Крычаўскім камунальшчыкі збіраюцца пашырыць тэрыторыю могілак каля вёскі Глушнева, упарадкаваўшы іх, бо гарадскія могілкі практычна ўсе зачынены. Пры гэтым па Крычаве наадварот ходзяць чуткі аб закрыцці загарадных могілак.
Апошнім часам сярод крычаўлянаў папаўзлі чуткі, што загарадныя могілкі каля вёскі Глушнева збіраюцца зачыняць. І некаторых жыхароў Крычава гэта пытанне вельмі ўстурбавала, бо практычна ўсе гарадскія могілкі афіцыйна зачынены ці ўжо вельмі блізка да такога статусу. Фактычна на ўсіх гарадскіх могілках нельга хаваць людзей, не ўлічваючы калі чалавека хаваюць каля яго бацькоў ці блізкіх сваякоў.
Ледзь не адзіныя могілкі ў горадзе, дзе працягваюць адпраўляць у апошні шлях людзей – яўрэйскія могілкі. Гэты працэс знішчае старыя ўнікальныя надмагіллі, якія носяць гісторыка-культурную каштоўнасць для мінуўшчыны Крычава, пра што раней пісалі mogilev media.
Як паведамляе раённая газета “Крычаўскае жыццё”, чуткі пра закрыццё загарадных могілак аказаліся надуманымі і безпадстаўнымі. Больш за тое, камунальныя службы будуць працаваць над пашырэннем могілак у раёне вёскі Глушнева. Прычым сёлета распачнецца не толькі іх тэрытарыяльнае пашырэнне, але і праца па добраўпарадкаванню, а таксама прылеглай да могілак тэрыторыі.
У жыхаркі Мсціслава сужыцель забраў 185 рублёў, а крычаўлянін скраў карту сабутэльніка і разгуляўся на поўную.
Два здарэнні, звязаныя з грашыма, адбыліся ў Мсціславе. У першым выпадку жыхарка горада паведаміла аб тым, што сужыцель забраў у яе 185 рублёў і купіў на іх спірт.
Другі не менш занятны. Мсціслаўчанка давала грошы брату мужа на лячэнне. Аднак ён іх не вяртаў. Больш за тое, у сацсетцы апублікаваў паведамленне аб тым, што менавіта яна вінна яму грошы.
Адбыўся таксама крадзёж на вуліцы Кірава, дзе ў мужчыны з аўтамабіля выцягнулі дакументы, а ў краме “Дабраном” жанчына скрала бутэльку гарэлкі – паведамляе раённая газета “Святло кастрычніка”.
Нетрывіяльны выпадак здарыўся і ў Крычаве. Два таварышы выпівалі разам. У працэсе адзін выкраў у другога банкаўскую карту, палічыўшы гэта лёгкай здабычай. Спачатку “закляты сябар” закупіўся прадуктамі і спіртым, а пасля вырашыў яшчэ прагуляцца па крамах Крычава. Агулам разгуляўся на суму ў 258 рублёў – паведамляе газета “Крычаўскае жыццё”.
У раёне чыгуначнага вакзала міліцыя спыніла машыну і ў багажным аддзяленні знайшла каля 100 кілаграм насвая. Кіроўцу пагражае буйны штраф.
Каля чыгуначнага пераезду ў Крычаве па вуліцы Моладзевая супрацоўнікі міліцыі спынілі аўтамабіль «Джылі Атлас», у багажным аддзяленні якога знаходзілася 10 чорных поліэтыленавых пакетаў. Іх змесціва – цвёрдае, сыпкае рэчыва зялёнага колеру – прыцягнула ўвагу праваахоўнікаў. Не выклікаў даверу і агульны аб’ём – каля 100 кілаграм.
Згодна з экспертызай, дадзеным рэчывам аказаўся некурыльны тытунёвы выраб, прызначаны для смактання і (або) жавання тыпу снюс альбо насвай. У выніку кіроўцу, які перавозіў насвай у сваёй машыне, пагражае накладанне штрафу ў памеры ад 10 да 20 базавых велічыняў з канфіскацыяй некурыльнага тытунёвага вырабу – паведамляе раённая газета “Крычаўскае жыццё”.
