Трава аварыйнага вадаёма пагарэла, а сам ён цяпер падобны на гарэлае балота.
Каналізацыйная помпавая станцыя №2 знаходзіцца на тэрыторыі мікрараёна Камсамольскі і забяспечвае перапампоўванне сцёкавых водаў часткі квартала. Гідратэхнічныя збудаванні складаюцца з трансфарматарнай падстанцыі, калодзежа сцёкаў і аварыйнай сажалкі. Апошняя абкладзена вялікімі бетоннымі плітамі пад ухілам.
Вада з аварыйнай сажалкі даволі рэдка выкарыстоўваецца, пагэтаму з цягам часу яна ператварылася ў невялікае балотца, якое парасло травой. Сёлета нехта падпаліў аварыйны вадаём і ўся трава балотнай сажалкі вырагэла, цяпер яна падобна больш да гарэлага балота чым да аварыйнага вадаёма.
Продолжение расследования печальной истории Осиповичского вагоностроительного завода. Первая часть здесь, а вторая здесь.
Часть третья – русские не сдаются
Ответственные фигуранты основную причину банкротства ОВЗ (Осиповичского вагоностроительного завода) видели в снижении объемов грузоперевозок по стране и за ее пределами и спроса на выпускаемую продукцию. Это привело к неспособности завода рассчитаться по обязательствам (в первую очередь по кредитам) и повлекло за собой отчуждение имущества, необходимого для производства. Однако прокуратурой были найдены и конкретные виновники в банкротстве ОВЗ.
В январе 2020 г. в интересах БелЖД был предъявлен иск к бывшим владельцам и руководителям ОВЗ. Сумма иска – 23 млн. евро и 16,2 млн. руб. в виде убытков, которые понесла белорусская сторона от партнерства с российской компанией.
Более того, российским Банком данных исполнительных производств сообщается о 13 судебных приказах Экономического суда Могилевской области о взыскании с ЗАО «Гранд Экспресс» задолженности на общую сумму свыше 2 млрд. 169 млн. российских рублей. В эквиваленте на сегодняшний день это 28,5 млн. долл. Однако, судя по всему, взыскивать с российской компании нечего: как оказалось, ее уставной фонд составляет всего 10 тыс. руб. – это минимальный уставный капитал для таких структур.
Самая большая сумма – 18,3 млн. евро – это убытки, причиненные в результате заключения договоров поставки оборудования в 2009–2012 годах с компанией Parkmill Impex LLP (Великобритания), но так и не поставленного заводу.
Солидарно эту сумму должны выплатить: Андрей Кушнарев (гражданин РФ, экс-глава представительства «Гранд Экспресса» в Беларуси), Михаил Рабинович (гражданин РФ, соучредитель «Гранд Экспресса»), Ольга Доник (гражданка РФ, гендиректор «Гранд Экспресса»), Владимир Нехай (гражданин РБ, бывший директор ОВЗ), Вадим Василевич (гражданин РБ, бывший директор ОВЗ) и Евгений Артюшенко (гражданин РБ). Естественно, в этом списке присутствует юридическое лицо – ЗАО «Гранд Экспресс»
В остальных случаях речь идет об убытках оплаченных, но не поставленных товаров, не выполненных, но принятых по актам работ, а также «в результате реализации продукции ниже себестоимости».
Фактически речь идет о действиях топ-менеджеров, которые по непонятным причинам не контролировали производственную деятельность. Дело подсудное не только в экономическом производстве, но до уголовного преследования почему-то не дошло.
Но и российская фирма «Гранд Экспресс» оказалась недовольна поведением властей Беларуси. Суть претензий в том, что ликвидное оборудование завода перешло государству, а само юрлицо (ОВЗ) запущено в процедуру банкротства. В связи с этим российская сторона угрожает судом Беларуси.
Аргументы
Как мы помним, белорусская сторона аргументировала свои претензии медлительностью российского держателя акции с вводом завода в эксплуатацию, низким уровнем сбыта и что вместо обещанных прямых иностранных инвестиций россияне навесили на шею завода многомилионный займ да еще под 11,5 % годовых. Тут не поспоришь – аргументы железобетонные, особенно, что касается займа.
Но российская сторона сдаваться не намерена. Гендиректор «Гранд Экспресса» Ольга Доник считает, что привлечение ресурсов с помощью займов не только является общемировой практикой, но и предусмотренно инвестдоговором, по которому «Гранд Экспресс» и БелЖД были в этом плане в равных условиях. Аргумент так себе, но судом может быть принят во внимание.
В письме уже от самой фирмы говорится, что с 2008 г. «Гранд Экспресс» вложил 28,2 млн долларов в уставный фонд СЗАО «ОВЗ», а также предоставил в виде займов 34,1 млн долларов. Эти средства были направлены на строительство новых зданий, сооружений, приобретение современного европейского оборудования и создание объектов социальной инфраструктуры.
В тоже время БелЖД в развитие завода инвестировала 9,9 млн долларов, а также передала ряд зданий ОВЗ на сумму 8,2 млн долларов и предоставила денежные средства в виде займа на сумму 42,9 млрд руб. и 9,6 млн долларов. Ресурсы белорусского инвестора были использованы преимущественно на оплату строительно-монтажных работ.
