Падмуркі Траецкай царквы ў Магілёве былі знойдзены ў 2015 годзе падчас рэканструкцыі маста імя Яшына цераз Дняпро.
Саму царкву пабудавалі ў 1792 годзе ў Задняпроўі. Храм быў пашкоджаны падчас Другой сусветнай вайны, а ў 1950-х гарадскія ўлады знішчылі яго канчаткова.
Траецкая царква на фотаздымку пачатку ХХ ст.
Доўгі час у магілёўскіх асяродках краязнаўцаў бытавала перакананне, што адну з апор маста на праспекце Пушкіна ўзвялі непасрэдна на падмурках Траецкай царквы. Рамонтныя работы 2015 – 2016 гадоў абверглі тое. Падмурак знойдзены на невялікай адлегласці ад дарожнага палатна.
Дзеля захавання падмуркаў былі ўнесены тэрміновыя змены ў план рэканструкцыі, вакол рэшткаў фундамента стварылі адмысловую зону адпачынку ў выглядзе амфітэатру.
Для падмуркі доўгі час знаходзіліся без мераў па кансервацыі, што абярнулася павольным разбурэннем. Цагляная кладка – а можна сустрэць нават знакамітую магілёўскую цэглу-пальчатку – рассыпаецца ў друз, неахайна прыкрытая пластыкавымі палотнішчамі.
У чэрвені 2022 года, да Дня гораду, на месцы царквы плануюць паставіць яе мініяцюрны макет. Адмысловы конкурс на выкананне макета быў праведзены сярод устаноў прафесійнай адукацыі – паведамляе БелТА.
5 чэрвеня ў праваслаўных і грэка-каталікоў Дзень ушанавання апякункі Беларусі – святой Еўфрасінні Полацкай (1104-1173).
Полацкая князёўна і ігумення, першая ў Цэнтральна-Усходняй Еўропе падарожніца. У паломніцтва ў 1167 году ішла па Дняпру, праходзіла месца, дзе цяпер Магілёў.
У 1187 годзе яе мошчы перанесены з Ерусаліму ў Кіева-Пячорскую лаўру.
У 1910 годзе па вяртанні машчэй з Кіева ў Полацк, рака з парэшткамі святой стаяла тры дні ў Іосіфаўскім саборы.
mijory.by
5 чэрвеня (24 мая) 1854 года нарадзіўся Іегуда Пэн (1854-1937).
Беларускі мастак-жывапісец, педагог, дзеяч «яўрэйскага рэнесансу» у беларускім мастацтве пачатку XX стагоддзя.
Уладальнік першай у Беларусі віцебскай прыватнай Школы малявання і жывапісу (1897–1918).
Вучнямі Пэна былі сусветна вядомыя мастакі Восіп Цадкін, Леў Лейтман, Марк Шагал, Саламон Юдовін. Разам з Шагалам стварыў Віцебскае народнае мастацкае вучылішча.
У ноч з 28 лютага на 1 сакавіка 1937 г. мастак быў забіты ў сваёй віцебскай хаце. Паводле некаторых версіяў, да забойства мог быць датычны НКУС. У гонар мастака адкрыта ў Віцебску адчынена мемарыяльная дошка.
wikimedia.org
5 чэрвеня 1919 года ў Вільні выйшаў першы нумар грамадска-палітычнага і літаратурнага часопісу нацыянальна-дэмакратычнага кірунку «Беларускае жыццё».
Выдаваўся на беларускай мове лацінкай, а з верасня 1919 – кірыліцай.
Рэдактар-выдавец Францішак Аляхновіч, з 1920 г. літаратурны кіраўнік Змітрок Бядуля.
Часопіс пазіцыянаваў сябе, як пашыральнік ідэяў стварэння самастойнай беларускай дзяржавы або альтэрнатыўнай федэрацыі народаў былога Вялікага Княства Літоўскага. У ім падаваліся матэрыялы аб творчасці беларускіх пісьменнікаў, дзеячаў мастацтва.
kamunikat.org
5 чэрвеня 1923 года ў Вільні пабачыў свет першы нумар газеты беларускіх эсэраў «Вольны сцяг», наўзамен зачыненай «Наша будучыня».
Выходзіла тры разы на тыдзень. Апошні нумар выйшаў 14 кастрычніка 1923 году.
