У Магілёве ідзе рэалізацыя аднаго з найбуйнейшых будаўнічых праектаў апошніх гадоў. У пойме Дняпра плануюць узвесці шматфункцыянальны спартыўны комплекс «Айсберг», у які ўвойдуць новая лядовая арэна і першы ў горадзе паўнавартасны аквапарк.
Тэлеканал “Магілёў-4” распавёў пра маштабную будоўлю, якая разгорнецца ў Ленінскім раёне – у прыватным сектары ўздоўж набярэжнай, у раёне вуліц Падгорнай, Бетховена і Ламаносава. Тут ужо пачаліся работы: будаўніцтва лядовай арэны стартавала ў снежні 2025 года.
Комплекс размесціцца на ўчастку плошчай больш за шэсць гектараў. Зараз гэта забалочаная тэрыторыя, якую перыядычна затапляе. Каб узвесці тут буйныя будынкі, праекціроўшчыкам давядзецца падняць узровень зямлі амаль на два метры і ўмацаваць адхоны.
Праект ацэньваецца больш чым у 335 мільёнаў рублёў. Асноўная частка сродкаў пойдзе на два аб’екты:
каля 123 мільёнаў – на лядовую арэну;
больш за 200 мільёнаў – на аквапарк.
Заказчыкам выступае Магілёўскае абласное ўпраўленне капітальнага будаўніцтва, а генеральным праекціроўшчыкам – інстытут «Магілёўграмадзянпраект».
Другая лядовая арэна
Новая арэна стане найбуйнейшай у горадзе. Яна разлічана прыкладна на 5300 гледачоў і пераўзыдзе дзеючы лядовы палац, адкрыты ў 2000 годзе, які ўмяшчае крыху больш за 3000 чалавек.
Будынак будзе трохпавярховым і шматфункцыянальным. Акрамя хакея, тут можна будзе праводзіць спаборніцтвы па фігурным катанні, шорт-трэку, кёрлінгу, а таксама масавыя катанні. Унутры прадугледжаны распранальні для каманд, трэніровачныя і харэаграфічныя залы, медыцынскія памяшканні і тэхнічныя службы.
Глядацкая зона размесціцца на другім узроўні, а трэці паверх аддадуць пад VIP-ложы, прэс-цэнтр і дадатковыя трыбуны.
Першы аквапарк у Магілёве
У складзе комплексу з’явіцца і першы ў Магілёве аквапарк. Ён зможа адначасова прымаць да 1100 наведвальнікаў.
Праект прадугледжвае басейны, водныя горкі, лазнева-тэрмальную зону, СПА, дзіцячыя гульнявыя прасторы і фуд-корт. Будзе аэрадынамічная труба і глыбакаводны басейн для апусканняў.
Лядовую арэну і аквапарк аб’яднае агульны ўваход праз вялікі шкляны атрыум.
Інфраструктура і транспарт
Для комплексу запраектаваны буйны наземны паркінг на 1350 машынамесцаў. Да аб’екта таксама падвядуць новую чатырохпалосную дарогу, якая злучыць яго з вуліцай Каралёва.
Тэрыторыю вакол добраўпарадкуюць: з’явяцца тратуары, веладарожкі, азеляненне і грамадскія прасторы.
Дзеля будоўлі змянілі ахоўныя зоны
Будаўніцтва запатрабавала карэкціроўкі горадабудаўнічых абмежаванняў. Новая магістраль павінна прайсці побач са Свята-Мікольскім манастыром XVII стагоддзя – помнікам архітэктуры, вакол якога раней дзейнічалі строгія ахоўныя зоны.
Каб рэалізаваць праект, у сакавіку 2026 года Міністэрства культуры змяніла рэгламенты. Цяпер у зоне аховы ландшафту дапускаецца пракладка транспартнай інфраструктуры – гэта зняло абмежаванні для будаўніцтва дарогі да комплексу.
Завяршыць будаўніцтва лядовай арэны плануюць да 2027 года, тэрміны ўводу аквапарка пакуль афіцыйна не абазначаны.
1584 год. Памёр Іван IV Грозны (Жахлівы, Тыран, 1530–1584).
Першы вянчаны цар усяе Русі. Маці ягоная Алена Глінская з беларуска-літоўскага роду.
У 1572 годзе прыняў удзел у каралеўскіх выбарах у Рэчы Паспалітай, але пасля адмовіўся ад стальца. Войскамі Івана Грознага падчас Лівонскай вайны 1558–1583 гадоў былі спустошаны многія беларускія гарады, у тым ліку амаль 100-тысячны Полацк.
1592 год. Нарадзіўся Ян Амос Каменскі (1592–1670).
Чэшскі мысліцель-гуманіст, педагог, грамадскі дзеяч, заснавальнік педагогікі, сістэматызатар і папулярызатар класна-ўрочнай сістэмы.
Каменскі пры наведванні Беларусі мог азнаёміцца са “Статутам Слуцкай школы” (адкрыта ў 1617 годзе Янушам VI Радзівілам), які, верагодна, скарэкціраваў яго погляды, што адлюстраваныя ў пазнейшым трактаце “Вялікая дыдактыка” (напісана паміж 1627 і 1638 гадамі).
1611 год. Пачатак аблогі гарнізона Рэчы Паспалітай у Маскоўскім Крамлі рускім апалчэннем пад кіраўніцтвам атамана Заруцкага, Трубяцкога і Ляпунова.
