Чатыры смерці ў выніку атручвання алкаголем мелі месца ў Магілёўскай вобласці ад пачатку 2026 года.
Ва ўсіх выпадках у крыві памёрлых канцэнтрацыя этылавага спірту перавышала пяць праміле. Так, 45-гадовага жыхара Магілёва без прыкмет жыцця ў яго кватэры знайшоў бацька. Паводле заключэння судова-медыцынскай экспертызы, прычынай смерці стала вострае атручэнне этанолам: у крыві зафіксавана крытычная канцэнтрацыя – 5,3 праміле.
У Асіповічах на чыгуначным вакзале падчас агляду пасажырскага цягніка, які прыбыў з Магілёва, супрацоўнікі выявілі ў вагоне мужчыну 52 гадоў, што ляжаў на падлозе без прыкмет жыцця. Эксперт устанавіў, што і ў гэтым выпадку трагедыя звязаная з празмерным ужываннем алкаголю. Утрыманне этанолу ў крыві склала 5,1 праміле.
У Горках жанчына знайшла ў сваім доме мёртвай 46-гадовую сястру. Экспертыза паказала, што прычына смерці аналагічная – вострае алкагольнае атручэнне (5,2 праміле). Праз два тыдні падобны лёс напаткаў і 38-гадовага мясцовага жыхара: паводле вынікаў медыка-хімічнага даследавання, узровень этанолу ў яго крыві дасягнуў 5,9 праміле.
Алкаголь ва ўсім свеце займае першы радок у спісе прычын смяротных атручванняў, сцвярджаюць у Дзяржкамітэце судовых экспертыз. Для большасці людзей смяротны зыход можа наступіць ад ужывання 200-300 мілілітраў чыстага этанолу, прынятага адначасова або за кароткі прамежак часу. У пераліку на алкагольныя напоі крэпасцю 40% – гэта прыкладна 600-760 мілілітраў, а канцэнтрацыя 5 праміле ў крыві адпавядае прыкладна 1 літру прынятага ўнутр 40%-га алкаголю.
У раённай газеце «Асіповіцкі край» выйшаў кранальны рэпартаж пра дзве вёскі Асіповіцкага раёна – Бродзішча і Засялечча.
Журналісты асіповіцкай “раёнкі” расказалі пра шэсць жыхароў Бродзішча і трох – Засялечча. Пра тое, што аўтобусныя зносіны з райцэнтрам адсутнічаюць, і да чыгуначнай станцыі старым даводзіцца дабірацца самім. Пра тое, што адзіны мужчына на ўсю акругу развозіць суседзяў у недалёкую Татарку на мотаблоку.
Пра 95-гадовую жыхарку, якая перажыла акупацыю і ўсё жыццё пражыла на роднай зямлі. Пра закінуты дом з таблічкай «Маёмасць застрахавана. Галоўнае ўпраўленне дзяржаўнага страхавання СССР» – краіна знікла, а бляшаны ромбік застаўся.
Усё напісана з цеплынёй і павагай да герояў. Але за настальгічнай інтанацыяй прыкметна іншае: гэтыя вёскі выміраюць не таму, што «ў кожнага населенага пункта свой лёс». Яны выміраюць таму, што палітыка «адраджэння вёскі», якая абышлася беларускім падаткаплацельшчыкам у дзясяткі трыльёнаў, аказалася дэкарацыяй.
Праграма на 70 трыльёнаў і 1,3 мільёна зніклых сяльчан
У 2005 годзе Аляксандр Лукашэнка падпісаў Указ № 150 «Аб Дзяржаўнай праграме адраджэння і развіцця вёскі на 2005-2010 гады». На яе рэалізацыю, згодна з праграмай, планавалася ўкласці каля 70 трыльёнаў рублёў. Затым рушылі Дзяржаўная праграма ўстойлівага развіцця вёскі на 2011-2015 гады, Дзяржаўная праграма развіцця аграрнага бізнесу на 2016-2020 гады. і «Аграрны бізнес» на 2021-2025 гады
Афіцыйныя вынікі ў падачы дзяржаўных СМІ выглядаюць уражліва. Па стане на лістапад 2025 года ў краіне створана 1 426 аграгарадкоў.