СЗАО «ОВЗ» с 2014 г. стало возвращать долги БелЖД (15,1 млн дол.), а вот по переданным для производства зданиям отмечалось их плохое состояние, да и многие из них в эксплуатации даже не числились. Тем более, что «Гранд Экспресс» возместило стоимость одного из зданий на сумму 3,3 млн. долларов.
Как известно, в 2014 г. завод стал выпускать продукцию, заключил долгосрочный контракт с «ВТБ Лизинг», лизингополучателем по которому стала БелЖД. ОВЗ ежемесячно наращивал объемы производства и был готов выпускать до 100 вагонов-цистерн в месяц.
Но в 2015 г. БелЖД, совместно с «ВТБ Лизинг» без согласования с ОВЗ изменили график закупок вагонов-цистерн в сторону уменьшения. Соответственно, «ВТБ Лизинг» перестал своевременно делать заводу предоплату по причине задержки платежей по лизингу БелЖД.
Получился своеобразный замкнутый круг: предоплата от лизинговой компании не поступала, объемы производства резко сократились, ОВЗ стал нарушать сроки выплат по кредиту Евразийскому банку развития – завод уверенно шел к банкротству. По всему выходило, что не в проигрыше осталась только Белорусская железная дорога, своевременно сбагрившая ОВЗ практически ненужные здания.
Другая сторона медали: если ОВЗ как заемщик становится неплатежеспособным, тогда Минфин РБ должен будет выплатить банку причитающийся долг завода по кредиту. Чиновники показали свою некомпетентность в решении проблем ОВЗ, а министерству финансов пришлось все-таки долг банку вернуть.
Путь к производству на современном вагоностроительном заводе был парализован, а вместо продуктивной работы ответственные лица бросились выяснять отношения в судебном порядке.
29 марта 2023 г. Экономический суд Могилевской области вынес определение о завершении ликвидационного производства по делу об экономической несостоятельности СЗАО «Осиповичский вагоностроительный завод». Должника исключили из Единого государственного реестра.
В итоговом отчете указано, что по состоянию на указанную дату выполнены цели и задачи ликвидационного производства: осуществлена ликвидация должника, продано его имущество, произведено частичное удовлетворение требований кредиторов на сумму 93,7 млн руб. Непогашенными остаются требования кредиторов на сумму 194,7 млн. руб.
Так «погибло» высокотехнологичное производство фактически из-за отсутствия агрессивной маркетинговой политики.
Теперь это Осиповичский завод транспортного машиностроения, основная функция которого изготовление железнодорожных вагонов и танкконтейнеров. За что, все-таки, боролись?
Карыстальнікі соцсетак масава дзеляцца фотаздымкамі з паўночным ззяннем, якое назіралася ў ноч на 24 красавіка па ўсёй Беларусі. Выкліканае моцнай геамагнітнай бурай з-за ўспышкі на сонцы, яно радавала вока магілёўцаў і нават жыхароў Быхава.
На новы рабочы тыдзень у Магілёўскай вобласці сіноптыкі прагназуюць у асноўным камфортнае воблачнае надвор’е з цёплымі дажджамі і тэмпературай да +19.
На працягу трэцяй дэкады красавіка будзе цёпла: удзень да +12 +19°С, уноч да +2 +10°С. Працягласць дня з панядзелка да пятніцы вырасце яшчэ на 17 хвілін і дасягне амаль 15 гадзін. Ужо ў канцы працоўнага тыдня сонца ўзыдзе а 5:31, зойдзе а 20:25.
Сінаптычны прагноз на панядзелак, 24 красавіка.
У ноч з нядзелі на панядзелак да +10°С, раніцай і ўвечары да +14°С, у дзённыя гадзіны паветра прагрэецца да +19°С, месцамі да +21°С. На працягу сутак будзе воблачна, без ападкаў. Вятры паўднёвыя і паўднёва-ўсходнія, хуткасцю да 3-5 м/с. Геамагнітнае поле неустойлівае. Месяц расце.
У аўторак, 25 красавіка, на Радуніцу.
Надвор’е абяцае быць воблачным, месцамі днём з дажджамі. Будуць панаваць паўднёва-ўсходнія вятры хуткасцю 4-6 м/с. Уноч да +7°С, раніцай каля +13°С, днём тэмпература падрасце да 19°С, а месцамі і да +21°С. К вечару слупок тэрмометра усталюецца на рысцы не ніжэй за +14С. Геамагнітнае поле неўстойлівае. Месяц расце.
У сярэдзіне рабочага тыдня, 26 красавіка.
Прагназуецца воблачнае надвор’е з магчымымі дажджамі. Начныя і ранішнія тэмпературы да +7 +10°С, удзень да 12°С, увечары да +8°С. На працягу сутак прагназуецца змена напрамкаў вятроў: паўднёвых на паўднёва-заходнія і на паўночна-заходнія, хуткасць вятроў да 2-4 м/с. .
Чацвер, 27 красавіка.
