З 26 па 28 красавіка ў Бабруйску не будзе працаваць эфірнае тэлебаанне – паведамляе “Камерцыйны кур’ер”. Гэта звязана з працамі на радыётэлевізійнай станцыі ў Ясным Лесе. Бабруйская РТПС забяспечвае эфірным тэлебачаннем і радыёвяшчаннем некалькі раёнаў Магілёўскай і Гомельскай абласцей.
Category: Навіны
У палавіне раёнаў Магілёўскай вобласці забаронена наведваць лясы
У сувязі з пажаранебяспечнай абстаноўкай у адзінаццаці раёнах Магілёўскай вобласці цалкам забаронена наведванне лясоў. Пад забарону трапілі лясы ў Магілёўскім, Шклоўскім, Чавускім, Мсціслаўскім, Крычаўскім, Чэрыкаўскім, Слаўгарадскім, Клімавіцкім, Краснапольскім, Касцюковіцкім і Хоцімскім раёнах – паведамляе прэс-служба Міністэрства лясной гаспадаркі Беларусі.
Дзень у гісторыі. 26 красавіка. Аварыя на ЧАЭС, “Чарнобыльскі шлях”. Дзень варкі бульбы. Фамаіда. Магілёўскае брацтва. Нарадзіўся палітык М. Чартарыйскі. Дзень памяці Н. Орды.
Сусветны дзень інтэлектуальнай уласнасці (World Intellectual Property Day, з 1999 года).
Генеральная асамблея Сусветнай арганізацыі інтэлектуальнай уласнасці на пасяджэнні ў кастрычніку 1999 года прыняла рашэнне аб заснаванні гэтага свята.
Пры гэтым яна сыходзіла з таго, што 26 красавіка адзначаецца дзень заснавання WIPO (World Intellectual Property Organization) – арганізацыі, закліканай садзейнічаць ахове і развіццю інтэлектуальнай уласнасці ва ўсім свеце.
Прапанову адзначаць Дзень вынесла дэлегацыя Кітая 9 жніўня 1999 года.
Міжнародны дзень інтэлектуальнай уласнасці дае магчымасць падкрэсліць значэнне інавацый у паўсядзённым жыцці чалавека і ўдасканаленні грамадства.
Патэнты, таварныя знакі, аўтарскае права і сумежныя правы як вынікі творчасці і ведаў з’яўляюцца магутнымі інструментамі садзейнічання эканамічнаму і культурнаму развіццю.
Міжнародны дзень варкі бульбы (International Potato Cooking Day). Амаль беларускае нацыянальнае свята.
Гісторыя распаўсюджвання бульбы ў нашых краях часта звязваецца з імем Пятра І, але гэта праўдзіва толькі для Расіі, на беларускіх землях бульба з’явілася значна раней. У Расіі пры Пётры I заморскую расліну сустрэлі ў штыкі. Яе называлі «д’ябальскай садавінай» і прадказвалі мукі пекла ўсім, хто паспрабуе.
Распаўсюджванне бульбы прыпісваецца і Кацярыне ІІ. 26 жніўня 1770 года ў «Працах Вольнага Эканамічнага Таварыства» з’явіўся першы навуковы артыкул на тэму бульбы «Примечания о картофеле». Там тлумачылася, як яе саджаць і што менавіта есці – не бацвінне, а клубень, і не сырой, а варанай…
Упершыню назву бульбы ўвёў у рускую мову ад нямецкага «картофель» вучоны-аграном Андрэй Болатаў у 1760-я гады.
Украінскі тэрмін – картопля – таксама кажа, што ва Ўкраіну назва гародніны прыйшла ад немцаў.
А вось беларусы называюць яе сваім старажытным словам «бульба», што здаўна азначала «клубень» (на латыні «бульбус» – цыбуля) – гэта сведчанне, што тут была свая гісторыя бульбы.
На Беларусі бульба з’явілася ў канцы XVII – пачатку XVIII стагоддзя.
Цікавыя факты.
У беларусаў любоў да бульбы не ведае межаў. З бульбы гатуецца не менш за 1 500 страў.
Самымі вялікімі аматарамі бульбы былі і застаюцца беларусы, якія з’ядаюць за год па 180 кг, што амаль ў 5 разоў больш, чым у сярэднім па свеце (33 кг).
Бульбу збіраюць на працягу года ў двух паўшар’ях.
У 1995 годзе на амерыканскім касмічным караблі “Калумбія” былі вырашчаны першыя пазаземныя карняплоды.
Самай дарагой разнавіднасцю бульбы лічыцца гатунак La bonnotte з вострава Нуармуцье па 500 еўра за кілаграм.
Дзень памяці ахвяраў катастрофы на Чарнобыльскай АЭС.
Аварыя на ЧАЭС адбылася 26 красавіка 1986 года, у 01:23:40 падчас планавага выключэння рэактара, якое доўжылася 20 секунд.
