1 мая ў Магілёве афіцыйна стартуе сезон парка атракцыёнаў на праспекце Пушкіна.
Да летняга сезона магілёўскі парк атракцыёнаў падыдзе ва ўсеагульнай гатоўнасці. Частка атракцыёнаў ужо прайшла праверку і працуе ў штатным рэжыме. Астатнія – на фінальным узгадненні.
«Да вялікіх выхадных парк атракцыёнаў будзе гатовы прыняць усіх жадаючых», – запэўніў дырэктар парка Юрый Мышэйка.
У гэтым годзе прадпрыемства папоўніць калекцыю атракцыёнаў новай адзінкай. Канкрэтныя дэталі дырэктар раскрываць не стаў, але запэўніў, што навінка прыйдзецца даспадобы наведвальнікам.
Міжнародны дзень салідарнасці моладзі (International Day of Youth Solidarity, з 1957 года).
Галоўнай мэтай яго заснавання стала ўзняцце і вырашэнне праблем сацыяльнай абароны моладзі, дзяржаўнай моладзевай палітыкі, адукацыі, культуры і вольнага часу.
Акрамя гэтага, ёсць і іншыя моладзевыя святы: 12 жніўня – Міжнародны дзень моладзі, 10 лістапада – Сусветны дзень моладзі.
У гэты дзень моладзь усяго свету заклікаюць да кансалідацыі і актыўнасці ў вырашэнні надзённых праблем – прапагадна здаровага ладу жыцця, набыццё ведаў аб правах моладзі, інфарміраванне моладзі пра працаўладкаванее і адукацыю.
На думку экспертаў, што займаюцца пытаннямі моладзі, сёння трэба зрабіць усё магчымае, каб выхоўваць моладзь у духу патрыятызму, умацоўваць пераемнасць пакаленняў, весці барацьбу з дзіцячай беспрытульнасцю, падлеткавай злачыннасцю, наркаманіяй, п’янствам, маральнай распустай.
Сёння ў свеце асноўнымі праблемамі моладзевай грамадскасці з’яўляюцца недастатковае ўзаемадзеянне паміж уладамі і творчымі калектывамі, грамадскімі, палітычнымі таварыствамі, СМІ, камерцыйнымі структурамі і простымі грамадзянамі і, як след, слаба выражаная грамадская пазіцыя і актыўнасць моладзі. Толькі праз кансалідацыю прадстаўнікоў улады і моладзевых прапаноў можна дасягнуць павышэння арганізаванасці і творчай актыўнасці моладзі ў рэалізацыі эканамічных, сацыяльных, навукова-тэхнічных і маральных праблем грамадства.
Як паказваюць апытанні, беларускую моладзь сёння больш за ўсё хвалюе пытанне працаўладкавання, жылля і вайсковага абавязку.
1184 год да н. э. Паводле падання, у гэты дзень старажытныя грэкі змаглі трапіць у Трою пры дапамозе траянскага каня.
1775 год. Нарадзіўся Якаў Забедэуш Фалькоўскі (1775–1848).
Беларускі асветнік, адзін з заснавальнікаў навучання глуханямых дзяцей мове жэстаў у Беларусі і Польшчы.
Быў рэктарам школы ў Шчучыне Гродзенскай губерні. Менавіта па яго ініцыятыве і пры падтрымцы дзяржавы быў створаны інстытут для глуханямых.
1833 год. Дзень нараджэння газаванай вады.
У ЗША быў атрыманы патэнт на яе вытворчасць.
Яшчэ ў 1767 годзе брытанскі хімік Дж. Прыстлі адкрыў адну з уласцівасцяў дыяксіду вугляроду, з дапамогай якога і стала магчымым стварыць газаваную ваду, вырабіў першую бутэльку з ёй.
Цікавыя факты.
Швед Тоберн Бергман у 1770 году сканструяваў апарат, які дазваляе пад ціскам, з дапамогай помпы, насычаць ваду вуглякіслымі бурбалкамі і назваў яго сатуратарам (ад лац. saturo – насычаць).
Першым прамысловую вытворчасць газаванай вады пачаў Якаб Швеп у 1783 годзе. Ён выпускаў “содавую” ваду, заснаваў кампанію J.Schweppe&Co, ад якой пайшла гандлёвая марка “Швепс”.
У СССР пасля Другой сусветнай вайны газіраваную ваду прадавалі з латкоў і спецыяльна абсталяваных калясак. Пазней з’явіліся вулічныя аўтаматы, у якіх простая порцыя газаванай вады каштавала 1 капейку, а з сіропам – 3.
Сярэдні амерыканец выпівае 180 літраў (у чатыры разы больш, чым у 1950-я гады) газаванай вады ў год, сярэдні расеец – 50, кітаец – 20, беларус – каля 45 л.
1863 год. Паўстанцкі аддзел Людвіка Звяждоўскага заняў Горкі Магілёўскай губерні.
Людвік Звяждоўскі (мянушка Тапор; 1829–1864), капітан расійскай арміі, член тайнага таварыства З. Серакоўскага.
Скончыў Акадэмію Генштаба ў Пецярбургу. З 1860 года на службе ў Вільні. Да кастрычніка 1862 года ўзначальваў віленскі паўстанцкі цэнтр, меў уплыў на таварыства рускіх афіцэраў у Польшчы. Падчас паўстання камандаваў паўстанцкім аддзелам у Магілёўскай губерні, які быў сабраны з студэнтаў Горы-Горацкага земляробчага інстытута.
Горкі не утрымаў. 6 мая 1863 года яго аддзел уступіў у бой з расійскімі войскамі і пацярпеў паражэнне. Сутыкнуўшыся з нядобразычлівасцю і нежаданнем ваяваць з боку тутэйшых жыхароў, распусціў свой аддзел і выехаў у Царства Польскае, дзе быў прызначаны галоўнакамандуючым войскамі Сандамірскага ваяводства, камандзірам кракаўскай дывізіі II-га Корпуса.
Паранены ў баі пад мястэчкам Апатаў, захоплены ў палон і пакараны на смерць на рынку мястэчка 23 лютага 1864 года.
Матэрыял пра Звяждоўскага змешчаны ў экспазіцыі Горацкага гісторыка-этнаграфічнага музея і музея гісторыі Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі.
1870 год. У Гродна нарадзіўся Браніслаў Багатырэвіч (1870–1940).
Беларускі і польскі вайсковец, адзін з двух ідэнтыфікаваных генералаў войска польскага, якія былі забітыя падчас катынскага расстрэлу.