Сіноптыкі прагназуюць воблачнае з дажджамі надвор’е. Вецер паўночнага напрамку хуткасцю да 1-3 м/с. Ноччу і ўранні да +5°С, у абед і на працягу другой паловы дня тэмпература паветра складзе каля +13°С. Месяц расце.
28 красавіка, пятніца.
У апошні дзень працоўнага тыдня, 28 красавіка, па папярэдняму прагнозу будзем чакаць у асноўным воблачнае і пераважна без ападкаў надвор’е з панаваннем паўночна-заходніх вятроў хуткасцю 3-4 м/с. Уноч і ў ранішнія гадзіны +2 +4°С, удзень і ўвечары да +14°С. Месяц расце.
Міжнародны дзень салідарнасці моладзі (International Day of Youth Solidarity, з 1957 года).
Галоўнай мэтай яго заснавання стала ўзняцце і вырашэнне праблем сацыяльнай абароны моладзі, дзяржаўнай моладзевай палітыкі, адукацыі, культуры і вольнага часу.
Акрамя гэтага, ёсць і іншыя моладзевыя святы: 12 жніўня – Міжнародны дзень моладзі, 10 лістапада – Сусветны дзень моладзі.
У гэты дзень моладзь усяго свету заклікаюць да кансалідацыі і актыўнасці ў вырашэнні надзённых праблем – прапагадна здаровага ладу жыцця, набыццё ведаў аб правах моладзі, інфарміраванне моладзі пра працаўладкаванее і адукацыю.
На думку экспертаў, што займаюцца пытаннямі моладзі, сёння трэба зрабіць усё магчымае, каб выхоўваць моладзь у духу патрыятызму, умацоўваць пераемнасць пакаленняў, весці барацьбу з дзіцячай беспрытульнасцю, падлеткавай злачыннасцю, наркаманіяй, п’янствам, маральнай распустай.
Сёння ў свеце асноўнымі праблемамі моладзевай грамадскасці з’яўляюцца недастатковае ўзаемадзеянне паміж уладамі і творчымі калектывамі, грамадскімі, палітычнымі таварыствамі, СМІ, камерцыйнымі структурамі і простымі грамадзянамі і, як след, слаба выражаная грамадская пазіцыя і актыўнасць моладзі. Толькі праз кансалідацыю прадстаўнікоў улады і моладзевых прапаноў можна дасягнуць павышэння арганізаванасці і творчай актыўнасці моладзі ў рэалізацыі эканамічных, сацыяльных, навукова-тэхнічных і маральных праблем грамадства.
Як паказваюць апытанні, беларускую моладзь сёння больш за ўсё хвалюе пытанне працаўладкавання, жылля і вайсковага абавязку.
1184 год да н. э. Паводле падання, у гэты дзень старажытныя грэкі змаглі трапіць у Трою пры дапамозе траянскага каня.
1775 год. Нарадзіўся Якаў Забедэуш Фалькоўскі (1775–1848).
Беларускі асветнік, адзін з заснавальнікаў навучання глуханямых дзяцей мове жэстаў у Беларусі і Польшчы.
Быў рэктарам школы ў Шчучыне Гродзенскай губерні. Менавіта па яго ініцыятыве і пры падтрымцы дзяржавы быў створаны інстытут для глуханямых.
1833 год. Дзень нараджэння газаванай вады.
У ЗША быў атрыманы патэнт на яе вытворчасць.
Яшчэ ў 1767 годзе брытанскі хімік Дж. Прыстлі адкрыў адну з уласцівасцяў дыяксіду вугляроду, з дапамогай якога і стала магчымым стварыць газаваную ваду, вырабіў першую бутэльку з ёй.
Цікавыя факты.
Швед Тоберн Бергман у 1770 году сканструяваў апарат, які дазваляе пад ціскам, з дапамогай помпы, насычаць ваду вуглякіслымі бурбалкамі і назваў яго сатуратарам (ад лац. saturo – насычаць).
Першым прамысловую вытворчасць газаванай вады пачаў Якаб Швеп у 1783 годзе. Ён выпускаў “содавую” ваду, заснаваў кампанію J.Schweppe&Co, ад якой пайшла гандлёвая марка “Швепс”.
У СССР пасля Другой сусветнай вайны газіраваную ваду прадавалі з латкоў і спецыяльна абсталяваных калясак. Пазней з’явіліся вулічныя аўтаматы, у якіх простая порцыя газаванай вады каштавала 1 капейку, а з сіропам – 3.
Сярэдні амерыканец выпівае 180 літраў (у чатыры разы больш, чым у 1950-я гады) газаванай вады ў год, сярэдні расеец – 50, кітаец – 20, беларус – каля 45 л.
1863 год. Паўстанцкі аддзел Людвіка Звяждоўскага заняў Горкі Магілёўскай губерні.
Людвік Звяждоўскі (прозвішча Тапор; 1829–1864), капітан расійскай арміі, член тайнага таварыства З. Серакоўскага.
