проста фізра па вечарах, якую чамусьці называюць ваеннай падрыхтоўкай.
Загад міністэрства, якога не існуе
Адміністрацыя тлумачыць тое, што адбываецца, стандартным чынам: «загад зверху». Завуч спасылаецца на загад Міністэрства адукацыі, абавязковы для ўсіх навучальных устаноў краіны. Але паказаць гэты дакумент – не можа. Або не хоча.
Адзін са студэнтаў напісаў падрабязны ліст і ананімна адправіў у тое самае міністэрства – у надзеі на рэакцыю. Два месяцы цішыні. Ліст або не дайшоў, або быў праігнараваны.
У Беларусі ж ананімныя скаргі ў дзяржаўныя органы – гэта, як правіла, сметніца. Сістэма хоча ведаць імя і прозвішча таго, хто скардзіцца на яе бездакорнасць.
Хочаш аспрэчыць? Толькі паспрабуй!
На паперы сітуацыя адназначная. Заканадаўства не дае ніякіх падстаў для такіх заняткаў у каледжы.
Дапрызыўная падрыхтоўка – гэта школьная праграма. Пастанова Міністэрства адукацыі РБ № 97 ад 30 ліпеня 2024 года замацоўвае курс «Дапрызыўная і медыцынская падрыхтоўка» за 10-11 класамі школ. Праграма разлічана на 34-198 вучэбных гадзін і завяршаецца адзнакай у атэстат. Усе, хто прыйшоў у каледж пасля 11 класа, яе ўжо прайшлі. Заканадаўча паўторна праходзіць яе ў ССНУ ніхто не абавязаны.
У тыпавых вучэбных планах каледжаў такога прадмета няма. Кодэкс аб адукацыі (глава 32) і тыпавыя вучэбныя планы ўстаноў сярэдняй спецыяльнай адукацыі не прадугледжваюць абавязковага курса ваеннай падрыхтоўкі для студэнтаў ССНУ. Толькі для школ, толькі для пэўных ваенных спецыяльнасцяў.
Закон аб воінскім абавязку – таксама не падстава. Закон № 363-З ад 3 красавіка 2024 года сур’ёзна пашырыў кантроль над прызыўнікамі: база даных ухілістаў, забарона на выезд, адзнакі ў ваенным білеце. Але нават гэты ўзмоцнены закон не прадугледжвае абавязковую ваенную падрыхтоўку ў каледжах як асобны від навучання. Артыкул 19 гаворыць пра абавязковую падрыхтоўку да ваеннай службы – але праз устаноўлены законам парадак, гэта значыць праз школьную праграму.
Для грамадзян старэйшых за 27 гадоў прызыў на тэрміновую службу немагчымы. Ніякіх нормаў, якія абавязваюць іх хадзіць на вячэрнюю фізкультуру пад назвай «ваенная падрыхтоўка», у беларускім заканадаўстве не існуе.
Усё гэта, зрэшты, не мае асаблівага значэння. Бо адміністрацыя каледжа, мяркуючы па ўсім, на законы не абапіраецца і абапірацца не збіраецца. Гэта працуе інакш: сказалі – рабі. Хочаш аспрэчыць – паспрабуй.
Як гэта працуе ў рэальнасці
Механізм ціску просты і правераны. Заняткі не ўнесены ў расклад – значыць, фармальна іх няма, і прыцягнуць адміністрацыю да адказнасці за іх правядзенне складаней.
Пры гэтым пропуск цягне адміністрацыйныя наступствы ў выглядзе тлумачальных – гэта значыць стварае ціск без фармальнага парушэння. Спасылка на неіснуючы «загад міністэрства» адбівае жаданне спрачацца: супраць міністэрства не папрэш.
Гэта не ўнікальная гісторыя канкрэтнага каледжа. Гэта стандартная мадэль: навучальная ўстанова ўводзіць нешта, не прадугледжанае законам, прыкрывае гэта аўтарытэтам «загаду зверху» і разлічвае на тое, што ніхто не будзе разбірацца. Студэнты – уразлівая група. Яны залежаць ад адміністрацыі, баяцца наступстваў і, як правіла, не ведаюць сваіх правоў дастаткова добра, каб супраціўляцца.
