Сярод тых, хто сёння займаецца “грамадскай працай” у магілёўскай сістэме адукацыі – Яўген Дуплеўскі, намеснік кіраўніка адміністрацыі Ленінскага раёна Магілёва. Яго ўзнагародзілі за тое, што добра падбрэхвае.
Дэлегаты зацвердзілі праграму да 2030 года, а найбольш вызначыўшыяся актывісты атрымалі ганаровыя граматы, падзякі і нагрудныя знакі.
Гарошкін падкрэсліў: узнагароды – гэта не проста знак прызнання, але і стымул для далейшай грамадскай працы.
Сярод узнагароджаных – Яўген Дуплеўскі. Мы не раз пісалі пра яго. У лютым 2014 года абласная пракуратура ўзбудзіла ў дачыненні да Дуплеўскага крымінальную справу. Следства ўстанавіла, што Дуплеўскі чатыры гады быў аформлены ў школе па сумяшчальніцтве настаўнікам факультатыўных заняткаў – пры гэтым ніякіх заняткаў не праводзіў, але спраўна атрымліваў заробак. На той момант ён займаў пасаду начальніка ўпраўлення адукацыі Магілёўскага гарвыканкама.
Паводле дадзеных следства, страты дзяржавы склалі каля 22 мільёнаў рублёў. Дуплеўскі прызнаў віну. Яму пагражала да сямі гадоў пазбаўлення волі з канфіскацыяй маёмасці.
Аднак ён падаў Аляксандру Лукашэнку прашэнне аб памілаванні – і яно было задаволена пасля таго, як ён кампенсаваў суму шкоды. Пасля гэтага Дуплеўскі працягнуў працаваць у сістэме адукацыі, быў прызначаны дырэктарам гімназіі №4, а затым падняўся да намесніка кіраўніка адміністрацыі Ленінскага раёна і кіраўніка раённага аддзялення “Белай Русі”.
Цяпер ён – адзін з тых, хто з высокіх трыбун вучыць школьнікаў выконваць законы, “асэнсаванаму стаўленню да свайго здароўя”, “адказнасці за свае ўчынкі” і таму, “што такое добра і што такое дрэнна”. Усе заняткі – у форме “жывога дыялогу з навучэнцамі”.
Партыя – сіла. Стымулы Гарошкіна працуюць – Яўген Дуплеўскі выправіўся. Ён і сам свабодна адрознівае добрае ад дрэннага і ўжо нясе адказнасць за свае ўчынкі. Як такому грамату ад “Белай Русі” не ўручыць?
Магілёўская вобласць рапартуе: малы і сярэдні бізнес на ўздыме, падаткі растуць, інвестары ўкладаюцца. Адна дэталь у прыгожай справаздачнасці выпала – хто менавіта з прадпрымальнікаў атрымаў амаль 10 мільёнаў бюджэтных рублёў, чыноўнікі так і не паведамілі.
Паралельна з ростам сектара ў рэгіёне рэалізуецца Дзяржаўная праграма “Устойлівае прадпрымальніцтва”. За пяцігодку, з 2021 па 2025 год, фінансавую падтрымку атрымалі 43 інвестыцыйныя праекты – на агульную суму 9,9 мільёна рублёў. Сродкі выдзяляліся ў форме субсідый на кампенсацыю часткі працэнтаў па банкаўскіх крэдытах, а таксама льготных крэдытаў за кошт абласнога бюджэту.
Па выніках рэалізацыі праектаў бізнес атрымаў:
8 капітальных будынкаў у ўласнасць;
44 адзінкі транспартных сродкаў і спецыяльнай тэхнікі;
больш за 50 адзінак прамысловага абсталявання.
Геаграфія – уся вобласць. Галіновы ахоп – паўсюдны. Пытанне без адказу: хто канкрэтна атрымаў грошы?
У справаздачы Наталлі Рэчыцкай (на фота) кідаецца ў вочы прынцыповае замоўчванне: ніводзін з 43 атрымальнікаў дзяржаўнай падтрымкі не названы. Ні прадпрыемствы, ні сумы ў разбіўцы па канкрэтных праектах, ні ўмовы адбору заяўнікаў. Між тым гаворка ідзе пра амаль 10 мільёнаў рублёў з бюджэту Магілёўскай вобласці, гэта значыць пра грошы падаткаплацельшчыкаў.
Гэты пытанне асабліва актуальнае ў беларускіх рэаліях, дзе прыватны бізнес існуе ў прынцыпова іншай сістэме каардынат, чым у іншых краінах.
Дзяржава не толькі не заахвочвае прыватную ініцыятыву як такую, але актыўна ўмешваецца ў кадравую палітыку прадпрыемстваў.
На гэтым фоне ўзнікае заканамернае пытанне: па якіх крытэрыях размеркоўвалася фінансавая дапамога:
Ці звязана атрыманне льготных крэдытаў з лаяльнасцю ўладальніка бізнесу?
Хто прымаў рашэнні?
Хто нясе за іх адказнасць?
Прыгожая статыстыка пра “трэць эканомікі” і падваенне падатковых паступленняў выглядала б значна пераканаўчэй, калі б суправаджалася імёнамі, лічбамі і адкрытым рэестрам атрымальнікаў дзяржаўных грошай.
Пакуль жа справаздача выглядае як вітрына без тавару. Рэчыцкая запрасіла ўсіх у госці, дадала, што маці будзе вельмі рада, але адраса чамусьці не назвала.
Магілёўскі блогер, які мае патрэбу ў падтрымцы мозгу, зняўся ў рэкламе шакаладу імя карнага ведамства.
Магілёўскі блогер стаў тварам скандальнага рэкламнага роліка, у якім прасоўваў шакалад з гучнай назвай «Губоповский» – у гонар ГУБАЗіКа, сілавой структуры, сумна вядомай сваёй роляй у пераследзе беларусаў пасля 2020 года.
Відэа з’явілася ў сацыяльных сетках кандытарскай фабрыкі «Камунарка». У кадры мужчына ў цывільным, ураджэнец Магілёва, які з сур’ёзным выглядам звяртаецца да «бандытаў, карупцыянераў і экстрэмістаў», расхвальваючы ласунак. Паводле яго слоў, шакалад «пазбаўляе ад дрэнных думак, карысны для мозгу і падымае настрой”.