Горкі пяску не агароджаны, смецце вяляецца, дзясятак дрэваў зламана. Жыхарам дома №34 знішчылі пляцоўку для выбівання дываноў, загрузілі пяском дзіцячую пляцоўку, разварацілі паркоўку ды яшчэ здзекваюцца, называючы сябе “сэнсэямі”.
Ужо амаль поўгады будуюць дом №37 на тэрыторыі мікрараёна Камсамольскі. Яго ўзвядзенне адбываецца побач з праблемным доўгабудам – домам №38, пра які не так даўно пісалі mogilev media.
Будаўнічы працэс асноўнага корпуса новага дома нічым не адрозніваецца ад суседняга доўгабуда – гэтаксама неахайна і з парушэннямі правілаў бяспекі. Сярод відавочных парушэнняў правілаў бяспекі – адсутнасць агароджаў небяспечных зон і знакаў бяспекі. Ёсць таксама недахопы і пры выкарыстанні сродкаў індывідуальнай абароны, пры эксплуатацыі металічных лесвіц, рыштаванняў і аўтамабільных кранаў. Парушэнні аналагічныя тым, якія былі зафіксаваны на будаўнічай пляцоўцы дома №38 па вуліцы Мікрараён Камсамольскі – паведамляла раённая газета “Крычаўскае жыццё”.
Побач з будаўнічай пляцоўкай будучага дома № 38 знаходзяцца некалькі горак пяску, зусім неагароджаных, па якіх лазяць дзеці, што можа ўяўляць для іх небяспеку. Яны нібыта фармальна агароджаны, але гэта выглядае поўнай абыякавасцю будаўнічай арганізацыі наконт бяспекі людзей. Не абыходзіцца і без будаўнічага смецця і сухога галля, якое валяецца пасярод горак з пяском.
Наогул з пачаткам будаўнічых работ былі cпілаваныя або паламаныя з дзясятак дрэваў, якія не імкнуліся захаваць. Асабліва дасталося дрэвам каля дома №34 па мікрараёну Камсамольскі, за прыгажосцю якіх сачылі жыхары дома.
Менавіта жыхарам дома №34 будаўніцтвам створана шмат нязручнасцяў. Напрыклад, няма нармальнай паркоўкі для машын, бо прылеглую тэрыторыю разварацілі, а асфальтавая дарога побач з домам ператварылася ў грунтовую, пыльную зону.
Акрамя таго знішчылі пляцоўку, дзе знаходзіліся спецыяльныя турнікі для выбівання дываноў, а маленькую дзіцячую пляцоўку засыпалі зямлёй, пагэтаму цяпер там немагчыма гуляць.
Адзначым, што ўзвядзеннем дома №37 на мікрараёне Камсамольскім займаецца крычаўскае будаўнічае прадпрыемства, якое робіць гэта абы-як, ствараючы шмат праблем жыхарам навакольных дамоў. На гэтым фоне будаўнічы вагончык з надпісам “сэнсэй” глядзіцца як здзек з жыхароў гэтага квартала, бо ўзровень будаўніцтва вельмі далёкі ад такога вызначэння.
Апісанне крыніцы вядома з канца XVIII стагоддзя ў гістарычнай працы “Апісанне Крычаўскага графства” (1786), што з’яўляецца першай згадкай пра культ святых крыніц на беларускіх землях. Цяпер прылеглая тэрыторыя да крыніцы – месца адпачынку.
Некалі шанаваная вясковая святыня пад назвай Святы калодзеж або Святая крыніца цяпер – зонай адпачынку. Парадаксальна і супярэчліва спалучаецца назва “Святая крыніца” (яна пазначана на шыльдзе, што паказвае напрамак да воднага аб’екта) і цяперашняга афіцыйнага статуса.