Скончыў Акадэмію Генштаба ў Пецярбургу. З 1860 года на службе ў Вільні. Да кастрычніка 1862 года ўзначальваў віленскі паўстанцкі цэнтр, меў уплыў на таварыства рускіх афіцэраў у Польшчы. Падчас паўстання камандаваў паўстанцкім аддзелам у Магілёўскай губерні, які быў сабраны з студэнтаў Горы-Горацкага земляробчага інстытута.
Горкі не утрымаў. 6 мая 1863 года яго аддзел уступіў у бой з расійскімі войскамі і пацярпеў паражэнне. Сутыкнуўшыся з нядобразычлівасцю і нежаданнем ваяваць з боку тутэйшых жыхароў, распусціў свой аддзел і выехаў у Царства Польскае, дзе быў прызначаны галоўнакамандуючым войскамі Сандамірскага ваяводства, камандзірам кракаўскай дывізіі II-га Корпуса.
Паранены ў баі пад мястэчкам Апатаў, захоплены ў палон і пакараны на смерць на рынку мястэчка 23 лютага 1864 года.
Матэрыял пра Звяждоўскага змешчаны ў экспазіцыі Горацкага гісторыка-этнаграфічнага музея і музея гісторыі Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі.
1870 год. У Гродна нарадзіўся Браніслаў Багатырэвіч (1870–1940).
Беларускі і польскі вайсковец, адзін з двух ідэнтыфікаваных генералаў войска польскага, якія былі забітыя падчас катынскага расстрэлу.
Служыў у царскай арміі, 1918 годзе далучыўся да польскага войска, кіраваў аддзелам мясцовай самаабароны ў Гродна, які потым быў перафармаваны ў беларуска-літоўскую пяхотную дывізію.
У 1919 годзе ўзначаліў 81-ы пяхотны полк, потым служыў у 18-й пяхотнай дывізіі, у 1927 годзе атрымаў чын брыгаднага генерала.
У 1939 годзе быў арыштаваны НКУС і вывезены ў Казельск на тэрыторыі СССР. Увесну 1940 года быў расстраляны ў Катыні.
Цела Багатырэвіча было знойдзена і ідэнтыфікавана немцамі ў 1943 годзе падчас эксгумацыі на месцы расстрэлу.
1884 год. Грынвіч зацвердзілі месцам праходжання нулявога мерыдыяну.
Ён дзеліць Зямлю на Заходняе і Усходняе паўшар’і (паўкулі). Мерыдыян праходзіць праз вось пасажнага інструмента Грынвіцкай абсерваторыі.
Грынвіцкі мерыдыян служыць пачаткам адліку геаграфічных даўгот; з’яўляецца сярэднім мерыдыянам нулявога гадзіннага пояса. Мясцовы сярэдні сонечны час на грынвіцкім мерыдыяне шырока ўжываецца ў астраноміі для сінхранізацыі сусветнага часу.
Да канца XIX стагоддзя ў розных краінах для адліку геаграфічных даўгот выкарыстоўвалі свае ўласныя нацыянальныя нулявыя мерыдыяны, якія праходзяць, як правіла, праз цэнтральныя абсерваторыі гэтых краін. Так, у Англіі і ЗША нулявым лічыўся Грынвіцкі мерыдыян, у Францыі для гэтай мэты выкарыстоўваўся «парыжскі мерыдыян», у Расійскай імперыі — Пулкаўскі мерыдыян (ён жа – магілёўскі) і г. д.
У 1884 годзе на Міжнароднай канферэнцыі ў Вашынгтоне за нуль-пункт адліку даўгот на ўсім зямным шары было прапанавана прыняць Грынвіцкі мерыдыян.
1905 год. Нарадзіўся Іван Флёраў (1905–1941).
Камандзір першай у Чырвонай Арміі асобнай эксперыментальнай батарэі рэактыўнай артылерыі (“Кацюшы”). Герой Расіі (1995).
Упершыню БМ-13 былі выкарыстаны на тэрыторыі Беларусі, пад Оршай 13-14 ліпеня 1941 года.
Праходзіў службу ў Чырвонай Арміі з 1927 года. Скончыў Артылерыйскую акадэмію. Удзельнік вайны з Фінляндыяй.
28 чэрвеня 1941 года быў прызначаны камандзірам асобнай эксперыментальнай батарэі рэактыўнай артылерыі.
Пасля залпаў ў раёне Оршы батарэя здзейсніла залпы па захопніках пад Ельняй, Рославам, Спас-Дземенскам.
У ноч на 7 кастрычніка калона машын батарэі трапіла ў засаду недалёка ад в. Багатыр Знаменскага раёна Смаленскай вобласці. Будучы цяжка параненым, Флёраў падарваў сябе разам з галоўнай пускавой устаноўкай.
У гонар Флёрава ў Оршы названа вуліца, пастаўлены помнікі на месцы апошняга бою батарэі, каля в. Багатыр, у г. Балашыха Маскоўскай вобласці.
Аршанскі мемарыяльны комплекс «Кацюша»
1931 год. Вада на Дняпры ў Магілёве паднялася на рэкордны за 200 гадоў назіранняў узровень – на 853 см вышэй за 0.