Сама «Камунарка» пацвердзіла сваё аўтарства і назвала ролік «ідэальнай рэкламай».
Аднак спажыўцы з такой ацэнкай не пагадзіліся. У Threads публікацыя за сем гадзін набрала толькі чатыры лайкі – і столькі ж каментароў.
Прычым усе да аднаго – рэзка адмоўныя. Пасля хвалі негатыву «Камунарка» ролік выдаліла.
Паводле наяўных звестак, шакалад «Губоповский» першапачаткова не прызначаўся для рознічнага продажу: меркавана, ён быў выпушчаны па замове сілавых структур – да юбілею ГУБАЗіКа.
Выхад відэа ў адкрыты доступ, відаць, стаў непрадуманым рашэннем, якое абярнулася рэпутацыйным правалам як для магілёўскага блогера, які мае патрэбу ў падтрымцы мозгу, так і для аднаго з найстарэйшых кандытарскіх прадпрыемстваў краіны.
Міжнародны дзень вызвалення вязняў канцэнтрацыйных лагераў (International Day for the Liberation of Concentration Camp Prisoners).
Уведзены паводле рашэння ААН у памяць пра міжнароднае паўстанне вязняў канцэнтрацыйнага лагера “Бухенвальд”.
Падчас Другой сусветнай вайны на тэрыторыі Нямеччыны і акупаваных ёй краінах было больш за 14 000 канцлагераў. Праз іх прайшло звыш 20 мільёнаў чалавек.
На тэрыторыі Беларусі ў 1944 годзе налічвалася больш за 260 канцлагераў. Самыя вялікія знаходзіліся ў Мінску, Гомелі, Бабруйску і Полацку. У іх было знішчана звыш 1,5 мільёна чалавек.
Сусветны дзень барацьбы з хваробай Паркінсана (World Parkinson’s Day).
Устаноўлены Сусветнай арганізацыяй аховы здароўя.
Паркінсан – адно з самых жахлівых прозвішчаў, якое можна пачуць у кабінеце неўролага. Яго насіў ангельскі лекар, які падрабязна апісаў загадкавую хваробу. У дзень нараджэння Джэймса Паркінсана ўстаноўлены гэты Сусветны дзень.
Сусветным сімвалам хваробы стаў Чырвоны цюльпан. Справа ў тым, што ў 1980 годзе галандскі садоўнік Ван дэр Веральд, які пакутаваў на хваробу Паркінсана, вывеў новы эфектны гатунак цюльпана ў чырвона-белых танах і назваў яго «Цюльпан доктара Паркінсана».
Хвароба ўзнікае з-за парушэння выпрацоўкі дофаміна – аднаго з нейрамедыятараў (рэчываў, якія служаць для перадачы імпульсаў у галаўным мозгу). Гэта вядзе да парушэння функцый клетак у аддзелах мозгу, якія адказваюць за рухі чалавека. З-за гэтага парушаецца рэгуляцыя рухаў і тонус, што выяўляецца характэрным трэмарам (дрыготкай), агульнай скаванасцю і парушэннем паставы і рухаў.
1927 год. Прынята Канстытуцыя БССР – другая з чатырох.
Першая канстытуцыя БССР была прынята ў 1919 годзе, трэцяя і чацвёртая – у 1937 і 1978 гадах.
Канстытуцыя развіла агульныя палажэнні Канстытуцыі 1919 года, разам з гэтым яна ўтрымлівала шэраг нормаў простай дзейнасці. Было прызнана за ўсімі грамадзянамі права карыстання роднай мовай, нацыянальным меншасцям забяспечвалася рэальнае права адукацыі ў школе на роднай мове, усталёўвалася поўнае раўнапраўе беларускай, польскай, яўрэйскай (ідыш) і рускай моў.
На тэрыторыі ВКЛ Статуты 1529, 1566, 1588 гадоў фактычна з’яўляліся канстытуцыяй і на большай частцы Вялікага Княства Літоўскага Статут меў юрыдычную сілу да 1831 года, а ў Гродзенскай, Мінскай i Вiленскай губернях Расійскай імперыі – да 1840 года.
Акрамя таго, 3 мая 1791 года Вялікі сойм прыняў першую канстытуцыю ў Еўропе.
Ян Матэйка, Канстытуцыя 3 мая. 1891 год
1936 год. Нарадзілася Івонка Сурвіла (Шыманец).
Беларуская грамадска-палітычная дзеячка ў эміграцыі, мовазнавец, мастак, старшыня (з 1997) Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.
На эміграцыі з 1944 года – Данія, Францыя, Іспанія, Канада.
Скончыла філалагічны факультэт Сарбоны. Працавала ў Беларускай рэдакцыі Іспанскага нацыянальнага радыё, выкладала французскую мову ў школах Іспаніі, была перакладчыцай у Канадскім федэральным бюро перакладаў.
У Канадзе ўзначальвала Беларускі інстытут навукі і мастацтва, Каардынацыйны камітэт беларусаў Канады, уваходзіла ў склад праўлення Канадскай этнакультурнай рады, сузаснавальніца «Канадскага фонда дапамогі ахвярам Чарнобыля ў Беларусі».
Удзельнічала ў мастацкіх выстаўках як жывапісец.
1937 год. У магілёўскай псіхлячэбніцы загінуў Цішка Гартны (Зміцер Жылуновіч, 1887–1937).
Беларускі грамадскі і дзяржаўны дзеяч, кіраўнік ураду ССРБ (1919), пісьменнік, паэт, перакладчык, Акадэмік АН БССР.
Удзельнік рэвалюцыйных падзей 1905–1907 гадоў, культурна-выдавецкай суполкі «Знание» у Пецярбургу.
Быў сакратаром Беларускага нацыянальнага камісарыята (1918), рэдактарам бальшавіцкіх газет «Дзянніца»,«Савецкая Беларусь», аўтарам маніфеста аб утварэнні Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі Беларусь. Першы кіраўнік БССР (1 студзеня – 3 лютага 1919), удзельнік грамадзянскай вайны.