Прылеглая тэрыторыя да самой крыніцы ўключае некалькі альтанак для людзей, якія прыязджаюць сюды адпачыць. На шчасце, тут ёсць сметніцы з прыбіральнямі, каб людзі не загаджвалі тэрыторыю вакол воднага аб’екта.
Яшчэ літаральна пару год таму да крыніцы немагчыма было пад’ехаць на машыне ці на іншым транспартным сродку, бо пад’езд быў абмежаваны драўляным плотам. Гэта было разумнае рашэнне, каб захаваць экалогію крыніцы. Аднак сёння частка плота прыбрана і ўжо любая машына можа пад’ехаць да Святой крыніцы ўсутыч. Сама ж крыніца ўжо даўно накрыта жалезным купалам і вада з яе выцякае з трубы.
Побач з крыніцай знаходзіцца жалезны крыж, дзе да нядаўняга часу былі павязаны ручнікі.
Цяпер яны раптам пачалі вісець на драўлянай агарожды, дзе іх не павінна быць. Больш за тое, некаторыя з гэтых ручнікоў могуць аказацца аброкам, калі людзі просяць дапамогі ў вышэйшых сілаў і пакідаюць нешта з сваіх рэчаў (хустку або ручнік часцей за ўсё). Камусьці ж спатрэбілася іх перавесіць туды, дзе з імі можа здарыцца што заўгодна.
Некалькі неглыбокіх ям рознай велічыні зроблены на другім баку ад ручая, які выцякае з крыніцы, а ўсіх ямаў на адлегласці 20-30 метраў ад крыніцы можна налічыць з дзясятак. Натуральна, што вялікай небяспекі помніку экалогіі і гісторыі раскапаныя ямы не нанеслі, але тым не менш тарфяныя глебы немагчыма стварыць ці аднавіць штучным шляхам. І гэта таксама не можа не ўплываць на экалогію воднага аб’екта.
А тым часам крынічка магла стаць месцам паломніцтва і часткай турыстычных маршрутаў, але замест гэтага тут альтанкі для адпачынку, часта з алкаголем і гучнай музыкай. Больш за тое, тут працягваецца савецкая традыцыя правядзення прафесіянальных святаў і разнастайных турыстычных злётаў (у тым ліку і школьнікаў).
Гісторыя ўнікалькай крыніцы пад Крычавам досыць сумная, бо колішняя вясковая святыня, якая была шырока вядома за межымі Крычаўшчыны, пацярпела аб савецкага ваяўнічага атэізму. Знешні выгляд стаў іншы і яна была моцна пашкоджана, нават ледзь не знішчана падчас меліарацыі і здабычы торфу ля Прудка.
На крыніцу апусцілі бетоннае кальцо, яе абнеслі меліярацыйным валам, а таксама праклалі трубы, па якіх павінна была цекчы вада. Больш за тое, быў знішчаны традыцыйны драўляны зруб, а крыніца, што была ў выглядзе невялічкага азярца, наогул спушчана падчас земляных работ. Гэта прывяло да таго, што цэлы культавы комплекс (крыніца, зруб, аброчны крыж), які раней быў даволі вядомым і шанаваным месцам, знешне вельмі моцна дэградаваў.
І цяпер належнага дагляду за крыніцай няма, хоць аб’ект культуры і экалогіі, які цудам захаваўся, уяўляе сабой гісторыка-культурную каштоўнасць рэгіёна.
Крычаўскі дзіцячы парк за апошні час ператварыўся ў пляцоўку, якая насычана асноўнымі ідэалагічнымі пастулатамі дзяржавы. У ім можна пабачыць алеі вайны і міру, выявы мясцовых партызанаў і спартоўцаў, сярод якіх – Аксана Мянькова, якую пазбавілі алімпійскай узнагароды за допінг.