Вада пералівалася праз мост на Пушкінскім праспекце, затапіла Падміколле, Лупалава, часткова Палыкавічы. Блізкі пад’ём быў 1956 годзе – 834 см.
Крытычным з’яўляецца ўзровень у 610, а небяспечным – 620 см.
Абасалютны максімум ХХІ стагоддзя – 661 см – быў дасягнуты 19 красавкіа 2013 года.
У 2023 годзе максімум вады ў Дняпры ў Магілёве быў 7 красавіка – 570 см. На сёння, 24 красавіка, па дадзеным гідрапаста ў Магілёве, узровень вады складае 513 cм над нулем паста.
1932 год. У г. Горкі нарадзіўся Марк Фрэйдзін.
Беларускі эканаміст, заслужаны эканаміст БССР, кандыдат эканамiчных навук, прафесар.
Скончыў БСГА, працаваў у Горацкім райвыканкаме, БСГА, загадчыкам кафедраў кіравання, эканамічных зносін і кіравання ў АПК, аграбізнесу БСГА.
Аўтар больш за 280 навуковых і вучэбна-метадычных прац па пытаннях адаптацыі сельскагаспадарчай вытворчасці да рыначнай эканомікі ў пераходны перыяд, станаўлення і развіцця аграбізнеса.
Заснавальнік навуковай школы, падрыхтаваў 5 кандыдатаў эканамічных навук.
Яго актыўная праца па ўмацаванні навуковых і культурных сувязяў паміж Беларуссю і Польшчай была адзначана медалём камісіі народнай адукацыі Польшчы.
1936 год.Нарадзілася Вера Рыч (1936–2009).
Англійская паэтэса і перакладчыца з усходнеславянскіх моў, у тым ліку беларускіх твораў на англійскую мову. Аўтар прац аб творчасці Максіма Багдановіча, аб беларускіх элементах у скандынаўскіх сагах.
Скончыла Оксфардскі ўніверсітэт. Доўгі час працавала журналісткай у часопісах «Nature», «New Scientist».
Заснавала літаратурны часопіс «Manifold», на старонках якога друкавала свае пераклады. Чытала лекцыі па славянскіх літаратурах у Бірмінгемскім універсітэце.
Аўтар прац па беларусістыцы ў часопісе «The Journal of Byelorussian Studies», перакладаў зборнікаў беларускай паэзіі «Like Water, Like Fire» («Як вада, як агонь», творы 41 аўтара), М. Багдановіча,А. Гаруна, Зм. Бядулі «The Images Swarm Free» («Снуецца зданяў рой»), паэмы «Тарас на Парнасе», санетаў і «Кургана» Янкі Купалы.
Выступала з лекцыямі пра беларускую літаратуру.
1944 год.Заходні фронт пераўтвораны ў 3-і Беларускі.
Дзейнічаў да 15 жніўня 1945 года. У яго склад уваходзілі 5-я, 31-я, 39-я і 1-я паветраная арміі, у далейшым – 2-я і 11-я гвардзейскія, 3-я, 21-я, 28-я, 33-я, 43-я, 48-я, 50-я арміі, 5-я гвардзейская танкавая і 3-я паветраная арміі.
Войскі фронту пад час Беларускай аперацыі (1944), сумесна з іншымі франтамі правялі Віцебска-Аршанскую (1944), Мінскую (1944), сваімі сіламі Вільнюскую аперацыю (1944), на заключным этапе вайны адыгралі вырашальную ролю ў правядзенні Усходне-Прускай аперацыі (1945).
Камандуючыя: генерал-палкоўнік, з 26 чэрвеня 1944 г. генерал арміі І. Чарняхоўскі (красавік 1944 – люты 1945), Маршал Савецкага Саюза А. Васілеўскі (люты – красавік 1945), генерал арміі І. Баграмян (з красавіка 1945). Член ваеннага савета генерал-лейтэнант В. Макараў, начальнік штаба генерал-палкоўнік А. Пакроўскі.
І. Чарняхоўскі
1944 год. Нарадзіўся Зянон Пазняк.
Беларускі палітык і грамадскі дзеяч, археолаг, мастацтвазнаўца, пісьменнік. Кандыдат мастацтвазнаўства. Адзін з заснавальнікаў “Мартыралогу Беларусі” і Беларускага Народнага Фронту “Адраджэнне”, старшыня Кансерватыўна-Хрысціянскай партыі – БНФ.
Унук беларускага дзеяча ў Заходняй БеларусіЯнкі Пазняка.
Займаўся выратаваннем ад знішчэння гістарычнай вуліцы Няміга, Траецкага, Ракаўскага прадмесцяў, Верхняга горада ў Мінску, мастацтвазнаўствам, археалогіяй.
Працаваў у інстытутах мастацтвазнаўства, гісторыі акадэміі навук, адкрыў і археалагічна даследаваў масавыя пахаванні людзей у Курапатах.
Як дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1990–1996) дабіваўся адкрыцця праўды пра маштабы Чарнобыльскай катастрофы, вяртання бел-чырвона-белага сцяга, герба Пагоні, мемарыялізацыі Курапатаў, незалежнасці Беларусі.