Узначальваў Дзяржвыдавецтва, выдавецтва «Адраджэнне», Цэнтральны архіў БССР, працаваў намеснікам наркама асветы і старшынёй Галоўмастацтва БССР, членам прэзідыума Інбелкульта, рэдактарам часопіса «Полымя», у Інстытуце гісторыі Акадэміі навук.
У 1922 годзе пры наведванні Берліна наладзіў там выданне беларускіх падручнікаў і мастацкіх кніг. Удзельнік Другой Усебеларускай канферэнцыі (1925 год, Берлін). У 1927 годзе разам з Купалам, Чаротам і Зарэцкім наведаў Польшчу і Чэхію, выступіў перад беларусамі Варшавы.
Выключаны з ВКП(б) у студзені 1931 года «за сувязь з <…> нацдэмаўскімі і фашысцкімі элементамі». Арыштаваны ў 1936 годзе, у красавіку 1937 пераведзены ў Магілёўскую псіхіятрычную лячэбніцу.
Пахаваны на ўскрайку Пячэрскага лесапарку ў Магілёве. Тут яму пастаўлены сціплы помнік (1989).
1951 год.Нарадзіўся архіепіскап Магілёўскі і Мсціслаўскі (з 2002 года) Сафроній (Юшчук).
Скончыў Ленінградскую духоўную акадэмію. У 1987 годзе пастрыжаны ў манахі ў Жыровіцкім манастыры.
Служыў пры Жыровіцкім, Лядзенскім манастырах.
У 2000 годзе стаў біскупам Брэсцкім і Кобрынскім, у 2002 годзе – біскупам Магілёўскім і Мсціслаўскім.
23 жніўня 2009 года на біскупа Сафронія быў учынены напад перад пачаткам літургіі ў кафедральным саборы ў імя Трох Свяціцеляў у Магілёве.
1 лютага 2018 года ўзведзены ў сан арцыбіскупа.
1963 год. Нарадзіўся Ігар Басінскі.
Беларускі спартсмен па стральбе з пісталета. Заслужаны майстар спорту СССР.
Уладальнік Кубка свету, шматразовы чэмпіён свету, чэмпіён і прызёр чэмпіянатаў Еўропы, СССР і Беларусі ў асабістым і камандным заліках, бронзавы прызёр у складзе зборнай СССР на Алімпіядзе-88 у Сеуле, сярэбраны прызёр алімпіяды-96 у Атланце, сярэбраны і бронзавы – алімпіяды 2000 года ў Сіднеі.
Лепшы спартсмен БССР 1986 і 1987, Беларусі ў 2000 годзе.
1968 год. У Магілёве нарадзіўся Андрэй Мельнікаў (1968–1988).
Герой Савецкага Саюза, гвардыі радавы 9-й парашутна-дэсантнай роты 345 палка. Загінуў у Афганістане ў баі на «вышыні 3234» у правінцыі Хост.
Да арміі працаваў трактарыстам у саўгасе “Дняпроўскі”.
Удзельнічаў у шасці баявых аперацыях у Афганістане.
У Магілёве яго імем названа вуліца, СШ №28, у музеі вайсковай часці экспануецца яго кулямёт. На магіле на Польскіх могілках усталяваны помнік з бронзавым бюстам.
Мельнікаў стаў прататыпам аднаго з галоўных герояў фільма “9-я рота”.
1986 год. Памёр Міхаіл Ганчарык (1899–1986).
Беларускі навуковец у галіне фізіялогіі раслін і фотасінтэзу, пісьменнік. Доктар біялагічных навук, прафесар, член-карэспандэнт АН БССР. Заслужаны дзеяч навукі.
Скончыў Горацкі сельскагаспадарчы інстытут (1924), дзе ўзначальваў Беларускую секцыю студэнтаў. Кіраўнік Аршанскага філіяла «Маладняка».
Працаваў у Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі, намеснікам дырэктара Інстытута біялогіі, дырэктарам Ігарскай доследнай станцыі Інстытута сельскай гаспадаркі Крайняй Поўначы, Інстытута эксперыментальнай батанікі АН БССР.
Арыштоўваўся (1933, 1949). Вязень ГУЛАГ, ссыльны ў Сібіры.
Распрацоўваў навуковыя асновы палярнага земляробства. Устанавіў розную патрабавальнасць бульбы да вільготнасці глебы ў антагенезе, даследаваў фотасінтэз у бульбе, адток асімілятаў, уплыў іонаў хлору і хлорзмяшчальных калійных угнаенняў на фізіялагічныя працэсы раслін.
1995 год. Дэпутаты Апазыцыі БНФ у парламенце Беларусі абвясцілі галадоўку, пратэстуючы супраць ініцыянаванага А. Лукашэнкам рэферэндуму па змене дзяржаўнай сімволікі і статусу беларускай мовы.
У ноч з 11 на 12 красавіка людзі ў чорных масках – падраздзяленне КДБ «Альфа» – збілі 19 дэпутатаў ад фракцыі БНФ «Адраджэньне» і выцягнулі іх з будынка.
2011 год. У 17:56 адбыўся выбух у мінскім метрапалітэне на станцыі «Кастрычніцкая».
Падчас выбуху на станцыі знаходзілася каля 300 чалавек. Непасрэдна ў выніку выбуху загінула 11 чалавек, пазней ад атрыманых траўм яшчэ два чалавекі памерлі ў бальніцы. За медыцынскай дапамогай звярнуліся 204 чалавекі.
Выбух быў прызнаны тэрактам.
Акцыі шанавання ахвяр выбуху ў мінскім метро прайшлі ў шматлікіх беларускіх гарадах. У Магілёве такая акцыя адбылася 13 красавіка на пл. Леніна каля знака «нулявога кіламетра» і каля Вечнага агню на пл. Савецкай (зараз – Славы).
Жыхары вёскі Вялікая Зімніца не захацелі працаваць бясплатна і ў сваёй большасці праігнаравалі заклік мясцовай улады прыбраць на могілках.
