Category: Культура

Дзень у гісторыі: 29 жніўня. Ад маскоўцаў вызвалены Полацк. Дзень супраць ядзеркі

Навіна ад

1579 год. Вызвалены Полацк ад войск маскоўскага цара Івана Жахлівага.

Вызваленнем з-пад маскоўскай акупацыі кіраваў Стэфан Баторы. Пад уладай чужынцаў горад знаходзіўся 16 гадоў і страціў большую частку насельніцтва. Заняпаў.

Полацкая Сафія

1696 год. Мовай дзяржаўнага справаводства ў Вялікім Княстве Літоўскім замест русінскай (старабеларускай) зацверджаныя польская і лацінская.

Такую пастанову прыняў канфедэрацыйны сойм Рэчы Паспалітай.

З гэтага часу ўсе рашэнні мелі складацца на польскай мове; усе ранейшыя акты, запісы, рашэнні і паказанні захоўвалі сваю сілу.

Канфедэрацыйны сойм пастановаю «Юрыдычнае ўраўнаванне» шляхецкіх саслоўяў Вялікага Княства Літоўскага і Кароны Польскай ураўнаваў правы шляхты Беларусі з правамі польскай шляхты. Адзін з пунктаў дакументу закранаў мову. Беларуская шляхта заплаціла за падвышэнне статусу адыходам ад сваёй мовы.

Беларуская мова ў Рэчы Паспалітай страціла статус дзяржаўнай мовы, што ў перспектыве прывяло да яе заняпаду.


1817 год. У Магілёў прыбыў расійскі імператар Аляксандр І

У горадзе ён прабыў тры дні.

Аляксандр І

1958 год. Нарадзіўся Майкл Джэксан.

Амерыканскі поп-спявак, танцор.

Дасягнуў міжнароднай вядомасці ў 11 гадоў, як вакаліст дзіцячай групы Jackson 5.

Адзін з самых камерцыйна паспяховых сольных артыстаў у гісторыі. Яго называюць «Каралём поп-музыкі».

Уладальнік 19 прэміяў «Грэмі». Яго імя двойчы занесена ў Залу славы рок-н-ролу, як сольнага выканаўцы і як удзельніка Jackson 5.

 

Майкл Джэксан

1974 год. Сутыкнуліся два ваенных верталёты Мі-4 пад Ружанамі.

Абодва верталёты праз памылкі лётчыкаў абрынуліся на зямлю ў раёне месца для бомбакідання, усе 6 членаў экіпажаў загінулі.

Верталёт МІ

Міжнародны дзень дзеянняў супраць ядзерных выпрабаванняў (International Day Аgainst Nuclear Tests).

Адзначаецца ад 2009 году. Зацверджаны Генеральнай асамблеяй Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў дзеля актывізавання намаганняў у справе спынення ядзерных выпрабаванняў, як неабходнай умовы для стварэння бяспечнага свету.

Атамны выбух

Трэці Арэхавы Спас. 

Па ім дазваляецца збіраць лясныя арэхі – ляшчыны. У гэты дзень пяклі боханы з новага ўраджаю збожжа. Напярэдадні чысцілі крыніцы і студні.

Арэхавы Спас

У публікацыі выкарыстаныя звесткі з рэсурсу «Вікіпедыя» і іншых адкрытых у інтэрнэце крыніцаў

Дзень у гісторыі: 28 жніўня. Нарадзіліся паэт Генадзь Бураўкін і журналіст Дзмітрый Завадскі. Памёр Васіль Вашчыла

Навіна ад

1640 год. Памёр Рафал Корсак

Уніяцкі царкоўны дзеяч Рэчы Паспалітай, Вялікага Княства Літоўскага, царкоўны гісторык.

Падтрымліваў палітыку прымірэння ўніятаў з праваслаўнымі. Ініцыятар склікання сумеснага сабору праваслаўных і ўніятаў з мэтаю стварэння адзінага рускага патрыярхату ў Рэчы Паспалітай.

Пераклаў творы Мялеція Сматрыцкага, заснаваў у Рыме сядзібу базылянаў з Беларусі і Ўкраіны.