Вылучаўся кандыдатам у прэзідэнты Беларусі на выбарах 1994 і 1999 гадоў.
З 1996 года жыве на эміграцыі, займаецца палітычнай дзейнасцю.
Пад яго кіраўніцтвам распрацавана праграма «Вольная Беларусь» як праект новай Беларусі.
Даследаваў археалогію і архітэктуру сярэдневяковых гарадоў і мястэчак Беларусі, беларускае мастацтва і мастацкую культуру, займаўся тэорыяй і практыкай аховы і аднаўлення культурна-гістарычнай спадчыны Мінска.
Аўтар кніг па мастацтве і архітэктуры, некалькіх зборнікаў паэзіі і фотаальбомаў.
1954 год. У Магілёве нарадзілася Галіна Раковіч.
Беларуская спартсменка-парашутыстка. Першай у Беларусі здзейсніла больш за 10 тысяч скачкоў з парашутам.
Майстар спорту СССР міжнароднага класа (1978) па парашутным спорце, абсалютная чэмпіёнка СССР (1984), 2-разовая чэмпіёнка свету ў камандным заліку (1984, Францыя; 1986, Турцыя), 2-разовая рэкардсменка свету. Сярэбраны прызёр II Сусветных авіяцыйных гульняў у камандным заліку (2001, Гранада, Іспанія). З 2004 – галоўны трэнер зборнай Беларусі па парашутным спорце.
1981 год. Адбылася прэзентацыя першага персанальнага кампутара IBM.
Кампутар меў 64 кілабайты аператыўнай памяці, флопі-дыскавод, аперацыйную сістэму DOS.
Сёлета ў Вільні па вуліцы Шніпішкю побач з гандлёвым цэнтрам «Cup» з’явіцца сад ядомых раслін.
Тут будуць расці мята, капуста, гарбузы і нават памідоры. Гэта вуліца была абрана для такога сада невыпадкова, бо там няма руху транспарта і прызначана яна выключна для пешаходаў. А гэта значыць, што кожны наведвальнік зялёнай зоны можа не баючыся з’есці гародніну з сада – паведамляе “Новая газета. Балтыя”.
Падобныя гарадскія сады і ядомыя клумбы цяпер папулярныя ў Скандынавіі і Заходняй Еўропе. Па словах ландшафтнага архітэктара Віленскага гарадскога парка Вайвы Маразене, памідоры, вырашчаныя ў такім садзе, не павінны адрознівацца ад тых, што вырошчваюць гараджане на сваіх балконах ці агародах.
У двух кіламетрах ад Крычава масава высякаюцца розныя ўчасткі суцэльнага ляснога покрыва. Ліквідуюцца наступствы леташняга бурана. Каля вёскі Прудок, што знаходзіцца недалёка ад Крычава, знікаюць вялікія кавалкі лясной прасторы. На розных участках спіленага лесу можна ўбачыць шмат складзеных у адно месца пнёў, разнастайнага галля, сучча ды ламачча.
Паабапал дарог знаходзяцца шэраг мясцінаў, дзе ляжыць нарыхтаваная драўніна.
Могілкі ў вёсцы Коцелева Горацкага раёна трапілі ў поле зроку выдання horki.info. Чытачы рэсурса падзяліліся сумнымі назіраннямі – на могілках наогул адсутнічае кантэйнер для смецця. Няма таксама пяску, які бывае патрэбны сваякам для папраўкі магіл родных, і які абавязкова павінен прысутнічаць на могілках. Таксама няма агароджы, затое ёсць куча наваленых дрэў – на фота. Пры гэтым падыйсці да могілак можна толькі праз нізіну, у якой пастаянна стаіць вады па калена.
Рогі зніклага тура, дакументы Галынскіх, рэчы паселішча жалезнага веку і нават гарматныя ядры. Распавядаем пра багатыя музейныя зборы, якія знаходзяцца ў сценах крычаўскага палаца XVIII cтагоддзя.
Пятнаццаць год таму былі завершаны працы па рэстаўрацыі і аднаўленню палаца Пацёмкіна-Галынскіх, у які пераехаў мясцовы краязнаўчы музей. У помніку XVIII cтагоддзя размясцілася новая экспазіцыя, якая ўключае дзевяць залаў. Залы насычаны прадметамі даўніны і каштоўнай інфармацыяй аб мінулым Крычава. Фонды музея налічваюць больш за 20 тысяч адзінак захоўвання.
Рогі тура, гарматныя ядры, кіраса XVIII cтагоддзя
Адным з самых унікальный экспанатаў у экспазіцыі Крычаўскага музея з’яўляюцца рогі тура. У 2-й палове ХХ стагоддзя іх прынёс у музей жыхар Крычава. Спачатку рогі знаходзіліся ў фондах, потым былі адрэстаўраваныя і змешчаныя ў экспазіцыю Рыцарскага зала.