Пытанне стану могілак раней абмяркоўвалася на сельскім сходзе, дзе жыхары, як сцвярджае “Прысожскі край”, самі паднялі тэму неабходнасці ўпарадкавання тэрыторыі. Ініцыятыву падтрымаў старшыня сельвыканкама Міхаіл Белашоў. Пасля гэтага было арганізавана апавяшчэнне насельніцтва і прызначаны дзень работ.
Да суботніка далучыліся прадстаўнікі Слаўгарадскага лясніцтва і супрацоўнікі ЖКГ. Яны разам з нешматлікімі мясцовымі жыхарамі выконвалі асноўны аб’ём работ: высякалі параснік, прыбіралі аварыйныя дрэвы і наводзілі парадак на тэрыторыі.
Аднак, як адзначае раённая газета, на гэтым фоне асабліва прыкметнай стала абыякавасць большасці вяскоўцаў. Для населенага пункта з немалой колькасцю жыхароў такая яўка выглядае сімвалічнай. Удзел прынялі пераважна тыя, хто і без заклікаў лічыць догляд могілак асабістай справай.
Саромячы тых, хто не пажадаў працаваць бясплатна, раёнка, аднак, нічога не кажа аб тым, за кім насамрэч замацаваны могілкі і хто абавязаны ажыццяўляць догляд. Але за адказам далёка хадзіць не трэба – канкрэтныя магілы мусяць даглядаць сваякі памерлых, а ўсё астатняе – ЖКГ. Чаму апошняя не дае рады са сваімі абавязкамі, атрымліваючы грошы з бюджэта, які фармуецца за кошт у тым ліку падаткаў грамадзян, “Прысожскі край” таксама маўчыць.
Калісьці, у вельмі блізкім сэрцу цяперашняй улады ў Беларусі Савецкім Саюзе рэакцыяй насельніцтва на рознага кшталту заклікі ўлады да бясплатнай працы было ціхае іх ігнараванне альбо максімальна няякаснае выкананне. І гэта без гучных пратэстаў, выступленняў ці яшчэ нейкага заўважнага выказвання незадавальнення. Таму – што хацелі, тое і атрымалі.
Пасля пачатку абмеркавання ў сацсетках паслабляльнага эфекта зефіра NanoFit ад бабруйскага «Чырвонага харчавіка» яго продажы выраслі.
У сацыяльных сетках ужо некалькі дзён не сціхае абмеркаванне зефіру лінейкі NanoFit. Галоўнай тэмай стала не столькі сама прадукцыя, колькі яе нечаканы для многіх спажыўцоў эфект – паслабляльнае дзеянне, звязанае з утрыманнем мальтыту, які выкарыстоўваецца замест цукру.
Хваля цікавасці пачалася пасля шчырага допісу адной з карыстальніц, якая падрабязна апісала ўласны досвед ужывання зефіру. Нягледзячы на тое, што прадукт з’явіўся ў продажы не ўчора, менавіта гэты пост стаў трыгерам віруснага распаўсюду тэмы. Карыстальнікі пачалі масава дзяліцца падобнымі гісторыямі, а публікацыі збіралі сотні тысяч праглядаў.
На гэтым фоне з’явілася і новая забава: некаторыя карыстальнікі пачалі ўладкоўваць своеасаблівыя «чэленджы», спаборнічаючы, хто здолее з’есці больш зефіру да з’яўлення пазываў ісці да туалета. Да абмеркавання далучыліся і брэнды – ад вытворцаў піва да сэрвісаў па пошуку авіябілетаў і вытворцаў сантэхнікі, якія не ўпусцілі магчымасці пажартаваць на актуальную тэму.
На прадпрыемстве «Чырвоны харчавік» выданню Office Life адзначылі, што распрацоўка рэцэптуры зефіру без цукру заняла каля двух гадоў і вялася сумесна са спецыялістамі навукова-практычнага цэнтра НАН Беларусі па харчаванні. Там падкрэсліваюць: усе інгрэдыенты і гатовая прадукцыя праходзяць строгі кантроль якасці і бяспекі.
Вытворца таксама звяртае ўвагу, што інфармацыя пра магчымы паслабляльны эфект змяшчаецца на ўпакоўцы. Мальтыт, які выкарыстоўваецца як падсалоджвальнік, сапраўды можа выклікаць метэарызм або дыярэю пры ўжыванні ў вялікіх колькасцях. Аднак рэакцыя арганізма, як адзначаюць спецыялісты, індывідуальная і залежыць ад узросту, стану здароўя і харчовых звычак.
Прадстаўнікі фабрыкі прызнаюць, што не чакалі такой маштабнай рэакцыі ў сацсетках. Тым не менш змяняць рэцэптуру або здымаць прадукцыю з вытворчасці не плануецца. Скаргі ад спажыўцоў паступаюць, але носяць адзінкавы характар, і на кожны зварот прадпрыемства імкнецца аператыўна рэагаваць.
Пры гэтым на фабрыцы падкрэсліваюць: у лінейкі NanoFit ёсць свая ўстойлівая аўдыторыя. Яе складаюць не толькі людзі, якія абмяжоўваюць ужыванне цукру, але і тыя, хто, наадварот, шукае прадукты з пэўным функцыянальным эфектам.
Цікава, што скандальная вядомасць пайшла прадукту толькі на карысць. Па словах вытворцы, пасля віруснага абмеркавання продажы зефіру і іншых прадуктаў лінейкі NanoFit, уключаючы мармелад і халву без цукру, прыкметна выраслі. Фактычна кампанія атрымала магутную і бясплатную рэкламную кампанію дзякуючы самім карыстальнікам сацсетак.
Аўтобус са злучэннем Гомель – Кракаў будзе заязджаць у Магілёў.
З 15 красавіка 2026 года пачне курсіраваць аўтобус кампаніі “Атласбас” па міжнародным маршруце Гомель – Кракаў. Паводле інфармацыі перавозчыка, ён будзе адным з самых працяглых – звыш 1200 кіламетраў.