27 жніўня 1610 года Масква цалавала крыж Уладзіславу, які стаў Маскоўскім царом, а ў ноч на 21 верасня у Маскву увайшлі войскі Рэчы Паспалітай, быў сфарміраваны гарнізон у Крамлі. Камандуючымі гарнізона былі Жалкеўскі, А. Гансеўскі.
Першае апалчэнне пад кіраўніцтвам Дз. Трубяцкога, казакоў І. Заруцкага і П. Ляпунова было падтрымана маскоўскімі паўстанцамі Дз. Пажарскага. Паўстанне было задушана, унутраная розніца паміж казакамі і дваранамі, якая завяршылася забойствам Ляпунова, прывяла да ўцёкаў дваран і фактычнага распаду апалчэння.
1902 год. У в. Расохавічы Касцюковіцкага раёна нарадзіўся Сцяпан Маргелаў.
Беларускі эканаміст, географ. Кандыдат эканамічных навук, прафесар.
Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію. Падчас вучобы ў аспірантуры НДІ сельскай і лясной гаспадаркі ўваходзіў у Прэзідыум Савета, дзе працаваў разам са А. Смолічам і Г. Гарэцкім.
З 1931 працаваў у Інстытуце эканомікі АН БССР: вучоны сакратар інстытута, загадчык секцыі эканамічнай геаграфіі. Адначасова выкладаў у Інстытуце народнай гаспадаркі.
Распрацоўваў тэорыю размяшчэння ў БССР тэхнічных сельскагаспадарчых культур і перапрацоўчай прамысловасці. Адзін з кіраўнікоў групы па складанні Вялікага атласа БССР.
Арыштаваны ў студзені 1937 года. Расстраляны 29 кастрычніка 1937 або 16 чэрвеня 1938 года.
1925 год. Нарадзіўся Інакенцій Смактуноўскі (Смактуновіч).
Рускі акцёр беларускага паходжання. Народны артыст СССР. Герой Сацыялістычнай працы.
Нарадзіўся ў с. Таццянаўка Томскай вобласці ў сям’і беларуса М. Смактуновіча. Ягонага дзеда-егера Белавежскай пушчы ў 1861 годзе саслалі з сям’ёй у Сібір.
Выявы, створаныя Смактуноўскім на сцэне – князь Мышкін у Вялікім драматычным тэатры, цар Фёдар Іаанавіч у Малым, чэхаўскі Іваноў і Парфіры Галаўлёў – увайшлі ў «залаты фонд» тэатральнага мастацтва.
Яго звалі першым інтэлектуальным акцёрам савецкага кінематографа; лепшыя свае ролі ён сыграў у фільмах «Салдаты», «Дзевяць дзён аднаго года», «Гамлет», «Чайкоўскі», «Дамскі кравец» і ў лірычнай камедыі Э. Разанава «Сцеражыся аўтамабіля».
Памёр 3 жніўня 1994 года.
1934 год. Нарадзіўся Кастусь Цвірка.
Беларускі паэт, перакладчык, фалькларыст, этнограф, мовазнавец, гісторык. Кандыдат гістарычных навук. Сустваральнік, кіраўнік і галоўны рэдактар праекта «Беларускі кнігазбор».
Скончыў БДУ. Настаўнічаў Капыльскім раёне, працаваў у газеце «Рудзенская праўда», на Беларускім радыё, у Доме народнай творчасці, у Міністэрстве сувязі, Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР , у выдавецтве «Юнацтва», часопісе «Полымя».
Аўтар шматлікіх зборнікаў паэзіі , кнігі «Слова пра Сыракомлю: Быт і культура беларусаў у творчасці „вясковага лірніка“», кніг вершаў і казак для дзяцей, мастацкіх нарысаў, звязаных з літаратурнымі мясцінамі Беларусі, манаграфіі «Слова пра Сыракомлю». Суаўтар кнігі «Беларуская фалькларыстыка эпохі феадалізму», складальнік тома «Вяселле. Абрад», кнігі ўспамінаў пра З.Бядулю, зборніка твораў Я.Чачота, «Філаматы і філарэты».
1940 год. Нарадзіўся Уладзімір Мархель.
Беларускі літаратуразнавец і паэт, перакладчык. Кандыдат філалагічных навук.
Скончыў БДУ. Працаваў у калгасе, на шахце ў Растоўскай вобласці, настаўнічаў, працаваў у газеце «Мінская праўда», у Цэнтральнай навуковай бібліятэцы імя Якуба Коласа АН БССР, у Інстытуце літаратуры імя Янкі Купалы АН БССР.
Аўтар вершаў, літаратуразнаўчых прац.
Даследаваў беларускую літаратуру ХІХ стагоддзя, беларуска-польскія літаратурныя ўзаемасувязі.
Аўтар кніг «Лірнік вясковы: Сыракомля ў беларуска-польскім літаратурным узаемадзеянні», «Вяшчун славы і волі», «Крыніцы памяці: Старонкі беларуска-польскага літаратурнага сумежжа», “«Ты як здароўе…»: Адам Міцкевіч і тэндэнцыі адраджэння беларускай літаратуры” і іншых.
Укладальнік кніг твораў В. Каратынскага, Я. Лучыны, А. Міцкевіча, С. Манюшкі, анталагічнага зборніка «Раса нябёсаў на зямлі тутэйшай: Беларуская польскамоўная паэзія XIX ст.», дзе сабраны творы больш як 70 паэтаў, якія апявалі нашу Бацькаўшчыну па-польску.
