У Беларусі найбольшая колькасць захварэўшых на хантавірус, ці па-іншаму “мышынай ліхаманкай”, рэгістравалася ў Магілёўскай і Гомельскай абласцях.
Хвароба, якой зараз надаецца вялікая ўвага сусветных сродкаў масавай інфармацыі, – хантавірус, якім захварэлі некаторыя ўдзельнікі марскіх круізаў. Паводле медыкаў, хантавірус выклікае гемарагічную ліхаманку з нырачным сіндромам. Пераносчыкам хантавіруса выступаюць лясныя і палявыя мышы. Вірус выдзяляецца ў навакольнае асяроддзе са сліной і спаражненнямі грызуноў.
У 2012 годзе заражаннасць мышападобных грызуноў узбуджальнікам гемарагічнай ліхаманкі склала 1,3% (ад 0,9% у Мінскай да 4,7% у Магілёўскай абласцях).
Адну з апошніх успышак захворвання эпідэміёлагі зафіксавалі ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці ў канцы 2024 – пачатку 2025 года. А ўвогуле ў Беларусі “мышыная ліхаманка” рэгістравалася з 90-х гадоў мінулага стагоддзя.
Заражэнне чалавека адбываецца пры ўдыханні паветра, забруджанага часціцамі высмаглых вылучэнняў мышэй, магчымы харчовы шлях заражэння – праз прадукты харчавання і пры кантакце з жывёлай. Часцей за ўсё прыродныя агмені інфекцыі размешчаны па берагах вадаёмаў, у вільготных лясных масівах з высокай травой. У групу рызыкі трапляюць аматары палявання, рыбалкі, турыстычных паходаў
Захворванне часцей рэгіструецца з траўня па снежань, хоць адзінкавыя выпадкі хваробы могуць здарыцца і ў іншыя месяцы.
Успрымальнасць людзей да захворвання пры кантакце з вірусам высокая. Аднак варта памятаць, што чалавек, хворы на ГЛНС, для навакольных не заразны. Перанесеная інфекцыя пакідае пасля сябе ўстойлівы пажыццёвы імунітэт.
Два з паловай года выдаваў заробкі ў канвертах работнікам кіраўнік аднаго з прадпрыемстваў па вытворчасці адзення на Магілёўшчыне.
Як высветліла пракуратура, работнікі на прадпрыемстве не былі належным чынам аформлены і заробак ім выдаваўся наяўнымі грашыма без адлюстравання ў бухгалтарскай справаздачнасці.
Так адбывалася с чэрвеня 2021 года па снежань 2023-га. Агульная сума “чорнага нала” пераданага працаўнікам за гэты час склала больш за 700 тыс. рублёў. Дзяржава, у сваю чаргу, не атрымала падаткаў і страхавых складак з гэтых грошай амаль на 350 тыс. рублёў. Гэтая сума лічыцца асабліва буйным памерам.
У ходзе следства кіраўнік прадпрыемства кампенсаваў больш за 300 тыс. рублёў урона. Цяпер суд разгледзіць яго справу аб ухіленні ад выканання абавязку паатковага агента і ўплаты страхавых складак. Абвінавачаны знаходзіцца пад падпіскай аб нявыездзе.
Магілёўская вобласць зноў дэманструе міжнародную актыўнасць. На гэты раз – праз сустрэчы з прадстаўнікамі Замбіі і Анголы. Яно і зразумела. Ну, не з літоўцамі ж супрацоўнічаць і не з палякамі. Першыя чамусьці не любяць нашых кантрабандных шароў, другія чамусьці падаўжаюць тэрмін атрымання грамадзянства.
Іншая справа – Афрыка!
У афіцыйнай падачы ўсё гучыць урачыста: дыпламатычныя візіты, перспектывы супрацоўніцтва, аграпрамысловы комплекс, абмен досведам, новыя напрамкі ўзаемадзеяння.
Але без адказу застаецца галоўнае пытанне: што менавіта атрымлівае наш рэгіён ад такіх кантактаў і наколькі рэальныя эканамічныя перспектывы?