Рафал Корсак

1744 год. Памёр Васіль Вашчыла

Кіраўнік Крычаўскага паўстання 1743-1744 гадоў, вясковы войт.

У траўні 1740 года ўзначаліў узброены атрад з некалькіх сотняў сялянаў у Крычаўскім старостве, да якога пазней далучыліся сяляне з іншых мясцін.

Паўстанне было выклікана завялікімі для сялян падаткамі, якімі абклалі іх арандатары. Сяляне скардзіліся на свавольства арандатараў уладальніку зямель Гераніму Фларыяну Радзівілу, але той нічога не мяняў. Паўстанне было здушанае, а ўдзельнікаў жорстка пакаралі.

Васіль Вашчыла ўцёк за мяжу. У Кіева-Пячэрскай крэпасці захварэў і памёр.

Уладзімір Караткевіч прысвяціў Вашчыле вершаваную легенду «Вощила на горе Маяк», а паўстанню – трагедыю «Маці ўрагану», якая была экранізаваная.

1765 год. Нарадзіўся Тадэвуш Чацкі.

Гісторык, дзеяч асветы і навукі ў Вялікім Княстве Літоўскім.

Ініцыятар складання гідраграфічнай карты Польшчы і Княства.

Вывучаў гаспадарчы стан краіны і прапаноўваў праекты яе гаспадарчага развіцця: рамёстваў, гарадоў, замежнага гандлю, скасавання ўсіх абмежаванняў для яўрэяў.

Аўтар твораў па эканоміцы, гісторыі і праве, манетнай справе.

Першым пачаў даследаваць Статут Вялікага Княства Літоўскага.

Ініцыятар збірання народных песень і паданняў – крыніц вывучэння дахрысціянскай Польшчы і Літвы.

Тадэвуш Чацкі

1772 год. Нарадзіўся Францішак Сапега.

Дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

Уладальнік мноства маёнткаў, у тым ліку на Магілёўшчыне.

Удзельнічаў у падрыхтоўцы паўстання Тадэвуша Касцюшкі. Быў яго кіраўніком у Слонімскім, Ваўкавыскім паветах і на ўсходнім Падляшшы.

Па здушэнні паўстання прысягнуў Кацярыне II, атрымаў чын тайнага саветніка, быў маршалкам шляхты Менскай губерні.

Францішак Сапега

1936 год. Нарадзіўся Генадзь Бураўкін.

Паэт, дзяржаўны дзеяч.

Кіраўнік Дзяpжкaмiтэту савецкай Беларусі па тэлeбaчaннi i paдыёвяшчaннi, пacтaянны пpaдcтaўнiк Бeлapyci у ААН, нaмecнiк мiнicтpa кyльтypы і друку.

У 2000 годзе, разам з Радзімам Гарэцкім і Рыгорам Барадуліным, удзельнічаў у арганізацыі Усебеларускага з’езду за незалежнасць.

Член Беларускага ПЭН-Цэнтра.

Аўтар зборнікаў паэзіі, кніг для дзяцей, дакументальных аповесцяў, сцэнарыяў для фільмаў, літаратурна-крытычных артыкулаў.

Перакладаў на беларускую мову творы замежных літаратараў.

Укладальнік кнігі «Наш Быкаў».

На вершы паэта напісана багата песень. Сярод іх «Белы снег», «Зачараваная», «Матылі», «Малітва».

Яго «Калыханку» ведае кожны беларус.

 

Бураўкін

 

1958 год. Нарадзіўся Аляксандр Грыцанаў.

Філосаф, наймаладзейшы ў СССР кандыдат філасофскіх навук. Ім стаў у 24 гады.

Галоўны рэдактар міжнароднага праекту «Гуманітарная энцыклапедыя» Мінскай філасофскай школы, у рамках якога апублікаваныя:

– «Найноўшы філасофскі слоўнік»;

– Энцыклапедыі па філасофіі;

– «Постмадэрнізм»;

– «Гісторыя філасофіі».

Аўтар мноства навуковых артыкулаў па філасофіі, сацыялогіі, гісторыі, паліталогіі, культуралогіі, псіхалогіі і псіхааналізе.