Выдаў кнігу выбраных перакладаў з польскай мовы «Водгулле» (2000), зборнік санетаў «Згадкі Нясвіжа» У. Сыракомлі і «Зніч любові» Я. Купалы (абедзве 2002).
Памёр 26 жніўня 2013 года.
1972 год. Памёр ураджэнец Магілёва Рувім Фраерман (1891–1972).
Савецкі дзіцячы пісьменнік. Удзельнік Грамадзянскай і Вялікай Айчыннай войн, ваенны карэспандэнт на Заходнім фронце.
Працаваў карэспандэнтам на Далёкім Усходзе, на Каўказе, Маскве.
Аўтар многіх аповесцей, пераважна для дзяцей, раманаў.
Найбольш вядомы твор – «Дзікі сабака дзінга, або Аповесць пра першае каханне» (1939), па якім пастаўлены мастацкі фільм (1962) і радыёспектакль (1971).
1979 год. Адбылася самая цяжкая аварыя ў дачарнобыльскай гісторыі ядзернай энергетыкі – аварыя на амерыканскай АЭС “Тры-Майл-Айленд”.
Была сур’ёзна пашкоджана актыўная зона рэактара, частка ядзернага паліва расплавілася.
Насельніцтва не эвакуіравалася, але было прапанавана пакінуць пяцімільную (8 км) зону цяжарным жанчынам і дзецям дашкольнага ўзросту. Работы па ліквідацыі наступстваў аварыі вяліся ў 1979–1993 гадах і абышліся ў 975 мільёнаў долараў ЗША. Была праведзена дэзактывацыя тэрыторыі станцыі, паліва было выгружана з рэактара. Аднак частка радыеактыўнай вады ўвабралася ў бетон ахоўнай абалонкі, і гэтую радыеактыўнасць практычна немагчыма выдаліць.
1982 год. У Крычаве нарадзілася Аксана Мянькова.
Беларуская лёгкаатлетка.
На Летніх Алімпійскіх гульнях 2008 у Пекіне атрымала залаты медаль у кіданні молату. Але, у 2016 годзе пазбаўлена гэтага медаля па прычыне ўжывання допінгу.
Пераможца нацыянальнага адкрытага публічнага конкурсу «Трыумф. Героям спорту 2008» у Беларусі ў намінацыі «Спартсменка года».
Падпісала адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.
1985 год. Памёр уражэнец Лёзна Марк Шагал (1887–1985).
Сусветна вядомы беларускі, расійскі і французскі мастак.
Існуе версія, што яго продкі Сегалы жылі на Школішчы ў Магілёве, а прадзед мастак Хаім Сегал распісаў драўляную Халодную сінагогу ў Магілёве.
Стваральнік Віцебскай народнай мастацкай школы, афарміцель спектакляў маскоўскага Камернага яўрэйскага тэатра. Жыў у Парыжы, ЗША.
У Віцебску працуе мемарыяльны Дом-музей Марка Шагала, ёсць вуліца і праезд яго імя, у Іерусаліме названа плошча.
1991 год. У Магілёве зноў асвечана Ануфрыеўская царква (1798) у Свята-Мікольскім манастыры.
Будаўніцтва храма было распачата ў 1793 годзе пры Георгіі Каніскім.
У гады савецкай улады царква выкарыстоўвалася пад кніжны склад.
5 жніўня 1993 года ў храме адбылося паседжанне Сінода, на якім было вырашана прылічыць да ліку мясцовашанаваных святых свяціцеля Георгія Каніскага, арцыбіскупа Магілёўскага і Беларускага.
У царкве знаходзіцца спіс Баркалабаўскай іконы Божай Маці.
Магазін “Белмаркет”, што па Першамайскай 91а ў Магілёве прыпыніў сваю дзейнасць з-за вялікай колькасці выяўленых пратэрмінаваных тавараў.
У Магілёве чарговая праверка Міністэрства антыманапольнага рэгулявання і гандлю выявіла сур’ёзныя парушэнні ў сферы гандлю і абароны правоў спажыўцоў. Падчас выбарачнага кантролю ў краме «Белмаркет», якая належыць ТАА «БелМаркетКомпані», правяраючыя зафіксавалі шэраг парушэнняў, у тым ліку продаж пратэрмінаванай прадукцыі.
Паводле вынікаў праверкі, у гандлёвым аб’екце прапаноўваліся да рэалізацыі 28 найменняў прадуктаў харчавання і вырабаў уласнай вытворчасці з мінулым тэрмінам прыдатнасці. Сярод іх – слойкі, каржыкі, сырнікі, курыная галёнка-грыль, лаваш з птушкай і салатай ды іншыя. Агульны кошт гэтай прадукцыі склаў больш за 780 рублёў.
Пры гэтым пакупнікоў запэўнівалі, што прадукцыя нібыта «з пылу з жару».
Парушэнні выявіліся і ў вытворчай частцы. У халадзільніку цэха захоўваліся гатовыя стравы, а менавіта галубцы «Дамашнія», рулька «Апетытная», адварная бульба для «бульбы па-вясковаму» ды іншыя, з пратэрмінаванай прыдатнасцю. Іх агульны кошт склаў каля 400 рублёў. Дакладна ўстанавіць час іх прыгатавання не ўдалося.
Як адзначаюць спецыялісты, ужыванне такой прадукцыі магло нанесці істотную шкоду здароўю спажыўцоў.
Акрамя таго, у краме былі выяўлены іншыя парушэнні: невыкананне санітарных норм, адсутнасць цэннікаў, а таксама недастатковая інфармацыя для пакупнікоў пра асобныя тавары.