Замбія і Ангола – не тыя краіны, якія можна назваць буйнымі сусветнымі інвестарамі або эканамічнымі цэнтрамі. Гэта бедныя дзяржавы, якія развіваюцца, якія самі востра маюць патрэбу ў тэхналогіях, кадрах, інфраструктуры і доступе да сучасных вытворчых практык.
Паводле даных Сусветнага банка, ВУП на душу насельніцтва ў Анголе ў 2024 годзе складаў каля 2666 долараў, а па Замбіі – каля 1235 долараў. Для параўнання, у Беларусі гэты паказчык у 2024 годзе быў вышэй за 8300 долараў.
Таму ў гэтай гісторыі важна не пераацэньваць маштаб. Гэта не прыход багатага інвестара, не адкрыццё вялікага рынку з неадкладнымі кантрактамі і не геапалітычны прарыў. Хутчэй, гэта спроба Магілёўшчыны ўбудавацца ў лінію знешняй палітыкі, дзе Беларусь на ўзроўні ўрада заяўляе пра развіццё супрацоўніцтва з краінамі Афрыкі – у тым ліку праз павелічэнне экспарту тавараў і паслуг.
Афрыка як люстэрка магчымасцей і абмежаванняў
Візіт пасла Замбіі Абдона Лістана Маверы пададзены праз уражанні ад Магілёва, Ратушы, прадпрыемстваў і мясакамбіната. Гэта класічны фармат дыпламатычнай праграмы: паказаць горад, вытворчасць, парадак, тэхналагічнасць, гасціннасць.
З Анголай акцэнт зроблены яшчэ больш зразумела – аграпрамысловы комплекс. Прадстаўнік пасольства наўпрост гаворыць пра цікавасць да беларускага досведу ў сельскай гаспадарцы і падрыхтоўцы спецыялістаў.
І тут якраз праглядаецца рэальная логіка: Беларусь не можа канкурыраваць з сусветнымі эканамічнымі гігантамі грашыма, але можа прапаноўваць тое, што запатрабавана ў бедных краінах – прыкладныя тэхналогіі, аграрную адукацыю, перапрацоўку, тэхніку, арганізацыю вытворчасці.
Для такіх дзяржаў Магілёўшчына можа выглядаць не перыферыяй, а мадэллю: рэгіён з сельскай гаспадаркай, перапрацоўкай, машынабудаваннем, навучальнымі ўстановамі і савецкай па паходжанні, але зразумелай сістэмай кіравання.
Дзе тут магчымая выгада
Калі прыбраць дыпламатычны туман, патэнцыйная карысць можа быць цалкам канкрэтнай:
для прадпрыемстваў Магілёўскай вобласці – шанец шукаць новыя рынкі збыту для прадуктаў харчавання, тэхнікі, абсталявання, тэхналогій захоўвання і перапрацоўкі;
для аграрных навучальных устаноў – магчымасць прыцягваць студэнтаў, стажораў або запускаць праграмы падрыхтоўкі спецыялістаў для афрыканскіх краін;
для абласной улады – дэманстрацыя міжнароднай актыўнасці і ўключанасці рэгіёна ў знешнепалітычную павестку;
для Замбіі і Анголы – доступ да беларускага досведу ў сельскай гаспадарцы, харчовай прамысловасці, аўтаматызацыі і падрыхтоўцы кадраў;
для арганізатараў форумаў кшталту “Мельницы успеха” – пацверджанне, што мерапрыемства можна падаваць не толькі як рэгіянальную выставу, але і як пляцоўку для міжнародных кантактаў.
Аднак усё гэта – пералік магчымасцей, а не вынікаў.
Не інвестыцыі, а дыпламатычны аванс
У апублікаванай інфармацыі няма галоўнага: падпісаных кантрактаў, аб’ёмаў паставак, тэрмінаў, канкрэтных прадпрыемстваў, абавязацельстваў бакоў. Няма адказу на пытанне, хто, што, калі і за якія грошы будзе рабіць.
Менавіта таму падобныя навіны варта чытаць асцярожна. Яны ствараюць адчуванне міжнароднага руху, але не даказваюць эканамічны эфект. Візіт дыпламата – гэта яшчэ не экспарт. Экскурсія на прадпрыемства – яшчэ не кантракт. Пахвала беларускай якасці – яшчэ не грошы ў бюджэт і не загрузка вытворчых ліній.