Служыў у царскай арміі, 1918 годзе далучыўся да польскага войска, кіраваў аддзелам мясцовай самаабароны ў Гродна, які потым быў перафармаваны ў беларуска-літоўскую пяхотную дывізію.
У 1919 годзе ўзначаліў 81-ы пяхотны полк, потым служыў у 18-й пяхотнай дывізіі, у 1927 годзе атрымаў чын брыгаднага генерала.
У 1939 годзе быў арыштаваны НКУС і вывезены ў Казельск на тэрыторыі СССР. Увесну 1940 года быў расстраляны ў Катыні.
Цела Багатырэвіча было знойдзена і ідэнтыфікавана немцамі ў 1943 годзе падчас эксгумацыі на месцы расстрэлу.
1884 год. Грынвіч зацвердзілі месцам праходжання нулявога мерыдыяну.
Ён дзеліць Зямлю на Заходняе і Усходняе паўшар’і (паўкулі). Мерыдыян праходзіць праз вось пасажнага інструмента Грынвіцкай абсерваторыі.
Грынвіцкі мерыдыян служыць пачаткам адліку геаграфічных даўгот; з’яўляецца сярэднім мерыдыянам нулявога гадзіннага пояса. Мясцовы сярэдні сонечны час на грынвіцкім мерыдыяне шырока ўжываецца ў астраноміі для сінхранізацыі сусветнага часу.
Да канца XIX стагоддзя ў розных краінах для адліку геаграфічных даўгот выкарыстоўвалі свае ўласныя нацыянальныя нулявыя мерыдыяны, якія праходзяць, як правіла, праз цэнтральныя абсерваторыі гэтых краін. Так, у Англіі і ЗША нулявым лічыўся Грынвіцкі мерыдыян, у Францыі для гэтай мэты выкарыстоўваўся «парыжскі мерыдыян», у Расійскай імперыі — Пулкаўскі мерыдыян (ён жа – магілёўскі) і г. д.
У 1884 годзе на Міжнароднай канферэнцыі ў Вашынгтоне за нуль-пункт адліку даўгот на ўсім зямным шары было прапанавана прыняць Грынвіцкі мерыдыян.
1905 год. Нарадзіўся Іван Флёраў (1905–1941).
Камандзір першай у Чырвонай Арміі асобнай эксперыментальнай батарэі рэактыўнай артылерыі (“Кацюшы”). Герой Расіі (1995).
Упершыню БМ-13 былі выкарыстаны на тэрыторыі Беларусі, пад Оршай 13-14 ліпеня 1941 года.
Праходзіў службу ў Чырвонай Арміі з 1927 года. Скончыў Артылерыйскую акадэмію. Удзельнік вайны з Фінляндыяй.
28 чэрвеня 1941 года быў прызначаны камандзірам асобнай эксперыментальнай батарэі рэактыўнай артылерыі.
Пасля залпаў ў раёне Оршы батарэя здзейсніла залпы па захопніках пад Ельняй, Рославам, Спас-Дземенскам.
У ноч на 7 кастрычніка калона машын батарэі трапіла ў засаду недалёка ад в. Багатыр Знаменскага раёна Смаленскай вобласці. Будучы цяжка параненым, Флёраў падарваў сябе разам з галоўнай пускавой устаноўкай.
У гонар Флёрава ў Оршы названа вуліца, пастаўлены помнікі на месцы апошняга бою батарэі, каля в. Багатыр, у г. Балашыха Маскоўскай вобласці.
Аршанскі мемарыяльны комплекс «Кацюша»
1931 год. Вада на Дняпры ў Магілёве паднялася на рэкордны за 200 гадоў назіранняў узровень – на 853 см вышэй за 0.
Вада пералівалася праз мост на Пушкінскім праспекце, затапіла Падміколле, Лупалава, часткова Палыкавічы. Блізкі пад’ём быў 1956 годзе – 834 см.
Крытычным з’яўляецца ўзровень у 610, а небяспечным – 620 см.
Абасалютны максімум ХХІ стагоддзя – 661 см – быў дасягнуты 19 красавкіа 2013 года.
У 2023 годзе максімум вады ў Дняпры ў Магілёве быў 7 красавіка – 570 см. На сёння, 24 красавіка, па дадзеным гідрапаста ў Магілёве, узровень вады складае 513 cм над нулем паста.
1932 год. У г. Горкі нарадзіўся Марк Фрэйдзін.
Беларускі эканаміст, заслужаны эканаміст БССР, кандыдат эканамiчных навук, прафесар.
Скончыў БСГА, працаваў у Горацкім райвыканкаме, БСГА, загадчыкам кафедраў кіравання, эканамічных зносін і кіравання ў АПК, аграбізнесу БСГА.
Аўтар больш за 280 навуковых і вучэбна-метадычных прац па пытаннях адаптацыі сельскагаспадарчай вытворчасці да рыначнай эканомікі ў пераходны перыяд, станаўлення і развіцця аграбізнеса.
Заснавальнік навуковай школы, падрыхтаваў 5 кандыдатаў эканамічных навук.
Яго актыўная праца па ўмацаванні навуковых і культурных сувязяў паміж Беларуссю і Польшчай была адзначана медалём камісіі народнай адукацыі Польшчы.
1936 год.Нарадзілася Вера Рыч (1936–2009).
Англійская паэтэса і перакладчыца з усходнеславянскіх моў, у тым ліку беларускіх твораў на англійскую мову. Аўтар прац аб творчасці Максіма Багдановіча, аб беларускіх элементах у скандынаўскіх сагах.
Скончыла Оксфардскі ўніверсітэт. Доўгі час працавала журналісткай у часопісах «Nature», «New Scientist».
Заснавала літаратурны часопіс «Manifold», на старонках якога друкавала свае пераклады. Чытала лекцыі па славянскіх літаратурах у Бірмінгемскім універсітэце.
Аўтар прац па беларусістыцы ў часопісе «The Journal of Byelorussian Studies», перакладаў зборнікаў беларускай паэзіі «Like Water, Like Fire» («Як вада, як агонь», творы 41 аўтара), М. Багдановіча, А. Гаруна, Зм. Бядулі «The Images Swarm Free» («Снуецца зданяў рой»), паэмы «Тарас на Парнасе», санетаў і «Кургана» Янкі Купалы.
Выступала з лекцыямі пра беларускую літаратуру.
1944 год.Заходні фронт пераўтвораны ў 3-і Беларускі.