Аднак праз некалькі секунд у выніку рэзкага скачка напружання адбыўся хімічны выбух, у выніку якога ў атмасферу было выкінута каля 520 небяспечных радыенуклідаў.
У выніку яго была поўнасцю разбурана актыўная зона і ўся верхняя частка будынка рэактара, моцна пацярпелі і іншыя збудаванні.
Былі знішчаны бар’еры і сістэмы бяспекі, якія баранілі навакольнае асяроддзе ад радыенуклідаў, напрацаваных у апрамененым паліве.
Выкід прадуктаў дзялення ядзернага паліва з пашкоджанага рэактара на ўзроўні мільёнаў кюры за суткі працягваўся на працягу 10 дзён з 26 красавіка па 6 мая 1986 года, пасля чаго рэзка ўпаў (у тысячы разоў) і ў далейшым працягваў змяншацца.
Паводле ацэнак, агульная магутнасць выбуху больш як у 100 разоў перавышала магутнасць ядзернай зброі, прымененай падчас другой сусветнай вайны. Выбух быў настолькі магутным, што радыеактыўнаму забруджванню падвергліся тэрыторыі 17 краін Еўропы.
Для Беларусі наступствы аварыі аказаліся найбольш цяжкімі. На яе тэрыторыю прыпала 70% усяго радыёактыўнага забруджвання. На землях з узроўнем забруджання цэзіем-137 апынулася каля 2 млн. 100 тыс. чалавек (25 % насельніцтва рэспублікі). У Магілёўскай вобласці было забруджана 37% тэрыторыі.
Страты Беларусі ад аварыі склалі паводле прыблізных падлікаў 235 мільярдаў долараў ЗША.
На сёння больш за 12% тэрыторыі краіны застаецца забруджанай. На ёй пражывае больш за 1 мільён насельніцтва.
Праваслаўныя ўшаноўваюць пакутніцу Фамаіду.
Ёй належыць маліцца для збавення ад блуднага запалу.
У гэты дзень забараняецца падлашчвацца, какетнічаць, фліртаваць.
1589 год. У Магілёве ўтварылася праваслаўнае брацтва.
Адно з першых у ВКЛ пасля Львоўскага (1572), Віленскага, Луцкага, Кіеўскага.
Брацтва заснавана Канстанцінопальскім патрыярхам Ераміяй II падчас яго візіту ў ВКЛ. Першапачаткова яно насіла назву Спаскага (ад Спаскага манастыра).
У 1618 годзе манастырскія будынкі былі заняты адміністрацыяй Полацкага уніяцкага арцыбіскупа І. Кунцэвіча. Пасля працяглых перамоваў з прадстаўнікамі каралеўскай улады ў 1633 годзе членамі брацтва дазволілі пабудову новага манастыра – Богаяўленскага. З гэтага моманту брацтва атрымала новую назву.
Дзейнасць брацтва перарывалася з 1828 па 1866 і з 1877 па 1883 гады.
Першапачаткова брацтва мела статус стаўрапігіі – непасрэднага падпарадкавання Канстанцінопальскаму патрыярху ў абыход улады біскупа. З часу падпарадкавання Магілёўскай епархіі Маскоўскаму патрыярхату брацтва стала падпарадкоўвацца мясцовым біскупам.
Пры брацтве дзейнічала бібліятэка з бясплатнай чытальнай залай і абанементам.
У распараджэнні брацтва знаходзіўся Магілёўскі царкоўна-археалагічны музей, заснаваны ў 1897 годзе Е. Раманавым. Ён размяшчаўся ў будынку скасаванага бернардынскага манастыра св. Антонія.
Магілёўскае царкоўнае Богаяўленскае брацтва спыніла сваё існаванне ў 1919 годзе.
1696 год. Нарадзіўся Міхал Чартарыйскі (1696–1775).
Дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай і ВКЛ, вялікі канцлер літоўскі.
Намагаўся правесці рэформы дзяржаўнага ладу Рэчы Паспалітай, абапіраючыся на падтрымку Расіі і Аўстрыі. Да антырасійскай Барскай канфедэрацыі не далучыўся, але выступаў супраць выкарыстання расійскіх войск для яе падаўлення.
Удзельнічаў у дэлегацыі, якая падпісала трактат аб прызнанні Першага падзелу Рэчы Паспалітай (выступілі супраць толькі 3 дэлегаты).
1883 год. Памёр Напалеон Орда (1807–1883).
Беларускі і пoльскі мастак, кампазітар, піяніст і педагог.
Скончыў Свіслацкую гімназію. За ўдзел у тайным студэнцкім таварыстве быў арыштаваны і выключаны з Віленскага універсітэта.
Удзельнік паўстання 1830–1831 гадоў.
Жыў на эміграцыі ў Францыі. Браў урокі музыкі ў Ф. Шапена. Аўтар твораў для фартэпіяна – рамансаў, паланэзаў, серэнад, мазурак. Працаваў дырэктарам Італьянскай оперы ў Парыжы.