Асабліва важна ўлічваць палітычны і інстытуцыйны кантэкст саміх партнёраў. Ангола, паводле ацэнкі Freedom House, адносіцца да несвабодных краін: там працяглае дамінаванне адной партыі, ціск на апазіцыю і сістэмныя праблемы з правамі і інстытутамі.
Замбія выглядае мякчэй – яна класіфікуецца Freedom House як часткова свабодная краіна, з рэгулярнымі выбарамі, але і з абмежаваннямі для апазіцыі, медыя і публічнай актыўнасці.
То бок перад намі не саюз з багатымі дэмакратыямі, а кантакт з беднымі і палітычна праблемнымі дзяржавамі, якія самі шукаюць знешнюю падтрымку і прыкладны досвед.
“Наш адказ Чэмберлену”
У гэтым сэнсе гісторыя з Замбіяй і Анголай выглядае як своеасаблівы “наш адказ Чэмберлену”: калі закрываюцца або звужаюцца адны знешнія напрамкі, адкрываюцца іншыя – хай менш багатыя, менш прадказальныя і менш прэстыжныя.
Чыноўнікі Магілёўшчыны паказваюць: у яе ёсць што прадэманстраваць. Мясакамбінаты, аграрны сектар, падрыхтоўка кадраў, прамысловая база – усё гэта сапраўды можа быць цікава краінам, дзе пытанні харчавання, тэхналогій і спецыялістаў стаяць востра.
Але пафас тут павінен быць умераным. Афрыканскі напрамак можа даць карысць толькі тады, калі за візітамі пойдуць дамовы, за кампліментамі – заказы, за форумамі – пастаўкі, а за словамі пра супрацоўніцтва – зразумелыя праекты.
Пакуль жа гэта не столькі эканамічная перамога, колькі дыпламатычны аванс. І галоўнае пытанне застаецца ранейшым: ці здолее Магілёўская вобласць ператварыць цікавасць бедных краін, якія развіваюцца, у рэальныя кантракты – або ўсё скончыцца прыгожымі цытатамі, фотаздымкамі з прыёму і чарговай навіной пра “перспектыўныя перспектывы”.
1659 год. Маскоўскія ваяводы Змееў і Лабанаў-Растоўскі пачалі аблогу Быхаўскага замка.
Аблога працягвалася да 4 снежня і закончылася начным штурмам Быхава. Карнікі, якія захапілі замак, у 1660 годзе самі апынуліся ў аблозе і ў снежні 1661 здаліся войску Рэчы Паспалітай на чале з гетманам Чарнецкім.
Замак стаяў на высокім правым беразе Дняпра, на месцы былога пасялення XIV-XV стагоддзяў.
Замкавы комплекс складаўся з некалькіх мураваных карпусоў, якія ўтваралі ў плане няправільны чатырохвугольнік памерамі 75х70 м.
З поўначы ўнутраны двор замыкаўся мураванай сцяной з выхадам на гарадскі вал. Заходні бок замкавага комплекса, павернуты да гандлёвай плошчы, быў забудаваны карпусамі казарм, меў пасярэдзіне ўязную браму з пад’ёмным мастом і фланкіраваўся па вуглах васьміграннымі абарончымі вежамі.
План быхаўскага замка
1814 год. У Полацку нарадзіўся Каэтан Касовіч (1814-1883).
Беларускі ўсходазнаўца, першы санскрытолаг у Расіі.
Скончыў Віцебскую гімназію, Маскоўскі ўніверсітэт.
Працаваў выкладчыкам ў Цвярской і 2-й Маскоўскай гімназіях. Вывучаў яўрэйскую і арабскую мовы, санскрыт. Перакладчык з санскрыта.
У Маскве быў рэдактарам навуковых прац пры публічнай бібліятэцы, прафесарам універсітэта, быў ганаровым доктарам Харкаўскага, прафесарам Пецярбургскага ўніверсітэтаў.
Выдаў “Санскрыцка-рускі слоўнік”, збор персідскіх клінападобных надпісаў, пераклад “Яўрэйскай граматыкі” Гезеніуса і “Яўрэйскай хрэстаматыі”, “Грэчаска-рускі слоўнік”.
Памёр 7 лютага 1883 года.