Нагадваем, што падобная сітуацыя ў іншай навучальнай установе Магілёва – БДУХТ. Там рэктар, функцыянер «Белай Русі», урачыста прымае студэнтаў у сваю партыю. Таксама “добраахвотна” і таксама з парушэннем закона.
Што рэальна можна зрабіць
Афіцыйныя каналы ў Беларусі фактычна працуюць. Ананімныя лісты, як паказвае гэтая гісторыя, не працуюць увогуле. Тым не менш некалькі рэчаў маюць сэнс:
Дакументаваць усё. Скрыншоты паведамленняў пра «абавязковую» яўку, копіі тлумачальных, запісы размоў (там, дзе гэта бяспечна). Без дакументаў – няма гісторыі. Гэта важна і для магчымых скаргаў, і для публікацый.
Запатрабаваць дакумент пісьмова. Не вусна – падаць пісьмовую заяву на імя дырэктара з просьбай прадаставіць рэквізіты нарматыўнага акта, на падставе якога ўведзены заняткі. Гэта не гарантуе выніку, але стварае афіцыйны след і ставіць адміністрацыю ў нязручнае становішча: або дакумент ёсць і яго пакажуць, або яго няма – і гэта ўжо зафіксавана.
Расказваць. Менавіта так працуюць незалежныя медыя ў выгнанні – праз інфармацыю, якую перадаюць самі грамадзяне. Кожны падобны выпадак, які становіцца публічным, – гэта ціск на сістэму. Не праз пракуратуру, а праз агалоску.
Мілітарызацыя «знізу»: трэнд апошніх гадоў
Любая дыктатура рана ці позна прыходзіць да ідэі мілітарызацыі грамадства. Тое, што адбываецца ў магілёўскім медыцынскім каледжы, – частка агульнай карціны.
У беларускіх навучальных установах апошніх гадоў узмацнілася ваенна-патрыятычная складовая: супрацоўнікі спецслужбаў на пасадах па ваенна-патрыятычным выхаванні ў школах, пашыраная праграма дапрызыўнай падрыхтоўкі, абноўлены жорсткі закон аб воінскім абавязку. Рэжым Лукашэнкі паслядоўна ўбудоўвае ваенную тэму ў адукацыю.
Але адна справа – сістэмныя змены праз законы і афіцыйныя праграмы. І зусім іншая – калі асобныя навучальныя ўстановы ўводзяць «ваенную падрыхтоўку» самавольна, не абапіраючыся ні на які нарматыўны акт, у вячэрні час, для ўсіх запар – уключаючы тых, каго гэта наогул не датычыцца. Гэта не дзяржаўная палітыка. Гэта – самадзейнасць з прэтэнзіяй на дзяржаўны аўтарытэт.
Калі вы вучыцеся ў гэтай або іншай навучальнай установе Беларусі і сутыкаліся з падобным – напішыце нам. Мы не называем крыніцы. Кожная такая гісторыя важная.
323 да н.э. Памёр Аляксандр Македонскі (356 год да н.э. – 323 год да н.э.).
Цар македонскі, адзін з найвядомейшых военачальнікаў і заваёўнікаў антычнасці.
Створаная ім у выніку ваенных паходаў дзяржава была самай вялікай у старажытным свеце, яе межы працягваліся ад Дуная да Інду. Пасля смерці Аляксандра яна хутка развалілася і на яе тэрыторыі ўзнік шэраг эліністычных дзяржаў.
Незвычайны вобраз Аляксандра Македонскага яшчэ ў старажытнасці паслужыў пісьменнікам для розных гісторыка-прыгодніцкіх твораў, якія былі шырока распаўсюджаныя ў літаратуры Грэцыі, Рыма, Блізкага Усходу. Сярод іх асаблівым захапленнем карыстаўся раман «Александрыя», які быў вельмі папулярны і на нашых землях, яго чыталі ўсе адукаваныя людзі таго часу, у тым ліку і Ф. Скарына. Пры гэтым беларускі першадрукар рэкамендаваў чытаць не «Александрыю», а біблейскую кнігу Макавеяў, дзе ўзгадваецца Аляксандр.
У ВКЛ былі вядомы розныя варыянты «Александрыі» – і пераклад з лацінскай мовы, які нёс адбітак еўрапейскага рыцарскага раману, і пераклад з грэчаскай мовы, захаваны ў Візантыі. Некаторыя сюжэты з жыцця Аляксандра трапілі ў беларускія народныя казкі і ў рэпертуар батлейкі.