Наведаў шмат мясцін Беларусі, Украіны, Польшчы, Літвы. Замалёўваў пейзажы і будынкі, звязаныя з жыццём вядомых людзей. Даў абяцанне намаляваць усе замкі Беларусі, пакуль яны не разбурыліся.
Яго выявы Мірскага і Нясвіжскага замкаў былі выкарыстаны дзеля афармлення беларускіх грашовых купюраў (узор 2000 года).
Вядомы яго выявы Магілёва, Бялынічаў, палаца Булгакаў у Жылічах і іншыя.
Памёр 26 красавіка 1883 года.
Яго імем названы вуліцы ў Мінску, Брэсце і Гродне, Пінская мастацкая школа. Працуе раённы музейны комплекс Н. Орды ў в. Варацэвічы Іванаўскага раёна, у Іванава пастаўлены помнік. Адноўлена сядзіба, у якой нарадзіўся мастак.
1919 год. Магілёў перастаў быць губернскім цэнтрам.
Паводле рашэння пастановы НКУС Магілёўскай губернія скасавана і ўтворана Гомельская ў складзе РСФСР з цэнтрам у г. Гомелі.
1926 год. Памёр ураджэнец в. Свадкавічы (зараз – Крычаўскі раён) Сяргей Кавалік (1846–1926).
Рэвалюцыянер-народнік. Даследчык Сібіры.
Навучаўся ў Аляксандраўскім Брэсцкім корпусе, Паўлаўскім ваенным вучылішчы. Скончыў Кіеўскі ўніверсітэт. Кандыдат матэматыкі. Адзін з арганізатараў «хаджэння ў народ» рэвалюцыйных народнікаў.
Арыштаваны ў 1874 годзе і асуджаны да пазбаўлення ўсіх правоў стану і катаржным працам у крэпасцях на 10 гадоў.
15 студзеня 1885 года зафіксаваў самую нізкую тэмпературу ў Верхаянску −67,8 °C.
Па даручэнні Усходне-Сібірскага аддзела Рускага геаграфічнага таварыства, як знаўца якуцкай мовы, даследаваў побыт якутаў.
У 1898 годзе вярнуўся з выгнання ў Беларусь. Быў членам Мінскага таварыства аматараў прыгожых мастацтваў, служыў у «Земскім Саюзе», старшынёй Мінскага губернскага зямельнага камітэта, у Камісарыяце забеспячэння, выкладаў матэматыку ў Мінскім політэхнічным інстытуце, быў старастам Мінскага аддзялення Усесаюзнага таварыства былых паліткатаржан і ссыльнапасяленцаў.
1989 год. У Мінску ўпершыню прайшоў “Чарнобыльскі шлях”.
«Чарнобыльскі шлях» адпачатку быў апазіцыйны да камуністычнай улады, якая хавала праўду пра катастрофу, ігнаравала праблемы людзей.
У першыя некалькі год незалежнасці шэсце ладзілася як акцыя памяці. Калі ж да ўлады прыйшоў А. Лукашэнка, акцыя набыла характар пратэсту супраць ягонага кіравання.
У 2019 годзе замест «Чарнобыльскага шляху» арганізатары прапанавалі ўзяць удзел у «Чарнобыльскім тыдні» – у іншых мерапрыемствах, лекцыях і прэзентацыях.
1996 год. У Мінску, Магілёве і іншых гарадах прайшлі самыя буйныя акцыі “Чарнобыльскага шляху”.
У Мінску ўдзельнічала 50 000 чалавек. Сілавікі правакавалі бойкі з міліцыяй, былі арыштаваны актывісты, у тым ліку Юрый Хадыка, Лявон Баршчэўскі, Вячаслаў Сіўчык, Вінцук Вячорка. Лідар БНФ Зянон Пазняк пасля акцыі выехаў з краіны.
Быў прымеркаваны да 10-годдзя катастрофы. Стаўся найбольш напружаным пунктам «Мінскай вясны – 96».
Тады ж частка супрацоўнікаў музею Максіма Багдановіча, дзе дырэктарам працаваў Алесь Бяляцкі, пачала дапамагаць арыштаваным і іх сваякам. Так узнік праваабарончы цэнтр «Вясна».
1996 год. У Магілёве адкрыты памятны знак ў памяць аб ліквідатарах наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС.
У Магілёўскай вобласці было забруджана радыеактыўным забруджваннем 37% тэрыторыі, 14 з 20 раёнаў (што існавалі на час аварыі): Бялыніцкі, Бабруйскі, Быхаўскі, Кіраўскі, Клімавіцкі, Клічаўскі, Касцюковіцкі, Краснапольскі, Крычаўскі, Магілёўскі, Мсціслаўскі, Слаўгарадскі, Чавускі, Чэрыкаўскі.