Аляксандр Грыцанаў

1972 год. Нарадзіўся Зміцер Завадскі.

Журналіст, тэлевізійны аператар.

У 1994-1997 гадах быў асабістым аператарам Аляксандра Лукашэнкі. Працаваў на расійскім тэлеканале ОРТ. Здымаў сюжэты ў Чачні, калі там ішла вайна

7 ліпеня 2000 году быў скрадзены, калі накіроўваўся ў аэрапорт «Мінск-2» на аўтамабілі, каб сустракаць свайго калегу Паўла Шарамета. Аўтамабіль быў знойдзены ў аэрапорце, але самога Завадскага з тых часоў ніхто не бачыў. Знікненне Завадскага ўстала ў адзін шэраг са знікненнем апазіцыйных палітыкаў Віктара Ганчара і Юрыя Захаранкі.

Дзмітрый Завадскі

У публікацыі выкарыстаныя звесткі з рэсурсу «Вікіпедыя» і іншых адкрытых у інтэрнэце крыніцаў.

Культ асобы на рэйках: белчыгунка ператварае гісторыю Магілёўшыны ў цырк аднаго артыста

Навіна ад

Беларуская чыгунка запусціла новы турыстычны маршрут «Жамчужыны Беларусі». Разам з гісторыка-культурнымі скарбамі – школа і сямейныя міфы Лукашэнкі.

У межах праекта «Жамчужыны Беларусі» першая група расійскіх турыстаў наведала шэраг месцаў, якія, паводле задумы арганізатараў, павінны прадстаўляць сапраўдную культурную спадчыну краіны. 

Ініцыятыва належыць турыстычнаму цэнтру «Дартур», які ўваходзіць у структуру Беларускай чыгункі.

У праграму ўключаны сапраўдныя архітэктурныя і духоўныя скарбы Магілёўшчыны:

  • кафедральны касцёл Унебаўзяцця Дзевы Марыі і Святога Станіслава;
  • Свята-Мікольскі жаночы манастыр;
  • экспанаты абласнога краязнаўчага музея.

Але на роўні з імі ў пералік “жамчужын” увайшлі  даволі спрэчныя аб’екты – школа, дзе вучыўся Аляксандр Лукашэнка, і крыніца, якая нібыта была абсталяваная яго дзедам.

Фота сайта Белчыгункі.

Песні Аляксандра Баля планавалі прыбраць з рэпертуара магілёўскага драмтэатра?

Навіна ад

Крыніцы mogilev.media паведамляюць, што ў Магілёўскім абласным драматычным тэатры абмяркоўвалася забарона на выкарыстанне ў рэпертуары песень знакамітага музыкі і аўтара песень Аляксандра Баля. “Такое пытанне падымалася” – так пракаментавалі нам сітуацыю, але вынікі абмеркавання пакуль застаюцца невядомымі.

Аляксандр Баль быў звольнены з пасады загадчыка музычнай часткай Магілёўскага драмтэатра ў снежні 2021 года, а да таго ён аддаў 26 гадоў сваёй творчасці гэтаму тэатру. 

Чытайце таксама: Александр Баль: эмиграция – это боль, но оставаться было невыносимо

Гадзіннік на тэатральнай плошчы ў Магілёве зноў паламаўся – ўжо трэці за два гады

Навіна ад

Шматпакутны гадзіннік на тэатральнай плошчы ў Магілёве зноўку спыніўся. Спробы дзяржаўнай камунальнай службы аднавіць працу механізма працягваюцца ўжо трэці год і трэці год церпяць фіаска.

Вулічны гадзіннік на тэатральнай плошчы ўжо дзесяцігоддзямі з’яўляецца адным з сімвалаў Магілёва. Яго ўсталявалі на будынку па вуліцы Першамайскай, насупраць драмтэатра, адразу ў пасляваенныя гады, аднак бліжэй да закату савецкай эпохі механізм на ім быў цалкам раскрадзены невядомымі – уваход у памяшканне для абслугоўвання гадзінніка быў практычна вольны.