1852 год. Нью-Ёркская газета “NY Lantern Weekly” апублікавала першую выяву дзядзечкі Сэма.
Аднак папулярнай гэтая графічная выява стала ў 1860–1870-х гадах, калі дзядзю Сэма стаў адлюстроўваць карыкатурыст Томас Наст.
“Дзядзечка Сэм” стаў абазначэннем персаніфікаванай выявы ЗША і яго ўрада, быў упершыню згаданы ў амерыканскай прэсе на старонках штотыднёвіка “The Troy Post” горада Троя штата Нью-Ёрк у артыкуле аб вайне ЗША з Англіяй 7 верасня 1813 года.
Менавіта ў выкананні мастака Т. Наста Дзядзечка Сэм здабыў белую бараду і гарнітур, упрыгожаны палоскамі і зоркамі. Лічыцца, што выраз “Дзядзечкаа Сэм” – гэта жартаўлівая расшыфроўка скарочанай назвы краіны: Uncle SАm – USА.
Існуе версія, што выраз увайшоў ва ўжыванне ў 1812 годзе як вытворнае ад імя мясніка з Троі. Сэм Уілсан пастаўляў мяса ў амерыканскае войска ў скрынках з надпісам U.S., што азначала скарочаную назву краіны. Гэтыя літары супадалі з ініцыяламі Ўілсана, таму салдаты жартам пачалі казаць, што мяса да іх прыбыла ад Дзядзечкі Сэма.
I want YOU for the U.S. Army’: First World War recruitment poster, 1917, showing Uncle Sam facing foward pointing his finger and appealing to patriotism.
1720 год. Памёр Казімір Ян Павел Сапега (1637/1642-1720).
Дзяржаўны дзеяч Вялікага княства Літоўскага, князь. Чашнік, падстолі вялікі літоўскі, падскарбі дворны літоўскі, гетман польны і вялікі літоўскі, ваявода полацкі, маршалак Трыбунала ВКЛ.
Валодаў шматлікімі беларускімі гарадамі і мястэчкамі, у тым ліку Старым і Новым Быхавам.
Удзельнічаў у выправах супраць туркаў у 1673 г. (камандаваў 3 харугвамі конніцы і 1 пяхоты, набранымі за кошт Сапегаў), 1674, 1683 (камандаваў 10-тысячным войскам), 1689, 1691, 1694 гадах (нанёс паражэнне каля Днястра).
На пачатку Вялікай Паўночнай вайны (1700-1721) быў на баку шведаў, на пераломе 1709–1710 перайшоў на бок Аўгуста Моцнага, застаўся ваяводай віленскім.
Памёр у Гродна. Пахаваны ў Бярозе-Картузскай.
1922 год. Нарадзіўся Лявон Луцкевіч.
Беларускі грамадскі і культурны дзеяч, педагог, мемуарыст. Сын прэм’ер-міністра БНР А. Луцкевіча.
У Другую сусветную вайну настаўнічаў у Радашковічах і Баранавічах, прымаў удзел у нацыянальным падполлі, далучыўся да Беларускай Краёвай Абароны.
Арыштаваны савецкай дзяржбяспекай у Польшчы ў канцы 1945 года. Рэпрэсаваны па справе кіраўніцтва Беларускай Незалежніцкай Партыі, сасланы на Калыму.
Пасля вызвалення жыў у Вільні, дзе ў 1988 годзе стварыў беларускае культурнае таварыства, удзельнічаў у беларускім адраджэнскім руху.
Аўтар кнігі “Вандроўкі па Вільні”.
Памёр 28 ліпеня 1997 года.
Браты Юрка і Лявон Луцкевічы.
1924 год. Рэзалюцыяй VI Усебеларускага надзвычайнага з’езда Саветаў БССР і згодна з пастановай ЦВК РСФСР ад 3 сакавіка 1924 года, адбылося «першае ўзбуйненне» БССР.
У склад Беларусі былі вернуты шэраг паветаў Віцебскай, Гомельскай і Смаленскай губерняў, якія была прыхапіла РСФСР у 1919 годзе, у тым ліку Аршанскі, Быхаўскі, Горацкі, Калінінскі (Клімавіцкі), Магілёўскі, Мсціслаўскі, Чавускі, Чэрыкаўскі і сам горад Магілёў.