У склад найбольш забруджаных у краіне ўваходзяць 5 раёнаў Прыдняпроўскага краю – Быхаўскі, Касцюковіцкі, Краснапольскі, Слаўгарадскі, Чэрыкаўскі.
2000 год. Футбольная зборная Андоры дабілася першай у сваёй гісторыі перамогі (з 1942 года).
Перайграла зборную Беларусі – 2:0.
У 2004 годзе абыграла зборную Македоніі – 1:0.
2002 год. Загінуў Міхаіл Пташук (1943–2002).
Беларускі кінарэжысёр, акцёр, прадзюсар. Народны артыст Беларусі.
Працаваў рэжысёрам у тэатрах Масквы і Казані, на кінастудыі «Беларусьфільм».
Атрымалі шырокую вядомасць яго экранізацыі вядомых літаратурных твораў беларускіх пісьменнікаў – «Вазьму твой боль» (паводле І. Шамякіна), «Чорны замак Альшанскі» (У. Караткевіч), «Знак бяды» (паводле В. Быкава).
Сярод фільмаў 1980-1990-х – гісторыка-палітычныя стужкі «Наш браняпоезд», “Кааператыў «Палітбюро»”, «У жніўні 44-га…».
Лаўрэат шматлікіх прэмій, узнагарод на прэстыжных кінафестывалях.
Загінуў у аўтакатастрофе ў Маскве, па шляху на прысуджэнне прэміі «Ніка».
2022 год. Абараняючы Украіну ад расійскіх агрэсараў загінуў ураджэнец Магілёва Канстанцін Дзюбайла, “Дранік”, “Фенікс”, “Беларус”, “Калі” (1987–2022).
Быў магілёўскім прадпрымальнікам. У 2014 годзе выехаў ва Украіну. Жыў у Крывым Рогу. Член групоўкі „Правы сектар”, служыў у 54-й брыгадзе ўкраінскай арміі, удзельнічаў у баях на Светладарскай дузе ў снежні 2016 года. З лютага 2022 года ваяваў у складзе 46-га асобнага батальёна спецыяльнага прызначэння „Данбас – Украіна”.
Загінуў падчас бою ў раёне паміж Мар’інкай і Дакучаеўскам. Пахаваны ў Крывым Розе.
Фота з адкрытых крыніц
Вторая попытка осиповичского вагоностроения – обзор
В предыдущих выпусках обзора (последний – здесь) mogilev.media раскрыли схему банкротства Осиповичского вагоностроительного завода. Так что же, теперь в Осиповичах не будет вагоностроительной отрасли? Вовсе нет – читайте дальше.
Еще в конце 2016 г. в Едином государственном регистре было зарегистрировано закрытое акционерное общество «Осиповичский завод транспортного машиностроения» (ЗАО «ОТЗМ») с одним акционером: «Могилевское отделение Белорусской железной дороги».
І каня як чорт панёс
Предприятие в настоящее время оснащено современным полностью автоматизированным оборудованием от лучших европейских производителей: австрийских, германских, бельгийских, французских и итальянских.
В сентябре 2017 г. ЗАО «ОТЗМ» приступило к серийному производству контейнеров-цистерн для безопасного транспортирования опасных и безопасных грузов. В декабре 2017 г. на заводе стали выпускать вагоны-платформы для перевозки крупнотоннажных контейнеров. В марте 2018 г. на серийное производство была поставлена специфическая модель вагона-платформы универсального применения.
В апреле 2019 г. испытали современные контейнеры-цистерны для сжиженных углеводородов, в 2020 г. цистерны для перевозки сжиженного газа – хлора – и особо опасных агрессивных жидких химических грузов. Параллельно занялись производством цистерн для перевозки светлых нефтепродуктов и универсальных вагонов-платформ для перевозки насыпных и навалочных грузов, сухогрузных контейнеров, колесной и гусеничной техники, тарных и штучных грузов, не требующих защиты от атмосферных осадков.
В 2021 г. Осиповичский завод изготовил и отправил на Белорусскую антарктическую станцию конструкцию из двух контейнеров-цистерн, которые будут использованы для хранения дизельного топлива и питания электростанции.
Сегодня ЗАО «ОЗТМ» дополнительно оказывает ряд услуг: металлообработка, термическая обработка, рентгеноскопия, ультразвук, капиллярный метод контроль, изготовление металлоконструкций.
Система менеджмента и качества проектирования и производства грузовых железнодорожных вагонов и контейнеров-цистерн для перевозки опасных наливных грузов соответствует критериям ISO 9001 2015.
С 2018 г. ЗАО «ОЗТМ» зарегистрировано в качестве резидента свободной экономической зоны «Могилев», что дает заводу ряд преференций в соответствии с Таможенным кодексом Евроазиатского союза. Более того, завод является членом международной организации танк-контейнеров IТСО.