У выніку дзейнасць магазіна і заготовачнага аб’екта была прыпыненая з 27 сакавіка 2026 года.
Магілёў застаецца ў ліку нямногіх буйных гарадоў, дзе няма прыкметнага скарачэння колькасці насельніцтва.
На 1 студзеня 2026 года Магілёў, паводле статыстычнага бюлетэня Белстата аб колькасці насельніцтва на 1 студзеня 2026 года, застаецца адным з найбуйнейшых гарадоў Беларусі і займае 5-е месца па колькасці насельніцтва. У горадзе пражывае 352 891 чалавек – гэта практычна столькі ж, колькі і год таму.
Калі параўноўваць з іншымі буйнымі гарадамі, Магілёў выглядае стабільна. За год насельніцтва амаль не змянілася (у 2025 годзе – 352 896 чалавек, то бок мінус пяць гараджан за год).
Для параўнання:
Мінск страціў больш за 1,6 тысячы жыхароў;
Гомель – каля 1,3 тысячы;
Віцебск – больш за 1 тысячу.
На гэтым фоне наш горад паказвае адну з самых устойлівых дэмаграфічных сітуацый сярод абласных цэнтраў.
Перад Магілёвам у рэйтынгу знаходзяцца:
Мінск – 1 995 091 чалавек;
Гомель – 499 853 чалавек;
Гродна – 364 902 чалавек;
Віцебск – 357 899 чалавек.
Як бачна, разрыў паміж Магілёвам і Віцебскам застаецца невялікім – каля 5 тысяч чалавек. Гэта азначае, што пазіцыі ў рэйтынгу могуць змяняцца пры захаванні бягучых тэндэнцый.
У Магілёўскай вобласці ў спіс найбуйнейшых гарадоў традыцыйна ўваходзіць Бабруйск. На 1 студзеня 2026 года тут жыве 204 103 чалавек.
Аднак, у адрозненне ад абласнога цэнтра, Бабруйск губляе насельніцтва – за год мінус каля 1,4 тысячы жыхароў.
Такім чынам, Магілёў застаецца ў ліку нямногіх буйных гарадоў, дзе няма прыкметнага скарачэння колькасці насельніцтва.
Магілёўскі аблвыканкам стварае камунальнае прадпрыемства, ва ўласнасць якога плануецца перадача некаторых санаторыяў.
Санаторый “Дубравенка”, які знаходзіцца пад Магілёвам і належыць Беларускай чыгунцы, з мінулай восені выставілі на таргі на сайце gostorg.by. Увогуле чыгунка ужо шмат чаго аддала мясцовай магілёўскай уладзе. Так, Палац культуры чыгуначнікаў перайшоў ва ўласнасць Магілёўскага гарвыканкама і стаў філіялам Гарадскога цэнтра культуры. Прылеглы да Палаца культуры спорткомплекс “Лакаматыў” перайшоў ва ўласнасць Упраўлення ўнутраных спраў аблвыканкама.
Паводле начальніка “Дубравенкі” Ігара Васількова, змена ўласніка плануецца. “Пры Магілёўскім аблвыканкаме будзе створана камунальнае ўнітарнае прадпрыемства – самастойная юрыдычная асоба ў прамым падначаленні Камітэта эканомікі, які і стане заснавальнікам санаторыя замест чыгункі. Сама лячэбна-аздараўленчая ўстанова і далей працягне сваю дзейнасць без якіх-небудзь узрушэнняў”, – распавёў ён “Магілёўскім ведамасцям”.
Такі пераход планаваўся на 1 красавіка 2026 года, але потым чамусьці перанеслі на 1 кастрычніка.
Дарэчы, тое самае, па ўсёй верагоднасці, чакае і санаторый “Сосны”, які належыць “Магілёўхімвалакну”. Выданне Мogilev.in мяркуе, што такі ж лёс напаткае і іншыя санаторыі, і імі стане валодаць Магілёўскі аблвыканкам.
Лёс выпускніка магілёўскай гімназіі Барыса Ільіча Казановіча, які памёр у эміграцыі – яскравы прыклад таго, як захапіўшыя ўладу бандыты пазбаўляюцца ад сумленных і прынцыповых людзей.
Імя магілёўца Барыса Ільіча Казановіча вядома перш за ўсё даследчыкам грамадзянскай вайны, аднак яго біяграфія выходзіць далёка за межы ваеннай службы.
Казановіч паходзіў са старога гарадскога роду і апынуўся сярод тых, чый лёс вызначылі рэвалюцыя і наступная эміграцыя.
Яго жыццёвы шлях дазваляе ўбачыць, як буйныя гістарычныя падзеі змянялі лёсы канкрэтных людзей.
Яго род меў глыбокія карані і не раз удзельнічаў у вырашэнні лёсу горада. Сярод продкаў Барыса Ільіча згадваецца магілёўскі войт Пётр Казановіч, звязаны з падзеямі XVII стагоддзя і паўстаннем 1661 года.
Бліскучы афіцэр
Магілёў канца XIX стагоддзя быў буйным губернскім цэнтрам, дзе фарміравалася мясцовая эліта, і менавіта ў гэтым асяроддзі вырас Казановіч.
Ён атрымаў класічную адукацыю, скончыў Магілёўскую гімназію і выбраў ваенную кар’еру.
У 1892 годзе Казановіч скончыў Маскоўскае пяхотнае юнкерскае вучылішча і накіраваўся ў Туркестан.
