Асіповіцкі раён мог бы называцца Чычэрынскім – краязнаўцы

Магчыма, у тым, што Асіповіцкі раён стаў называцца менавіта так, адыграў сваю ролю Сталін, які метадычна пазбаўляўся ад старых бальшавікоў і памяці аб іх.

Да Кастрычніцкага перавароту цяперашні Асіповіцкі раён быў часткай Ігуменскага і Бабруйскага паветаў Мінскай губерні. Вёска Асіповічы і аднайменная чыгуначная станцыя, пабудаваная ў 1872 годзе, уваходзілі ў склад Замошскай воласці з адміністрацыйным цэнтрам у вёсцы Замошша.

Чычэрынская воласць Бабруйскага павета была ўтворана 19 студзеня 1923 года шляхам перайменавання Замошскай воласці ў Чычэрынскую, хаця ўжо тады мястэчка Асіповічы адціснула вёску Замошша на другі план.
Воласць, названая ў гонар бальшавіцкага дыпламата Георгія Чычэрына, праіснавала ўсяго паўтара года – да 17 ліпеня 1924-га. Тады Бабруйскі павет быў ліквідаваны, а яго тэрыторыя ўвайшла ў Бабруйскую акругу, і ў ходзе кампаніі па перайменаванні раёнаў з’явіўся Асіповіцкі раён.

Лагічней было б назваць яго Чычэрынскім, аднак гэтага не адбылося. Магчыма, з-за таго, што ў студзені 1924 года памёр Ленін, а Сталін пайшоў ва ўладу, пазбаўляючыся ад бальшавікоў-ленінцаў.

На думку асіповіцкіх краязнаўцаў, канкрэтных указанняў з Масквы магло і не быць, але водгукі барацьбы за трон Ільіча адчуваліся і ў магілёўскай глыбінцы.

Так ці інакш, але Чычэрынская воласць існавала. Хай і ўсяго паўтара года.

Фота раённай газеты.

Гродна ці Магілёў — дзе сапраўдная другая сталіца Беларусі?

Ці можа ў Беларусі быць другая сталіца, акрамя Мінска? Новы краязнаўчы падкаст прапануе незвычайны погляд на гэтую тэму праз параўнанне двух гарадоў — Магілёва і Гродна.

Падкаст пра гарады з амбіцыямі

Краязнаўцы Аляксей Бацюкоў з Магілёва і Аляксей Шота з Гродна запусцілі серыю падкастаў, у якіх параўноўваюць два буйныя рэгіянальныя цэнтры Беларусі. Першы выпуск прысвечаны сталічным амбіцыям гэтых гарадоў і іх гістарычным прэтэнзіям на асаблівы статус.

Паслухаць падкаст можна на ўсіх асноўных стрымінгавых платформах — спасылкі можна знайсці вось тут — а таксама на Youtube.

гродна магілёў
Што робіць горад сталічным?

У падкасце краязнаўцы разважаюць, што азначае “быць сталіцай” у беларускім кантэксце. Ці дастаткова багатай гісторыі і культурнай значнасці, каб прэтэндаваць на такі статус?

Гродна, напрыклад, называюць трэцяй сталіцай Рэчы Паспалітай, а таксама — другой сталіцай БНР. У сваю чаргу Магілёў у розныя часы разглядаўся як патэнцыйная сталіца БССР. Такія гістарычныя факты надаюць сучасным гарадам дадатковую сімвалічную вагу.

дзве сталіцы

Суперніцтва ці партнёрства?

Аляксей Шота і Аляксей Бацюкоў абмяркоўваюць, як рэгіянальныя цэнтры могуць развівацца самастойна, не імкнучыся абавязкова супернічаць з Мінскам. Яны прапануюць зірнуць на Гродна і Магілёў як на самадастатковыя культурныя і інтэлектуальныя цэнтры, кожны са сваім унікальным тварам.

Гэты падкаст — не толькі пра гісторыю, але і пра сучаснасць: як улада, культура і супольнасці ўплываюць на тое, як мы ўспрымаем нашы гарады.

 

Крычаўскія краязнаўцы знайшлі не толькі рэдкае фота часоў акупацыі, але яшчэ і бочку, выяўленую на ім

Рэдкае фота часоў нямецкай акупацыі Крычава было выяўлена краязнаўцамі, а потым яны таксама знайшлі ніжнюю частку нямецкай бочкі 1941 года вядомай кампаніі SULO, што спецыялізуецца на баках для смецця.

Аматарамі гісторыі быў знойдзены нямецкі здымак (з прыватнай калекцыі) часоў акупацыі Крычава войскамі Трэцяга Рэйха. 

На фота бачна, як нямецкія жаўнеры разгружаюць бочкі з палівам ў раёне чыгуначнага вакзала Крычава.

Адметна, што краязнаўчыя росшукі прывялі яшчэ да адной цікавай знаходкі – той самай нямецкай бочкі, у якой захоўвалася і перавозілася паліва. Яна знойдзена на адным з падворкаў у старой частцы Крычава, дзе ніжняя частка адрэзанай бочкі выкарыстоўваецца ў якасці ёмістасці для вады.

На дне бочкі можна ўбачыць выціснутыя словы. 

Sulo 1941

KRAFTSTOFF

200L

FEUERGEFÄHRLICH

HFFR

“Kraftstoff 200 L feuergefählich” абазначае “паліва 200 літраў пажаранебяспечна”, а самая ніжняя абрэвіятура HFFR – Halogen Free Fire Retardant (безгалагенны вогнеахоўны склад) – паведамляе інстаграм-старонка “Невядомы Крычаў”.

Прычым назва “SULO”, што выціснута на дне бочкі – гэта сусветна вядомая нямецкая кампанія, якая займаецца выпускам бакаў для смецця. Гэтая кампанія была заснавана яшчэ ў 1890 годзе і пачынала з вытворчасці металічных бакаў для смецця. 

Па меркаванню аўтараў інстаграм-праекта “Невядомы Крычаў”, падчас Другой сусветнай вайны дзейнасць прадпрыемства была перанакіравана на ваенныя рэйкі і кампанія стала выпускаць металічныя бочкі для паліва на патрэбы арміі Трэцяга Рэйха.