На магілёўскай барахолцы хоць раз у жыцці бываў кожны гараджанін.
Магілёў.media паназіраў за жыццём адметнай мясціны гораду і агледзеў тутэйшы тавар.
У суботы і нядзелю Быхаўскі рынак сустракае наведніка, выкладзеным на зямлі таварам, прынесеным, пераважна, пенсіянерамі. Гандляры не гучна прапануюць мінаку нешта прыдбаць у яго. Амаль кожны прахожы не праміне зірнуць на прапанаванае. Калі яно яго не зацікавіць, пройдзе не спыняючыся.
На барахолцы збіраюцца тыя, каму карціць прадаць непатрэбныя ў гаспадарцы рэчы. Прыходзяць жа на яе тыя, каму трэба набыць тое, чаго часам не адшукаць у крамах.
«Тут людзі распрадаюць сваё мінулае жыццё», – кажа пра будзённасць барахолкі адзін з яе гандляроў.
У іншых краях барахолку называюць блышыным рынкам. Як і ў Магілёве на ім прадаюць і купляюць старыя, ужываныя, ці непатрэбныя рэчы. Адшукаць на такіх рынках можна і антыкварныя, калекцыйныя рэчы ды прадметы даўніны. Як правіла цана на такі тавар не надта высокая, але і якасць іх сумнеўная.
Пячэрскі лесапарк – найпапулярнейшая ў Магілёве мясціна адпачынку і пазнання прыроды.
Апісваць прыгажосць лесапарку бессэнсоўна. Лепей там пабываць.
Паблукаць па Пячэрскім лесапарку прапанаваў чытач Магілёў.media. Ён даслаў фотаздымкі, як напісана ў каментары да іх, улюблёныя куткі ляснога масіву.
Аўтар ліста заўважае: апісваць прыгажосць лесапарку бессэнсоўна, а лепей там пабываць, ці нацешыцца праглядам фотаздымкаў адтуль.
У фотаальбоме Магілёў.media – сабраныя фотаздымкі, дасыланыя чытачамі. Іх аўтары суправаджаюць свае работы невялікімі допісамі. У асноўным тлумачаць, чаму вырашылі сфатаграфаваць той, ці іншы ўпадабаны вобраз. Як і раней, чакайма фотаздымкай і допісаў да іх у паштовай скрынцы [email protected].
Магілёў.media сабраў цікавыя і павучальныя факты пра Пячэрскі лесапарк
Пячэрскі лесапарк – заказнік мясцовага значэння.
Пра наданне такога статусу год таму абвясціў гарвыканкам. Гэтага дамагалася не адзін год грамадскасць. Каб звярнуць увагу на неабходнасць беражлівага стаўлення да яго збіраліся подпісы гараджан. Праводзіліся сустрэчы з чыноўнікамі.
У 2017 годзе Міжнароднае аб’яднанне «Экапраект» звярталася ў гарвыканкам з ініцыятывай стварыць рабочую групу для захавання і развіцця лесапарку. Тады чыноўнікі палічылі, што з’яўленне такой структуры немэтазгоднае.
Чаго нельга рабіць у лесапарку.
Намаганні рупліўцаў і эколагаў далі плён. Цяпер у Пячэрскім лесапарку дзеіць асаблівы рэжым аховы, выкарыстання і нарыхтоўкі драўніны. Акрамя таго ў ім:
– Забаронена зліваць сцёкавыя воды ў навакольнае асяроддзе;
– Праводзіць працы гідратэхнічнай меліярацыі;
– Выпальваць сухую расліннасць;
– Узводзіць прамысловыя, камунальныя і складскія аб’екты.
Іншыя асаблівасці лесапарку.
– Ягоная плошча – 328 гектараў, гэта як 20 менскіх стадыёнаў «Дынама». З іх 11 га займае возера, утворанае на рацэ Дубравенцы;
– Паводле экспертаў з Інстытуту эксперыментальнай батанікі Нацыянальнай акадэміі, у лесапарку «прадстаўленыя дрэвастоі цьвёрдаліставых і хваёвых парод з сярэднім узростам 100 і больш гадоў». Расце ў ім не меней за 200 соснаў, дубоў і ялін, якім па 130-150 гадоў.
– Тут выяўленыя чырванакніжныя і ахоўныя віды раслін, а таксама рэдкія біятопы.