Служба ў Сярэдняй Азіі аказалася для падпаручніка Барыса Казановіча важным этапам – у Кашгары ён пазнаёміўся з будучым генералам Лаўрам Карнілавым, які пасля стане адной з ключавых фігур Белага руху.
У 1899 годзе Казановіч скончыў Мікалаеўскую акадэмію Генеральнага штаба, быў выраблены ў штабс-капітаны “за выдатныя поспехі ў навуках” і прылічаны да Генеральнага штаба.
Такім чынам ужо да пачатку XX стагоддзя наш зямляк уваходзіў у лік найбольш падрыхтаваных афіцэраў імперыі.
Войны імперыі
Барыс Казановіч прымаў удзел у руска-японскай вайне, дзе быў узнагароджаны шэрагам ордэнаў за баявыя адрозненні. У 1905 годзе ён атрымаў званне падпалкоўніка і працягнуў службу ў штабах розных ваенных акругаў.
У 1909 годзе ён быў выраблены ў палкоўнікі, а ў 1912 годзе прызначаны начальнікам штаба пяхотнай дывізіі. Ужо праз год ён узначаліў штаб дывізіі, з якой уступіў у Першую сусветную вайну.
У жніўні 1914 года Барыс Казановіч быў узнагароджаны Георгіеўскай зброяй. У 1916 годзе яго вырабілі ў генерал-маёры, а ў 1917 годзе прызначылі камандуючым 6-й Сібірскай стралковай дывізіяй.
Адзін з лідараў Белага руху
Пасля падзей 1917 года Казановіч апынуўся сярод тых, хто па цалкам зразумелых прычынах не прыняў бальшавіцкую ўладу.
У снежні 1917 года Барыс Ільіч уступіў у Добраахвотніцкую армію. Ён удзельнічаў у Першым Кубанскім паходзе – адным з ключавых і найбольш цяжкіх эпізодаў грамадзянскай вайны. Падчас баёў пад Екацярынодарам Казановіч быў цяжка паранены.
Адным з найбольш незвычайных эпізодаў яго біяграфіі стала паездка ў Маскву ў 1918 годзе. Ён быў накіраваны туды з місіяй, звязанай з фінансаваннем Добраахвотніцкай арміі. Тады горад ужо знаходзіўся пад кантролем бальшавікоў.
Гэты тэкст лічыцца важнай крыніцай па гісторыі ранняга перыяду грамадзянскай вайны і неаднаразова цытуецца даследчыкамі.
У кантэксце Белага руху фігура Казановіча ўпісваецца ў больш шырокае кола афіцэраў, якія апынуліся ў Добраахвотніцкай арміі ў першыя месяцы яе існавання. У яе ўваходзілі кадравыя афіцэры, якія прайшлі Першую сусветную вайну, для якіх удзел у Белым руху быў працягам службы.
За час супрацьстаяння з бальшавікамі Барыс Казановіч:
камандаваў войскамі Закаспійскай вобласці;
арганізоўваў эвакуацыю войскаў праз Краснаводск у Дагестан;
удзельнічаў у Кубанскім дэсанце арміі Пятра Урангеля.
Пералік баявых узнагарод генерала Казановіча зойме цэлую старонку, аднак пра яго адвагу лепш за ўсё сведчыць адзін выпадак падчас Першага Кубанскага або Ледзянога паходу.
Барысу Ільічу давялося ўдзельнічаць у баях нароўні з салдатамі і наступаць у ланцугах. Аднойчы, не ведаючы, што гэта генерал, яго нават аблаялі за тое, што ён застаўся наперадзе ланцуга. На гэта Казановіч адказаў: вы там пацішэй, я ўсё ж генерал. Пасля гэтага ланцуг выраўняўся па ім.
Казановіч у эміграцыі
Пасля паражэння Белага руху Казановіч апынуўся ў эміграцыі. Як і многія афіцэры і прадстаўнікі старой эліты, ён не мог вярнуцца на радзіму.
Барыс Ільіч пасяліўся ў Югаславіі – спачатку ў Мурска-Собоце, затым у Бялградзе і Панчава.
У эміграцыі Казановіч працягваў падтрымліваць сувязі з іншымі ўдзельнікамі Белага руху, узначальваў Саюз удзельнікаў Першага Кубанскага паходу і Таварыства афіцэраў Генеральнага штаба ў Югаславіі.
У 1931 годзе ён быў абраны старшынёй Таварыства вывучэння грамадзянскай вайны. Барыс Ільіч памёр у 1943 годзе ў Панчава і быў пахаваны на Новых могілках у Бялградзе.
У яго быў сын Міхаіл Барысавіч Казановіч, які памёр у 1996 годзе, і дачка. Нашчадкі генерала засталіся жыць за мяжой.
Біяграфія Казановіча паказвае лёс цэлага пакалення, якое прайшло праз войны, рэвалюцыю і выгнанне. Ураджэнец Магілёва, ён стаў удзельнікам ключавых падзей XX стагоддзя і стаў яшчэ адной падставай для магілёўцаў ганарыцца сваім горадам.
Праверка дакументаў для 67-гадовага магілёўскага вадзіцеля скончылася ізалятарам, буйным штрафам і пазбаўленнем правоў. У мужчыны выявілі моцнае алкагольнае ап’яненне. Ён ледзь гаварыў.
За рулём знаходзіўся 67-гадовы пенсіянер, які ў літаральным сэнсе “не вязаў лыка”.