1869 год. У Мінску нарадзіўся Янкель Кругер (1869-1940).
Беларускі жывапісец і педагог, заслужаны дзеяч мастацтваў, настаўнік знакамітых мастакоў.
Вучыўся ў Варшаве, у акадэміі Жуліяна ў Парыжы, у Пецярбургскай Акадэміі мастацтваў. Падарожнік па еўрапейскіх краінах. Неаднаразова дэманстраваў свае палотны на Парыжскіх выстаўках.
У Мінску вёў курсы малявання і жывапісу. Меў шматлікіх вучняў, сярод якіх Г. Фімянтоўскі, В. Руцай, І. Ахрэмчык, І. Мільчын, З. Азгур, Х. Суцін, М. Кікоін, М. Станюта.
Працаваў у БДУ, у этнаграфічнай экспедыцыі Беларускага Дзяржаўнаг музея.
Аўтар партрэтаў І. Жухавіцкага, Якуба Коласа, Янкі Купалы, Зм. Бядулі, С. Міхоэлса, навукоўцаў, палітычных савецкіх военачальнікаў і партыйных дзеячаў, жанравых карцін на тэмы працы, серыі карцін, якія адлюстроўваюць сцэны яўрэйскага побыту.
Я. Кругер. Янка Купала.
1885 год. Нарадзіўся Мікалай Крыленка (1885-1938).
Вярхоўны галоўнакамандуючы расійскай арміі пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года. Кіраўнік ліквідацыі Стаўкі ў Магілёве ў 1917 годзе. Рэспрэсаваны.
У яго гонар у Магілёве названа вуліца, усталявана мемарыяльная шыльда.
Займаўся рэвалюцыйнай дзейнасцю. Удзельнік І Сусветнай вайны, прапаршчык.
У ліпені 1917 года быў арыштаваны ў Магілёве і абвінавачаны ў дзяржаўнай здрадзе. 8 лістапада 1917 года ўвайшоў у першы склад Саўнаркама ў якасці члена Камітэта па справах ваенных і марскіх.
22 лістапада 1917 года прызначаны галоўнакамандуючым войск, 3 снежня адхіліў ад пасады генерала М. Духоніна і стаў камандуючым Стаўкі ў Магілёве.
Быў пракурорам РСФСР, народным камісарам юстыцыі РСФСР, СССР.
Актыўна змагаўся з Вышынскім і Вінакуравым (старшыня Вярхоўнага Суда СССР) за ўплыў у сістэме органаў юстыцыі СССР. Вынікам гэтай барацьбы стала гібель Крыленкі і яго людзей, перамога групоўкі Вышынскага.
Арыштаваны НКУС 31 студзеня 1938 года. Расстраляны 29 ліпеня 1938 года.
1899 год. Нарадзіўся Тодар Куніцкі (1899-1985).
Беларускі грамадска-палітычны дзеяч, лекар, сузаснавальнік Беларускага Студэнцкага Саюза ў Вільні і Беларускага Сялянскага Саюза.
Працаваў у Беларускім інстытуце гаспадаркі і культуры, урачом на Беласточчыне.
3 чэрвеня 1937 года Галоўліт БССР Указам № 33 «Спіс літаратуры, якая падлягае канфіскацыі з бібліятэк грамадскага карыстання, навучальных устаноў і кнігагандлю» загадаў спальваць усе кнігі Куніцкага.
У час Другой сусветнай вайны працаваў у Вільні, пасля вайны працаваў урачом у Гданьску. Памёр 5 сакавіка 1985 года.
Сябры Беларускага студэнцкага саюза, 1930-я гады.
1907 год. Нарадзіўся Язэп Жыновіч (Жыдовіч, 1907-1974).
Беларускі музыка-цымбаліст, дырыжор, кампазітар, народны артыст БССР і СССР, прафесар, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі.
У 1922 годзе стаў салістам-цымбалістам у БДТ-1 (купалаўскі тэатр). Скончыў Мінскі музычны тэхнікум, БДУ, кансерваторыю (з яе выключаўся як сын кулака).
У 1930 годзе кіраўнік, саліст, канцэртмайстар і педагог створанага Дзяржаўнага ансамблю народных інструментаў БССР.