У 2024 годзе ў сельскай мясцовасці пражывала 1,942 мільёна беларусаў. За апошнія дзесяць гадоў вёскі страцілі 270 тысяч жыхароў, а за 30 гадоў – 1 мільён 300 тысяч чалавек: у 1996 годзе колькасць сельскіх жыхароў яшчэ дасягала 3,2 мільёна.
Карціна яшчэ больш жорсткая, калі глядзець па раёнах. Незалежнае выданне «Люстэрка» адзначае горкую рэч: «менавіта эканамічныя, дэмаграфічныя і сацыяльныя працэсы, што адбываюцца ў Беларусі ў апошнія дзесяцігоддзі, змаглі зрабіць тое, чаго не здолелі нацысцкія акупанты».
Бродзішча і Засялечча – не выключэнне, а правіла. Гэта і ёсць вынік «адраджэння», на якое пайшлі дзясяткі трыльёнаў рублёў падаткаплацельшчыкаў.
Чарнобыль як рытуал: прапагандысты супраць рэальнасці
Інфармацыйна-прапагандысцкія групы выступаюць у школах, каледжах, на прадпрыемствах, у ЖКГ і ветстанцыях. У метадычках – стандартныя тэзісы: амаль чвэрць тэрыторыі Беларусі, на якой пражывала пятая частка насельніцтва краіны, апынулася забруджанай радыенуклідамі; спынілі існаванне 479 населеных пунктаў (у Магілёўскай вобласці – 173). І далей – пра гераічнае пераадоленне і шэсць дзяржаўных праграм.
Пра што прапагандысты не гавораць? Пакуль яны расказваюць працоўным калектывам пра «ўстойлівае развіццё» пацярпелых рэгіёнаў, у гэтых самых рэгіёнах вёскі працягваюць выміраць – проста ўжо не ад радыяцыі, а ад дэмаграфічнай катастрофы, якую ўлада не змагла спыніць. І што паралельна ў краіне разгортваецца новы, ужо «мірны» ядзерны сцэнарый.
Адна АЭС, другая на падыходзе, могільнік у працэсе выбару
БелАЭС у Астраўцы ўведзена ў эксплуатацыю. Але гэтага мала. 25 верасня 2025 года Лукашэнка заявіў пра планы дамовіцца з Пуціным аб будаўніцтве ў Беларусі другой АЭС. 26 верасня ў Крамлі ён наўпрост сказаў: «Калі будзе рашэнне, мы адразу пачнём новы энергаблок або новую станцыю ставіць, калі будзе патрэба на захадзе Расіі і ў вызваленых рэгіёнах» – маючы на ўвазе акупаваныя ўкраінскія тэрыторыі.
Паводле даных РБК, Лукашэнка прапанаваў узвесці атамную станцыю на ўсходзе краіны, яна магла б забяспечваць энергіяй у тым ліку захад Расіі і тыя самыя «новыя рэгіёны». Дзеючая АЭС знаходзіцца на захадзе краіны, каля мяжы з Літвой.
Лагічна задаць пытанне: навошта краіне, якая губляе насельніцтва (і не толькі сельскае), пры дзеючай БелАЭС, якая пакрывае па афіцыйных даных каля 40 працэнтаў унутраных патрэб у электраэнергіі, другая атамная станцыя? Адказ, мяркуючы па словах самога Лукашэнкі, утылітарны: каб прадаваць электраэнергію Расіі і яе «новым рэгіёнам».
А паралельна вырашаецца пытанне, якое традыцыйна замоўчваецца ў «адзіных днях інфармавання»: дзе хаваць радыеактыўныя адходы.
Паводле даных BELPOL, у сярэдзіне жніўня 2025 года прынята канчатковае рашэнне: сховішча размесцяць каля Астравецкай АЭС, усяго ў 22 кіламетрах ад мяжы з Літвой. На праект плануюць вылучыць 941 мільён беларускіх рублёў, увод у эксплуатацыю намечаны на 2030 год. Рэалізацыяй зоймецца дзяржаўнае прадпрыемства «БелРАА».