Дзейнічаў да 15 жніўня 1945 года. У яго склад уваходзілі 5-я, 31-я, 39-я і 1-я паветраная арміі, у далейшым – 2-я і 11-я гвардзейскія, 3-я, 21-я, 28-я, 33-я, 43-я, 48-я, 50-я арміі, 5-я гвардзейская танкавая і 3-я паветраная арміі.
Войскі фронту пад час Беларускай аперацыі (1944), сумесна з іншымі франтамі правялі Віцебска-Аршанскую (1944), Мінскую (1944), сваімі сіламі Вільнюскую аперацыю (1944), на заключным этапе вайны адыгралі вырашальную ролю ў правядзенні Усходне-Прускай аперацыі (1945).
Камандуючыя: генерал-палкоўнік, з 26 чэрвеня 1944 г. генерал арміі І. Чарняхоўскі (красавік 1944 – люты 1945), Маршал Савецкага Саюза А. Васілеўскі (люты – красавік 1945), генерал арміі І. Баграмян (з красавіка 1945). Член ваеннага савета генерал-лейтэнант В. Макараў, начальнік штаба генерал-палкоўнік А. Пакроўскі.
І. Чарняхоўскі
1944 год. Нарадзіўся Зянон Пазняк.
Беларускі палітык і грамадскі дзеяч, археолаг, мастацтвазнаўца, пісьменнік. Кандыдат мастацтвазнаўства. Адзін з заснавальнікаў “Мартыралогу Беларусі” і Беларускага Народнага Фронту “Адраджэнне”, старшыня Кансерватыўна-Хрысціянскай партыі – БНФ.
Унук беларускага дзеяча ў Заходняй Беларусі Янкі Пазняка.
Займаўся выратаваннем ад знішчэння гістарычнай вуліцы Няміга, Траецкага, Ракаўскага прадмесцяў, Верхняга горада ў Мінску, мастацтвазнаўствам, археалогіяй.
Працаваў у інстытутах мастацтвазнаўства, гісторыі акадэміі навук, адкрыў і археалагічна даследаваў масавыя пахаванні людзей у Курапатах.
Як дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1990–1996) дабіваўся адкрыцця праўды пра маштабы Чарнобыльскай катастрофы, вяртання бел-чырвона-белага сцяга, герба Пагоні, мемарыялізацыі Курапатаў, незалежнасці Беларусі.
Вылучаўся кандыдатам у прэзідэнты Беларусі на выбарах 1994 і 1999 гадоў.
З 1996 года жыве на эміграцыі, займаецца палітычнай дзейнасцю.
Пад яго кіраўніцтвам распрацавана праграма «Вольная Беларусь» як праект новай Беларусі.
Даследаваў археалогію і архітэктуру сярэдневяковых гарадоў і мястэчак Беларусі, беларускае мастацтва і мастацкую культуру, займаўся тэорыяй і практыкай аховы і аднаўлення культурна-гістарычнай спадчыны Мінска.
Аўтар кніг па мастацтве і архітэктуры, некалькіх зборнікаў паэзіі і фотаальбомаў.
1954 год. У Магілёве нарадзілася Галіна Раковіч.
Беларуская спартсменка-парашутыстка. Першай у Беларусі здзейсніла больш за 10 тысяч скачкоў з парашутам.
Майстар спорту СССР міжнароднага класа (1978) па парашутным спорце, абсалютная чэмпіёнка СССР (1984), 2-разовая чэмпіёнка свету ў камандным заліку (1984, Францыя; 1986, Турцыя), 2-разовая рэкардсменка свету. Сярэбраны прызёр II Сусветных авіяцыйных гульняў у камандным заліку (2001, Гранада, Іспанія). З 2004 – галоўны трэнер зборнай Беларусі па парашутным спорце.
1981 год. Адбылася прэзентацыя першага персанальнага кампутара IBM.
Кампутар меў 64 кілабайты аператыўнай памяці, флопі-дыскавод, аперацыйную сістэму DOS.
Пасол Славакіі прыехаў у Магілёў абмяркоўваць закупку электрарухавікоў у ААТ «Магілёўліфтмаш» для атамных станцый. А ў снежні мінулага года дырэктар прадпрыемства Руслан Страхар атрымаў ад Мінпрама вымову за правал экспарту.
Надзвычайны і Паўнамоцны пасол Славакіі Йозеф Мігаш пабываў на ААТ «Магілёўліфтмаш», паглядзеў вытворчасць, пачуў ад генеральнага дырэктара Руслана Страхара, што «дадзены вектар супрацоўніцтва вельмі значны і перспектыўны», і сказаў са свайго боку патрэбныя словы: славацкія энергаблокі зношаныя, а ААТ «Магілёўліфтмаш» разглядаецца ў якасці надзейнага партнёра. Прэс-рэліз атрымаўся прыгожы. Цяпер разбярэмся, што стаіць за парадным фасадам.
Што насамрэч робіць завод
ААТ «Магілёўліфтмаш» – гэта перш за ўсё ліфты. Ліфты складаюць аснову вытворчасці. Прадпрыемства выпускае каля 13 тысяч ліфтаў у год, займае прыкладна чвэрць расійскага рынку ліфтавага абсталявання, а па ўласнай статыстыцы, на 1 студзеня 2025 года за ўсю гісторыю вырабіла 416 619 ліфтаў. Больш за 80 працэнтаў прадукцыі ідзе ў Расію.
Электрарухавікі для АЭС – невялікі спецыялізаваны напрамак у межах асобнага цэха, які захаваўся з савецкага часу. Не асноўны хлеб прадпрыемства. Адзіная рэальная “атамная” пастаўка, якой сам завод ганарыцца, – на БелАЭС. Гэта значыць на расійскі праект, пабудаваны «Расатамам».
Перад тым як прадаваць электрарухавікі для еўрапейскіх АЭС, варта паглядзець, як ацэньваюць галоўную прадукцыю завода тыя, хто ёю штодзённа карыстаецца. Mogilev.media вывучаў водгукі. Карціна там месцамі адчайная.
Сярод водгукаў сустракаюцца і станоўчыя. Але агульны тон – не проста сумны. Калі масавы прадукт, які завод робіць дзясяткамі тысяч, выклікае такія нараканні, якой павінна быць аргументацыя, каб пераканаць славацкага ядзернага рэгулятара дапусціць беларускія электрарухавікі ў першы контур еўрапейскай АЭС?
Яму вынеслі вымову за правальную працу з экспартам.
Што атрымліваецца? Кіраўнік, якога Мінпрам афіцыйна, сваім загадам, прызнаў тым, хто не справіўся з экспартам, праз некалькі месяцаў садзіцца за адзін стол з паслом краіны ЕС і абмяркоўвае экспарт беларускіх электрарухавікоў у Еўропу. Для атамных, што важна, станцый.