Тэрыторыя БССР павялічылася ўдвая, з 52,4 да 110 тыс. км², а насельніцтва з 1,5 да 4,2 мільёна чалавек. 70,4 % насельніцтва БССР складалі беларусы.
Аднак Гомельскі і Рэчыцкі паветы заставаліся па-за межамі БССР (да 1926 года).
1935 год. Памёр Ян Міхал Развадоўскі (1867-1935).
Польскі мовазнавец-індаеўрапеіст, этнограф, тапаніміст. Член Кракаўскай, член-карэспандэнт Пецярбургскай акадэмій навук.
Прафесар Ягелонскага універсітэта, прэзідэнт Польскай Акадэміі навук.
Аўтар многіх прац па агульным, індаеўрапейскім, польскім мовазнаўстве, анамастыцы, этымалогіі, у тым ліку «Адносіны польскай мовы да іншых славянскіх», «Пра з’явы і развіццё мовы», «Даследаванні назваў славянскіх рэк».
1938 год. Руская мова ўведзена як абавязковы прадмет для вывучэння ва ўсіх школах СССР. Пачатак татальнай русіфікацыі.
З 1917 года савецкія грамадзяне абавязаны былі навучыцца пісьменнасці, але ў іх было права выбару мовы навучання. Развіваліся нацыянальныя школы: пікам стаў 1932 год, калі ў савецкіх школах выкладанне вялося на 104 мовах, у тым ліку некаторых сусветных.
Пад сцягам барацьбы з «вялікадзяржаўным шавінізмам» і «буржуазным нацыяналізмам», які загароджваў, паводле фармулёўкі Н. Крупскай, доступ беднякоў да рускай мовы, выкладанне родных моў сталі скарачаць.
Савецкія ўлады адштурхоўваліся ад трох асноўных прычын для ўвядзення абавязковага вывучэння мовы – руская мова ўвасабляла адзіны сродак зносін для шматнацыянальнай краіны, “садзейнічала гаспадарчаму і культурнаму росту народаў”, а таксама «веды рускай мовы забяспечвалі неабходныя ўмовы для паспяховага нясення ўсімі грамадзянамі СССР вайсковай службы».
Руская мова выступала як мова-«старэйшы брат» у сям’і савецкіх народаў. Тады як родныя мовы лічыліся “вясковымі”.
1940 год. Спектаклем «Каварства і каханне» Ф. Шылера ў Гродне адкрыўся Дзяржаўны польскі тэатр БССР.
З лістапада 1939 года працаваў у Беластоку, потым у 1940-1941 гадах – у Гродна.
Заснавальнік і мастацкі кіраўнік А. Вянгерка (1893–1941). Сярод пастановак: «Мараль пані Дульскай» Г. Запольскай, «Пажыццёвая рэнта» і «Помста» А. Фрэдры, «Пігмаліён» Б. Шоу, «Аптымістычная трагедыя» У. Вішнеўскага, «Жаніцьба Фігаро» П. Бамаршэ.
А. Вянгерка.
1961 год. У Кіеве здарылася самая буйная да Чарнобыля тэхнагенная катастрофа: сотні людзей былі забітыя селевым патокам з плаціны.
Па неафіцыйных звестках толькі загінула каля 1500 чалавек.
У пачатку 1950-х гадоў у сумна вядомы Бабіны Яр вырашана было звозіць адыходы ад вытворчасці цэглы. Гэтыя адыходы змешвалі з вадой, а затым змывалі па трубах. Надзейныя здавалася б земляныя дамбы павінны былі заступаць шлях назапашанаму бруду.
А 8:45 13 сакавіка, у гадзіну пік, калі людзі ішлі на працу, дамбу прарвала. Гразевы паток, які дасягаў у вышыню 14 м, з хуткасцю да 60 км/г, рынуўся на горад, хаваючы пад сабой усё жывое.
Ён змыў трамвайнае дэпо, некалькі вуліц, стадыён, завод, бальніцу, 80 жылых дамоў раёна Куранёўкі. З-за ўзніклых з прычыны аварыі электрычных замыканняў тут і там узнікалі ўзгаранні.