– Глабальныя змены клімату ў спалучэнні з антрапагенным ціскам, выкліканым разбудоўваннем гораду, прывялі да таго, што за дзесяць апошніх гадоў у ім страчана траціна векавых насаджэнняў. Хваёвыя цярпяць ад караеда і засыхаюць. Плошча санітарнага высякання лесу набліжаецца да 50 гектараў.
– Пячэрскае возера (вадасховішча), утворанае запрудаю ракі Дубравенкі. Плошча возера 0,1 кв. км, даўжыня 1,6 км, глыбіня да 4,5 м. Багата рыбай: акунь, карась, карп. Дно да глыбінь 1,5 м пясчанае, глыбей глейкае.
– Упершыню Пячэрск згадваецца ў «падложных» дакументах 1502 і 1532 гадоў. Тады князі Буйніцкія перадалі шэраг мясцовых маёнткаў Кіева-Пячэрскаму манастыру святой Багародзіцы.
Уся гэтая тэрыторыя ўваходзіць у ахоўную зону – адзначылі ў прыватнай гутарцы спецыялісты па ахове спадчыны – і любыя земляныя работы тут, на глыбіні большай за 60 сантыметраў, павінны суправаджацца археалагічным наглядам. Як можна пабачыць на фотаздымках, катлаван мае глыбіню каля 1,5-2 метраў.
Прысутнасць археолагаў на мясцовасці заўважаная не была, затое на паверхні гары з выкінутым у ходзе работ культурным слоем нашы чытачы заўважылі нямала артэфактаў канца ХІХ – пачатку ХХ стагоддзяў.
Асаблівую цікавасць выклікала плітка з крыжападобнай выявай, якая магла выкарыстоўвацца для пакрыцця падлогі ў памяшканнях арыгінальнай Пакроўскай царквы.
На «мінскім», як упарта працягваюць называць гэты рынак магілёўцы, можна вывучаць геаграфію, якая, аднак, уступае ў канфлікт з тым, што ляжыць у кашальку.
Наведнікаў рынку дзівіць, што сярод вялікага выбару садавіны ды гародніны, ёсць прадукцыя з Украіны, дзе шугае вайна.
Але, за яе просяць значна больш, чым за тавар, прывезены з далейшых краёў. З Украіны вязуць чарэшні, херсонскія памідоры.
З пабачанага на мясцовых прылаўках самымі таннымі былі «гурочкі» са Шклова. Некалі ў гэтым райцэнтры кожная сядзіба мела парнікі, дзе гадаваліся гуркі.
Нават тутэйшая гасцініца названая «Раднічком», у гонар аднаго з гурочных гатункаў. На пляцоўцы ля Дому культуры стаіць скульптура гурка. Цяпер тыя часы ў мінулым і гуркі расцяць з большага для сябе, а не на продаж.
Нямала садавіны з цяплейшых куткоў Беларусі, пераважна, з Берасцейшчыны.
Багата зяленіва з далёкіх краёў – Туркменіі, Арменіі, Турцыі, Узбекістану.
Выбар ёсць, але пытанне ў тым, што мае пакупнік у гаманцы.
Гітары на вуліцах сыходзяць у мінулае, адзначае аўтар здымка і відэа, зробленых у Магілёве на мясцовай пагулянцы.
Па ягоных словах на пешаходную вуліцу вяртаюцца музыкі. Іх становіцца ўсё больш. Калі раней, заўважае ён, на вуліцы спявалі пераважна пад гітару, то цяпер даюць канцэрты невялікія музычныя калектывы.
«У вуліцы з’яўляецца свой калектыўны голас. Адметны музычны і непаўторны», – піша магілёвец.
Помнік Аляксандру Гаўрылавічу Бако знаходзіцца на Петрапаўлаўскіх могілках. Гэтыя могілкі размяшчаюцца на скрыжаванні вуліцы Гагарына і бульвара Непакораных. Яны адносіліся да Петрапаўлаўскай царквы, што стаяла прыблізна на месцы сучаснай гасцініцы “Турыст”.
Помнік быў зрынуты з пастамента, верагодна, вандаламі ў 1990-х ці 2000-х гадах, а акрамя гэтага і магіла Бако і суседняе скляпенне зведалі апаганьванне з боку скарбашукальнікаў – на месцах пахаванняў дагэтуль зеўраюць вырытыя ямы.