Хто стаіць за рулём
Руслан Страхар – чалавек, які прыйшоў на “Магілёўліфтмаш” не з прамысловасці, а з кабінета. Да красавіка 2025 года ён быў намеснікам старшыні Магілёўскага аблвыканкама па эканоміцы. Яго перавялі на пасаду гендырэктара з асабістага ўзгаднення Лукашэнкі.
З таго часу, па назіраннях mogilev.media, у новага дырэктара выявілася любоў да пераразання чырвоных стужак. У новым цэху – урачыста, з гасцямі з Расіі. Пры падсяленні васьмі жыхароў у заводскі інтэрнат – таксама ўрачыста, са стужкай, камерай і кнігай гасцей. Восем чалавек, стужка, пратакол.
Вынік вядомы: вымова ад Мінпрама ў снежні. Стужку пры падсяленні васьмі чалавек Страхар пераразаў умела, а экспарт праваліў. І вось пачаў абмяркоўваць электрарухавікі са Славакіяй.
Што з прадпрыемствам насамрэч
Лічбы не радуюць, і яны пацвярджаюць тое, за што Страхара пакаралі ў Мінпраме.
Прадукцыйнасць працы: каля 13 тысяч ліфтаў на прыкладна 5 тысяч работнікаў – гэта 2,6 ліфта ў год на аднаго супрацоўніка. У еўрапейскіх вытворцаў супастаўнага маштабу – у разы вышэй.
Колькасць не скарачаецца: палітычная забарона на скарачэнні трымае на заводзе больш людзей, чым трэба для цяперашняга аб’ёму.
Рост за кошт санкцый: месца, якое ААТ «Магілёўліфтмаш» заняў на расійскім рынку, вызвалілі сыходзячыя Otis, Schindler, Kone і Thyssen. Знікнуць санкцыі – пачнецца зваротны рух. Акрамя таго, ужо зараз магілёўцаў з расійскага рынку выціскаюць кітайскія вытворцы.
Склады забітыя: магілёўская прамысловасць у цэлым за 2025 год упала амаль на 4 працэнты, запасы ў вобласці выраслі на 45 працэнтаў. Па дадзеных Мінпрама, праблема складскіх рэшткаў – сістэмная для ўсёй галіны.
Атрымліваецца, што прадпрыемства, якое жыве на часовай кан’юнктуры аднаго рынку, з забаронай на аптымізацыю і з дырэктарам, які ўжо атрымаў ад профільнага міністэрства вымову, прапануюць як «надзейнага партнёра для славацкіх АЭС».
Ці купіць Славакія
Атамная энергетыка ў ЕС – адна з самых жорстка рэгуляваных сфер. Любое крытычнае абсталяванне для АЭС праходзіць шматгадовую сертыфікацыю, незалежны аўдыт, комплексныя выпрабаванні ва ўмовах праектных і запраектных аварый. Пастаўшчык павінен мець сістэму якасці па міжнародных стандартах і палітычнае адабрэнне рэгулятара.
У Беларусі няма ніводнай з гэтых умоў. Рэкамендацыя толькі адна – БелАЭС, расійскі праект, на які ЕС глядзіць крытычна. Санкцыі ЕС супраць Беларусі дзейнічаюць. А славацкі ядзерны рэгулятар ÚJD SR наўрад ці ў агляднай будучыні выдасць дазвол на беларускія камплектуючыя для дзеючых энергаблокаў.
Тады што гэта было?
Першае: палітычны жэст дружалюбнага Мінску пасла. Мігаш у свой час быў спікерам славацкага парламента і паслом Славакіі ў Расіі. Яго візіт і прыгожыя словы – частка палітыкі прэм’ер-міністра Славакіі Робарта Фіца па дэманстрацыі самастойнасці ад Бруселя. Кантрактаў за гэтым можа і не паследаваць. Хутчэй за ўсё.
Другое: піяр-карцінка для ўнутранага карыстання. Пасля снежаньскай вымовы ад Мінпрама дырэктару крытычна патрэбна хоць нейкая гучная перамога, хаця б у выглядзе карцінкі. Пасол Славакіі ля варотаў Магілёўліфтмаша – ідэальная нагода для бадзёрага рэпартажу, для дакладу наверх, для чарговай чырвонай стужкі. Кантракт не абавязковы. Дастаткова таго, што пра візіт напісалі газеты.
Што гэта значыць для магілёўцаў?
ААТ «Магілёўліфтмаш» – найбуйнейшы працадаўца Магілёва. Ад яго залежаць тысячы сем’яў. І менавіта таму размова пра яго рэальнае становішча – не зласлівасць. Пакуль галоўную прадукцыю завода ў Расіі просяць не ўсталёўваць у новых дамах, пакуль дырэктар з сумнеўным бэкграўндам угаворвае пасла Славакіі купіць рухавікі для АЭС, пакуль прамысловасць вобласці падае, а складскія запасы растуць – ніякі «прарыўны візіт» не дапаможа.
Славацкі пасол прыехаў і з’ехаў. Чырвоная стужка вісіць напагатове. А Магілёў застаецца горадам, дзе чарговае «стратэгічнае партнёрства» абарочваецца чарговай фотасесіяй.
Магілёўская санстанцыя выявіла 48,5 кг прадуктаў з прайшоўшым тэрмінам прыдатнасці ў краме “Суседзі” на Пушкінскім праспекце.
Крама знаходзіцца ў гандлёвым цэнтры “Арбат”. У ёй разам з дабраякаснымі харчовымі прадуктамі ў халадзільным абсталяванні гандлёвай залы прадавалі прадукцыю са скончаным тэрмінам прыдатнасці. Таксама на гэтую прадукцыю не было дакументаў, па якіх можна адсачыць тэрмін яе паступлення і пацвердзіць якасць і бяспеку.
Цяпер вінаватыя за такое правапарушэнне будуць пакараныя адміністратыўным штрафам.
Дзень англійскай мовы ААН (English Language Day UN, з 2010 года, у гонар дня нараджэння У. Шэкспіра, 23 красавіка 1564 г.).
Мова, якая ўжывалася толькі трыма плямёнамі ўсяго 1500 гадоў таму назад, сёння стала сродкам камунікацыі для амаль 2 мільярдаў людзей. Прычым на англійскай кажа ўтрая менш носьбітаў мовы, чым прадстаўнікоў іншых народаў.