Па дарозе аўтобус заязджае таксама ў Магілёў, Брэст і Варшаву. Хоць маршрут і працяглы, затое ў пасажыраў з’явіцца магчымасць дабрацца да патрэбнага месца без перасадак, падкрэсліваюць у “Атласбасе”.
У дарозе аўтобус будзе знаходзіцца крыху больш за 20 гадзін. З Гомеля ён будзе выязджаць па серадах у 7:10, а назад з Кракава па пятніцах у 17:00.
Сцвярджаецца, што білеты ўжо ёсць на сайце і ў прыкладанні “Атласбас”. Ад пачатку маршрута і да яго канца паездка каштуе 220 рублёў.
Міжнародны Дзень братоў і сясцёр(Siblings Day, з 1998 года).
Ініцыятыва ўключэння такога свята ў сусветны каляндар належала амерыканцы Клаўдзіі Эварт. У раннім дзяцінстве яна страціла сястру і брата, цяжка перажываючы страту, жадаючы нагадаць астатнім людзям аб важнасці роднасных адносін, выступіла ініцыятарам новага свята.
Гэтае свята – выдатная нагода ўспомніць аб тым, што на Зямлі ёсць блізкая роднасная душа. Яно нясе ў сабе дабро, каханне, клопат і разуменне, вучыць павазе да блізкіх і родных.
У гэты дзень прынята дарыць падарункі брату ці сястры, сустракацца ў кавярні ці ўсёй сям’ёй дома, дорачы цяпло і радасць адзін аднаму і бацькам, для якіх няма нічога больш прыемнага, чым блізкія і добрыя адносіны паміж іх дзецьмі.
Міжнародны дзень руху супраціўлення (International day of the resistance movement)
Прысвечаны ўсім, хто супрацьдзейнічаў фашыстам падчас Другой сусветнай вайны (1939–1945) на тэрыторыях, акупаваных войскамі Трэцяга рэйха.
Рух супраціўлення быў арганізаваны пры ўдзеле жыхароў акупаваных тэрыторый, якія супрацьстаялі нямецкім войскам, і адрозніваўся разнастайнасцю форм барацьбы супраць акупантаў.
Найбольшы размах рух супраціўлення набыў на тэрыторыі СССР, Італіі, Польшчы, Францыі, Югаславіі, Балгарыі і іншых. У кожнай асобнай краіне рух супраціву быў глыбока нацыянальным па сваім характары, але, у той жа час, гэта быў інтэрнацыянальны рух, бо меў агульную для ўсіх народаў, якія змагаюцца, мэту – разгром сіл фашызму, вызваленне ад захопнікаў тэрыторый акупаваных краін.
1660 год. Дзісенскі замак вызвалены войскамі ВКЛ.
Замак існаваў у XIV–XVIII стагоддзях на востраве Замак у сутоку Дзісны і Заходняй Дзвіны ў Мёрскім раёне на месцы старажытнага паселішча XI стагоддзя.
Фарпост Полацка на Заходняй Дзвіне.
25 ліпеня 1654 года быў заняты маскоўскімі войскамі, у 1655 годзе меў 14 вежаў, 40 гармат. Знішчаны ў час Паўночнай вайны.
1762 год. Шклоў атрымаў герб.
Кароль Аўгуст III надаў Шклову Магдебургскае права, зацвердзіў герб і пячатку. Гарадская пячатка мела зверху Пагоню, знізу – гарадскі герб.
За дату заснавання Шклова бярэцца 1535 год, калі горад быў спалены падчас маскоўска-вялікалітоўскай вайны (1534–1537), за дату першай згадкі – 1520. Упершыню ўскосна згадваецца ў 1466 годзе ў лісце наваградскага намесніка М. Гаштольда да свайго шклоўскага намесніка Комара. У тастаменце Яна Неміровіча ад 1518 года згадваецца шклоўскі намеснік Гаштольда Ф. Дурасовіч.
У 1526 годзе праз Шклоў у Маскву праехаў імператарскі пасол Сігізмунд Герберштэйн.
Сёння Шклоў – 15-тысячны цэнтр раёна, у ім працуюць прадпрыемствы харчовай, папяровай, камбікормавай прамысловасці.
1900 год. У в. Малая Багацькаўка Мсціслаўскага павета (зараз – раён) нарадзіўся Гаўрыла Гарэцкі (1900–1988).
Геолаг, географ, эканаміст, адзін з заснавальнікаў акадэміі навук. Доктар геолага-мінералагічных навук, заслужаны дзеяч навукі. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР, Дзяржаўнай прэміі БССР. Родны брат класіка беларускай літаратуры Максіма Гарэцкага.
Першы дырэктар (1927) Беларускага навукова-даследчага інстытута сельскай і лясной гаспадаркі. У 28 гадоў стаў акадэмікам – самы малады сярод акадэмікаў да гэтага часу.
Арыштоўваўся ДПУ (1920, 1922, 1930, 1937, 1938). У 1931, 1938 годах прыгаворваўся да расстрэлу.
Вязень ГУЛАГ. У лагерах стаў геолагам. У 1939–1968 гадах – удзельнік будоўляў амаль усіх найбуйнейшых ГЭС у еўрапейскай частцы Расіі і Украіны, каналаў, вадасховішчаў, абвадняльных, арашальных і шлюзавых сістэм.
Па вяртанню на Беларусь, працаваў у Інстытуце геахіміі і геафізікі АН БССР.
Аўтар даследаванняў па эканоміцы, насельніцтве, фальклоры, дэмаграфіі, археалогіі, геалогіі. Ім закладзены асновы новай у СССР галіны ведаў – палеапатамалогіі, вучэння аб старажытных рэках.
Адзін са стваральнікаў руска-беларускага слоўніка. Аўтар успамінаў пра Максіма Горкага, Якуба Коласа, Янку Купалу, Максіма Гарэцкага і іншых.
Дамогся вяртання імя і творчасці Максіма Гарэцкага.
У гонар яго названы 13 відаў выкапнёвых раслін і жывёл.
Магілёву бракуе вуліцы ў гонар знакамітага ўраджэнца.