Але разглядаюцца і іншыя варыянты. Для будаўніцтва ядзернага могільніка выбіраюць пляцоўку з трох варыянтаў. Магілёўская вобласць разглядаецца як адна з пляцовак для захавання ядзерных адыходаў.
Кола замкнулася
Атрымліваецца паказальная карціна. Дзяржава сорак гадоў расказвае пра ахвяры Чарнобыля і свае намаганні па «адраджэнні» пацярпелых тэрыторый.
На праграмы «адраджэння вёскі» патрачаны дзясяткі трыльёнаў. Аграгарадкоў пабудавана амаль паўтары тысячы. А паралельна – сельскае насельніцтва за 30 гадоў скарацілася на 1,3 мільёны чалавек.
Вёскі Бродзішча і Засялечча ў Асіповіцкім раёне – шэсць і тры жыхары адпаведна, без аўтобусных зносін.
Пабудавана адна АЭС, абмяркоўваецца другая – на ўсходзе, для экспарту электраэнергіі ў Расію і на акупаваныя ёю тэрыторыі.
Выбіраецца месца для захавання радыеактыўных адыходаў – сярод варыянтаў Магілёўская вобласць. А раз на месяц па ўсёй краіне збіраюць людзей паслухаць пра «Чарнобыль: ад адраджэння да ўстойлівага развіцця».
Вернемся да лёсу вёскі. Няма ніякага лёсу. Гэта вынік злачыннай палітыкі – цалкам канкрэтнай, з указамі, лічбамі бюджэтных выдаткаў і мільёнамі зніклых жыхароў.
Старая жанчына, якой 95 гадоў, і якая перажыла акупацыю, тыф, пасляваенны голад, працу санітаркай у бальніцы, заслугоўвае не рэпартажу пра яе дажыванне ў спусцелай вёсцы. Яна заслугоўвае, каб яе зямля жыла. Але пакуль дзясяткі трыльёнаў укладваліся ў прыгожыя шыльды аграгарадкоў і паказныя справаздачы, Бродзішча, Засялечча і тысячы падобных ім вёсак Магілёўшчыны ціха зніклі з карты.
А на гэтай карце вось-вось з’явіцца новая кропка – пункт захавання радыеактыўных адходаў. Магчыма, якраз у Магілёўскай вобласці.
З пачатку мінулага года ў каналізацыйныя калодзежы ў Магілёўскай вобласці ўпалі чатыры чалавек. Адзін з іх загінуў.
Як паведамляе пракуратура, з пачатку 2025 года ў Магілёўскай вобласці зафіксавана чатыры выпадкі падзення людзей у каналізацыйныя калодзежы: 1 – са смяротным зыходам, 2 – з цялеснымі пашкоджаннямі, 1 – без шкоды здароўю.
Пракуратура выявіла больш за 80 парушэнняў у дзейнасці арганізацый жыллёва-камунальнай гаспадаркі і аграпрамысловага комплексу ў пытанні бяспекі ачышчальных збудаванняў і аб’ектаў водаадвядзення. Найбольш характэрныя сярод іх адсутнасць крышак люкаў калодзежаў; абвал грунту паблізу гэтых збудаванняў і аб’ектаў; неабмежаваны доступ на іх і адсутнасць агародж пры рамонце водаправодных сетак.
Да прыкладу, у Магілёве паблізу ўстановы «SOS-Дзіцячая вёска Магілёў» адкрыты каналізацыйны калодзеж быў прыкрыты галінкамі, а побач з дашкольнай установай адукацыі па вул. 30 гадоў Перамогі функцыю крышкі выконваў перакулены стол.
Пракуратура выпісаал 25 надзорных актаў, а ў Магілёўскі аблвыканкам накіравала
інфармацыйную запіску для арганізацыі належнага кантролю за бяспечнай эксплуатацыяй аб’ектаў водаадвядзення.
У 16 з 21 раёна Магілёўскай вобласці з-за засухі ўведзена поўная забарона на наведванне лясоў.