Англійская мова з’яўляецца афіцыйным сродкам зносін у 70 краінах планеты. На ім гавораць на кожным кантыненце. Гэта мова Інтэрнэту, авіяцыі, міжнароднага бізнесу і навукі. Яна існуе ў тысячах дыялектаў, у слэнгу і вулічных формах.
Оксфардскі слоўнік англійскай мовы налічвае больш за 1 мільён слоў.
Англійская, нароўні з французскай, з’яўляецца адной з двух працоўных моў сакратарыята Арганізацыі Аб’яднаных Нацый, а таксама адной з шасці яе афіцыйных сродкаў камунікацыі.
Свята стала вынікам ініцыятывы Дэпартамента грамадскай інфармацыі ААН. Мэта яго стварэння – адзначыць шматмоўе і культурную разнастайнасць. Менавіта таму ў 2010 годзе было прынята рашэнне аб заснаванні адразу 6 святаў, кожнае з якіх прысвечана адной з афіцыйных моў.
Дзень арабскай мовы – 18 снежня, кітайскай – 20 красавіка, французскай – 20 сакавіка, рускай – 6 чэрвеня, іспанскай – 12 кастрычніка.
Міжнародны дзень кнігі і аўтарскага права (World Book and Copyright Day, з 1995 года).
Устаноўлены ЮНЭСКА ў памяць аб памерлых 16 красавіка 1616 года Мігеля дэ Сервантэса, Вільяма Шэкспіра, Інка Гарсіласа дэ ла Вегі, аб нарадзіўшыхся ў розныя гады пісьменнікаў У. Набокава, М. Друона, Х. Лакснэса, М. Вальехі.
Традыцыя святкавання Дня кнігі нарадзілася ў Каталоніі, дзе ў 1923 годзе кнігагандляры вырашылі зладзіць грандыёзны кніжны кірмаш, каб ушанаваць памяць Сервантэса, Вегі і Шэкспіра. Таксама ў Каталоніі ёсць яшчэ адна традыцыя – тым, хто купіў 23 красавіка (у Дзень Святога Георгія) кнігу, дораць ружу. У сярэднявеччы Святы Георгій быў абвешчаны апекуном Каталоніі.
ЮНЭСКА пераняла гэтую традыцыю і стварыла сваю праграму “Падары кнігу, падары ружу”.
Мэтай святкавання Дня стала прыцягненне ўвагі да кніг як да крыніц атрымання ведаў, сродкаў выказвання і камунікацыі, якія застаюцца асновай актыўнай адукацыі і крытычнага мыслення, нягледзячы на хуткае развіццё больш складаных крыніц інфармацыі.
Адначасова гэта яшчэ і буйное прафесійнае свята для ўсіх, хто працуе ў кнігавыдавецкай, кнігагандлёвай, бібліяграфічнай і бібліятэчнай справе. Традыцыйна ў гэты дзень у многіх краінах арганізуюцца кніжныя кірмашы і выставы.
У Касцёле адзначаецца ўспамін аднаго з найбольш вядомых і легендарных святых – святога Юрыя.
Паводле падання, святы быў рымскім воінам, які паходзіў з Лідды (Лод, Ізраіль) і быў хрысціянінам. Каля 300 года ён уступіў у войска цэзара Дыяклетыяна і дасягнуў вялікіх поспехаў у службе. Аднак з-за сваёй веры ў Хрыста быў арыштаваны і аддадзены на катаванні. Ён прыняў пакутніцкую смерць у Нікамедыі паміж 304 і 305 гадамі.
Паступова культ святога распаўсюдзіўся ва ўсім хрысціянскім свеце. У XV стагоддзі ў Германіі ён быў залічаны да чатырнаццаці святых памочнікаў, а таксама абвешчаны апекуном Англіі.
З яго імем звязаная вельмі папулярная ў Сярэднявеччы легенда пра тое, як Юрый (Георгій), калі быў рымскім афіцэрам, выратаваў дачку Кападоцкага цара, якую аддалі на разарванне цмоку. У гэты момант з’явіўся святы Юрый, які паразіў цмока дзідай і, скаванага ланцугамі, але яшчэ жывога, кінуў перад натоўпам. Ён паабяцаў забіць цмока, калі ўсе жыхары ахрысцяцца. Кароль і падданыя згадзіліся, і цмок быў забіты, а 1500 чалавек прынялі хрост.
Святы Юрый быў надзвычай папулярны таксама і на нашых землях і асабліва ўшаноўваўся земляробамі.
Выява святога Юрыя, які паражае цмока – адзін з самых папулярных сюжэтаў у іканапісе і сакральнай скульптуры.
Святы Юрый (Юргіс) з’яўляецца таксама адным з апекуноў Літвы, яго выява месціцца на гербе Масквы, ён апякун ваенных, у тым ліку Бабруйскай крэпасці. У Бабруйску працуе царква св. Георгія (Юрыя), дзейнічае Геогіеўскі (Фандокаўскі) мост праз Бярэзіну, узведзена капліца на Мінскіх могілках.
1586 год. Кароль і вялікі князь ВКЛ Стэфан Баторы надаў Нясвіжу Магдэбурскае права і герб.
Першыя ў ВКЛ магдэбургскія гарады (на Беларусі больш за 50): Вільня (1387), Брэст (1390), Гродна (1391), Слуцк (1441), Кіеў (1494-1497), Полацк (1498), Мінск (1499), Магілёў (1577). Калі браць Расію, то было толькі 5 гарадоў з такім правам і то падчас знаходжання ў ВКЛ: Смаленск (1611), Невель, Себеж (1623), Дарагабуж (1625), бранскі Погар (1666).
Нясвіж – 16-тысячны старажытны горад, цэнтр (з 1547 года) Нясвіжскага княства, уладанне Радзівілаў, буйны цэнтр кальвінізму, кнігавыдання, культурнага, тэатральнага, музычнага жыцця, падрыхтоўкі сухапутных і флоцкіх афіцэраў, вытворчасці зброі, уладальнік помніка Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА – Нясвіжскага замка (з Фарным касцёлам).
Зараз у горадзе працуюць прадпрыемствы медыцынскай, харчовай, швейнай прамысловасці, рыбгас. Гэта – перспектыўны цэнтр турызму міжнароднага значэння, цэнтр гісторыка-культурнага музея-запаведніка, сталіца фэсту «Музы Нясвіжа».
1793 год. У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай цэнтральная частка беларускіх зямель далучана да Расіі, створана Мінская губерня.
Мела плошчу ў 91,2 тысяч км². Праіснавала да 1921 года.
1886 год. Нарадзіўся Змітрок Бядуля (Самуіл Плаўнік, 1886–1941).