Постановлением Совета министров РБ с февраля 2021 г. ЗАО «ОЗТМ» включено в перечень градообразующих и системообразующих хозяйственных обществ, а с 2022 г. Постановлением Министерства экономики РБ продукция завода включена в перечень продукции, относимой к импортозамещающей.
Собственно, алгоритм вхождения ЗАО «Осиповичский вагоностроительный завод» в ряды мирового вагоностроения практически сегодня воплощен в жизнь «ОЗТМ», вот только судьба этих предприятий весьма и весьма различается и вина за создавшееся положение с «ОВЗ» полностью лежит на российской стороне.
Каждому ЗАО свой шесток
Ситуация с производством грузовых вагонов сегодня в Беларуси предопределяется внешними условиями: востребованностью грузоперевозок железнодорожным транспортом и наличием вагонного парка у дружественных стран. К сожалению, вывоз белорусской продукции через железнодорожное сообщение за год сократился на 40 %. Схожая ситуация и в Китае: железнодорожный транзит из Китая в Европу через Беларусь упал за 2022 г. на треть.
С другой стороны, профицит грузовых вагонов на сети российской железной дороги достиг 180 000 штук, что на 37 % превышает расчетный парк, необходимый для выполнения плана по вывозу грузов. За 2 месяца 2023 г. производство грузовых вагонов в России сократилось на 24,4 % к году, а вот производство цистерн, аналогичных производству Осиповичского «ОЗТМ» увеличилось на 50 %.
Фактически могилевские и осиповичские вагоностроители перешли на обслуживание потребностей БелЖД без перспективы наращивания производства вагонов. Более того, учитывая финансовые трудности БелЖД и, все-таки, в связи с необходимостью обеспечения работой вагоностроителей, правительство разрешило железной дороге получить вагоны отечественного производства по договорам лизинга без аванса. Речь идет о вагонах производства ЗАО «Могилевский вагоностроительный завод» и ЗАО «Осиповичский завод тяжелого машиностроения».
Осиповичские вагоностроители второй раз попали в заколдованный круг: БелЖД не может оплатить покупку и даже лизинг вагонов ОЗТМ; экспорт вагонной продукции практически не имеет перспективы; отсутствие средств в требуемом объеме не позволяет ОЗТМ вести расширенное производство. Впрочем, и с простым воспроизводством уже есть проблемы.
А то, что БелЖД финансово еще держится на плаву (рентабельность за 2022 г. составила 3 %), говорит тот факт, что сегодня услуга по перевозке грузов в контейнерах (осиповичское вагоностроение) является наиболее востребованной и конкурентоспособной. Она открывает для субъектов хозяйствования РБ новые возможности по реализации продукции на экспорт за счет доставки грузов в срок в условиях, когда задержки в логистических цепочках в целом стали обычным делом.
В частности, в 2022 г. объем экспортно-импортных перевозок контейнеров увеличился на 59 %, а в сообщении Китай-Беларусь-Китай – на 84 %.
Что ж, пока все туманно, но будем верить в перспективу белорусской железной дороги и завода по производству соответствующей вагонной продукции.
Фото: Осиповичский завод транспортного машиностроения
У Магілёве камунальнікі капаюць на месцы касцёла Ксаверыя, археолагі пры гэтым не заўважаны
У сацыяльных сетках магілёўцы дзеляцца фотаздымкамі з пляцоўкі каля музея этнаграфіі на вуліцы Першамайскай. Як бачна на здымках, камунальнікі перакладаюць траншэю пад камунікацыі.
Месца правядзення работ трапляе на фундамент колішняга касцёла Ксаверыя, які быў пабудаваны ў Магілёве ў пачатку 1700-х гадоў і быў разбураны пасля Другой Сусветнай вайны.
Падчас прац на траншэі частка фундамента касцёла, відаць, была расчышчаная, у кучах зямлі побач можна пабачыць каменне, цэглу.
Не заўважна, каб адначасова на месцы работ праводзіўся археалагічны нагляд.
Фота з сацыяльных сетак
Тэрыторыя знішчанага маслазавода ў Крычаве адкрыта для наведвання – фотафакт
Яшчэ ў лютым mogilev.media пісалі, што былы крычаўскі маслазавод ператварыўся ў горы смецця, усе завадскія будынкі знішчаны. За пару месяцаў горы будаўнічага смецця былі вывезены грузавымі машынамі. Цяпер практычна нічога не засталося, што б нагадвала пра існаванне некалі цэлага завадскога комплекса.
На месцах пабудоў знаходзяцца толькі горкі пяска і больш нічога. Адзначым, што прамысловая тэрыторыя хоць і агароджана, аднак уязныя жалезныя вароты адчыненыя. Гэта значыць, што на тэрыторыю былога завода можа зайсці кожны жадаючы, хоць гэта можа ўяўляць пэўную небяспеку.