Большая частка раёнаў, дзе забаронена нават заходзіць у лес, знаходзяцца ў заходняй і ўсходняй частках рэгіёна. Пры гэтым у Шклоўкім, Чавускім і Мсціслаўскім раёнах дзейнічае абмежаванне – лясы наведваць можна, але заязджаць у іх на машынне нельга, як і распальваць вогнішчы.
Пры гэтым у Горацкім і Дрыбінскім раёнах ніякіх абмежаванняў на наведванне лясоў няма.
Варта адзначыць, што сухая вясна працягвае пагражаць ляснымі пажарамі. Так, за мінулыя суткі з раніцы 3 красавіка па раніцу 4 красавіка 2026 года па вобласці адбыліся 25 пажараў у экасістэмах, прычым у Бабруйскім раёне быў зафіксаваны лясны пажар.
Сістэмныя парушэнні – ад праблем з харчаваннем да недахопаў у бяспецы і арганізацыі адукацыйнага працэсу – выявіла пракуратура ў дзіцячых садках Магілёўскай вобласці.
Парушэнні пры арганізацыі харчавання аказаліся аднымі з найбольш прыкметных. У некаторых дзіцячых садках зафіксаваны выпадкі выкарыстання прадуктаў з прыкметамі недабраякаснасці.
Праверка таксама паказала, што ў шэрагу ўстаноў дзяцей залічвалі без поўнага пакета неабходных дакументаў, а групы фарміраваліся з перавышэннем дапушчальнай напаўняльнасці. Так, у адной з дашкольных устаноў у Касцюковічах у дзвюх з чатырох груп колькасць выхаванцаў была перабольшаная.
Асобныя пытанні ўзніклі да арганізацыі працы з дзецьмі, якія маюць асаблівасці псіхафізічнага развіцця. Не ва ўсіх садках была забяспечана іх інтэграцыя і неабходнае суправаджэнне. У Магілёве, напрыклад, у адной з устаноў праігнаравалі заключэнне карэкцыйнага цэнтра, і двое дзяцей засталіся без індывідуальнай апекі.
Не менш праблем выявілася ў сферы бяспекі. На тэрыторыі некаторых дзіцячых садкоў гульнявое абсталяванне знаходзілася ў няспраўным стане. У Клімавічах, напрыклад, на пляцоўцы былі ўсталяваны балансіры без амартызатараў і фіксатараў, што стварае рызыку траўмавання дзяцей.
Акрамя таго, у частцы ўстаноў не належным чынам выконваўся прапускны рэжым. Падчас праверак зафіксаваны выпадкі свабоднага доступу старонніх асоб на тэрыторыю дзіцячых садкоў.
Узгаранні сухой расліннасці і лесу пачасціліся на Магілёўшчыне напрыканцы сакавіка.
Паводле даных Магілёўскага абласнога ўпраўлення МЧС, за суткі з 30 па 31 сакавіка ратавальнікі ліквідавалі 28 загаранняў сухой расліннасці. А з пачатку года ў Магілёўскай вобласці адбылося 149 пажараў сухой расліннасці на агульнай плошчы 23 га, 8 пажараў лесу на агульнай плошчы 7 га.
Пры гэтым лес учора гарэў у трох месцах – у Бабруйскім, Клімавіцкім і Шклоўскім раёнах.
Як сведчыць карта ўчарашніх пажараў, прыродныя адбыліся ў большасці раёнаў Магілёўшчыны. Не зафіксавалі іх толькі ў Бялыніцкім, Глускім, Краснапольскім, Слаўгарадскім, Хоцімскім і Чэрыкаўскім.
Згодна з картай Мінлясгаса, па ўсёй Магілёўскай вобласці наведванне лясоў абмежавана. Гэта значыць, у іх нельга заязджаць на машыне і распальваць вогнішчы.
Неба над Магілёўскай вобласцю цяпер стала хабам для ўкраінскіх ударных дронаў, якія ляцяць руйнаваць расійскую нафтавую інфраструктуры каля Санкт-Пецярбурга.