Парк лакалізуецца ў старой частцы горада, зусім блізка з сярэдняй школай № 1. У мінулым годзе ў парку былі ўсталяваны банэры, якія ілюструюць савецкія дывізіі, што вызвалялі Крычаў. Яны размешчаны такім чынам, што вядуць да брацкай магілы салдатаў, якія палеглі ў баях падчас абароны горада. Гэтая брацкая магіла ў старой частцы Крычава, дарэчы, з’яўляецца гісторыка-культурнай каштоўнасцю горада.
Акрамя таго, былі ўсталяваны банэры з выявамі і асноўнай інфармацыяй пра самых вядомых удзельнікаў партызанскага руху на Крычаўшчыне, імёнамі якіх названы вуліцы горада.
На гэтым “банерызацыя” дзіцячага парка не скончылася, а працягнулася ў выглядзе ўсталявання стэндаў з выявамі спартоўцаў, якія бралі ўзнагароды на Алімпійскіх гульнях і паходзяць з Крычава. Напрыклад, Аксана Мянькова, якая на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года ў Пекіне ў дысцыпліне кідання молата здабыла залаты медаль. Аднак Алімпійскі камітэт яшчэ ў 2016 годзе дыскваліфікаваў Мянькову і пазбавіў залатога медаля з-за знойдзенага ў тэстах спартсменкі допінгу.
Адзначым, што некалькі год таму з’явілася і алея воінаў-інтэрнацыяналістаў, што дадае героікі ідэалагічна насычанаму гарадскому дзіцячаму парку.
А літаральна два месяцы таму побач з алеяй воінаў-інтэрнацыялістаў з’явіўся яшчэ адзін падобны аб’ект – алея міра і стваральнай працы. Пагэтаму ў дзіцячым парку цяпер дзве алеі, якія спалучаюць вайну, мір і стваральную працу ў адзін сэнсавы клубок.
Праўда, ідэалагічная нагрузка дзіцячага парка, які афіцыйна называецца скверам імя 60-годдзя Кастрычніка, пачалася яшчэ за савецкім часам. Менавіта тады з’явілася брацкая магіла савецкіх салдатаў і канечне ж, побач быў пабудаваны дом піянераў і помнік Леніна. Цяпер колішні дом піянераў трансфармаваўся ў філіял Крычаўскага раённага цэнтра дадатковай адукацыі дзяцей і моладзі “Крэчут”, а летась знік і помнік Леніна, пра штопісаліmogilev.media.
Аднак, ідэалагічная апрацоўка зялёнай зоны адпачынку ў цэнтры горада працягваецца, з’яўляюцца новыя ідэалагічна “правільныя” аб’екты, што ствараюць новыя сэнсы і мэседжы.
Праблема з прыступкамі гандлёвага аб’екта у Камсамольскім мікрараёне, з’яўляецца ўжо не першы раз. Іх жудасны выгляд не здзіўляе крычаўлянаў, бо ў такім стане яны ўжо не першы месяц.
Друхпавярховы будынак з вялікай колькасцю крамаў – “Міла”, “Дабраном”, пункт выдачы “Вайлдберыз” і іншыя – размешчаны ў цэнтры горада і карыстаецца сярод крычаўлянаў вялікай папулярнасцю. Магчыма, менавіта з-за гэтага ганак будынка так хутка прыходзіць у непрыдатнасць.
Летась прыступкі ўжо рамантаваліся адпаведнымі службамі, але доўга прыгажосць не пратрымалася. Праз год прыступкі зноў апынуліся ў жудасным стане, а выпраўляць іх стан ніхто не спяшаецца – паведамляе раённая газета “Крычаўскае жыццё”.
Праблема тут заключаецца не толькі ў эстэтычным выглядзе цэнтра горада, але і ў бяспецы насельніцтва. У вячэрні час гэты гандлёвы цэнтр наведвае нямалая колькасць людзей, пагэтаму варта чакаць бяды, калі не выправіць будаўнічы недахоп своечасова і якасна.