Беларускі пісьменнік, мовазнаўца. Удзельнік беларускага нацыянальна-вызваленчага руху пачатку XX стагоддзя, беларусізацыі.
Працаваў загадчыкам аддзела газеты «Савецкая Беларусь», рэдактарам дзіцячага часопіса «Зоркі», першым рэдактарам часопіса «Наш край», у Інстытуце беларускай культуры.
У беларускую літаратуру ён прынёс адзнаку інтэлігентнасці, культ пачуцця, замілаванасць ад прыгажосці, разлітай у навакольным свеце.
Аўтар шматлікіх кніг паэзіі, нарысаў, зборнікаў апавяданняў, кніг для дзяцей, паэм, ваяцкіх песень, артыкулаў па этнаграфіі і фальклору, суаўтар кішэннага «Яўрэйска-беларускага слоўнічка».
Пераклаў з ідыша на беларускую мову Шолам-Алейхема, С. Годынера, С. Каган, з украінскай – Ю. Будзяка, Т. Шаўчэнку.
У жніўні 1936 года падпісаў зварот да «роднага, любага» Сталіна з заклікам знішчыць «бандыцкіх вылюдкаў» з «контррэвалюцыйнай трацкісцка-зіноўеўскай хеўры».
Памёр ад інфаркту ў эвакуацыі каля казахстанскага Уральска. У яго пахаванні ўдзельнічаў Другі Беларускі Дзяржаўны тэатр, які ў гэты час гастраляваў ва Уральску.
У лютым 2020 года адбылася эксгумацыя парэшткаў З. Бядулі. Праз жаданне сваякоў парэшткі захоўваліся з бласлаўлення мітрапаліта ў Ільінскай царкве ў Бабруйску, нягледзячы на тое што ён быў іўдзеем. 3 лістапада 2020 года парэшткі даставілі ў Мінск і ўрачыста перапахавалі на Усходніх могілках, паніхіду адслужылі праваслаўны святар і іўдзейскі рабін, на магіле ўсталявалі праваслаўны крыж з надпісам на рускай мове.
Літаратурнае аб’яднанне «Узвышша». 1 шэраг (злева направа): В. Шашалевіч, П. Глебка, У. Дубоўка, М. Лужанін, К. Чорны, К. Крапіва; 2 шэраг: А. Адамовіч, У. Жылка, З. Бядуля, А. Бабарэка, Я. Пушча, С. Дарожны, Т. Кляшторны. 1929 г.
1917 год. Спектаклямі «Паўлінка» Янкі Купалы і «У зімовы вечар» паводле Э. Ажэшкі ў Мінскім гарадскім тэатры адкрылася Першае беларускае таварыства драмы і камедыі (1917–1920).
Таварыства адыграла важную ролю ў культурным жыцці Беларусі, у станаўленні беларускага прафесійнага тэатральнага мастацтва.
Узнікла з ініцыятывы Ф. Ждановіча, І. Буйніцкага, У. Фальскага і іншых дзеячаў нацыянальнай сцэны. Кіраўнік і рэжысёр Ф. Ждановіч. У трупе працавалі: У. Галубок, Г. Грыгоніс, А. Ільінскі, А. Крыніца, Л. Ржэцкая, К. Міронава, М. Міцкевіч і іншыя. Тэатр гастраляваў па Беларусі.
У рэпертуары тэатра былі пастаноўкі па творах Я. Купалы, Я. Коласа, В. Дуніна-Марцінкевіча, Э. Ажэшкі, К. Каганца, К. Буйло, У. Галубка, М. Крапіўніцкага і іншых.
У 1920 годзе на аснове творчага калектыву былі створаныя 1-ы Беларускі дзяржаўны драматычны тэатр (БДТ-1, з 1945 года тэатр імя Я. Купалы) і перасоўны тэатр пад кіраўніцтвам У. Галубка (з 1932 года – 3-і Беларускі дзяржаўны драматычны тэатр).
1950 год. Войска Чан Кайшы поўнасцю эвакуявалася з кантынэнтальнага Кітаю, пакінуўшы краіну пад уладаю камуністаў на чале з Мао Цзэ-дунам.
Нявесткай генералісімуса і першага прэзідэнта Кітайскай Рэспублікі (Тайвань), жонкай прэзідэнта Цзян Цзінга (1978–1988) з’яўлялася Цзян Фанлян, або Фаіна Вахрава (1916–2004) – беларуска, якая нарадзілася пад беларускай Оршай у сям’і пуцявога абходчыка.
У Свярдлоўску ва ўзросце 16 гадоў на “Уралмашы” яна пазнаёмілася з Цзян Цзінго – сынам Чан Кайшы. Яны пажаніліся ў 1935 годзе і праз год пераехалі ў Кітай.
Пахавана ў прысутнасці прэзідэнта і іншых афіцыйных асоб Рэспублікі Кітай (Тайваня).
2007 год. Заснаваны беларускамоўны тэлеканал спадарожнікавага тэлебачання “Белсат”.
Канал з трансляцыямі на беларускай і рускай мовах , структурная частка Польскага тэлебачання.
Канал быў адказам на выказаную ў беларускіх дэмакратычных колах патрэбу ў незалежнай ад уладаў Беларусі тэлестанцыі.
Дырэктарам канала стала аўтарка ідэі – Агнешка Рамашэўская-Гузы. У канцы 2008 года сфарміравалася грамадская Назіральная рада канала. У яе склад увайшлі такія прадстаўнікі беларускай інтэлігенцыі, як В. Акудовіч, М. Анемпадыстаў, З. Бандарэнка, Г. Бураўкін, А. Гуляеў, С. Калінкіна, У. Колас (старшыня), А. Трусаў, Ю. Хашчавацкі.
Каманда налічвае амаль 300 штатных і пазаштатных работнікаў з Польшчы, Беларусі, Расіі, Украіны, Казахстана і іншых краін.
«Белсат» транслюе ў сярэднім 19 гадзінаў на дзень.
1975 год. Званне “Ганаровы грамадзянін Магілёва” нададзена ўдзельнікам вызвалення Магілёва (1944) генерал-маёрам І. Кірылаву, А. Навумаву, Герою Сацыялістычнай Працы, заслужанаму будаўніку БССР П. Цімашэнку.
Пры ўдзеле І. Кірылава (1905–1993) распрацоўваліся і праводзіліся баявыя аперацыі па вызваленню Магілёўшчыны пад в. Леніна Горацкага раёна (у кастрычніку 1943), у Чавускім раёне (сакавік-чэрвень 1944), на чале 139-й стралковай дывізіі ён вызваляў г. Магілёў і Магілёўскую вобласць.