1912 год. Брытанскі лайнер “Тытанік” выйшаў з Саўтгемптанскага порта ў сваё першае і апошняе плаванне.
Яшчэ на выхадзе з порта ён ледзь не сутыкнуўся з параходам “Нью-Ёрк”. Праз 5,5 гадзін, прайшоўшы 147 км, лайнер узяў на борт пасажыраў з французскага Шэрбура. Другім прыпынкам быў ірландскі Квінстаунаў, якога “Тытанік” дасягнуў апоўдні 11 красавіка, там былі папоўнены запасы правізіі, а на борт падняліся апошнія пасажыры.
Склад пасажыраў быў надзвычай разнастайным – ад жабракоў-эмігрантаў з Ірландыі, Італіі, Швецыі, Расіі, Сірыі, Арменіі, якія адпраўляліся на пошукі лепшай долі ў ЗША, да арыстакратаў і мільянераў.
У ноч з 14 на 15 красавіка адбылося сутыкненне «Тытаніка» з айсбергам. Загінула ад 1495 да 1635 чалавек з 2208-2225 людзей на борце, у тым ліку жыхары Беларусі. Газета “Минское слово” 11 мая 1912 года надрукавала спіс загінуўшых: Сымон Літман, Зельман Злакоўскі, Гары Корн, Сымон Вайсман, Якоб Кук, Лезлі Гелінскі, Насан Гольдшміт, Іосіф Мурдлін, Вульф Спектар, Абрам Гермед, Самсон Абельсон, Самуіл Грынберг, Зяліна Кантар, Польнер Ушэр, Абе Віллер і Іосіф Антвіла. Толькі 712 чалавек былі эвакуіраваны з «Тытаніка».
Титаник – фотография корабля (Titanic ship Photo) – http://to-name.ru/historical-events/titanik.htm
1931 год. У Менску адбыліся суды над прадстаўнікамі беларускай інтэлігенцыі.
Іх абвінавачвалі ў антысавецкай дзейнасьці. Сярод засуджаных на 5 гадоў высылкі ў расійскую глыбінку – пісьменнік Максім Гарэцкі, паэт Уладзімір Дубоўка, літаратуразнаўца Уладзімір Чаржынскі, гісторык Мікола Улашчык і іншыя.
Многія былі расстраляны, астатнія знаходзіліся ў ГУЛАГ.
У. Дубоўка правёў 27 гадоў у лагерах за імкненне тварыць на беларускай мове.
У. Дубоўка з жонкай
1931 год. Нарадзіўся Іван Чыгрын (1931–2006).
Беларускі літаратуразнаўца, паэт, крытык. Кандыдат філалагічных навук.
Скончыў БДУ. Настаўнічаў у школах Слонімскага, Дзятлаўскага раёнаў, працаваў у Інстытуце літаратуры імя Янкі Купалы АН БССР.
Аўтар і суаўтар літаратурна-крытычных артыкулаў, рэцэнзій, кніг «Станаўленне беларускай прозы і фальклор: Дакастрычніцкі перыяд», «Проза „Маладняка“: Дарогамі сцвярджэння», “Крокі: Проза «Узвышша», «Беларуская літаратура і праблемы сучаснасці», раздзелаў «Истории белорусской советской литературы», «Гісторыі беларускай савецкай літаратуры» (1981).
Выступаў ў друку з вершамі. выдаў шэраг зборнікаў вершаў.
Пераклаў паасобныя вершы Ф. Цютчава, У. Сыракомлі, Я. Лучыны, склаў «Выбраныя творы» Ядвігіна Ш. і зборнік «Веснаход» (апавяданні «Маладняка»).
1942 год. У Магілёве адбыўся патоп на рацэ Дубравенцы, праз які загінулі больш за 1 000 гараджан, разбурана каля 100 будынкаў.
Прычына – возера і навала крыг перад трубой пад чыгуначным насыпам, праз якую цячэ рака. Нямецкія сапёры прасвідравалі 3 адтуліны ў насыпе, каб спусціць ваду, але гэта не вырашала праблему, тады яны зрабілі невялікі выбух, каб зняць верхнюю частку насыпу.
Выбух і прывёў да трагедыі. Самі сапёры сталі першымі ахвярамі патопа. Вада хлынула ўніз у пойму ракі і знесла ўсё на сваім шляху: дамы, дрэвы, Быхаўскі рынак (у базарны дзень), лазню, людзей. Першы вал вады дасягаў да 15 м. Стыхія бушавала каля 20 хвілін. Калі вада сышла, уся пойма ракі аказалася засыпана глеем.
«Дрэвы плылі, дамы плылі, каровы плылі. Людзі пайшлі ў лазню і яе таксама знесла… Калі ўсё сціхла, на берагах чаго толькі не было, і швейныя машынкі, і мэбля – усю маёмасць, апошнімі вынеслі з разбураных дамоў…» – казалі сведкі.
Літаральна перад самым патопам па Дубровенцы хадзілі немцы і прасілі людзей пакінуць гэтыя мясціны. Але людзі да апошняга не верылі.
Як выглядаў насып у 1942 годзе – фота з калекцыі Алега Давіда Лісоўскага
1965 год. Нарадзіўся Сяржук Вітушка (1965–2012).
Беларускі грамадска-палітычны дзеяч, кіраўнік таварыства «Талака», гісторык і педагог, аўтар казак для дарослых і дзяцей.
З 1991 году жыў у Вільні, працаваў настаўнікам гісторыі ў віленскай беларускай школе імя Ф. Скарыны. Арганізатар і першы дырэктар адноўленага Віленскага Беларускага музея імя І. Луцкевіча. Выдаваў газэту «Vilnia i kraj» (1993).
Актыўна супрацоўнічаў з радыёстанцыяй «Балтыйскія хвалі» і літоўскім тэлебачаннем, друкаваўся ў газэтах «Наша Ніва» і «Рунь».
Ініцыятар і арганізатар беларускіх набажэнстваў у віленскай царкве Святога Мікалая. Хварэў на цукровы дыябет. Страціўшы зрок, не спыніў актыўнай дзейнасці, арганізоўваў «сляпыя экскурсіі» для беларусаў па Вільні, пісаў казкі, п’есы-батлейкі, вершы і беларускія тэксты на музыку вядомых песень.