Праз некаторы час вада, змяшаная з глінай, пачала застываць. Яшчэ нядаўна рухомы паток ператвараўся ў камень. Людзей, жыўцом пахаваных пад пластом пульпы, даводзілася літаральна выкалупваць з яе. Каўшы экскаватараў, якія ліквідавалі наступствы трагедыі, разрывалі трупы на кавалкі. Плошча каля 30 гектараў аказалася пакрытай 3-х метровым каменным пластом.
1989 год. Вынайдзена Сусветная павуціна (World Wide Web, WWW ці www), больш вядомая як Інтэрнэт.
Вынаходнік Інтэрнэту англійскі вучоны Цім Бернерс-Лі з калегамі з Еўрапейскага савета па ядзерных даследаваннях (CERN) у гэты дзень перадалі начальніку свайго аддзела дакумент, які называўся «Інфармацыйны менеджмент: некаторыя прапановы», у якім былі закладзены асноўныя прынцыпы www.
1991 год. Фармальна спынена дзейнасць Аб’яднаных узброеных сіл дзяржаў-удзельніц Варшаўскага Дагавора і іх органаў кіравання.
Варшаўскі дагавор аб сяброўстве, супрацоўніцтве і ўзаемнай дапамозе паміж Албаніяй, Балгарыяй, Венгрыяй, ГДР, Польшчай, Румыніяй, СССР і Чэхаславакіяй быў падпісаны на Варшаўскай нарадзе 14 красавіка 1955 года. Варшаўская Дамова – ваенна-палітычны абарончы саюз еўрапейскіх сацыялістычных дзяржаў. Ён быў заключаны на 20 гадоў з аўтаматычным падаўжэннем на наступныя 10 гадоў для тых дзяржаў, якія не дэнансуюць Дагавор за год да заканчэння гэтага тэрміну.
Зараз усе былыя краіны Варшаўскага Дагавора, акрамя правапрыемніцы СССР – Расіі, з’яўляюцца членамі НАТА. Лагічны вынік эвалюцыі.
У 1967–1976 гадах Галоўнакамандуючым Аб’яднаных узброеных сіл краін-удзельніц Варшаўскага дагавора быў ураджэнец Горацкага раёна Маршал Савецкага Саюза І. Якубоўскі, а начальнікам штаба ў 1955-1962 гадах – ураджэнец Гродна, генерал арміі, кавалер ордэна Перамогі А. Антонаў (1896-1962).
Намеснік міністра лясной гаспадаркі Ігар Малашэвіч 12 сакавіка 2026 года разбірае працу праблемнага Глускага лясгаса з выездам на месца.
Кіраўніцтва Міністэрства лясной гаспадаркі вымушана ўмешвацца ў сітуацыю ў Глускім лясгасе, які апынуўся ў складаным фінансава-эканамічным становішчы. 12 сакавіка ў гаспадарку прыбылі намеснік міністра Ігар Малашэвіч і начальнік упраўлення эканомікі і інвестыцый Мінлясгаса Дзмітрый Маторанка. Яны сустрэліся з калектывам і вывучаюць працу прадпрыемства непасрэдна на месцы.
Паводле прадстаўнікоў міністэрства, падставай для такога візіту стала падзенне выручкі і нестабільныя фінансавыя паказчыкі ў пачатку года. Кіраўніцтва галіны плануе прааналізаваць увесь вытворчы ланцужок і вызначыць, што прывяло да пагаршэння сітуацыі.
«Мы прыехалі, каб дэталёва разабрацца, прааналізаваць працу і дапамагчы стабілізаваць становішча. Задача калектыву – як мага хутчэй выйсці на ўзровень паказчыкаў аналагічнага перыяду мінулага года. Для гэтага неабходна перш за ўсё павялічваць аб’ёмы лесанарыхтовак» – адзначыў Ігар Малашэвіч падчас сустрэчы з работнікамі.
На фоне праблем у гаспадарцы адбываюцца і кадравыя змены. На пасаду галоўнага ляснічага ўзгоднены Аляксандр Порсік, які працуе ў лясной гаспадарцы больш за дваццаць гадоў. Ён пачынаў кар’еру ў Клічаўскім лясгасе, а апошняе дзесяцігоддзе працуе ў Глускім, дзе цяпер узначальвае Докальскае лясніцтва.