62-гі стралковы корпус пад камандаваннем А. Навумава (1905–1992) знаходзіўся на напрамку галоўнага ўдару падчас Магілёўскай аперацыі 1944 года.
П. Цімашэнка (1913–2009), Заслужаны будаўнік БССР, у 1953–1978 гадах працаваў у г. Магілёве ўпраўляючым будтрэстамі № 78, 12, 17 «Лаўсанбуд». Званне Героя Сацыялістычнай Працы атрымаў за поспехі ў будаўніцтве Магілёўскага камбіната сінтэтычнага валакна (1974). Зорка ў яго гонар закладзена на Зорнай плошчы Магілёва.
2015 год. Памёр Алег Салтук (1946–2015).
Беларускі паэт і перакладчык. Лаўрэат літаратурных прэмій Ленінскага камсамола Віцебшчыны, імя Уладзіміра Караткевіча, «Сузор’е муз», «Залаты купідон», часопіса «Маладосць»,
Скончыў філфак Магілёўскага педінстытута.
Працаваў у СМІ Віцебскай вобласці, сакратаром Віцебскага абласнога аддзялення Саюза беларускіх пісьменнікаў.
Першы верш надрукаваў у 1965 годзе ў «Магілёўскай праўдзе» з адабрэння А. Пысіна, які быў яго першым літаратурным настаўнікам. Асноўныя матывы паэзіі А. Салтука – любоў да Радзімы, роднай зямлі, гераічная памяць беларускага народа, клопаты і трывогі нашых дзён, пачуцці сяброўства і кахання, няпростыя чалавечыя адносіны.
Аўтар шматлікіх зборнікаў паэзіі, перакладаў на беларускую мову вершы рускіх і ўкраінскіх паэтаў.
Яго творы перакладаліся на ўкраінскую, польскую, рускую, балгарскую, нямецкую, асецінскую мовы.
У расійскім часопісе “Столица и усадьба” №66 за 15 верасня 1916 года знайшліся ўнікальныя фотаздымкі, якія паказваюць унатраныя інтэр’еры першага магілёўскага музея.
Тры магілёўскіх фотаздымкі размешчаны на 18-ай старонцы часопіса і пазначаны “Магілёў на Дняпры”. На першым можна пабачыць выяву экспазіцыі Музея царкоўнай даўніны Магілёўскай губерні, які знаходзўся ў будынку былога Бернардынскага манастыра. Гэта першая музейная ўстанова ў нашым рэгіёне. Пад другім здымкам, які пазначаны, як “Музей у БеларусІ”, ідзе апісанне “У глыбіні – трон-крэсла Кацярыны ІІ, на якім яна сядзела падчас прыёма германскага прынца, які прыязджаў сюды”. Нагадем, што сустрэча германскага прынца Іосіфа ІІ і расійскай імператрыцы Кацярыны ІІ прайшла ў Магілёве ў 1780 годзе, праз восем гадоў пасля таго, як адбыўся першы раздзел Рэчы Паспалітай Абодвух Народаў і Магілёў апынуўся ў складзе Расійскай імперыі.
На трэцім фотаздымку – выява Сабора Св. Іосіфа і брама Кацярыны ІІ, якія былі пабудаваныя ў гонар той сустрэчы.
Як пазначана ў сучаснай анатацыі да часопіса, ён быў прысвечаны рускай сядзібе ў аспекце архітэктурнага, ландшафтнага, інтэр’ернай мастацтва. “Кожны выпуск змяшчае матэрыялы, якія распавядаюць аб мінулым і сучаснасці найбольш характэрных сядзіб Расійскай імперыі, іх гаспадарах і мастацкіх сходах. Часопіс багата ілюстраваны творам выяўленчага мастацтва і фотаздымкамі” – адзначаецца там.
У Горках студэнтак БДСГА вучаць страляць і называюць гэта «трактарным біятлонам», а Лукашэнка ў той жа дзень называе ДТСААФ, якое працуе ў кожным раёне Магілёўшчыны, «ваеннай партыяй».
У галоўнай газеце адміністрацыі Лукашэнкі – «Беларусь Сегодня», выйшаў тэкст, галоўная гераіня якога – студэнтка з Горкаў. Саму дзяўчыну вінаваціць няма ў чым, яна вучыцца ў БДСГА, стараецца, мае сярэдні бал дзевяць, расце ў шматдзетнай сям’і, хоча стаць інжынерам на вёсцы. Гаворка не пра яе. Гаворка пра тое, як «СБ» праз яе партрэт малюе ўзор правільнага беларускага студэнта – і што менавіта ў гэты ўзор сёння ўкладае.
Узорны студэнт: што ў яго ўшыта
У апісанні студэнткі нашай БДСГА ў Горках, акрамя вучобы, пералічана:
клуб «Патрыёт» – дзе яна займаецца стральбой;
акадэмічны трактарны біятлон – дзе яна перамагла ў асабістым заліку сярод дзяўчат;
патрыятычныя, дабрачынныя акцыі ВНУ;
студэнцкія атрады;
БРСМ – у які, паводле слоў акадэмічнага сакратара, уваходзіць каля 80 працэнтаў студэнтаў.
Што такое «трактарны біятлон»? Звычайны – лыжы плюс стральба з вінтоўкі. Трактарны біятлон у сельгасакадэміі – гэта трактар плюс, відавочна, таксама стральба. Студэнтка, якая прыехала вучыцца кіраваць камбайнам і рамантаваць сеялку, паралельна вучыцца трапляць у мішэнь. І гэта падаецца як норма і нават узор для пераймання.
Пытанне. Калі ты рыхтуеш інжынера для калгаса, навошта яму страляць? Калі ты хочаш, каб моладзь захаплялася спортам, чым звычайны біятлон горшы? Чаму менавіта ў сельскагаспадарчай акадэміі з’яўляецца дысцыпліна, дзе студэнткі спаборнічаюць у стральбе побач з трактарам?
Балы за лаяльнасць: сістэма вярнулася
Тут трэба сказаць галоўнае, пра што «СБ» не піша, але што стаіць за карцінкай.
У беларускія ВНУ вярнулася савецкая сістэма налічэння балаў за грамадскую актыўнасць. Ты можаш быць троечнікам – але калі ты актывіст БРСМ, патрыёт, член клуба і ўдзельнік акцый, ты ідзеш у рэйтынгах вышэй за выдатніка, які сядзіць над падручнікамі і нікуды не ўступае. Можа адсюль і ўсе праблемы ў сектары АПК? Лукашэнка, як вядома, сам не вызначаўся поспехамі ў вучобе, але быў вельмі актыўным.