Падчас вайны працаваў у Казахскай філармоніі, у складзе канцэртнай брыгады выязджаў на фронт.
З 1946 года – мастацкі кіраўнік і дырыжор Дзяржаўнага народнага аркестра БССР. У Беларускай кансерваторыі аснаваў клас цымбалаў і кафедру народных інструментаў.
Напісаў музычныя творы: «Беларуская мелодыя» для ансамбля цымбалаў і 2 арфаў, «Сказ-быліна аб зямлі беларускай», канцэртныя апрацоўкі народных танцаў «Лявоніха» і «Мікіта».
Пераклаў для цымбалаў п’есы шматлікіх еўрапейскіх аўтараў.
Памёр у Мінску 13 студзеня 1974 года.
У Мінску названа ў яго гонар вуліца, а на доме, дзе жыў, усталявана мемарыяльная дошка.
1943 год. У СССР пачалося фарміраванне 1-ай пяхотнай дывізіі імя Т. Касцюшкі Войска Польскага.
Дывізія фарміравалася ў Сялецкіх ваенных лагерах пад Разанню. 15 ліпеня 1943 года, у дзень гадавіны Грунвальдскай бітвы, дывізія прыняла прысягу. Дывізія мела штатны расклад савецкай стралковай дывізіі і ўключала тры пяхотныя палкі, асобны жаночы пяхотны батальён імя Э. Плятэр, полк лёгкай артылерыі, знішчальны супрацьтанкавы дывізіён, дывізіён мінамётаў, разведроту, роту сувязі, падраздзяленні зенітных сродкаў, часткі тылу.
Першым камандзірам дывізіі стаў палкоўнік Зыгмунт Берлінг. Па стане на 5 ліпеня 1943 года, дывізія мела 14 380 чалавек (13 520 палякаў, 439 яўрэяў, 209 украінцаў, 108 беларусаў, 112 рускіх і 1 азербайджанец).
12-13 кастрычніка 1943 года пад Леніна Горацкага раёна адбыўся першы бой дывізіі. Падчас баёў дывізія нанесла значны ўрон суперніку, заняла вёскі Трыгубава і Паўзухі. Тры байцы дывізіі былі ўдастоены звання Героя Савецкага Саюза, 247 – узнагароджаны ордэнамі і медалямі.
З. Берлінг.
1955 год. Утворана ваенная арганізацыя Варшаўскай Дамовы.
У яе склад увайшлі Албанія, Балгарыя, Венгрыя, ГДР, Польшча, Румынія, СССР, Чэхаславакія. Скасавана ў 1991 годзе. Усе краіны, акрамя СССР, увайшлі ў НАТА (з былога СССР у НАТА – Эстонія, Літва, Латвія).
Трэцім галоўнакамандуючым Аб’яднанымі ўзброенымі сіламі краінаў-удзельніцаў дамовы быў ураджэнец Горацкага раёна Маршал Савецкага Саюзу І. Якубоўскі (1967-1976), першым начальнікам штаба – ураджэнец Гродна, уладальнік ордэна Перамогі, генерал арміі – А. Антонаў (1955-1962).
І. Якубоўскі.
1973 год. Нарадзілася Наталі Касцюшка-Марызэ.
Францускі палітык, з беларускага роду Касцюшкаў. Былы міністар экалогіі ва ўрадзе Ф. Фіёна (2010-2012).
Скончыла Політэхнічную школу ў Парыжы, Нацыянальную школу лясных і водных інжынэраў.
Займала пасады дзяржаўных сакратароў дэпартамэнтаў экалогіі, планавання і развіцця лічбавай гаспадаркі, мэра Лянжумо.
1995 год. Па ініцыятыве А. Лукашэнкі прайшоў рэферэндум.
На галасаванне выносіліся чатыры пытанні, першыя тры з іх – на абавязковы рэферэндум, пастанова якога насіла канчатковы характар, а чацвёртае – на кансультацыйны, пастанова якога насіла рэкамендацыйны характар:
Ці згодны Вы з наданнем рускай мове аднолькавага статусу з беларускай?
Ці падтрымліваеце Вы прапанову аб устанаўленні новых Дзяржаўнага сцяга і Дзяржаўнага герба Рэспублікі Беларусь?