Раней першы намеснік міністра лясной гаспадаркі Андрэй Карась, каментуючы гэта прызначэнне, адзначыў, што перад новым галоўным ляснічым стаяць складаныя задачы. У гаспадарцы назапасілася нямала праблем з лесаўзнаўленнем. Нягледзячы на тое, што мясцовы гадавальнік лічыцца адным з перадавых у галіне, вынікі не заўсёды адпавядаюць чаканням.
Так, толькі ў 2025 годзе ў лясгасе было спісана 52 гектары лясных культур, а прыжывальнасць насаджэнняў першага і трэцяга гадоў вырошчвання крыху перавышае 70%. Апошнім часам у гаспадарцы ўсё часцей выкарыстоўваюць пасеў лесу.
У міністэрстве таксама звярнулі ўвагу на неабходнасць узмацнення работы службаў аховы і абароны лесу, якія падпарадкоўваюцца галоўнаму ляснічаму. На думку кіраўніцтва галіны, эфектыўнасць гэтых падраздзяленняў павінна быць значна вышэйшай, бо менавіта яны адказваюць за кантроль стану лясоў і работу з насельніцтвам.
Акрамя таго, у бліжэйшы час у Глускім лясгасе чакаецца прызначэнне новага дырэктара. Паводле вынікаў мінулага года прадпрыемства спрацавала са стратамі, таму цяпер фармуецца новая кіраўнічая каманда. У Мінлясгасе разлічваюць, што яна зможа стабілізаваць фінансавую сітуацыю і вярнуць гаспадарцы страчаныя пазіцыі.
Бадзяжныя сабакі ўжо не першы месяц гаспадараць на вуліцах Краснаполля. Камунальныя службы не вырашаюць праблему.
Пра тое, што бяздомныя сабакі пужаюць сваім выглядам жыхароў райцэнтра, раённая газета “Чырвоны сцяг” пісала яшчэ ў снежні 2025 года. Але проста выгляд здзічэлага пса – гэта паўбяды. Фіксаваліся выпадкі, калі такія сабакі кідаліся на мінакоў.
Журналісты раёнкі тады сцвярджалі, што яны самі неаднаразова звярталіся з гэтай просьбай у УВКП «Жылкамунгас». “Нам адказвалі, што спецыялізаваную службу яны выклікаюць за свае сродкі, а для гэтага трэба толькі звярнуцца з пісьмовай заявай да іх. Таксама на нашай памяці былі выпадкі, калі падобная служба проста не знаходзіла ў раёне бадзяжных сабак і з’язджала, так і не выканаўшы сваю місію” – гаварылася ў газетным артыкуле.
І вось мінула некалькі месяцаў, наступіў сакавік 2026 года, але праблема па-ранейшаму не вырашана. “Групоўкі, інакш не скажаш, чатырохногіх сяброў чалавека акупавалі вуліцы і двары. Прычым паводзяць яны сябе не як госці, а як паўнапраўныя ўладальнікі нерухомасці: важна адпачываюць ля ўваходаў у крамы, ладзяць шумныя «разборкі» і з непадробнай цікавасцю даглядаюць змесціва смеццевых бакаў” – зноў піша раёнка.
Пры гэтым нават праўладныя журналісты бачаць, што схема “заява – грошы – адлоў” дае нейкі дзіўны збой. Спецслужбы прыязджаюць, аглядаюць славутасці Краснаполля і з’язджаюць. Грошы ж такім чынам асвойваюцца без якога-небудзь станоўчага выніку для жыхароў райцэнтра.
“Ці то сабакі ў нас занадта хітрыя і валодаюць навыкамі маскіроўкі, ці то прафесіяналы глядзяць не ў тыя двары. У выніку: грошы УВКП “Жылкамунгас”, вельмі немалыя, асвоеныя, справаздачы напісаныя, а зграі як сядзелі ў цэнтры, так і сядзяць” – канстатуе “Чырвоны сцяг”.
Галоўнай пераправе праз Днепр у Магілёве прысвоілі новую афіцыйную назву – «мост Героя Савецкага Саюза М.М. Яшына». Рашэнне прыняла гарадская камісія па тапаніміцы, пра што паведаміў афіцыйны канал магілёўскага гарвыканкама. Але ёсць нюансы.