Каманда актывістаў “Віра!” здзейсніла чарговую талаку па падняццю помніка. Магілёў.media паведамляла раней пра працы энтузіястаў на Лютэранскіх могілках па аднаўленні помніка Доўшпрунг-Целіцы і пліты з узгадкай пра загадкавага “чалавека, пахаванага чатыры разы”.
Імя Аляксандра Гаўрылавіча Бако з горада Магілёва ўзгадваецца ў дакументах у сувязі з яго ўдзелам ва Ўсерасійскай выставе 1882 года. Там магілёўскі прамысловец прадстаўляў скураныя вырабы – “белую юфць”.
Помнік размесцяць на глядзельнай пляцоўцы побач з лесвіцай, якая вядзе ў Падмікольскі парк. Працы ўжо пачаліся. Яго збіраюцца адкрыць разам з праваслаўнай Свята-Пакроўскай царквой. Побач з глядзельнай пляцоўкай плошча, якую гараджане не дазволілі назваць імем Каніскага.
Магілёўскай епархіяй Каніскі кіраваў на зломе эпохаў у другой палове 18 стагоддзя.
Праваслаўны святар Георгій Каніскі не мае адназначнай пазітыўнай рэпутацыі ў беларускай гісторыі. Стаўленне да яго асобы дыяметральна супрацьлеглае – ад «расейскім калабаранта» да «абаронца праваслаўных».
У 2016 годзе яго імем хацелі назваць адно з плошчаў у абласным цэнтры. Абвясцілі грамадскае абмеркаванне, якое разгарнула палеміку ў беларускім інтэрнэце. Яно і выявіла неадназначнае стаўленне да святара.
На епіскапскае служэнне ў Беларусь Каніскага запрасілі з Украіны ў 1755 годзе. Магілёўскай епархіяй ён кіраваў на зломе эпохаў у другой палове 18 стагоддзя. Падзеі таго часу прывялі да знікнення з палітычнай карты Еўропы Рэч Паспалітую.
Падтрымліваў прымусовае навяртанне ў праваслаўе ўніятаў, каталікоў ды пратэстантаў
Паводле гісторыкаў, па ўмацаванні на беларускіх землях расійскай улады, з ініцыятывы Каніскага прымусова пасалі навяртаць у праваслаўе ўніятаў, каталікоў ды пратэстантаў. Методыку, апрабаваную на Магілёўшчыне і Мсціслаўшчыне, пазней пашырылі на ўсю Беларусь.
Паводле ўкраінскага гісторыка Яраслава Фошчана, Георгій Каніскага, трапіўшы ў Беларусь, аказаўся закладнікам часу і ўмоваў, у якіх яму давялося дзеіць. Ён прасіўся, каб яго адправілі з архіепіскапскага служэння ў Рэчы Паспалітай ва ўкраінскі манастыр. Навуковец прызнае, што цяпер у гісторыяграфіі стаўленне да дзейнасці Каніскага палярныя.
Канчатковае рашэнне аб помніку Каніскаму было прынята пасля пратэстаў 2020 году
Цяперашняя ўлада Ў Беларусі Каніскага ставіць у адзін шэраг з Еўфрасінняй Полацкай і іншымі прызнанымі беларускімі дзеячамі і асветнікамі.
6 жніўня 1993 году архіяпіскап Георгій Каніскі быў далучаны да ліку мясцовых святых. Ягоны вобраз намаляваны на некалькіх праваслаўных святынях Магілёва. На Архірэйскім вале стаіць крыж у яго памяць, а на будынку былога архірэйскага палацу ўсталяваная шыльда са звесткамі пра яго жыццё.
У 1992 годзе пераназванне ў горадзе валу «Красной звезды» у архірэйскі вал Каніскага не выклікала ў грамадстве напружання. Такі крок расцэньваўся як аднаўленне гістарычнай праўды.
Цяпер Беларусь успрымаецца, як саўдзельніца вайны, распачатай Расіяй супраць Украіны. Адбылося гвалтоўнае здушэнне грамадскага пратэсту 2020 году. А, канчатковае рашэнне аб помніку Каніскаму было прынята 2021-ым. Грамадскага абмеркавання, як у выпадку пераназваннем плошчы, не абвяшчалася. Летась на месцы, дзе ставяць помнік, паклалі капсулу з пасланнем нашчадкам.