Па закрыцці 25 кастрычніка польскімі ўладамі працягвала выхад пад рознымі назвамі «Наш Сцяг», «Падняты сцяг» і іншыя.
itgu.ru
5 чэрвеня 1942 года – 80 гадоў Вячаславу Рагойшы.
Беларускі філолаг, літаратуразнаўца, доктар філалагічных навук, прафесар, член вучонай рады Нацыянальнага навукова-асветніцкага цэнтру імя Францыска Скарыны, старшыні Міжнароднага фонду Янкі Купалы, арганізатар міжнароднай навуковай канферэнцыі «Ракаўскія чытанні» (з 1996).
Першым дасканала даследаваў рукапісы Янкі Купалы, даследчык паэтыкі Максіма Танка.
wikimedia.org
5 чэрвеня 1945 году нарадзілася Ядвіга Яловічава.
Лідарка навуковай школы эвалюцыйнай геаграфіі Беларусі, доктарка геаграфічных навук, прафесарка, даследчыца адкладаў 307 геалагічных разрэзаў, салістка народнага ансамбля танца «Крыжачок» (1964-1972).
Даследавала Шклоўскія міжледавіковыя адклады, Ніжнінскі Роў у Шклове, навуковую спадчыну ўраджэнца Магілёўшчыны – акадэміка Гаўрылы Гарэцкага.
encrypted-tbn0.gstatic.com
5 чэрвеня 1948 года ў Заходняй Германіі адбыўся з’езд, на якім была заснавана Беларуская Аўтакефальная Праваслаўная Царква (БАПЦ).
Рэлігійная арганізацыя беларусаў, якая мае прыходы ў ЗША, Канадзе, Аўстраліі, Вялікай Брытаніі, Беларусі. Богаслужэнні вядуцца на беларускай мове.
БАПЦ займаецца і культурна-асветніцкай, выдавецкай, грамадскай, дабрачыннай дзейнасцю, дапамагае беларусам захаваць сваю нацыянальную духоўную спадчыну.
БАПЦ выводзіць сваё паходжанне ад Наваградскай мітраполіі, створанай у 1330 г. Канстанцінопальскім патрыярхам па просьбе вялікага князя Гедзіміна.
wikimedia.org
5 чэрвеня 1969 года нарадзіўся Андрэй Рыбакоў.
Беларускі вучоны ў галіне геральдыкі і генеалогіі, справаводства. Першым у Беларусі стаў кандыдатам гістарычных навук па спецыяльнасці «Дакументалістыка, дакументазнаўства і архівазнаўства».
Даследуе пытанні гісторыі архіўнай справы і справаводства ў Беларусі, методыкі і практыкі сучаснага справаводства.
Это “в основном” и пугает. Но оно касается, как уверяют синоптики, жителей “пограничья” с Гомельской областью. Тут, вероятны дожди с грозами.
Актуальный прогноз погоды на 5 июня 2022 года
По данным синоптиков по большей части области переменно облачно. Температура до 19- 20°C, местами до 21- 22°C. Ветер северный до 5-9 м/с.
Вечером ясно, ветер северный со скоростью до 2-3 м/с, ясно, но чуть похолодает до 14- 16°C.
Атмосферное давление в течение суток в пределах 746 мм ртутного столба.
Солнце взошло в 04: 31, а спрячется за горизонт в 21: 25. Продолжительность светового дня 16 ч 53 минуты. Мы в новолунии. Геомагнитное поле с небольшими возмущениями.
Наблюдаемые температуры укладываются в диапазон климатической нормы 15- 16°C. Между тем, в июне 1928 года, средняя июньская температура составила лишь 12°C.
По данным из открытых источников, краеведов в Могилеве максимальную температуру фиксировали 5 июня 2019 году – 28°, а минимальную 2° в 1977 году.
Природные анамалии
5 июля 2021 года выдался неспокойным для Румынии. Там прошли сильные ливни и аномальный град. Утверждают, что он был размером с куриное яйцо. За 15 минут стихия повредила большое количество автомобилей, посевов и зданий. За считанные минуты землю покрыло белым ковром из больших градин. Очевидцы утверждают, что в градобоя буквально дрожали стены.