У пачатку 1990-х гадоў магілёўскі майстар і ўмелец Генадзь Галоўчык стварыў новы механізм, які абслугоўваў да 2021 года. Тады Галоўчыка звольнілі з пасады гадзіннікавага майстра пры ЖЭУ-1 Ленінскага раёна. З гэтага моманту для гадзіннікавага механізма пачаліся цяжкія часы. Спачатку ён проста стаяў амаль два гады без ніякага абслугоўвання. Нарэшце, у студзені 2023 года было абвешчана пра стварэнне новага механізма тэатральнага гадзінніка. Над праектам працавала ўнушальная каманда з пятнаццаці чалавек. Механізм, створаны Генадзем Галоўчыкам, быў выкінуты, а на яго замену паставілі электронны.

Ужо ў першыя ж дні новы механізм пачаў даваць збоі. У магілёўскай прэсе пра гэта не гаварылася, аднак крыніцы mogilev.media паведамлдяюць, што без асаблівай шуміхі няўдалы электронны гадзіннік на тэатральнай плошчы неўзабаве замянілі на цалкам новы механізм, таксама электронны. Аднак, нармальна працаваць не атрымалася і ў яго, і ўжо ў траўні гэтага года гадзіннік зноў быў адпраўлены на “планавы рамонт”.

“Специалисты предприятия “Горсвет” проводят плановый ремонт городских часов, расположенных на фасаде дома №12 по ул.Первомайской” – заяўляў гарадскі паблік “Магілёў – мой горад!” Аднак, насамрэч за “планавым рамонтам” хавалася замена механізма на цалкам новы, ужо трэці за два гады гадзіннік. Як паказваюць назіранні – не спраўляецца і ён. Гадзіннік на тэатральнай плошчы ўсё так жа ламаецца, і часам па шмат гадзін стаіць.

Министр Чернецкий приезжал в Хотимск

Навіна ад

Рабочий визит министра культуры Руслана Чернецкого в Хотимск был связан с днем информирования населения.

Министр культуры Руслан Чернецкий приезжал в Хотимск, где посетил выставки учреждений культуры Хотимского района в РЦК “Мир”, побывал в местной церкви, возложил цвет к мемориалу и встретился с культработниками района.

Визит министра в заштатный райцентр проходил в рамках единого дня информирования населения и очевидно имел целью поднять боевой дух хотимчан, которым не часто доводится лицом к лицу встречаться с актером, сыгравшим второстепенные роли в “Мухтаре” и “Сватах”.

Руслан Чернецкий Хотимск

Фото из открытых источников и районной газеты “Шлях Кастрычніка”.

Могилевские чиновники дадут жилье сказочным персонажам

Навіна ад

В Могилеве наметился новый виток жилищного строительства, но не для людей, а для сказочных персонажей.

Буквально в декабре 2024 года в Подниколье появилась резиденция Деда Мороза. Вроде бы все как у людей – такие резиденции понатыканы чуть ли не везде. Но квартирный вопрос, как известно, очень быстро портит отношения. Вот и у Снегурочки с Дедом Морозом отношения не сложились. Одно дело раз в год встретиться, чтобы детишкам подарки раздать, а потом на долгое время исчезнуть из реальности, и совсем другое – жить все время в одном доме со старым хрычом, родственная связь с которым никем и никогда не была доказана. 

Как заявила зампред горисполкома Виктория Омелюсик по могилевскому телевидению, Снегурочка сразу после заселения деда в резиденцию прямо поставила вопрос перед городскими властями, мол, ей тоже нужен дом.

Естественно, что годами сказочный персонаж ждать не может, пока вся городская бюрократия раскачается. Поэтому строить надо скорее. Желательно, к зиме сдать, чтобы молодая Снегурка могла отдохнуть от старческого скрипа прославленного коммунистами дедули. Да и у девушки должна же быть какая-никакая личная жизнь. Все-таки красивых и неженатых сказочных добрых молодцев еще много.