Пра адсутнасць тэсту ў магілёўскай паліклініцы №7 выданню паведаміў чытач. Ён цвердзіць, што лабараторыя не змагла праверыць яго на агульны бялок, мачавую кіслату, агульны халестэрын і ліпапратэіды нізкай шчыльнасці.
Журналісты патэлефанавалі ў лабараторыю медычнай установы, як прыватныя асобы, і спыталі, ці ёсць там такія рэактывы.
«Няма грошай, няма закупак, няма нічога», – адказалі там.
У лабараторыі параілі: калі аналіз патрэбны тэрмінова, то лепш яго зрабіць за грошы.
Журналісты даведаліся, што за грошы ў цэнтральнай паліклініцы гораду зрабіць можна і біяхімічны, і агульны аналіз крыві. Першы будзе каштаваць 30 рублёў, другі – 8 рублёў.
Як высветліў Магілёў.media згаданыя рэактывы перыядычна знікаюць не толькі ў паліклініках, але і ў стацыянарах.
Вадкасць, якой пачаставаў знаёмы, мужчына палічыў віном.
Жыхар Краснапольскага раёну атруціўся ветэрынарным прэпаратам. Ён спажыў каля 30 мл невядомай вадкасці чырвонага колеру, падобнай на пладова-ягаднае віно, якой яго пачаставаў знаёмы. Неўзабаве пасля гэтага адчуў млоснасць, слабасць, пацямненне ў вачах, пачаліся ваніты, піша інфармацыйнае агенцтва «Белта».
Вяскоўца шпіталізавалі ў раённую больніцы. Медыкі паставілі дыягназ «атручэнне сурагатамі алкаголю». Па аказанні медычнай дапамогі жыццю і здароўю мужчыны нічога не пагражала.
Паводле спецыялістаў камітэту судовых экспертызаў настойка чамярыцы, якую глытнуў вясковец, ужываецца, як сродак, якім выклікаюць ваніты, а таксама для барацьбы з паразітамі. Пах, колер і смак яе падобныя з алкагольнымі напоямі.
Ужыванне прыводзіць да цяжкага атручэння, якое часта мае лятальны зыход. Смяротнай дозай для дарослага лічыцца 50 мл настойкі.
Гаворка пра жыхара Магілёва Артура Баханькова. Пра яго незалежным медыям стала вядома ў 2017 годзе пасля таго, як агучылі вырак «чорным рыэлтарам». Ён умысля стаў за пракурорам каб, па ягоных словах, засведчыць, што на свабодзе і не мае дачынення да забойства людзей.
Пра зняволенне Баханькова ў Магілёве гавораць даўно. Ускосна гэта пацвярджае паведамленне ў тэлеграм-канале «МВД Беларуси». У відэароліку пазнаецца Баханькоў, хоць ягоны твар зарэтушаваны.
У допісе гаворыцца, што «мужчына неаднаразова судзімы» і «ніякага ўплыву ў крымінальным асяроддзі не мае». А затрыманы ён за вымагальніцтва і паклёп.
Разам з ім зняволены і яго памагаты – 27-гадовы жыхар Магілёва.
Пасля суду над «чорнымі рыэлтарамі» Баханькоў не хаваў ад журналістаў, што мае крымінальнае мінулае. Па ягоных словах ён шэсць год быў фігурантам справы «чорных рыэлтараў». Яго падазравалі ў забойстве двух чалавек. Двойчы арыштоўвалі, але вызвалялі. На судзе дапытвалі як сведку.
Баханькоў называе сябе ідэйны праціўнікам смяротнага пакарання. Апошнія 13 год ён вегетарыянец, выступае супраць забойства любой жывой істоты. Сваім духоўным настаўнікам лічыць індыйскага праведніка Сацья Саі Бабу. Пад уплывам ягонага вучэння да свайго прозвішча дадаў часцінку «дэ» – Артур дэ Баханькоў. Казаў, што піша «духоўную» кнігу, у якой выкладае сваё разуменне жыцця. На памяць цытуе фрагменты Бібліі, якімі абгрунтоўвае сваю пазіцыю.
11 жніўня 2017 году дваіх «чорных рыэлтараў» асудзілі да расстрэлу. Магілёўскі абласны суд прызнаў іх вінаватымі ў забойстве шасці чалавек і падрыхтоўцы да ўчынення забойства трох.
Яшчэ двух фігурантаў асудзілі да 24 і 22 гадоў калоніі.