Тыдзень таму mogilev.media са спасылкай на раённую газету “Крычаўскае жыццё” друкавалі матэрыял пра дарогу паміж дамамі 13 і 20 па вуліцы Мікрараён Камсамольскі, дзе па шырыні ўсяго асфальтавага палатна лакалізавалася шырокая выбоіна з ямамі, што пагражала мясцовым аўтамабілістам праблемамі.
Больш за тое, на вузкай дарозе заўсёды ўтваралася вымушаная пробка, калі кіроўцы сустрэчных напрамкаў руху прапускалі адзін аднаго, каб кожны мог пераадолець гэты ўчастак з мінімальнымі наступствамі для свайго аўто.
Як паведамляе газета “Крычаўскае жыццё”, праблема на цяперашні момант на гэтым участку дарожнага палатна вырашана. Гараджане, несумненна, гэтаму факту рады, бо ў бліжэйшы час на дарозе больш не будзе затору і можна ехаць не баючыся пашкодзіць уласную машыну.
Артснарад часоў вайны знайшлі на беразе Сожа – на гарадскім пляжы. Тэрыторыя знаходкі ачэплена супрацоўнікамі міліцыі.
На месца здарэння прыбыла сапёрна-піратэхнічная група. Цяпер на гарадскім пляжы спецыялісты правяраюць на наяўнасць іншых выбухованебяспечных прадметаў – паведамляе раённая газета “Крычаўскае жыццё”.
На дадзены момант гараджанам нічога не пагражае, знойдзены аб’ект знаходзіцца пад аховай.
Гэта ўжо не першы выпадак, калі на Крычаўшчыне знаходзяць снарад часоў вайны. Два месяца таму ў некалькіх кіламетрах ад Крычава, каля вёскі Сакольнічы, ужо быў знойдзены снарад, пра што пісалі mogilev.media.
На гарадзішчы Замкавая гара ў Крычаве знаходзіцца не толькі драўляная Свята-Мікалаеўская царква, але і малапрыкметны помнік абарончай архітэктуры, зроблены з цэглы-пальчаткі. На сённяшні час ён у занядбаным стане, патрабуе належнага дагляду спецыялістаў, да таго ж ахоўны статус у яго адсутнічае.
Даволі ўнікальным помнікам на прасторах Магілёўшчыны з’яўляецца цагляная пабудова, што ўваходзіць у комплекс абарончых збудаванняў на Замкавай гары ў Крычаве. На гарадзішчы Замкавая гара няблага захаваўся абарончы вал і фрагменты ўмацаванняў, зробленыя з цэглы-пальчаткі. Аб’ект з’яўляецца помнікам абарончай архітэктуры прыблізна XVI-XVII стагоддзяў эпохі ВКЛ і Рэчы Паспалітай. Пры гэтым у пазнейшыя часы цаглянае збудаванне магло выкарыстоўвацца як ляднік, дзе захоўвалі запасы харчавання.
Гэты помнік ужо “пабіты” часам, хаця яшчэ з дзясятак гадоў таму ўяўляў сябой суцэльную цагляную пабудову. Цяпер жа пад уздзеяннем часу і прыродных ападкаў ён пакрысе развальваецца і патрабуе неадкладнай кансервацыі, а ў далейшым і рэстаўрацыі. На жаль, ніякага ахоўнага статусу збудаванне не мае.
Згодна з гарадскімі легендамі, цагляныя скляпенні маркіруюць уваход у патаемны падземны ход, што вёў праз Сож. Помнік згадваецца таксама ў рознай гістарычнай літаратуры ХІХ стагоддзя кшталту “Опыт описания Могилевской губернии”.
Нязграбны на першы погляд аб’ект з’яўляецца даволі значным помнікам для Крычава і ўнікальным збудаваннем па ступені захаванасці. На вялікі жаль, уэкскурсійныя маршруты па старому Крычаву гэты аб’ект не ўваходзіць. Калі ж брацца за захаванне помніка, то патрэбна будзе папрацаваць: зрабіць кансервацыю аб’екта, пашукаць інфармацыю пра яго ў гістарычных крыніцах, а магчыма і археалагічна даследаваць.