Паводле слоў чыноўнікаў, большасць удзельнікаў абмеркавання падтрымала такі варыянт. Аднак актывісты і даследчыкі гарадской гісторыі звяртаюць увагу: новая назва супярэчыць адразу некалькім патрабаванням заканадаўства, якое рэгулюе найменні элементаў вулічна-дарожнай сеткі.
Тры парушэнні ў адным тапоніме
Правілы наймення былі зацверджаны пастановай Дзяржаўнага камітэта па маёмасці яшчэ ў 2008 годзе. Фармулёўка, выбраная для магілёўскага моста, парушае адразу некалькі пунктаў гэтага дакумента:
Занадта доўгая назва. Норматыў забараняе даваць аб’ектам складаныя шматслоўныя назвы, якія цяжка ўспрымаюцца. Канструкцыя з сямі слоў больш нагадвае памятны надпіс, чым гарадскі тапонім.
Архаічная ўстаўка «імя». Правілы не дапускаюць выкарыстанне слоў «імя» або «ім.» у афіцыйных назвах. Тапонім павінен складацца толькі з тыпу аб’екта і яго ўласнай назвы.
Выкарыстанне ініцыялаў. У назвах забаронены ініцыялы. Трэба ўказваць або поўнае імя і прозвішча, або толькі прозвішча гістарычнай асобы.
Такія абмежаванні тлумачацца проста: большасць гараджан не ведае расшыфроўку ініцыялаў, а ў беларускай і рускай мовах адно і тое ж імя можа пачынацца з розных літар. У выніку ініцыялы ў тапонімах толькі заблытваюць.
Гістарычная прывязка таксама спрэчная
Ёсць і іншая праблема – геаграфічная. Старшы лейтэнант Мікалай Яшын сапраўды загінуў пры вызваленні Магілёва летам 1944 года. Аднак яго разведвальны ўзвод фарсіраваў Днепр не каля цэнтральнага моста.
Баі адбываліся значна вышэй па цячэнні – у раёне чыгуначнага моста і вёскі Паловінны Лог. Цэнтральная пераправа да гэтых падзей дачынення не мела.
Памылка, замацаваная яшчэ ў СССР
Сувязь імя Яшына з цэнтральным мостам з’явілася толькі ў 1964 годзе. Тады на новым бетонным мосце, які злучаў цэнтр горада з Задняпроўем, усталявалі мемарыяльную дошку.
Месца выбралі проста таму, што гэта была самая прыкметная пераправа горада. З часам мемарыяльная дошка замацавала памылковую асацыяцыю паміж подзвігам разведчыка і цэнтральным мостам.
Сёння гэтая гістарычная блытаніна атрымала ўжо афіцыйнае тапанімічнае афармленне.
Пры гэтым сама пераправа ў гэтым месцы існуе з XIX стагоддзя – першы мост тут з’явіўся яшчэ ў 1860 годзе. Але замест гістарычна звязанай назвы горад атрымаў доўгі тапонім у стылі познесавецкай эпохі, які адначасова ігнаруе і геаграфію падзей, і патрабаванні заканадаўства.
У круглянскім дзіцячым садку №3 для пяцігадовых дзяцей арганізавалі так званую ваенна-патрыятычную групу.
Для новастворанай групы “Юны патрыёт” спецыялна закупілі форму колеру хакі і распрацавалі план працы па “ваенна-патрыятычным выхаванні”, якое, натуральна, будуецца на вайсковай тэматыцы. Пра гэта піша Mayday.
У межах падрыхтоўкі да 23 лютага ў садку правялі цэлы «тэматычны тыдзень», падчас якога маленькім выхаванцам распавядалі пра «ганаровы абавязак абараняць Радзіму» і знаёмілі іх з рознымі родамі войскаў. Такія заняткі фактычна ўводзяць дзяцей у вайсковы дыскурс яшчэ да школы.
План работы групы на год таксама цалкам прывязаны да дзяржаўных і ідэалагічных дат. Сярод запланаваных мерапрыемстваў – святкаванне Дня народнага адзінства, Дня Канстытуцыі, Дня дзяржаўных сімвалаў і Дня Перамогі. Праз гэтыя падзеі выхаванцам прапануюць успрымаць вайсковую тэматыку як важную частку грамадзянскай ідэнтычнасці.