А Могилевского горисполкому, раз уж взялся расселять в Подниколье героев сказок, нужно мыслить на перспективу. В развитии парка необходимо предусмотреть современное общежитие для трех поросят, ни в коем случае не хлев. Укрепленную крепость для Колобка, чтобы такие соседи как Заяц, Волк, Медведь и Лиса даже не думали его съесть. Бабе-Яге – нормальную многоэтажку, а не избушку на курьих ножках, чтобы она с этажа на этаж на лифте в виде ступы перемещаться могла.

Говорят, в сказках всегда счастливый конец. Посмотрим, чем закончится сказочное могилевское строительство.

Фотоснимок: @magilev

У Кіраўску згулялі ў бульбяныя шашкі

Навіна ад

Свята бульбы ў Кіраўску: кулінарныя вынаходніцтвы, аквагрым і бульбяныя шашкі.

У Кіраўску адзначылі Дзень бульбы. Для жыхароў і гасцей арганізатары падрыхтавалі насычаную праграму, дзе кулінарыя сустракалася з гульнямі. На свяце добра бавілі час і малыя, і дарослыя.

Удзельнікі бульбяных забаў кідалі клубні ў абручы, прыгадвалі традыцыйныя беларускія рэцэпты, ператваралі дзяцей у бульбу аквагрымам і нават гулялі ў бульбяныя шашкі.

Напрыканцы свята другога хлеба гасцей запрасілі на пачастунак. Зразумела, ўсе стравы былі з бульбы.

Фота раённай газеты “Кiравец”.

Амаль усю Магілёўшчыну цяпер можна пабачыць на аэрафотаздымках часоў вайны

Навіна ад

Нацыянальны архіў ЗША пачаў выкладаць у вольны доступ нямецкія аэрафотаздымкі часоў Другой Сусветнай вайны. Гэта тысячы кадраў, якія фіксуюць стан беларускіх вёсак і гарадоў на 1939 – 1945 гады.

Яны з’яўляюцца часткай велізарнай калекцыі здымкаў тэрыторыі СССР, што трапіла ў ЗША пасля завяршэння вайны. Здымкі доўгі час былі засакрэчанымі, бо выкарыстоўваліся амерыканскай разведкай. У наш час сакрэтнасць знятая, і здымкі можна было заказаць у архіве, але ў свабодны доступ іх пачалі выкладаць толькі цяпер – піша “Наша Ніва”.

Зараз гэта 6264 фотаўдымкі, і яны густой сеткай пакрываюць тэрыторыю Магілёўскай вобласці, за выключэннем Бабруйшчыны. Пошук кадраў у самім Нацыянальным архіве ЗША складаны, таму беларускія аматары пераўпакавалі гэты архіў і выклалі вось тут, у выглядзе мапы, якой зручна карыстацца.

Для многіх гэтая калекцыя – магчымасць пабачыць родныя мясціны па-новаму, у іх гістарычнай трансфармацыі. Для даследчыкаў, гісторыкаў, эколагаў і іншых спецыялістаў гэтыя здымкі каштоўныя інфармацыяй пра змены ў гістарычнай забудове, архітэктурна-планіровачнай структуры населеных пунктаў, ландшафце.

На фота: Чэрыкаў у 1943 годзе

Редактор газеты “Прысожскі край” блеснула пением в честь Крещения Руси и Великой Победы

Навіна ад

Редактор славгородской “районки” приняла участие в конкурсе патриотических песен, проходившем в Арзамасе.

На фестивале-конкурсе православной и патриотической песни «Арзамасские купола – 2025» главный редактор славгородской районной газеты Виктория Городецкая выступила в неожиданном амплуа – она спела две песни и получила диплом лауреата второй степени.

Фестиваль посвящался ряду торжеств – Дню Крещения Русии, празднованию обретения мощей Серафима Саровского, году защитника Отечества и юбилею Победы.

 Разносторонность талантов Виктории Городецкой объясняется тем, что до прихода в редакцию она была первым секретарем РК БРСМ и покинула этот почетный пост по возрасту. Ну, а каждый функционер БРСМ, как известно, и швец, и жнец, и на дуде игрец.

Победа Городецкой в вокальном конкурсе доказывает, что петь у журналистки получается лучше, чем адаптировать к славгородским реалиям произведения Некрасова.

Фото районной газеты «Прысожскі край».