В далеком Непале сильные дожди, наводнения и оползни привели к гибели людей и разрушили дома. 10 человек погибли, 4 пропали без вести и 21 человек получил ранения. В общей сложности пострадало 90 семей.
Год назад в Канаде выросло число лесных пожаров из-за аномальной жары. Пламя практически полностью уничтожило один из посёлков. В центральной части Британской Колумбии зафиксировали температурный рекорд – плюс 50 градусов. Таких аномалий здесь не было последние 85 лет.
Украінскія мэдыя паведамляюць, што ў выніку абстрэлу загарэўся сабор Святаборскай лаўры Ўкраінскай праваслаўнай царквы. Журналісты спасылаюцца на паведамленне афіцэра адной дэсантна-штурмавой брыгад Юрыя Качавенкі. Ён вінаваціць у пажары расійскія войскі і называе іхныя дзеянні «чарговых злачынствам».
Прэзідэнт Украіны Ўладзімер Зяленскі сцвярджае, што ў саборы могуць быць некалькі дзясяткаў дзецяй, якія хаваліся там ад ваенных дзеянняў.
Інфармацыю вайскоўца пацвердзіла Ўкраінская праваслаўная царква Маскоўскага патрыярхату. Паводле яе інфармацыйна-асьветніцкага аддзелу адбыўся маштабны пажар і полымя цалкам ахапіла галоўны храм манастыра. Пра загінулых і пацярпелых звестак пакуль няма.
Украінскае агенцтва УНІАН піша, што тушыць пажар няма каму, бо вакол святыні баі.
Інфармацыйнае агенцтва УНІАН у 18.24 паводле Кіеўскага часу апублівала відэа з тым, што засталося ад праваслаўнай сьвятыні. На ім бачна, што ад яе засталіся толькі падмурак.
Манастыр знаходзіцца ў Данецкай вобласці ў горадзе Святагорску. Дзень таму групоўка ДНР заявіла, што пачынае баі ў яго ваколіцах.
Украінскія мэдыя адзначаюць, што атака расійскіх войск на праваслаўную святыню не першая. 30 мая ў выніку абстрэлу загінулі трое манахаў.
Усіхсвяцкі скіт пабудаваны ў 1912 годзе. Ён адзін з лепшых узораў спадчыны драўлянага храмавага дойлідства. Святыня лічыцца найвялікшым праваслаўным храмам Украіны.
Прэзідэнт Украіны Зяленскі адрэагаваў на атаку расійскіх войск, як адзначаецца, на Святагорскую лаўру. Па яго словах там знаходзіліся сотні людзей, у тым ліку – дзясяткі дзяцей, перадае ўкраінскае агенцтва УНІАН.
«Акупанты дакладна ведаюць, які аб’ект абстрэльваюць. Яны ведаюць, што на тэрыторыі Святагорскай лаўры няма ваенных цэляў. Ведаюць, што там хаваюцца ад баявых дзеянняў каля 300 парафіянаў, у тым ліку 60 дзяцей», – цытуе выданне Зяленскага.
У беларускага сама пачаўся нераст. Да 1 ліпеня вудзіць яго забаронена. Нават, калі выпадкова рыбіна трапіла на кручок, яе трэба вярнуць у родную стыхію. Абмежаванні ўведзеныя дзеля захавання папуляцыі сама.
Сом – удача для рыбака
Сом у Беларусі лічыцца самай вялікай рыбінай. Ёю заселеныя мясцовыя рэкі, некаторыя буйныя азёры ды вадасховішчы.
Прыродазнаўцы адзначаюць, што ўсюды яна рэдкая. Гэта пацвярджаюць і вудары. Не многія з іх могуць пахваліцца тым, што ім удавалася яе злавіць.
Адзін з магілёўскіх рыбакоў са скрухаю згадвае: на кручок трапляўся сом, пра гэта ён здагадаўся па характэрных паводзінах завудзінай рыбіны, але выцягнуць на бераг яму яе не ўдалося.
image.jimcdn.com
Другому пашанцавала болей. У Прыпяці ён падчапіў 7 кілаграмовага сама. Змагаўся, каб выцягнуць яго на бераг дзве гадзіны.