Экспанат цікавы тым, што папуляцыя тураў на Зямлі знікла ў яшчэ ў 20-я гады XVII стагоддзя, калі апошні раз жывёлу зафіксавалі недалёка ад польскага Яктаруба. Датаваць рогі з экспазіцыі цяпер вельмі цяжка, аднак можна дакладна засведчыць, што гэты трафей не маладзейшы за XVII стагоддзе. А магчыма ўвогуле адносіцца да XV-XVI стагоддзяў і мог быць здабыты нават у ваколіцах Крычава.
У экспазіцыі музея прадстаўлены таксама гарматныя ядры, якія ўбачыш далёка не ў кожным музеі. З самага пачатку XVІ ст., калі межы ВКЛ з Масквой наблізіліся да горада, Крычаў пачаў выконваць функцыі сталага абарончага цэнтра, усходняга фарпоста дзяржавы. Па трапным выразе даследчыка Андрэя Мяцельскага “ўся гісторыя Крычава прапахла парахавым дымам”.
Крычаўскі замак вытрымаў аблогі расійскіх войскаў у 1507, 1508, 1514, 1535, 1633 (тройчы), 1648, 1651, 1654, 1658, 1661 гадах, а таксама штурм у 1744 г. сялян-паўстанцаў пад кіраўніцтвам Вашчылы.
У Рыцарскім зале музея акрамя рагоў і ядраў экспануецца кіраса – верхняя частка даспехаў, што абараняла цела рыцара ад удару мячом. Экспанат цікавы сваім адносна невялікім памерам, аднак з упэўненасцю можна казаць, што гэта кіраса належала даросламу ваяру.
Чарнільніца і перніца XVII–XVIII стст., зборнік казанняў Сімяона Полацкага “Абед душэўны”
Прыборы для пісьма з фондавай калекцыі «Археалогія» былі знойдзены падчас раскопак на гарадзішчы Замкавая гара. Яны захаваліся настолькі добра, што на паверхні чарнільніцы нават можна разгледзець каляровую эмаль.
Бяспрэчна прыцягвае ўвагу і зборнік казанняў Сімяона Полацкага “Абед душэўны”. Старадрук датуецца 1681 годам і быў выдадзены праз год пасля смерці асветніка ў заснаванай ім маскоўскай друкарні. Гэта першая частка яго казанняў, другая выйшла ў 1683 годзе і звалася “Вячэра душэўная”. У Маскве Сімяон Полацкі жыў з 1664 года. Ён прынёс у Расію заходнюю філасофію і эстэтыку, высокую кніжную паэзію і мастацтва школьнай драматургіі. Выхоўваў цароў Фёдара Аляксеевіча і Пятра І.
Дакументы з сямейнага архіва роду Галынскіх
Палац, у якім месціцца музей, носіць імя графа Пацёмкіна, але шмат часу, 130 гадоў, да самай рэвалюцыі 1917-га, ім валодаў род Галынскіх. У 1959–1960 гадах, падчас рамонту крычаўскага палаца, пры замене драўляных перакрыццяў, рабочымі быў знойдзены гліняны гаршчок, у якім знаходзілася 49 дакументаў з сямейнага архіва Галынскіх. Яны датуюцца 1719–1905 гадамі. Першапачаткова дакументы патрапілі да тагачаснага дырэктара краязнаўчага музея Міхаіла Мельнікава, а цяпер знаходзяцца ў фондах Крычаўскага гістарычнага музея. Зараз некаторыя з гэтых дакументаў можна ўбачыць у адным з экспазіцыйных залаў.
Скарб дакументаў быў закладзены, верагодна, Уладзіславам Галынскім у 1905 годзе з-за небяспекі сялянскіх хваляванняў, бо 15 жніўня 1905 года быў разгромлены маёнтак Галынскіх у Кадзіна.
Сярод старых дакументаў разнастайныя паперы: лісты, распіскі, таварныя накладныя, дамовы, адрасы і нават дзіцячыя малюнкі. Адзначым, што амаль два дзясяткі дакументаў адносяцца яшчэ да часоў Рэчы Паспалітай. Наогул жа большая частка дакументаў напісана па-польску і асноўную масу іх складаюць лісты разнастайнай тэматыкі і зместу.
Асабліва замілоўваюць дзіцячыя малюнкі апошняга ўладара палаца Юзафа Галынскага, які пасля рэвалюцыі з’ехаў у Польшчу, дзе пражыў да глубокай старасці і памёр у 1973 годзе.
Фрагмент унутранага ўбрання касцёла і кавалкі ляпніны палаца
У сярэдзіне ХІХ стагоддзя цэнтральную частку Крычава знішчыў жудасны пажар. Згарэлі амаль усе пабудовы, у тым ліку і драўляны касцёл разам з плябаніяй. Часова набажэнствы вяліся на першым паверсе ў круглым зале так званага Пацёмкінскага палаца, валодаў якім на той час заможны крычавец Стэфан Галынскі.
На яго ж грошы, а таксама на грошы вернікаў, у 1855–1860 гадах быў пабудаваны новы каменны касцёл Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Панны Марыі. Стварыў гэты архітэктурны цуд у стылі неаготыкі таленавіты італьянскі архітэктар. Дзякуючы яго майстэрству, касцёл зрабіўся найпрыгажэйшай пабудовай у горадзе.