Можа таму ў БРСМ акадэміі «складаюць каля 80 працэнтаў студэнтаў»? Не таму што моладзь масава рвецца ў рады. А таму што інакш ты ў сістэме становішся нязручным, і сістэма нагадвае пра гэта рознымі тонкімі спосабамі.
«Ваенная партыя» адкрытым тэкстам
І вось адкуль растуць ногі. Ваенізаваная студэнтка – не выпадковасць. 22 красавіка 2026 года Лукашэнка наведаў Мінскі аэраклуб ДТСААФ. Старшыня цэнтральнага савета ДТСААФ Андрэй Някрашэвіч даклаў, што школы і класы арганізацыі размяшчаюцца па ўсёй краіне, у кожным раёне. Рэакцыя Лукашэнкі даслоўна:
«Ваенная партыя».
Гэта не агаворка і не жарт журналістаў. Арганізацыя, якую яе куратар называе «ваеннай партыяй», адначасова займаецца турызмам, дзіцячымі пляцоўкамі, грамадзянскімі пілотамі і вольным часам для моладзі. І ўсё гэта – у кожным раёне краіны.
Як адно чапляецца за другое
Такім чынам, у сельгасакадэміі – клуб «Патрыёт» з урокамі стральбы і «трактарны біятлон». У Мінску – «ваенная партыя» ДТСААФ з цірамі, замаскіраванымі пад «спартыўна-патрыятычныя цэнтры». У кожным раёне вобласці – свая школа гэтай жа арганізацыі. У рэйтынгах ВНУ – балы за грамадскую актыўнасць, якія дабіраюць троечнікі.
У БРСМ – 80 працэнтаў студэнтаў акадэміі. У галоўнай лукашэнкаўскай газеце – бадзёрыя матэрыялы пра правільных студэнтак, якія «паспяваюць усюды», уключаючы стральбу.
Мяжа, якая аддзяляе нармальную любоў да роднай зямлі, да мовы, да суседзяў і да свайго горада ад ваенізаванай падрыхтоўкі моладзі, у гэтай ланцужку проста знікае. Яе метадычна сціраюць:
у школе – праз лінейкі з партрэтамі загінулых і стралковыя гурткі;
у ссузе – праз ціры і «Зарніцу»;
у ВНУ – праз клубы «Патрыёт» з вінтоўкамі, трактарны біятлон і балы за БРСМ;
у ДТСААФ – ужо прамым тэкстам, праз самавызначэнне «ваенная партыя».
Калі стары, выхаваны на ваяўнічых наратывах СССР, услых называе «ваеннай партыяй» арганізацыю, якая ёсць у кожным раёне, калі яго галоўная газета ставіць у ўзор студэнтку з трактарным біятлонам, і калі паралельна ў ВНУ вяртаюць балы за грамадскую працу – гэта не тры выпадковыя эпізоды.
Гэта сістэмная праца па ператварэнні ўсёй моладзевай інфраструктуры краіны ў адну вялікую дапрызыўную падрыхтоўку.
Сваякі вязняў магілёўскай калоніі №15 цяпер не могуць аплаціць карыстанне турэмнай гасцініцай наяўнымі грашыма.
Раней сваякі асуджаных маглі аплаціць наяўнымі грашыма праз касу бухгалтэрыі паслугі пакоя для працяглых спатканняў, якія доўжацца ад адных да трох сутак, на тэрыторыі папраўчай установы. Гэта быў звыклы і зразумелы спосаб аплаты.
Аднак з гэтага тыдня такая паслуга больш недаступная. Грошы спачатку неабходна залічыць на асабісты рахунак асуджанага, адкуль і будзе спісвацца патрэбная сума з разліку 11 руб 25 кап (0,25 базавай велічыні) за адны суткі за аднаго чалавека.
Пры гэтым, за самога асуджанага грошы таксама спаганяюцца. Трое сутак спаткання асуджанага з адным сваяком абыходзяцца ў суму 67 руб. 50 кап. Адміністрацыя калоніі настойліва рэкамендуе залічаць як мага большую колькасць сродкаў на рахункі ўстановы.
Чаму ноч бібліятэк у Магілёве заканчваецца вечарам і адкуль узялася гэтая традыцыя?
У пятніцу магілёўская дзіцячая бібліятэка імя А.С. Пушкіна запрашае на Бібліяноч, прысвечаную 65-годдзю палёту Юрыя Гагарына. Гасцей чакае касмічны пашпарт, VR, пясочная анімацыя і паэтычныя батлы. Уся праграма ўмесціцца ў тры гадзіны, з сямі да дзесяці вечара.
На ўваходзе кожны атрымае “касмічны пашпарт” і маршрут па тэматычных зонах. У будынку адначасова працуюць фотазоны, інтэрактыўныя выставы і QR-станцыі з фактамі пра Сусвет.
Будуць працаваць пляцоўкі:
Касмічная акадэмія. Зборка экаракет, шлемы касманаўтаў, пазлы і настольныя гульні.
Астраарт “Пяскі Сусвету”. Студыя пясочнай анімацыі: уласныя галактыкі і планеты.
Школа касманаўтаў. Фізпадрыхтоўка, доследы з гравітацыяй, дэгустацыя “касмічнай кухні”.
Арбітальная станцыя. Настолкі, камандныя задачы, расшыфроўка сігналаў з космасу.
Галактыка будучыні. VR-экскурсіі, музычныя эксперыменты, інтэрактыўныя прадказанні.
Асобна працуе літаратурная пляцоўка “Касмічны рэйс: ад радка да зорак” з аўдыязонай, паэтычнымі батламі і фантастычнымі квэстамі. Самыя актыўныя госці атрымаюць дыпломы і памятныя прызы.
Чаму ж усё ж такі “ноч”, калі ў дзесяць ужо дадому? Пляцоўка дзіцячая, і трымаць школьнікаў пасля дзесяці арганізатарам складана і па раскладзе, і па адказнасці.
Строга кажучы, у расійскай традыцыі (а менавіта адтуль да нас прыйшла Бібліяноч) такі фармат называецца Бібліясумеркамі і адрасаваны менавіта дзецям. Дарослая Бібліяноч стартуе вечарам і цягнецца за поўнач.
Бывалі, праўда, падобныя прэцэдэнты ў Расіі. У 2019 годзе 13 маскоўскіх бібліятэк адкрываліся спецыяльна для паўночнікаў і працавалі з 00:00 да 06:00. Гэты рэкорд пакуль не пабіты.