Ці падтрымліваеце Вы дзеянні Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, скіраваныя на эканамічную інтэграцыю з Расійскай Федэрацыяй?
Ці згодны Вы з неабходнасцю ўнясення змяненняў у Канстытуцыю Рэспублікі Беларусь, якія прадугледжваюць магчымасць датэрміновага спынення паўнамоцтваў Вярхоўнага Савета Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь у выпадках сістэматычнага ці грубага парушэння Канстытуцыі?[
Паводле афіцыйных звестак, па першаму пытанню “За” выступілі 88,3%, па другому падтрымка атрымана ў 75,1% галасоў, па трэцяму – 83,3%, па чацвёртаму – 77,7%.
Пытанні, вынесеныя на рэферэндум, супярэчылі прэамбуле і артыкулам 1, 2, 3 Дэкларацыі аб дзяржаўным суверэнітэце Беларусі, прэамбуле і артыкулам 17 і 78 Канстытуцыі Беларусі 1994 года, артыкулу 3 Закона «Аб усенародным галасаванні (рэферэндуме) у Рэспубліцы Беларусь».
Магілёўскі бард Аляксандр Баль, які цяпер жыве ў эміграцыі, распавёў як у замежжы яго параўноўваюць з сусветнымі зоркамі эстрады.
“Нярэдка людзі, якія ўбачылі мяне ўпершыню, пачынаюць параўноўваць з рознымі артыстамі і акцёрамі. Нават з замежнымі зоркамі. Гэта пацешна і стала ўжо звыклым. Пад’язджаю неяк да памежнага паста, а памежніца выскоквае са сваёй будкі са словамі: “А мне так вы на Талькова падобны!”. Або ў Ерэване раптам чую – “Роберт Дэ Ніра – адзін твар!”. 30 гадоў таму пару разоў мастакі запрашалі нават пазіраваць у ролі Хрыста”, – падзяліўся магілёвец 13 траўня 2026 года на сваёй старонцы ў Фэйсбуку.
Паводле Баля, акурат учора прыйшоў абагульняючы каментар пад відэа з яго песняй “Халасцяцкі сум” – “Мэл Гібсан ў вобразе М. Баярскага выконвае песню БГ”.
Выканаўца ўласных песень Аляксандр Баль з’ехаў з Магілёва летам 2023 года. “Я зрабіў гэта, і добра, што з’ехаў. З’ехаў з дзіўнай краіны і радуюся гэтаму з кожным днём усё больш. Да таго ж мне нярэдка так і пішуць адмарожаныя “лукашысцкія “Ябацькі”, маўляў, добра, што ад іх з’ехаў! Сапраўды, добра”, – адзначае магілёўскі бард, які цяпер гастралюе са сваімі канцэртамі па Еўропе.
Магілёўшчына вырабіць уцяпляльнік, але наўрад ці выйдзе з ім на сусветныя рынкі – максімум Расія.
У Магілёве адкрыўся завод «Базальтум»: базальтавы ўцяпляльнік, ветрапарк, 89 рабочых месцаў. Магутнасць прадпрыемства 400 тысяч кубаметраў уцяпляльніка ў год. Грошы даў дзяржаўны Банк развіцця Беларусі.
Праект пададзены як крок да імпартазамяшчэння і выхад на знешнія рынкі. Разбярэмся, наколькі гэта рэальна.
З імпартазамяшчэннем усё сумленна. Беларускі рынак уцяпляльнікаў сапраўды перанасычаны расійскімі брэндамі – Тэхнаніколь, Rockwool, Isover. Уласная вытворчасць у Беларусі таксама ёсць – гомельскі «Белцеп»,але канкурэнцыя шчыльная. «Базальтум» у гэтую нішу ўпісваецца.
А вось экспарт… У матэрыялах завода асабліва падкрэсліваецца: ветравая энергія робіць прадукцыю прывабнай для краін, дзе важны «зялёны след». Чытай – Еўропа. Але тут загваздка:
Расіі экалагічная чысціня прадукцыі да лямпачкі. Там важная цана. А значыць, аргумент пра экалагічную ветравую вытворчасць як канкурэнтную перавагу на экспартных рынках – гэта хутчэй маркетынг для ўнутранага карыстання.