Аднак у савецкі час каталіцкую святыню зачынілі. Першапачаткова будынак крычаўскага касцёла выкарыстоўваўся як «народны дом», у якім дэманстраваліся кінафільмы і працаваў самадзейны тэатр, але ў 1934 годзе касцёл быў падарваны. Ад храма амаль нічога не засталася, акрамя невялічкага фрагмента ўнутранага ўбрання касцёла ў выглядзе маленькага анёла, які цяпер экспануецца ў адным з залаў музея.
Падчас рэстаўрацыі палаца былі знойдзены не толькі дакументы з асабістага архіва Галынскіх, але і нямала элементаў аздаблення палаца. У прыватнасці, была знойдзена кафля з рознымі матывамі XVIII-ХIХ стагоддзяў, а таксама кавалкі ляпніны, якія аздаблялі шматлікія залы палаца. Гэтыя экспанаты дапамагаюць наведвальнікам хаця б крыху ўявіць як раней выглядалі унутраныя інтэр’еры крычаўскай перліны.
Знаходкі з гарадзішча Гарадзец і медаль за лепшага сялянскага каня
Гарадзішча Гарадзец з’яўляецца першым умацаваным паселішчам на тэрыторыі сучаснага Крычава, з якога па-сутнасці і ўзнік горад. Археалагічныя даследаванні помніка паказалі, што паселішча на Гарадцы з’явілася яшчэ ў жалезным веку і існавала з ІІІ ст. да н.э. да ІV ст. н.э. Яно было заснавана прадстаўнікамі балцкай днепра-дзвінскай культуры.
У музейнай экспазіцыі якраз прадстаўлены шэраг цікавых рэчаў жыхароў Гарадца жалезнага веку. Сярод іх багата касцяных вырабаў (праколкі, наканечнік стралы, глянцавая падвеска ў выглядзе стылізаванай рыбкі, плоская праколка з рога з адтулінай для падвешвання), грузікі дзякаўскага тыпу, а таксама свідраваныя і клінападобныя каменныя сякеры. Прычым гэтыя экспанаты няправільна прадатаваны супрацоўнікамі ўстановы, бо музейная этыкетка сведчыць, што адносяцца старадаўнія прадметы да ІХ-ХІІ стагоддзяў.
Цікавым экспанатам з калекцыі “Фалерыстка” з’яўляецца медаль за лепшага сялянскага каня канца ХІХ-пачатку ХХ стагоддзя. Такая ўзнагарода выпускалася ў часы расійскага цара Мікалая ІІ, партрэт якога выяўлены на адным з бакоў медаля. Цяпер медная ўзнагарода дыяметрам пяць сантымертаў і вагой 50 грам знаходзіцца ў адной з вітрын музейнай экспазіцыі.
Фота dkmf.by, potyomkin.by, mogilev.media і з адкрытых крыніц
Хочу велосипед! Какой выбрать? Когда-то автору этих строк пришлось обратиться к одному известному могилевскому энтузиасту, с просьбой помочь выбрать велосипед. И тут началось! Какая-то переспицовка под мой вес, какого типа тормоза и ещё всякая непонятная всячина. Я решил сам разобраться и свой поиск поделил на несколько частей. Выбор велосипеда для каких дорог, где чаще буду пользоваться и конечно же цена.
Самый дешёвый вариант – “ашанбайк”. Этого зверя надо искать в больших сетевых магазинах, на рынках и иногда в веломагазинах. Беда с ними – они практически одноразовые и непонятно, что с ними делать когда все совсем скоро посыпется или поломается. Сомнительный плюс – очень дёшево.
Хотите что-то получше? Про это написаны толстые книги, спеты песни – «Я буду долго гнать велосипед», опубликована не одна статья. Отечество же баловало с СССР-овских времён брендом «Аист», который пользуется достаточно большой популярностью до сих пор. С одной стороны – велосипеды недорогие, а с другой – достаточно качественные. Модельный ряд представлен различными видами велосипедов: дорожные, шоссейные, городские, горные, складные и детские.
По правде сказать, это сборка из компонентов от сторонних поставщиков (рамы от различных китайских производителей, а остальные компоненты и оборудование широко известных брендов: Shimano, Neco, Promax, Vader и др).
Аист более чем конкурентоспособен в нише велосипедов начинающего и предлюбительского уровня. Цены, судя по интернет-каталогам начинаются от 240 рублей – детские и примерно от 340 – взрослые, самые простые. А вот предела ценам не особо видать, есть и за тысячи рублей.
Хочется лучше? Тогда без велосипедов западных производителей не обойдешься, но здесь уже надо идти к специалистам с хорошей суммой в кармане.
Да! И не забудьте про амуницию для безопасной езды и соответственно аксессуары, всегда нужные в пути.
P.S: Официальное открытие велосезона в Могилёве 30-го апреля (воскресенье).
Велосипедисты встретятся, чтобы официально открыть велосезон- 2023.
Сбор – на площади Ленина, откуда участники велопробега отправятся в сторону Могилевского аэроклуба (до поля ДОСААФ).