Вадзіцеля накіравалі на медыцынскае асведчанне. Вынік паказаў 2,9 праміле этылавага спірту ў выдыханым паветры.
Мужчыну даставілі ў ізалятар часовага ўтрымання, а яго аўтамабіль адправілі на ахоўваемую стаянку.
Пакаранне – штраф у памеры 200 базавых велічынь. У 2026 годзе гэта складае 9000 рублёў. Таксама парушальнік пазбаўлены вадзіцельскіх правоў на 5 гадоў.
Згодна з артыкулам 18.15 КаАП, памер штрафу за кіраванне ў стане алкагольнага ап’янення залежыць ад узроўню алкаголю:
да 0,8 праміле – штраф 100 базавых велічынь (4500 рублёў) з пазбаўленнем правоў на 3 гады;
больш за 0,8 праміле – штраф 200 базавых велічынь (9000 рублёў) з пазбаўленнем правоў на 5 гадоў.
Увогуле, думайце самі, ці варта садзіцца за руль п’яным.
У Магілёве і вобласці вырасце кошт праезду ў гарадскім грамадскім транспарце. Цэны на праезд у гарадскім грамадскім транспарце будуць павышаны сёння. Гэта замацавана рашэннем Магілёўскага абласнога выканаўчага камітэта «Аб тарыфах на гарадскія і прыгарадныя перавозкі ў рэгулярных зносінах на тэрыторыі Магілёўскай вобласці».
Рашэннем зацвярджаецца Інструкцыя аб парадку ўстанаўлення і прымянення кошту праязных дакументаў шматразовага карыстання. Прадугледжваецца павышэнне тарыфаў:
На гарадскія перавозкі:
аўтобусы і тралейбусы (звычайныя і хуткасныя маршруты) – з 0,90 да 1,05 рубля за паездку;
экспрэсныя маршруты – з 1,00 да 1,15 рубля за паездку.
На прыгарадныя перавозкі (за 1 кіламетр):
звычайныя маршруты – з 0,11 да 0,14 рубля;
хуткасныя маршруты – з 0,13 да 0,16 рубля;
экспрэсныя маршруты – з 0,14 да 0,17 рубля;
дадатковыя рэйсы – з 0,13 да 0,16 рубля.
Таксама ўзрастуць кошты праязных білетаў шматразовага карыстання на гарадскіх маршрутах у Магілёве, Бабруйску і раённых цэнтрах.
4241 год да нашай эры. Увядзенне ў Егіпце календара з годам у 365 дзён.
Ужо ў XLIII ст. да н.э. жыхары Дэльты ўстанавілі год у 365 дзён і ўвялі ў 4241 годзе да н. э. каляндарны год такой даўжыні, які пачынаўся ў дзень, калі ўзыход Сірыўса супадаў з усходам сонца на шыраце Паўднёвай Дэльты, з летнім сонцастаяннем і папярэднічаў разліву Ніла.
Год у егіпцян ужо тады складаўся з 365,25 сутак. Аднак у даўжыню свайго года егіпцянамі быў пакладзены цэлы лік дзён – 365.
Такім чынам, за кожныя 4 гады сезонныя з’явы адставалі ад календара на 1 суткі. Пры адсутнасці высакосных гадоў Новы год праходзіў за 1460 (365×4) гадоў усе сезоны і вяртаўся на пачатковую дату. Перыяд у 1460 гадоў зваўся сотычным перыядам, цыклам, ці Вялікім годам Соціса.
Год дзяліўся на 3 сезоны па 4 месяцы кожны: Час паводкі – ахет – з сярэдзіны ліпеня да сярэдзіны лістапада, Час ўсходаў – пярэць – з сярэдзіны лістапада да сярэдзіны сакавіка, Час засухі – шыму – з сярэдзіны сакавіка да сярэдзіны ліпеня.
Трэба нагадаць, што старажытны славянскі каляндар таксама меў толькі тры сезоны: вясну, лета і зіму: “Колькі лет, колькі зім!”, “Ад вясны да вясны”. Восень (“пад сень лета”) з’явілася значна пазней.
У 25 годзе да н.э. устаноўлены Александрыйскі каляндар, сінхранізаваны з юліянскім календаром. Ён захаваў ранейшыя назвы месяцаў, а кожны чацвёрты, высакосны год у канцы дабаўляўся адзін дзень. Да старажытнаегіпецкага календара ўзыходзяць копцкі і эфіёпскі календары, якія да гэтага часу прымяняюцца мясцовымі цэрквамі. Структура егіпецкага календара была запазычаная французскім рэвалюцыйным календаром.
1923 год. У Маскве скончыўся працэс над клерыкаламі-«антысаветчыкамі».
Магілёўскі каталіцкі арцыбіскуп Ян Цепляк (1857–1926) разам з петраградскім К. Буткевічам прыгавораны да смяротнага пакарання. 13 ксяндзоў атрымалі розныя тэрміны зняволення.
К. Буткевіч быў расстраляны, а пад напорам міжнароднай грамадскасці смяротны прысуд Цепляку быў заменены на 10 гадоў пазбаўлення волі. У 1924 годзе ён быў вызвалены з Бутырскай турмы і высланы ў Польшчу, адкуль пераехаў у Рым, затым у ЗША, дзе і памёр у 1926 годзе.
Ян Цепляк у 1908–1917 гадах быў кіраўніком Магілёўскай архідыяцэзіі.
1932 год. Памёр Зігмунд Лазінскі (1870–1932).