Рэальная карціна прасцейшая: завод будзе працаваць на ўнутраны рынак і на Расію. Гэта нядрэнна – Беларусь актыўна будуе ў расійскіх рэгіёнах, беларускія будаўнікі ўзводзяць жылыя кварталы ў Бранску і Пецярбургу, і ўцяпляльнік там патрэбны. Проста называць гэта «выхадам на сусветныя рынкі» – відавочнае перабольшанне.
89 рабочых месцаў для Магілёўшчыны – карысць рэальная. Астатняе? Куранят па восені лічаць.
Выйшаў на волю былы намеснік старшыні Магілёўскага гарвыканкама па будаўніцтве і ЖКГ. Яму 49 гадоў. За кратамі ён правёў амаль пяць гадоў.
Гісторыя былога віцэ-мэра – тыповы выпадак помсты ўлады за паводзіны былога чыноўніка ў 2020-м.
Сядзеў Дудараў за тое, што ўзначаліў абласны штаб кандыдата ў прэзідэнты Віктара Бабарыкі. На той момант ён ужо пакінуў дзяржаўную службу.
Гэта быў самы высокапастаўлены адстаўны чыноўнік сярод рэгіянальных каардынатараў банкіра. Дударава затрымалі 11 чэрвеня 2020 года, у той жа дзень, калі сілавікі правялі вобшукі ў офісах Белгазпрамбанка.
Абвінавачванні знайшліся – з мінулага. Гэта класічны беларускі прыём. Называецца «крыміналка пад палітыку». Адкрыта саджаць за ўдзел у перадвыбарчай кампаніі – значыць прызнаваць палітычны пераслед.
Значна зручней знайсці ў біяграфіі нешта, што пры жаданні можна кваліфікаваць як злачынства. У любога чалавека, які прапрацаваў ва ўладзе дзесяць гадоў, такое знойдзецца.
Следства прыгадала Дудараву падзеі пачынаючы з 2008 года: нібыта Дудараў незаконна пераабсталяваў тэхнічны паверх у жылое памяшканне ў сваім доме, самавольна падключыўся да камунальных сетак, а будучы старшынёй жыллёвага кааператыва – без ведама членаў унёс змены ў праектную дакументацыю.
Шкода па ўсіх эпізодах сумарна – некалькі дзясяткаў тысяч рублёў. Для крымінальнай справы з прысудам 7,5 года ўзмоцненага рэжыму маштаб несувымерны. У нармальнай прававой сістэме гэта адміністрацыйная справа, максімум штраф і прадпісанне ліквідаваць парушэнне, калі яно сапраўды было.
Маркер нумар два – пакуль Дудараў працаваў у гарвыканкаме, ніякіх прэтэнзій не было. Як толькі ўзначаліў штаб Бабарыкі, адразу знайшліся грахі дванаццацігадовай даўніны.
У верасні 2021 года суд Чавускага раёна прыгаварыў яго да 7,5 гадоў калоніі ўзмоцненага рэжыму па артыкулах пра злоўжыванне службовымі паўнамоцтвамі і махлярства.
Пакаранне Дудараў адбываў у ВК-2 у Бабруйску – калоніі, якая фігуруе ў шматлікіх сведчаннях пра жорсткае абыходжанне з палітвязнямі.
Падрабязнасці вызвалення – ці адбылося памілаванне, ці выйшаў датэрмінова – не ўдакладняюцца.
Дзяржаўная закупка на больш чым 100 тыс. рублёў на рэканструкцыю спортпляцоўкі ў Крычаве была адменена пасля ўмяшання пракуратуры.
Мясцовае камунальнае прадпрыемства закупала за свой кошт агароджу, футбольныя вароты, наліўное пакрыццё і яго мантаж. Пры гэтым, як высветліла пракуратура, на сайце было выстаўлена для пастаўшчыка толькі абавязацельства па дастаўцы тавара на склад, прычым без мантажу.
Надзорны орган палічыў, што з-за гэтага ўзнікае рызыка невыканання мантажных прац пастаўшчыком і далейшае павелічэнне выдаткаў. Акрамя гэтага, да прапаноў некаторай катэгорыі ўдзельнікаў былі неабгрунтавана прадастаўлены перавагі ў выглядзе прымянення прэферэнцыйнай папраўкі.