Фота mogilev.media
Дзень у гісторыі. 25 красавіка. Радуніца. Бялыніцкая Божая Маці. Увядзенне аўтанумароў. Пакаранне падпольшчыкаў. Рэкордны ацёл. Ордэн Магілёву. Нарадзіліся палітык Я. Сакалоў, зоркі З. Бандарэнка, Я. Паплаўская.
Міжнародны дзень дачкі (International Daughter’s Day).
Дзень дачкі – выдатны час, каб не толькі павіншаваць сваіх дачок, але і задумацца аб тым, як выправіць праблему з уплывам знешняга свету на ўяўленне дзяўчынак аб іх вобразе, а галоўнае іх ролі ў свеце.
Свята звяртае ўвагу бацькоў на тое, наколькі важная для іх дачок іх любоў і ўвага, як важна быць лепшай мадэллю для пераймання, лепшым прыкладам паспяховага чалавека, які заўсёды гатовы прыйсці на дапамогу іншым.
Сусветны дзень ДНК (World DNA Day, з 2010 года).
Адзначаецца ў гонар таго, што ў гэты дзень у 1953 годзе, Джэймс Уотсан, Фрэнсіс Крык, Марыс Уілкінс, Разалінд Франклін і калегі апублікавалі артыкулы ў навуковым часопісе «Nature», у якіх апісалі структуру ДНК. У гэты ж дзень у 2003 было абвешчана, што Праект геному чалавека вельмі блізкі да завяршэння.
Штогадовае святкаванне арганізавана Нацыянальным інстытутам даследавання геному чалавека ЗША з 23 красавіка 2010 года.
Адкрыццё структуры ДНК стала для ўсяго навуковага свету сапраўды рэвалюцыйным. Выяўленне гэтай малекулы дазволіла расшыфраваць код спадчыннасці, ідэнтыфікаваць генетычную пагрозу.
Цікавыя факты.
Арганізм людзей уключае 40 трыльёнаў клетак, кожная з якіх захоўвае 1,5 гігабайта генетычных дадзеных.
ДНК усіх жыхароў планеты на 99,9% аднолькава. Унікальнасць кожнага складае толькі 0,1%.
Адзіныя клеткі арганізма, у якіх адсутнічае дадзеная малекула – гэта чырвоныя крывяныя цельцы.
Генны код людзей ідэнтычны кодам асобных прадстаўнікоў жывёльнага і расліннага свету: з шымпанзэ гэтая сувязь складае 95%, мышшу – 70%, бананам – 50%.
Сусветны дзень пінгвінаў (World Penguin Day).
Заклікае людзей памятаць аб неабходнасці захавання жывёльнай разнастайнасці нашай планеты ў цэлым і разнастайнасці яе асобных рэгіёнаў і прадстаўнікоў у прыватнасці.
Пінгвін – сімвал Антарктыды, нелятаючая марская птушка, якая добра плавае і нырае.
Самы вялікі – імператарскі пінгвін, яго рост можа дасягаць 120 см, а вага – больш за 40 кг. Самы маленькі прадстаўнік віда – малы пінгвін, які не вышэй калена дарослага чалавека, а яго вага не перавышае 2,5 кг.
Дата святкавання Сусветнага дня пінгвінаў выпадае на перыяд, калі праходзіць міграцыя пінгвінаў на мацярык з мэтай спарвання і выседжвання яек.
Радуніца (Раданіца, Радаўніца). Вялікдзень для памерлых.
У аўторак другога тыдня пасля Вялікадня, праз дзень пасля Фамінай нядзелі (ці Антыпасхі), Праваслаўная Царква ўстанавіла дзень памінання памерлых, першы пасля свята Вялікадня.
У дзень Радуніцы хрысціяне сімвалічна падзяляюць велікодную радасць аб уваскрэсенні Збавіцеля з членамі царквы, якія ўжо пакінулі гэты свет. Па сведчанні свяціцеля Іаана Залатавуста, гэтае свята адзначалася на хрысціянскіх могілках ужо ў старажытнасці.
На Беларусі на Радуніцу да абеду – пашуць, у абед – плачуць, апасля абеду – танчаць.
Дзень евангеліста Святога Марка.
Марк – адзін з чацвярых евангелістаў, аўтар Евангелля ад Марка. Уключаны ў лік апосталаў ад сямідзесяці і атаясамліваецца з Маркам-Янам, вучнем апостала Пятра. Яму прыпісваецца роля заснавальніка александрыйскай царквы, якая пазней стала адным з найважнейшых біскупскіх пасадаў. Сімвалам святога Марка з’яўляецца крылаты леў.
Дзень абраза Бялыніцкай Божай Маці – Каралевы Беларусі.
Шануецца каталіцкім, праваслаўным і ўніяцкім насельніцтвам Усходняй Беларусі як цудатворны.