«Хацеў ужо кінуць, але дапамаглі іншыя рабакі, – апавядае ён. – Стаміўся ад змагання, але стаў тады героям, бо быў, ці не адзіным рыбаком, каму такое шчасце ўсміхнулася. Давялося памагатым прастаўляцца».
Яшчэ адзін магілёўскі вудар кажа, што вялікіх самоў бачыў толькі на фотаздымках ды чуў гісторыі пра іх ад іншых рыбакоў. Па ягоных словах даводзілася яму вылоўліваць колькі разоў «невялікіх» да 5 кілаграмаў, але ведаючы, што рыбіна рэдкая адпускаць яе.
Самовыя рэкорды
Як раз самы да 5 кілаграмаў гэта звыклы ўлоў рыбака, якому пашчасціла займець такую рыбіны. Значна радзей на кручок трапляе сом да 15 кілаграмаў.
У 2011 годзе жыхар вёскі Белавуша, што на Берасцейшчыне, на рацэ злавіў сама спінінгам вагою ў 51,5 кілаграмы.
image.jimcdn.com
У Беларусі вядомыя выпадкі, калі рыбакі на Дняпры лавілі самоў да 96 кілаграмаў. А па-за межамі нашай краіны вудзілі рыбіну даўжынёю да 5 мэтраў і вагою да 300 кілаграмаў.
Афіцыйна зарэгістраваны злоўлены сом вагой 306 кілаграмаў даўжынёю больш за тры мэтры і ўзростам блізу 80 гадоў.
У вадаёмах Беларусі ўловы сама малыя і не перавышаюць 1 працэнту ад агульнага ўлову. Найбольшы адзначаны ў 1946 годзе – 16 тон. Ад 1963 да 1966 году – вылоўлівалі ад 8 да 15 тон. Ад 1968 году ўловы значна зменшыліся. У 1971-80 у сярэднім выцягвалі самоў да 0,3 тон у год.
Планамерныя захады абароны і абмежаванняў на злоў у Любанскім вадасховішчы ў 1980-гадах сфармавалася ўнікальная папуляцыя сама, а доля яго ўлову сягнула 50 працэнтаў ад агульнага. Гэта дазволіла рассяліць сама ў іншыя вадасховішчы краіны.
Асаблівасць жыцця самоў
Рыбаку, які хоча ўлавіць сама, варта быць асцярожным і быць спрытным. Трапіўшы на кручок гэтая рыбіна дужа супраціўляецца. Мяса сама тлустае і далікатнае.
Палавая даспеласць у сама надыходзіць, калі ён важыць да 1,5 кілаграмы, даўжынёю да 60 сантыметраў. У 10-гадовым узросце рыбіна важыць да 8 кілаграмаў і мае даўжыню блізу мэтра.
image.jimcdn.com
Сом аднаасобнік і рэдка пакідае «мясцінку прапіскі». Трымаецца на глыбокіх і захламленых карчамі, каранямі дрэваў ямінах.
Да глыбокай старасці жыве ў адной яміне і толькі ачуняўшы ад зімовай спячкі, каб знайсці сабе сяброўку выбіраецца «у людзі». Нерасьціцца ў прыбярэжных мясцінах у густых падвоеных багавіннях. Для сваіх нашчадкаў на глыбіні да паўметра робіць гнездзейка.
Па нерасце вяртаецца на радзіму ў сваю яміну. Цягам году ўзмоцнена харчуецца, каб перазімаваць у спакоі.
Вынікі сутыкнення з самом не прадказальныя
Сом актыўны надвячоркам і ноччу. Кормяцца пераважна рыбай, а паколькі не могуць хутка плаваць, то палююць з схованкі.
wildlife.by
Апісаныя выпадкі нападу буйных самоў на людзей. У XVI–XVIII стагоддзяў, калі ў страўніках рыбіны, вылаўленай у Дунаю, знаходзілі чалавечыя парэшткі. Невядома, аднак, ці сапраўды загінулыя сталі ахвярамі самоў, альбо рыба спажывала трупы людзей.
Адшукаць падобныя гісторыі з беларускімі самамі ў адкрытых крыніцах не ўдалося. На думку мясцовых рыбакоў, такія «легенды» перакачавалі ў Беларусь з іншых краёў. Вудары, аднак, прызнаюцца, што апынуцца на глыбіні сам на сам з самом не хацелі б. Паводле іх гэтая рыбіна моцная і агрэсіўная, нягледзячы на сваю павольнасць. Траўмаваць можа ўдарам хваста, ці атакаваць усім сваім целам. Вынікі такога сутыкнення не прадказальныя.