2010 год. У выніку смаленскай авіякатастрофы загінуў прэзідэнт Польшчы Лех Качыньскі разам з прадстаўнікамі польскай палітычнай і вайсковай эліты – усяго 89 пасажыраў і 7 членаў экіпажа.
Польскі самалёт, які выконваў рэйс у Смаленск для наведвання ўрадавай дэлегацыяй катынскага мемарыяла, пацярпеў крушэнне. Дэлегацыя накіроўвалася на жалобныя мерапрыемствы з нагоды 70-х угодкаў Катынскага расстрэлу.
Катастрофа пад Смаленскам стала найбуйнейшай па колькасці ахвяр авіякатастрофай, у якіх гінулі першыя асобы дзяржавы.
Следства выявіла сляды выбухоўкі на 190 элементах самалёта Ту-154М. Брытанская лабараторыя пацвердзіла наяўнасць гексагену, трацілу і пентрыкса ў 89 з 238 даследаваных узораў.
2010 год. Загінуў у смаленскай авіякатастрофе беларус Мірон (Міраслаў) Хадакоўскі, 1957–2010.
Архіепіскап гайнаўскі, праваслаўны ардынарый Войска Польскага, брыгадны генерал Войска Польскага. Доктар тэалогіі.
Скончыў Варшаўскую Духоўную семінарыю, Вышэйшую Духоўную семінарыю ў Яблечна. Кіраваў аднаўленнем Супрасльскага Дабравешчанскага манастыра, архімандрыт.
У 1998 годзе прызначаны праваслаўным ардынарыем Войска Польскага.
Неаднаразова наведваў Казахстан, Расію, Украіну.
2021 год. Памёр Уладзімір Папковіч (1935–2021).
Беларускі пісьменнік, перакладчык.
Скончыў Мінскі педінстытут замежных моў. Працаваў у інстытуце замежных моў, інжынерам-перакладчыкам патэнтнага бюро Інстытута навукова-тэхнічнай інфармацыі і прапаганды пры Савеце Міністраў БССР, у Мінскім вышэйшым інжынерна-радыётэхнічным вучылішчы, на Мінскім оптыка-механічным заводзе, у Віцебскім педінстытуце, Віцебскім індустрыяльным тэхнікуме.
Лаўрэат прэміі «Сузор’е муз» імя У. Караткевіча.
З 1962 года друкаваўся ў рэспубліканскіх, абласных і гарадскіх выданнях у Мінску і Віцебску: часопісах «Нёман», «Полымя», «Маладосць», альманахах «Дзень паэзіі», «Далягляды», «Братэрства», «Дзвіна», «Ратуша».
2021 год. Памерла Арыядна Ладыгіна (1927–2021).
Беларускі вучоны ў галіне эстэтыкі, педагог. Доктар філасофскіх навук, прафесар.
Сястра беларускай спявачкі, Народнай артысткі СССР Ларысы Александроўскай.
Скончыла Маскоўскую кансерваторыю. Выкладала ў Саратаўскім музвучылішчы, Маскоўскай, Казанскай кансерваторыях, працавала у Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН Беларусі, у Беларускай акадэміі музыкі.
Даследавала праблемы народнасці мастацтва, пераемнасць культур (пераважна на матэрыяле беларускай музыкі), гісторыю беларускага музычнага тэатра.
Магілёвец, які з’ехаў у Польшчу некалькі гадоў таму, правёў дома тыдзень. Сваё імя, прозвішча і польскі горад ён просіць не называць – хоча ездзіць дадому і не мець праблем з КДБ. Але тое, што ён убачыў, пагадзіўся расказаць.
Горад будуецца. Але нешта не так
Магілёў змяняецца. Новыя дамы, адрамантаваныя вуліцы, дагледжаныя паркі – горад, як кажуць, прыгажэе.
Наш суразмоўца прызнае: візуальна стала лепш. З ім нельга не пагадзіцца. Пацверджанні ёсць. Напрыклад, маштабны спартыўны комплекс “Айсберг”, які цяпер будуецца ў пойме Дняпра: лядовая арэна і першы ў горадзе аквапарк за 335 мільёнаў рублёў. Увогуле знешняму выгляду Магілёва надаецца шмат увагі
Але пры гэтым наш суразмоўца адразу агаворваецца: агульнае адчуванне ад знаходжання дома можна апісаць адным словам – прыгнятальнае. Як і агульная атмасфера. З моманту ад’езду магілёвец паспеў прывыкнуць да іншага рытму жыцця, іншай атмасферы. Вярнуўшыся, адчуў розніцу фізічна – у паветры, у размовах, у тым, як людзі глядзяць адзін на аднаго на вуліцы.
Знаёмыя, з якімі бачыўся мужчына, гаварылі вельмі асцярожна. Узважвалі кожнае слова. “Яны сказалі, што я па паводзінах ужо еўрапеец. – расказвае ён – І што жыць тут зноў я ўжо не змагу”.
Тэлевізар і рэальнасць
Маці нашага суразмоўцы глядзіць БТ – іншага тэлебачання ў яе няма. Спадарожнікавая антэна ёсць, але пасля яго ад’езду за яе перасталі плаціць. Таму карціна свету ў яе – выключна дзяржаўная.
Па тэлевізары ён паглядзеў, як хор спявае песню “Бацька ў нас такі”. Паглядзеў візіт Лукашэнкі ў КНДР. І злавіў сябе на думцы: вельмі падобна, што менавіта так бачыць Беларусь сам састарэлы кіраўнік – краіна без падаткаў, без квартплаты, але і без заробкаў. Дзе ўсе сыты па змаўчанні і ніхто не задае лішніх пытанняў.
Па дзяржаўным тэлебачанні актыўна распавядалі, што ў Польшчы і Германіі растуць цэны – на ежу, на камунальныя паслугі, на паліва, пасля пачатку вайны ў Іране. Жыццё на Захадзе, калі верыць БТ, становіцца ўсё цяжэйшым. На самой справе ўсё з дакладнасцю да наадварот.