Існуюць розныя паданні, якія апавядаюць пра гісторыю абраза: манахі прынеслі яго пасля разгрому Кіева татарскімі войскамі Батыя, перанесена з Аршанскага Куцеінскага манастыра ў кармеліцкі манастыр, ікона была намалявана анёлам на аконнай аканіцы, абраз напісаў пілігрым-жывапісец падчас спеваў манахамі літаніі Божай Маці.
Большасць гісторыкаў схільныя лічыць, што цудатворны абраз у Бялынічах быў напісаны ў 1634-1635 гг. невядомым мастаком.
1901 год. У штаце Нью-Ёрк упершыню ў свеце ўвялі аўтамабільныя нумары.
Першы аўтамабіль у Беларусі з’явіўся ў 1895 годзе.
У 1970–1992 гадах на нумарах першыя дзве з трох літар паказвалі рэгіён: Брэсцкая вобласць – БН, Віцебская – ВТ, Гомельская – ГС, Гродзенская – ГК, Магілёўская МГ, Мінская – МО, Мінск – МН.
У 1992-2000-х гадах нумары мелі чырвоныя літары і лічбы на белым фоне, у 1992-1996 гадах на знакі дадавалася выява герба “Пагоня”. На сучасных нумарах прыналежнасць аўтамабіля да пэўнага рэгіёна абазначаецца лічбай, напрыклад, Магілёўская вобласць – 6, Мінск – 7.
Сучасная вытворчасць аўтазнакаў знаходзіцца ў Ваўкавыску на базе папраўчай калоніі №11.
1926 год. У в. Равячына Горацкага раёна нарадзіўся Яфрэм Сакалоў (1926–2022).
Апошні кіраўнік ЦК КПБ, Герой Сацыялістычнай працы, дэпутат Вярхоўнага савета СССР (1979–1989), Народны дэпутат СССР (1989–1991).
Выхаванец Горацкай сельскагаспадарчай акадэміі.
А. Фядута некалі пра яго напісаў наступнае: “Сакалоў – амаль ідэал кіраўніка. Ніхто ніколі не чуў, каб ён узвысіў голас на падначаленага. Ніхто не бачыў яго нецвярозым. Ніхто не мог падазраваць яго ў хабарніцтве”.
У Горках на алее Славы Герояў у яго гонар устаноўлены мемарыяльны знак, пасаджаны імянны каштан.
1939 год. У Мінску нарадзілася Зінаіда Бандарэнка.
Беларуская тэлезорка, народная артыстка. Палымяная патрыётка і прапагандыстка роднага слова, мужная змагарка за незалежную і беларускую Беларусь.
Скончыла БДУ. Працавала дыктарам Гомельскай абласной студыі тэлебачання, на Беларускай рэспубліканскай студыі тэлебачання
Яе творчую дзейнасць вызначаюць артыстызм, абаяльнасць, нацыянальны характар. Прадстаўляла Беларусь на фестывалях СССР i за мяжой.
У 1996 годзе рэзка выказалася на адрас А. Лукашэнкі, які вырашыў сустрэцца з журналістамі, каб аддзячыць іх за падтрымку на рэфэрэндуме па пашырэнню ягоных паўнамоцтваў. Хутка пасля гэтага была вымушана звольніцца з тэлебачання.
Была вядучай урачыстай часткі «Свята незалежнасці» ў Мінску, якое адбылося 25 сакавіка 2018 года ў гонар 100-годдзя БНР.
Узнагароджана медалём 100 гадоў БНР Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.
1942 год. У Магілёве а 16:00 на плошчы Савецкай (зараз – Славы) акупанты павесілі падпольшчыкаў.
Былі павешаны Міхаіл (Георгій) Мяцёлкін (Каровін), Анатоль Ражкоў (Рыжкоў), Павел Хахлоў (Пяхоцін).
Лічыцца, што ўсе трое пакараных былі афіцэрамі Чырвонай Арміі. Але спроба атрымаць больш інфармацыі, зыходзячы з імёнаў і прозвішчаў, не мела поспеху. Лейтэнант (капітан) Міхаіл Мяцёлкін і старшы лейтэнант-лётчык Анатоль Рыжкоў зніклі без вестак у 1941 годзе і ў пачатку 1942 года ў базе «Мемарыял» не лічыліся. Магчыма ў мэтах канспірацыі яны назвалі немцам выдуманыя імёны і прозвішчы, пад якімі і ўвайшлі ў гісторыю Магілёва.
1949 год. Нарадзілася Ядвіга Паплаўская.
Савецкая і беларуская эстрадная спявачка, клавішніца, кампазітар, удзельніца першага складу ансамбля “Верасы”. Народная артыстка. Жонка А. Ціхановіча.
Скончыла Беларускую кансерваторыю.
Сузаснавальніца і ўдзельніца ВІА “Верасы” (1971–1987), удзельніца Дзяржаўнага аркестра Беларусі пад кіраўніцтвам М. Фінберга, групы «Шчаслівы выпадак».