Беларускі каталіцкі рэлігійны дзеяч, біскуп мінскі (1918–1925) і пінскі (1925–1932).
Святар з 1895 года. Быў пробашчам кафедральнага сабора ў Мінску, прафесарам Магілёўскай духоўнай акадэміі ў Пецярбургу, кіраўніком адноўленай Мінскай архідыяцэзіі (1917–1920), першым біскупам навастворанай Пінскай дыяцэзіі (1925–1932).
У 1909-1911 гадах суправаджаў магілёўскага біскупа Яна Цепляка ў наведванні парафій Расійскай імперыі.
Спрыяў усталяванню беларускай мовы ў касцёле. Арганізатар беларускай каталіцкай семінарыі ў Мінску (пазней пераведзена ў Навагрудак, затым у Пінск).
У 1920 годзе арыштаваны камуністычнымі ўладамі, 11 месяцаў правёў у маскоўскай «Бутырцы», пасля вымушаны з’ехаць у Заходнюю Беларусь.
1940 год. Нарадзіўся Міхаіл Касцюк.
Беларускі гісторык, акадэмік, доктар гістарычных навук, прафесар. Ганаровы архівіст Беларусі. Ганаровы грамадзянін Навагрудскага раёна.
Скончыў Гродзенскі педінстытут.
З 1969 года працаваў у Інстытуце гісторыі АН БССР (дырэктар у 1989–1999 гадах), Інстытуце гісторыі партыі пры ЦК КПБ.
Займаўся даследаваннем сацыяльна-эканамічнай і грамадска-палітычнай гісторыі Беларусі ХХ стагоддзя. Вывучаў гісторыю дзяржаўнага і нацыянальна-культурнага будаўніцтва, пытанні ўсталявання і функцыянавання савецкай сістэмы ўлады, праблемы гістарыяграфіі, крыніцазнаўства.
Аўтар звыш 300 навуковых прац, у тым ліку 14 манаграфій.
З’яўляўся галоўным рэдактарам «Нарысаў гісторыі Беларусi», «Гісторыі Беларусi» ў 6-ці тамах.
Памёр 5 лютага 2019 года.
1942 год. Нарадзіўся Іван Арабейка.
Беларускі паэт.
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут.
Аўтар вершаў, зборнікаў паэзіі «Услед за сонцам», «Асенні ранак». Лаўрэат Літаратурнай прэміі імя Уладзіміра Калесніка за кнігу вершаў «Сказаць хачу».
Яго вершы друкаваліся ў перакладах на рускую, ўкраінскую і грузінскую мовы.
Ягоная ўнучка Яна Арабейка была арыштаваная 12 лістапада 2020 года ў межах крымінальнай справы разам з 10 іншымі актывістамі студэнцкага руху ў рамках справы студэнтаў і выкладчыкаў ВНУ. Прызнаная палітычнай зняволенай.
1944 год. У Мінску ў гарадскім тэатры адбылася прэм’ера оперы «Усяслаў Чарадзей» М. Шчаглова-Куліковіча на вершы Н. Арсенневай.
Мікалай Шчаглоў-Куліковіч (1893–1969) – вядомы беларускі кампазітар, музыколаг, этнограф, паэт і дзеяч беларускага руху ў эміграцыі, аўтар музыкі гімна на словы М. Багдановіча “Пагоня”, вдзін з арганізатараў Тэатра оперы і балета Беларусі, дырыжор яго сімфанічнага аркестра, дырыжор сімфанічнага аркестра Усебеларускага Радыёкамітэту, музычны рэдактар Беларускага радыё.
Заснаваў у Нью-Ёрку беларускі хор, кіраваў беларускімі хорамі ў Кліўлендзе і Чыкага. Пакінуў вялікую музычную спадчыну.
Тэатр оперы і балета
1958 год. Заснавана Пастаяннае прадстаўніцтва Беларусі пры ААН.
Беларусь з’яўляецца заснавальнікам Арганізацыі Аб’яднаных Нацый і беларуская дэлегацыя ў ліку іншых дэлегацый, якія прадстаўляюць першапачатковых членаў Арганізацыі, падпісала ў кастрычніку 1945 года ў Сан-Францыска Статут ААН.
Прыняцце Беларусі ў ствараемую глабальную арганізацыю стала прызнаннем міжнароднай супольнасцю ўкладу, які ўнёс беларускі народ у перамогу над фашызмам у Другой сусветнай вайне.
Прадстаўніцтва ААН у Беларусі адкрылася ў 1992 годзе.
1960 год. Нарадзіўся Віктар Шніп.
Беларускі паэт, празаік, перакладчык. Лаўрэат Нацыянальнай літаратурнай прэміі.
Скончыў Вышэйшыя літаратурныя курсы Літаратурнага інстытута імя М. Горкага ў Маскве. Працаваў у часопісе «Беларусь», газетах «Наша слова» і «Літаратура і мастацтва», намеснікам дырэктара выдавецтва «Мастацкая літаратура», галоўным рэдактарам часопіса «Полымя».
Аўтар каля 30 кніг паэзіі і прозы, суаўтар многіх зборнікаў, зборніка казак «Нявеста для Базыля».
Пісаў тэксты для рок-гуртоў, бардаў, эстрадных выканаўцаў.
Віктар Шніп і яго жонка, Людміла Рублеўская
1988 год. У Варшаве ўтвораны заснавальніцкі камітэт Беларускага Аб’яднання Студэнтаў (БАС) у Польшчы.