Памежныя раёны Беларусі ўсё часцей аказваюцца ў эпіцэнтры паветранай вайны. Расійскія маніторынгавыя каналы сцвярджаюць, што ўкраінскія ўдарныя беспілотнікі выкарыстоўваюць неба над Магілёўскай вобласцю як частку маршруту пры атаках на аб’екты ў глыбіні Расіі.
Паводле гэтых паведамленняў, дроны заходзяць з украінскага боку праз Бранскую вобласць і далей рухаюцца ў напрамку Смаленскай. Аднак іх траекторыя не абмяжоўваецца выключна расійскай тэрыторыяй, і беспілотнікі перыядычна заходзяць у паветраную прастору Беларусі.
Як тлумачыць Z-канал «Беларускі сілавік», прычына ў геаграфіі. Магілёўская вобласць утварае своеасаблівы выступ паміж Бранскай і Смаленскай абласцямі, што дазваляе пракласці больш кароткі маршрут. Замест таго каб аблятаць гэты «клін», дроны рухаюцца па прамой, фактычна «разразаючы» мяжу і некалькі разоў перасякаючы яе.
Такім чынам, гаворка ідзе не пра выпадковыя інцыдэнты, а пра сістэмнае выкарыстанне асаблівасцяў мяжы для аптымізацыі палётаў. Гэта, верагодна, дазваляе не толькі эканоміць час, але і ўскладняе працу сродкаў супрацьпаветранай абароны.
Падобная сітуацыя назіраецца і на поўдні краіны. У Гомельскай вобласці, дзе мяжуюць адразу некалькі ўкраінскіх рэгіёнаў і Бранская вобласць Расіі, таксама фіксуецца актыўны рух беспілотнікаў. Складаная канфігурацыя межаў стварае ўмовы, пры якіх дроны могуць свабодна манеўраваць паміж тэрыторыямі.
У памежжы, паводле назіранняў, фактычна сфармавалася зона пастаяннай дронавай актыўнасці. Мясцовыя жыхары і назіральнікі адзначаюць, што ў небе можна ўбачыць розныя тыпы апаратаў, сярод якіх як расійскія «Герані», так і ўкраінскія «Лютыя». Пры гэтым сітуацыя ўскладняецца тым, што ў цёмны час сутак адрозніць прыналежнасць беспілотніка практычна немагчыма.
Сельгасарганізацыі Магілёўскай вобласці, нягледзячы на рост фінансавых уліванняў, вырабляюць усё менш прадукцыі.
Праверка Камітэта дзяржаўнага кантролю выявіла сістэмныя праблемы ў аграрным сектары Магілёўскай вобласці: пры значным павелічэнні дзяржаўнай падтрымкі многія гаспадаркі дэманструюць падзенне вытворчых паказчыкаў і застаюцца стратнымі. Пра гэта стала вядома “Зеркалу” з прадастаўленага яму арганізацыяй былых беларускіх сілавікоў BELPOL закрытага дакумента.
Паводле матэрыялаў праверкі, накіраваных у аблвыканкам у канцы лютага 2026 года, улады патрабуюць ліквідаваць выяўленыя недахопы. Асноўныя заўвагі датычаць фінансавай эфектыўнасці: нягледзячы на праграмы «аздараўлення» і рост фінансавання, большасць сельгаспрадпрыемстваў не паказвае істотнага прагрэсу.
У шэрагу выпадкаў рост укладанняў суправаджаецца рэзкім падзеннем вытворчасці. Так, адна з гаспадарак Асіповіцкага раёна, якая атрымала ў 2025 годзе ў некалькі разоў больш дзяржаўных сродкаў, скараціла вытворчасць малака больш як напалову, а вырошчванне жывёлы – амаль на тры чвэрці. Падобныя тэндэнцыі адзначаюцца і на іншых прадпрыемствах вобласці: пры павелічэнні датацый вытворчыя аб’ёмы зніжаюцца.