Гастралявала ў Расіі, Беларусі, Балгарыі, Чэхаславакіі, Германіі, Югаславіі, Польшчы, Венгрыі, Фінляндыі, Францыі, Канадзе і Ізраілі.
Суарганізатар (1988) Тэатра песні Ядвігі Паплаўскай і Аляксандра Ціхановіча, праз студыю якога прайшло шмат маладых беларускіх выканаўцаў – Аляксандр Саладуха, гурт «Ляпіс Трубяцкой» і іншыя.
1964 год. Магілёўская карова Любік ацялілася сям’ю цялятамі.
Рэкорд Кнігі Гінэса. Такі ж рэкорд паставіла, але толькі ў 2005 годзе, харвацкая карова “Златуле”.
Каровы целяцца звычайна адным цялём на год.
Нават двайняты ў кароў рэдкасць. Тройні бываюць адна на 367 000 ацёлаў, чацвёра цялят нараджаюцца раз у 310 000. Пяцёра цялят – гэта адзінкавыя выпадкі, як напрыклад ў Ленінградскай вобласці ў 2012 годзе.
1980 год. Указам прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР Магілёў узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны Першай ступені.
Горад ўзнагароджаны за ратныя і працоўныя подзвігі. Гэта як бы кампенсацыя за тое, што горад не атрымаў ганаровае званне “Горад-герой” за 23-дзённую абарону ў ліпені 1941 года.
1980 год. Званне Ганаровы грамадзянін Магілёва прысвоена Міхаілу Максімцаву (1909–1994).
Падчас Магілёўскай аперацыі 1944 года ўдзельнік фарсіравання Проні, Басі, Расты, пры вызваленні Магілёва – начальнік перапраў праз Днепр войскаў 2-га Беларускага фронта.
Генерал-маёр.
У Бельгіі прайшоў чэмпіянат па імітацыі крыкаў і паводзін чаек
У бельгійскім прыбярэжным горадзе Дэ Пан прайшоў трэці еўрапейскі чэмпіянат па крыку чаек, на якім журы выбрала лепшую імітацыю характэрнага крыку птушак.
У конкурсе прыняла ўдзел каля 50 удзельнікаў, сярод якіх былі як навічкі, так і сталыя канкурсанты. Кожнага ўдзельніка чэмпіяната ацэньвала прафесійнае журы, якое выстаўляла балы за ўзровень імітацыі крыкаў чаек і пераймання паводзін птушкі – паведамляе інфармацыйнае агенства Reuters.
Перамог 21-гадовы студэнт-архітэктар з Эйдховена, які ўпершыню ўдзельнічаў у незвычайным чэмпіянаце і атрымаў карону за лепшы гук чайкі.
Па словах старшыня журы і кіраўніка аддзела камунікацый Фландрскага марскога інстытута Яна Сэйса мэтай падобнага спаборніцтва з’яўляецца змена іміджу чаек, каб людзі праяўлялі больш спагады да птушак.
У рэальным жыцці шмат хто з людзей часта ставяцца з пагардай да чаек з-за іх дакучлівых паводзін, а конкурс накіраваны на змену стаўлення да іх.
Фота з відэа Reuters
У Хоцімску зацыкліліся на ўязных знаках райцэнтра
Знешні выгляд уязных знакаў з боку трас Хоцімск-Клімавічы і Хоцімск-Касцюковічы абнавіўся дзякуючы намаганням супрацоўнікаў сферы культуры. Культработнікі пафарбавалі кожны ўяздны знак, якія цяпер выглядаюць больш свежымі – паведамляе хоцімская раённая газета “Шлях Кастрычніка”.
Гэта падзея адбылася на фоне конкурса на стварэнне ўяздой кампазіцыі Хоцімска, які ўжо распачаўся і завершыцца ў траўні, пра што раней пісалі mogilev.media.
Фота “Шлях Кастрычніка”
У Крычаве гарэла аварыйная сажалка помпавай станцыі
Трава аварыйнага вадаёма пагарэла, а сам ён цяпер падобны на гарэлае балота.
Каналізацыйная помпавая станцыя №2 знаходзіцца на тэрыторыі мікрараёна Камсамольскі і забяспечвае перапампоўванне сцёкавых водаў часткі квартала. Гідратэхнічныя збудаванні складаюцца з трансфарматарнай падстанцыі, калодзежа сцёкаў і аварыйнай сажалкі. Апошняя абкладзена вялікімі бетоннымі плітамі пад ухілам.
Вада з аварыйнай сажалкі даволі рэдка выкарыстоўваецца, пагэтаму з цягам часу яна ператварылася ў невялікае балотца, якое парасло травой. Сёлета нехта падпаліў аварыйны вадаём і ўся трава балотнай сажалкі вырагэла, цяпер яна падобна больш да гарэлага балота чым да аварыйнага вадаёма.
Фота: mogilev.media