Праводзяцца працы па гідраізаляцыі падмуркаў. На ўчастках, вызваленых ад тынкоўкі, можна пабачыць старую цагляную кладку, а таксама сляды рэстаўрацыйных работ у канцы 1980-х, пачатку 1990-х гадоў.
Мураваны касцёл і кляштар кармелітаў узведзены ў Магілёве ў 1738 – 1752 гадах. У 1783 годзе ён стаў цэнтрам рымска-каталіцкай Беларускай дыяцэзіі, і арцыбіскуп Станіслаў Богуш-Сестранцэвіч асвяціў яго ў гонар святога Станіслава. Касцёл размяшчаецца ў дварах паміж Ленінскай і Першамайскай вуліцамі, недалёка ад плошчы Арджанікідзэ.
Пра трагічную смерць дваіх чалавек гаворыцца ў паведамленні магілёўскіх выратавальнікаў.
Магілёўскае абласнога ўпраўленне Міністэрства надзвычайных сітуацыяў адзначае, што за прамінулы дзень іхныя падраздзяленні 15 разоў выязджалі на дапамогу. Два з іх на тушэнне пажараў. Яны адбыліся У Бабруйску і Мсціславе. На пажары загінула два чалавекі
Інфармацыйная агенцтва Белта ўдакладняе, што трагедыя адбылася ў Мсціслаўскім раёне, дзе агонь забраў дваіх чалавек.
4 (14) чэрвеня 1634 году па выніках Смаленскай вайны заключаны Палянаўскі мір».
Да Масковіі адышоў тады толькі Сярпейск, Смаленск застаўся беларускім.
Паводле дамовы Уладзіслаў IV Ваза (1595-1648), кароль польскі і вялікі князь ВКЛ, цар маскоўскі (1610-1634) адмовіўся ад прэтэнзіяў на рускі трон.
media2.nekropole.info
4 чэрвеня 1872 года. Дзень памяці па Станіславе Манюшку (1819-1872).
Кампазітар, дырыжор, стваральнік польскай нацыянальнай оперы, меў дачыненне да станаўлення беларускай музычнай культуры.
Выкарыстанне ў ягоных творах беларускай мовы і апоры на беларускі фальклор мела вялікае значэнне ў гісторыі беларускай музычнай культуры. Упершыню з беларускай тэатральнай сцэны гучалі нацыянальныя мелодыі, прымаўкі і прыказкі. Гэта была не проста творчая смеласць драматурга і кампазітара, які адважыўся ва ўмовах знявагі да ўсяго беларускага адкрыта заявіць пра свае сімпатыі, а глыбока прадуманая і свядомая акцыя, што адлюстроўвала творчыя, грамадзянскія і ідэйныя пазіцыі аўтараў.
Папулярнасць кампазітар займеў дзякуючы операм «Галька», «Страшны двор». Манюшка стварыў 20 опер і аперэт, 3 балеты, 5 месаў, 2 рэквіемы і болей за 300 песень, у тым ліку і «Паходную песню літвінаў» на словы Уладзіслава Сыракомлі.
wikimedia.org
4 чэрвеня 1918 года апублікавана «Беларуская граматыка для школ» Браніслава Тарашкевіча (1892-1938), грамадска-палітычнага дзеяча, мовазнаўца, пісьменніка, акадэміка.
«Беларуская граматыка для школ» стала першай агульнапрынятай граматыкай беларускай мовы.
Вучэбны дапаможнік Тарашкевіча ўлічваў тагачасныя дасягненні ў галіне беларускай філалогіі і быў станоўча прыняты грамадскасцю.
Граматыка перавыдавалася ў Заходняй Беларусі, ляжала ў аснове праграмаў выкладання беларускай мовы ў БССР. Першая жыццяздольная граматыка сучаснай беларускай мовы, аснова ўсіх далейшых лініяў развіцця беларускай граматыкі.
wikimedia.org
4 чэрвеня1986 года памерла Канстанцыя Буйло (сапраўднае Канстанцыя Кале́чыц,1893-1986), беларуская паэтэса.