Гэта не першы выпадак мілітарызацыі свядомасці дашкольнікаў. У траўні мінулага года там правялі «Зарніцу» – ваенізаваную гульню для дзяцей, прысвечаную Дню Перамогі. Тады ў ваенную форму апранулі нават выхавальніц.
У выніку ў садку фактычна з’явілася структура, падобная да ваенна-патрыятычнага клуба, але для дзяцей дашкольнага ўзросту. Такія практыкі выклікаюць крытыку праваабаронцаў, якія лічаць, што ранняе ўцягванне дзяцей у мілітарысцкую рыторыку можа ўплываць на фармаванне іх светаўспрымання.
Паводле міжнародных стандартаў у галіне правоў дзіцяці, у тым ліку Канвенцыі ААН аб правах дзіцяці, дзяржава павінна забяспечваць развіццё асобы і ідэнтычнасці дзіцяці без ідэалагічнага ціску. Асабліва адчувальнымі да такога ўздзеяння з’яўляюцца падлеткі ва ўзросце ад 11 да 17 гадоў, калі фармуецца асоба. Аднак у Круглым падобныя ідэалагічныя практыкі пачынаюць ужываць ужо да пяцігадовых дзяцей.
Падрыхтоўка да бітвы за пасяўную ў Магілёўскай вобласці па традыцыі вядзецца з дапамогай прыпісак.
Камітэт дзяржаўнага кантролю Магілёўскай вобласці паведаміў, што ў цэлым сельскагаспадарчыя арганізацыі рэгіёна актыўна рыхтуюцца да вясновых палявых работ: рамантуюць тэхніку і назапашваюць угнаенні і насенне.
Аднак праверкі паказалі, што дабрабытная карціна ў справаздачах не заўсёды супадае з рэальнасцю. У шэрагу гаспадарак тэхніка на пачатак сакавіка заставалася ў рамонце. Напрыклад, у адной з гаспадарак Быхаўскага раёна былі не гатовыя два з пяці энерганасычаных трактароў, а таксама сеялкі і культыватар.
Пры гэтым некаторыя прадпрыемствы прыпісваюць гатоўнасць тэхнікі ў справаздачнасці. Так, у гаспадарцы Чэрыкаўскага раёна паводле дакументаў тэхніка ўжо была гатовая выйсці ў палі, хаця фактычна ў рамонце знаходзіліся пасяўны агрэгат, культыватар і сеялка.
Праблемы выяўлены і з падрыхтоўкай да пасяўной: у асобных гаспадарках павольна назапашваюцца мінеральныя ўгнаенні, а насення сельскагаспадарчых культур не хапае. Менш за ўсё насення на пачатак сакавіка было ў гаспадарках Быхаўскага, Мсціслаўскага і Глускага раёнаў.
Калі не спрабаваць рабіць добрую міну пры дрэннай гульні, то ўсё выглядае прасцей за пару на рэпе: тут не адрамантавалі, там не назапасілі, яшчэ дзесьці прыпісалі.
Падведзены вынікі года добраўпарадкавання ў Беларусі. Адпаведную пастанову падпісаў Турчын. На Магілёўшчыне ёсць пераможцы.
Сярод лепшых раёнаў краіны адзначаны Шклоўскі раён Магілёўскай вобласці – ён стаў пераможцам у сваёй катэгорыі.
Тут ужо, як у беларускім хакеі – каманда-пераможца вядомая на трыццаць гадоў наперад.Таксама ў ліку пераможцаў рэспубліканскага агляду санітарнага стану і добраўпарадкавання апынуліся два населеныя пункты Магілёўскай вобласці.
У катэгорыі гарадоў з насельніцтвам да 10 тысяч жыхароў найлепшымі прызнаны Чэрыкаў і Бялынічы.
Усяго па выніках года добраўпарадкавання вызначаны лепшая вобласць – Гомельская, сем раёнаў – па адным у кожнай вобласці і Мінску – а таксама 15 населеных пунктаў у розных катэгорыях.
Пераможцы агляду традыцыйна ўзнагароджваюцца пераходнымі вымпеламі і грашовымі прэміямі з рэспубліканскага бюджэту.