БАС – беларуская грамадская арганізацыя студэнтаў у Польшчы, якая займаецца грамадска-культурнай, асветнай, выдавецкай, турысцкай дзейнасцю.
БАС быў зарэгістраваны 29 лістапада 1988, 17 снежня 1988 года адбыўся першы з’езд. Гурткі дзейнічаюць у ВНУ Беластока, Варшавы, Гданьска, Любліна, Ольштына, адзін у ЗША.
На лясной паляне Борык каля мястэчка Гарадок Беластоцкага павета з 1990 да 2019 год БАС праводзіў штогадовы фестываль беларускай альтэрнатыўнай і рок-музыкі «Басовішча».
Выступ гурта «Крама» на «Басовішчы-2007»
1988 год. Нарадзіўся Франак Вячорка.
Беларускі грамадзкі дзеяч, журналіст, палітык. Палітычны дарадца С. Ціханоўскай. Сын Вінцука Вячоркі.
Кіраваў укладаннем некалькіх музычных праектаў, каардынаваў праект па дубляваньні замежных фільмаў на беларускую мову, у межах якога былі перакладзеныя «Шрэк 2», «Шрэк 3», «Крымінальнае чытво», «Любоў насамрэч».
Аўтар кнігі «Падарожны Дапаможнік для беларусаў», адзін з ініцыятараў кампаніі «Народны журналіст», вядучы курсаў беларускай мовы «Мова ці кава».
Супрацоўнічаў з Радыё Рацыя, Радыё Свабода, БелаПАН, каардынаваў прасоўванне тэлеканалу Белсат, працаваў у Агенцтве ЗША па глабальных медыях у Вашынгтоне, выкладае ў Еўрапейскім каледжы ў Варшаве, удзельнічаў у праектах дакументальных фільмаў, кінаспектакляў, фільмаў.
1989 год. Упершыню на альтэрнатыўнай аснове ў СССР адбыліся выбары народных дэпутатаў.
Сярод абраных ад БССР (усяго больш за 20) – пісьменнік Алесь Адамовіч (1927–1994), дзяцінства і юнацтва якога прайшла ў п. Глуша Бабруйскага раёна. У Глушы 9 лістапада 2019 года ўсталяваны помнік А. Адамовічу.
У дэпутаты ВС СССР балатаваўся і А. Лукашэнка, але прайграў В. Кебічу.
1995 год. Пачынае дзейнічаць Шэнгенскае пагадненне.
Пагадненне аб скасаванні пашпартнага і мытнага кантролю шэрагу дзяржаў Еўрапейскага Саюза.
Першапачаткова падпісана 14 чэрвеня 1985 года пяццю еўрапейскімі дзяржавамі (Бельгіяй, Нідэрландамі, Люксембургам, Францыяй, Германіяй). Уступіла ў сілу 26 сакавіка 1995 і спыніла існаванне 1 мая 1999 года, замешчана Шэнгенскім заканадаўствам ЕС.
Сукупная тэрыторыя дзяржаў, якія цалкам ўжываюць Шэнгенскае заканадаўства, і ўдзельнікаў дэ-факта, за вылікам выняткаў складае так званую Шэнгенскую зону, гэта значыць, прастору, на якой перамяшчэнне людзей адбываецца максімальна бесперашкодна, без праводжанага на пастаяннай аснове пашпартнага кантролю.
Паўгода “хатняй хіміі” атрымала магіляўчанка, чый сабака сваімі зубамі нанёс цяжкія цялесныя пашкоджанні 38-гадоваму мужчыне.
У Магілёве суд разгледзеў крымінальную справу ў дачыненні да 57-гадовай жыхаркі горада, сабака якой напаў на выпадковага мінака і сур’ёзна яго параніў.
Інцыдэнт адбыўся ў жніўні 2025 года. Паводле матэрыялаў справы, 57-гадовая жанчына ўвечары ўжывала алкаголь дома, пасля чаго выпусціла свайго сабаку на вуліцу без намордніка і кантролю. Неўзабаве гаспадыня заснула, а пёс застаўся на двары без нагляду.
На вуліцы сабака-метыс, знешне падобны да стафардшырскага тэр’ера, напаў на 38-гадовага мужчыну. Укусы прыйшліся на твар і канечнасці.
Пасля здарэння жанчына, нічога не ведаючы пра здарэнне, забрала сабаку дадому. Пра тое, што яе гадаванец пакалечыў чалавека, яна даведалася ўжо ад супрацоўнікаў міліцыі.
Згодна з высновамі судова-медыцынскай экспертызы, пацярпелы атрымаў шматлікія траўмы: ірваныя раны твару, перадплечча і кісці, ступні, а таксама ссадзіны і кровападцёкі. Усяго эксперты зафіксавалі не менш за 27 раненняў.
Хоць частка пашкоджанняў была аднесена да лёгкіх, рубцы на твары патрабуюць хірургічнага ўмяшання. Менавіта гэта дазволіла кваліфікаваць траўмы як цяжкія цялесныя пашкоджанні з-за незгладжальнага знявечання твару.
Суд Кастрычніцкага раёна Магілёва прызнаў жанчыну вінаватай у прычыненні цяжкіх цялесных пашкоджанняў па неасцярожнасці. Ёй прызначана пакаранне ў выглядзе абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу на шэсць месяцаў і прымусовае лячэнне ад алкагалізму.
Акрамя таго, суд абавязаў віноўніцу выплаціць пацярпеламу 15 тыс. рублёў у якасці кампенсацыі маральнай шкоды.