Заслужаны дзеяч культуры БССР. Яе дэбютны зборнік вершаў «Курганная кветка» (1914) рэдагаваў Янка Купала, афармляў Язэп Драздовіч.
Яна аўтарка п’есаў, зборнікаў вершаў, кніг для дзяцей. Многія вершы паэтэсы пакладзены на музыку, песня «Люблю» стала народнай. Максім Гарэцкі ў сваёй «Гісторыі беларускай літаратуры» лічыў яе «найбольш выдатнай пасля Цёткі жаноцкай сілай у нашай паэзіі».
wikimedia.org
4 чэрвеня 2013 года памёр Юрый Бушлякоў (1973-2013).
Мовазнавец, кандыдат філалагічных навук, журналіст і перакладчык, выкладчык Карлава ўніверсітэту ў Празе. Працаваў у штотыднёвіку «Наша Ніва», на Польскім радыё, «Радыё Свабода», дзе вёў аўтарскую перадачу «Жывая мова».
По данным синоптиков 4 июня по большей части Могилевщины облачно, местами переменно облачно, без дождей. Температура до +15- +19°C, местами до +22-+24°C, что соответствует средним температурным нормам.
Ветер западный, юго-западный до 5-9 м/с. Вечером облачно, ветер южный и юго-западный, скоростью до 2-3 м/с, температура около 13- 16°C.
Атмосферное давление в пределах от 746-750 мм ртутного столба.
К сведению и чтобы было с чем сравнить. 2 июня 2017 года средняя температура составила всего +7°С. А, 24 июня 2021 года средняя температура достигла +28°С.
Чуть истории. По данным «Могилевской Хроники» 4 июня 1695 года в Могилеве «выпал большой снег, который лежал несколько дней и «был великий холод».
Весна и лето 1826 года в то время Могилевской губернии ознаменовались небывалой засухой: дождей не было с мая до глубокой осени.
С конца мая 1834 года на Могилевщине установилась сухая, жаркая погода. Засуха продолжалась все лето. Урожай озимых, где они сохранились, был плохой, а яровые совсем пропали.
4 июня 2017 года в штате индийском Манипур в результате серии подземных толчков образовалась трещина в 3 км, которая продолжила расти и достигла 5 км, поглотив десятки домов и расползаясь от деревни к деревне. В районе разлома в земной коре начали появляться провалы. 250 местных жителей срочно эвакуированы.
Ведамства адзначае, што гэта адбылося пасля ягоных рэкамендацыяў. Цэны зменшаныя практычна на ўсе імпартныя лекі.
З канца лютага і да сярэдзіне сакавіка праз рост курсаў валют лекавыя сродкі падаражэлі ў сярэднім на 30 працэнтаў, піша інфармацыйная агенцтва Белта, спасылаючыся на Камітэт дзяржкантролю.
У сувязі са зніжэннем курсу валют, адзначаецца ў публікацыі, ведамства накіравала рэкамендацыі буйным арганізацыям-імпарцёрам лекаў для іх пераацэнкі ў бок змяншэння.
Гэта прывяло да істотнага патанення разліковай адпускной цаны на асобныя лекавыя прэпараты, настойваюць кантралёры і ілюструюць тое рэакцыяй на іхную параду асобных арганізацыяў.
– Акцыянернае таварыства «Уніфарм» правяло пераацэнку па 365 найменняў лекаў і іхны кошт зменшыўся ад 2 да 22,8 працэнтаў;
– У «Медваксе» разліковы кошт упаў ад 2 да 22,8 працэнтаў па 194 найменнях;
– «Інтэрфармаксе» конт зніжаны ад 1,5 да 23 працэнтаў па 786 найменнях;
– Па пераацэнцы 368 найменняў таварыства «БРІТІТРЕЙД» іхны кошт упаў ад 7 до 29 працэнтаў.
«Змяншэнне разліковай адпускной цаны паўплывала і на зніжэнне кошту лекавых прэпаратаў у аптэчнай сетцы, – заяўляюць у КДК. – Цэны зменшаныя практычна на ўсе імпартныя лекі, па асобным пазіцыям дужа істотна».
Траецкая царква на фотаздымку пачатку ХХ ст.
image.jimcdn.com
media2.nekropole.info