Фінансавыя вынікі таксама выклікаюць пытанні. Большасць прааналізаваных гаспадарак завяршыла год са стратамі, а частка з іх засталася ў мінусе нават з улікам дзяржаўнай падтрымкі. Толькі адзінкі змаглі атрымаць прыбытак. У некаторых выпадках аб’ём бюджэтных уліванняў супастаўны або нават перавышае выручку ад продажу прадукцыі, што сведчыць пра нізкую аддачу ад укладзеных сродкаў.
КДК звязвае сітуацыю з арганізацыйнымі пралікамі, парушэннямі тэхналогій і недахопамі ў вядзенні гаспадаркі. Аднак эксперты адзначаюць, што праблема мае больш глыбокі характар. Паводле эканамістаў, аграрны сектар часта працуе не па рыначных прынцыпах: канкурэнцыя абмежаваная, многія рашэнні прымаюцца цэнтралізавана, а матывацыя павышаць эфектыўнасць застаецца слабой.
Дадатковым фактарам называюць сістэму дзяржаўнай падтрымкі, якая дазваляе стратным гаспадаркам працягваць дзейнасць без істотных змен. У выніку ўзнікае замкнёнае кола: нізкая эфектыўнасць кампенсуецца новымі ўліваннямі, але гэта не прыводзіць да росту вынікаў.
Пры гэтым падобная сітуацыя паўтараецца гадамі, і спробы вырашыць яе праз павелічэнне фінансавання пакуль не даюць устойлівага эфекту.
Каментарый эксперта:
Прадпрымальнік і былы чыноўнік райвыканкама Мікалай Лысянкоў адзначае, што Магілёўская вобласць традыцыйна застаецца адной з найслабейшых у сельскай гаспадарцы краіны.
“Гэта рэгіён з менш спрыяльнымі ўмовамі: халаднейшы клімат і бяднейшыя глебы. Але нават з улікам гэтага вынікі выглядаюць слабымі” – кажа ён.
Паводле Лысянкова, асаблівасць Магілёўшчыны ў тым, што на працягу гадоў яна атрымлівала значныя дзяржаўныя ўліванні, аднак гэта не прывяло да адпаведнага росту эфектыўнасці.
“У вобласць укладвалі вялікія сродкі, стваралі аграпрамысловыя структуры, але аддача застаецца нізкай. У выніку яна па-ранейшаму знаходзіцца ўнізе аграрнага рэйтынгу” – падкрэслівае эксперт.
Ён дадае, што праблема не толькі ў прыродных умовах, але і ў самой мадэлі кіравання сельскай гаспадаркай, якая абмяжоўвае эфектыўнасць і не стымулюе рост вынікаў.
Ідэолагі Магілёўскай вобласці вырашылі не навязваць свае думкі людзям, а пераконваць народ. Гэта будзе проста – у вобласці засталося 15 працэнтаў тых, каго яшчэ не “пераканалі”.
Выступаючы з дакладам перад буйнымі прапагандыстамі і раённай ідэалагічнай чэляддзю начальнік галоўнага ўпраўлення ідэалагічнай работы і па справах моладзі аблвыканкама Кацярына Музычэнка заявіла, што ў мінулым годзе яе калегі дасягнулі ўсяго, чаго хацелі.
Выглядае гэта так:
праведзена больш за 27 тысяч сустрэч у працоўных калектывах;
85% жыхароў задаволены якасцю жыцця;
61% станоўча ацэньваюць эканамічную сітуацыю;
падпісны тыраж на друкаваныя выданні павялічыўся на 26 працэнтаў;
колькасць унікальных наведвальнікаў сайтаў вырасла на 40 працэнтаў;
рост колькасці крытычных матэрыялаў у СМІ вырас на 12 працэнтаў – іх апублікавалі 1567 штук.
Увогуле, махавік хлусні раскручаны ў Магілёўскай вобласці так, што не спыніш. Занепакоена Музычэнка толькі прыватнымі прадпрыемствамі, да якіх шчупальцы прапаганды яшчэ не дацягнуліся.
Ну і, канешне, тыя самыя пятнаццаць працэнтаў жыхароў Магілёўшчыны, якія не згодны з лухтой, якую нясе Музычэнка і яе падначаленые, таксама выклікаюць у ўладаў смутнае занепакоенне.