2700 па тэлевізары, 800 у кішэні
Цэны на прадукты ў Магілёве прыкладна такія ж, як у Польшчы. Наш суразмоўца параўноўваў асабіста, хадзіў па крамах. Малако, хлеб, мяса – узровень супастаўны. А вось заробкі – прынцыпова іншыя.
Знаёмы расказаў: яго заробак быў 1 300 рублёў, цяпер 800. І гэта не выключэнне – Магілёўская вобласць стабільна трымаецца сярод аўтсайдараў па заробках сярод усіх беларускіх рэгіёнаў. Сярэдняя па вобласці ў студзені 2026 года – 2 271,9 рубля, і гэта пры тым што сярэдняя па краіне – 2 757 рублёў. У раёнах – яшчэ ніжэй: у Мсціслаўскім 1 861 рубель, у Краснапольскім – 1 898.
Як людзі выжываюць пры такіх цэнах на прадукты і здымныя кватэры, атрымліваючы ў два-тры разы менш за афіцыйную сярэднюю заплату па Беларусі і Польшчы – незразумела. Пра гэта ўголас не гавораць. Пра многае наогул не гавораць уголас.
Расіяне скупляюць кватэры
Пакуль магілёўцы з’язджаюць у Польшчу, іх кватэры займаюць расіяне. І зноў словам нашага суразмоўцы ёсць пацверджанне.
Магілёў уваходзіць у пяцёрку беларускіх гарадоў, дзе грамадзяне Расіі найбольш актыўна купляюць нерухомасць – разам з Мінскам, Віцебскам, Брэстам і Гродна.
Толькі за сакавік 2026 года ў адным Мінску расіяне купілі кожную дзясятую кватэру – 126 здзелак з 1284. Эксперты адзначаюць: расіян цікавіць не таннае жыллё, а камфорт-клас і вышэй. Менавіта таму сярэдняя цана квадратнага метра ў Магілёве расце – нягледзячы на тое што колькасць здзелак з мясцовымі пакупнікамі падае.
Логіка простая: беларускія заробкі не даюць купіць прэстыжную кватэру, расійскія – толькі дай. У выніку рост коштаў на рынку нерухомасці адбываецца за кошт пакупнікоў з краіны саюзніка-саагрэсара, а не за кошт дабрабыту саміх магілёўцаў.
Што кінулася ў вочы
Калі падсумаваць тое, пра што расказаў наш суразмоўца-магілёвец, то карціна атрымліваецца наступная:
Горад будуецца і прыгажэе знешне – новыя фасады, плітка, дарагія спартыўныя аб’екты.
Людзі ў размовах вельмі асцярожныя – тэмы палітыкі, грошай і ўлады фактычна пад забаронай.
Цэны на прадукты супастаўныя з польскімі (мяса нават крыху танней), заробкі – у два-тры разы ніжэй.
Расіяне купляюць кватэры – мясцовым жыхарам яны ўжо не па кішэні.
Дзяржаўнае тэлебачанне малюе рэальнасць, якая не супадае з тым, што відаць няўзброеным вокам.
У Магілёве не салодка. А што ў раёнах?
Калі ў абласным цэнтры ўсё так дрэнна – што адбываецца ў раёнах? Адказ несуцяшальны.
Пасля 2020 года краіну пакінулі ад 350 да 600 тысяч чалавек. Магілёўцы таксама ўдзельнічаюць у гэтым зыходзе – паводле падлікаў, за мяжой цяпер ад 35 да 60 тысяч жыхароў вобласці. У раёнах сітуацыя вастрэй: людзі з’язджаюць не толькі за мяжу, але і проста ў Магілёў або Мінск – абы ўцячы з калгаса.
У Слаўгарадскім раёне за ўвесь 2025 год створана 16 новых працоўных месцаў. Шаснаццаць. Пяць паказчыкаў з 14, даведзеных да раёна аблвыканкамам, не выкананы.
У Касцюковічах падуліковым грамадзянам рэгулярна прапануюць вакансіі на кірмашах працы. Яны адмаўляюцца – і аддаюць перавагу раз у месяц выходзіць на грамадскія работы. Прычына простая: прапанаваныя вакансіі ў калгасах па ўзроўні заробку амаль не адрозніваюцца ад грамадскіх работ.
Наш суразмоўца вярнуўся назад у Польшчу. Ён хоча наведваць маці. Але, калі справа так пойдзе і далей, кожны раз вяртанне будзе становіцца ўсё больш дзіўным падарожжам – у месца, якое добра ведаеш, але ўжо не пазнаеш.
Са станоўчых эмоцый: у Польшчу мужчына прывёз маникюрныя нажніцы. Якасць “Красного металлиста” па-ранейшаму б’е ўсе рэкорды.
Магілёўскі вагонабудаўнічы завод просіць адміністрацыю калоніі №2 у Бабруйску нарасціць тэмпы вытворчасці.
Арганізацыя былых беларускіх сілавікоў BELPOL атрымала інфармацыю пра тое, што Магілёўскі вагонабудаўнічы завод, які уваходзіць ў «БелАЗ-Холдынг», просіць ад калоніі №2 у Бабруйску тэрмінова нарасціць вытворчасць і закрыць адставанне па пастаўках дэталяў. Гаворка ідзе пра дзясяткі адзінак прадукцыі – з канкрэтнымі тэрмінамі і прамым указаннем «павялічыць тэмпы». Пісьмо з такой просьбай датавана 1 красавіка 2026 года.
Паводе BELPOL, гэта насамрэч не просьба, а патрабаванне, а людзей у калоніях, уключаючы палітвязняў, выкарыстоўваюць як танную і бяспраўную працоўную сілу для выканання планаў прадпрыемства.
Расследвальнікі нагадваюць, што БелАЗ з’яўляецца адным з асноўных «кашалькоў» рэжыму Лукашэнкі, а таксама БелАЗ убудаваны сістэму выканання дзяржаўнага абароннага заказу, займаючыся гальванаапрацоўкай кольцаў для 122 мм рэактыўных снарадаў для РСЗА «Град».