У выніку прадпрыемства было вымушана адмяніць закупку. Пры правядзенні паўторнай агульная яе сумма зменшылася на 16 тыс. рублёў.
Сілавікі правялі вобшук у кватэры палітэмігранта, кандыдата ў Каардынацыйную раду Васіля Плешкунова.
Як распавёў актывіст, які цяпер жыве за мяжой, супрацоўнікі Следчага камітэта явіліся ў яго кватэру ў Магілёве 12 траўня. Паводле Плешкунова, прычынай вобшука стаў яго актыўны ўдзел у выбарах у Каардынацыйную раду Беларусі, якія праходзяць анлайн да 17 траўня 2026 года.
Плешкуноў ідзе на выбары ў блоку “Кааліцыя Латушка і Рух “За свабоду”. Ён 25-ы ў спісе, які з’яўляецца самым шматлікім на гэтых выбарах.
Васіль Плешкуноў – былы настаўнік працоўнага навучання з Магілёва. У 2020 годзе быў адміністрацыйна арыштаваны за ўдзел у пратэстах. У 2023 годзе пасля збіцця супрацоўнікамі ГУБАЗіК пакінуў Беларусь.
У слаўгарадскай “раёнцы” выйшаў бадзёры матэрыял: маўляў, трапіць да доктара прасцей простага, трэба толькі спампаваць праграму на тэлефон. Прапагандысты не ўдакладнілі адну дэталь: тое, што лічбавы кабінет пацыента працуе спраўна, яшчэ не азначае таго, што пацыент трапіць да лекара.
Так, статыстыка выглядае на паперы прыстойна. Афіцыйная ўкамплектаванасць дактарамі ў Магілёўскай вобласці ў 2024 годзе склала 97,4 працэнта.
Усё добра, нішто не прадвяшчае бяды.
Аднак за гэтай лічбай хаваецца іншая: амаль кожны пяты з 4338 лекараў рэгіёна ўжо пенсіянер, а недахоп участковых педыятраў і тэрапеўтаў прызнаны афіцыйна. І сам галоўны ўрач Магілёўскай цэнтральнай паліклінікі публічна абазначыў вострую патрэбу ў педыятрах.
Жыхары Магілёўшчыны гэта адчуваюць без усялякай статыстыкі. Незадаволенасць вылілася ў адкрытую прастору ўжо ў 2026 годзе – тэлеграм-канал закрытай газеты “Вячэрні Магілёў”, аргументавана даказаў, што “будучыня” медыцыны вобласці на справе выглядае савецкім мінулым.
Раённыя газеты гэтага не заўважылі і рапартуюць пра поспехі.
Нагадаем, рэсурс mogilev.media зафіксаваў характэрны шаблон: абласныя ідэолагі спускаюць рэдакцыям адзіны фармат – падстаўце назву раёна, пералічыце дасягненні, і гатова.
Ну, а жыхары заўважаюць гэты разрыў самі: тая ж газета, што піша пра «новы ўзровень камфорту», чатырма месяцамі раней сумленна апісвала, як людзі не могуць трапіць да зубнога ўрача.
Што рэальна фарміруе чэргі ў паліклініках Магілёўшчыны, растлумачыць нескладана:
тэрапеўты і педыятры закрываюць па паўтара ўчастка, таму што суседнія вакансіі не запоўненыя;
вузкія спецыялісты ў раёнах ёсць далёка не ўсюды, і накіраванне да іх ператвараецца ў квэст;
пенсіянеры трымаюць медыцыну на плаву, але гэта рэсурс мае свой канец.
У 2025 годзе заробкі дактароў у вобласці выраслі, стымулюючыя выплаты павялічаны на 45 працэнтаў. Гэта ўтрымае тых, хто ўжо працуе. Праблема ў тым, што медыцына старэе хутчэй, чым у яе прыходзіць моладзь.
Увогуле, электронны запіс, двухканальная лінія, мабільная праграма, чырвоная кнопка на сайце ЦРБ и формула “75 на 25” сведчаць пра тое, што інфраструктура запісу выбудаваная. Цяпер бы выбудаваць інфраструктуру самой медыцыны.
