Старонкі ў Instagram, X i Facebook звязанага з Саветам Еўропы Міжнароднага таварыства правоў чалавека лічацца цяпер у Беларусі “экстрэмісцкімі”.
Рашэнне аб “экстрэмізме” гэтай праваабарончай арганізацыі Горацкі райсуд прыняў 10 сакавіка 2026 года, піша Праваабарончы цэнтр “Вясна”. Міжнароднае таварыства правоў чалавека (Internationale Gesellschaft für Menschenrechte / International Society for Human Rights) мае статус удзельніка пры Савеце Еўропы і з’яўляецца членам Камітэта па сувязях з няўрадавымі арганізацыямі пры Савеце Еўропы. Арганізацыя была заснавана ў Заходняй Германіі ў 1972 годзе.
Даведаўшыся пра прызнанне ў Горках “экстрэмісцкімі” сваіх сацсетак, Міжнароднае таварыства правоў чалавека заявіла, што не спужаецца гэтага статусу і працягне сваю працу па Беларусі.
“У Рэспубліцы Беларусь доўгі час кіруе дыктатар Лукашэнка, ужываючы жорсткую сілу і арыштоўваючы тысячы людзей па адвольных прычынах. Сотні тысяч беларусаў пакінулі краіну пасля сфальсіфікаваных выбараў 2020 года і наступных рэпрэсій, а тысячы былі асуджаныя да працяглых турэмных тэрмінаў унутры краіны. Мы салідарныя з мужнымі беларусамі, якія адстойваюць правы чалавека, свабоду сходаў, свабоду друку, плюралізм і свабоду выказвання меркаванняў» – заявілі міжнародныя праваабаронцы.
Экс-зорка цяжкай атлетыкі Кацярына Шкуратава, дыскваліфікаваная за допінг, працуе кантралёрам у ЛПП №2 для жанчын пад Горкамі.
Былая ўдзельніца нацыянальнай зборнай Беларусі па цяжкай атлетыцы Кацярына Шкуратава сёння служыць у сістэме МУС, пішуць магілёўскія праваабаронцы. 39-гадовая спартсменка ў званні прапаршчыка ўнутранай службы працуе кантралёрам рэжымнага аддзела ў лячэбна-працоўным прафілакторыі №2 УДВП па Магілёўскай вобласці. Установа размешчана ў вёсцы Стараселле Горацкага раёна, недалёка ад пасёлка Леніна.
У мінулым Шкуратава ўваходзіла ў асноўны склад нацыянальнай каманды Беларусі і лічылася адной з вядучых цяжкаатлетак у катэгорыі звыш 75 кілаграмаў. На чэмпіянаце свету 2013 года яна заваявала бронзавы медаль.
Аднак ужо праз год спартсменка апынулася ў цэнтры допінгавага скандалу: у яе допінг-пробе выявілі станазалол. Узнагароду анулявалі, а з улікам таго, што гэта было паўторнае парушэнне антыдопінгавых правілаў, Шкуратаву дыскваліфікавалі пажыццёва.
Пасля гэтага яе спартыўная кар’ера фактычна завяршылася. Цяпер былую спартсменку можна сустрэць ужо не на памосце, а на службе ў сістэме выканання пакаранняў.
ЛПП №2, дзе працуе Шкуратава, у 2003 годзе перапрафілявалі з папраўчай калоніі. Сёння ўстанова разлічана прыкладна на 300 жанчын і спецыялізуецца на швейнай вытворчасці. Там шыюць рабочую і камуфляжную вопратку, а таксама пасцельныя прыналежнасці.
Былы палітвязень калоніі №9 у Горках, Нобелеўскі лаўрэат Алесь Бяляцкі аднавіў сваю старонку ў Facebook.
Першы допіс пасля аднаўлення старонкі Бяляцкі зрабіў увечары 2 сакавіка 2026 года.
“Не мінула і пяці гадоў… Некалькі дзён, як аднавілі мне доступ да Фэйсбуку, а я ўсё прыглядаўся, не наважваўся вярнуцца туды, адкуль мяне выдасталі ў ліпені 21-га.
Урэшце сёньня адважыўся. І напачатку хачу падзякаваць усім знаёмым і незнаёмым сяброўкам і сябрам, якія хваляваліся і перажывалі за мяне, рабілі што маглі, каб дзень волі для мяне настаў параней. Вялізная мая падзяка!” – напісаў беларускі Нобелеўскі лаўрэат.
Паводле яго, ён заўсёды ледзь не фізічна адчуваў магутную хвалю салідарнасьці з волі як з ім, так і з іншымі палітвязьнямі. “З такой падтрымкаю псіхалагічна сядзець было камфортна, хоць і спалі “на бетоне”, і хадзілі абы ў чым, і елі, што дадуць. Ніводнага дня ў турме ня быў я расчараваны, не пачуваўся пакінутым, не шкадаваў за зробленае. Перакананы, што разам мы – моц, разам мы не прападзем, разам мы пераможам!” – упэўнены Алесь Бяляцкі.
Нагадаем, Алесь Бяляцкі – кіраўнік і заснавальнік Праваабарончага цэнтру “Вясна”, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру 2022 года, віцэ-прэзідэнт Міжнароднай федэрацыі правоў чалавека (FIDH) з 2007 па 2016 гг. Быў затрыманы 14 ліпеня 2021 года ў межах крымінальнай справы. 3 сакавіка 2023 г. у судзе Ленінскага раёна Мінску яму было прызначана 10 гадоў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму.
13 снежня 2025 года Алесь Бяляцкі выйшаў на волю па памілаванні пасля перамоваў з амерыканскай дэлегацыяй на чале з Джонам Коўлам, якія цягнуліся два дні. Вынікам стала памілаванне і гвалтоўнае перамяшчэнне за мяжу 123 чалавек. Алеся і яшчэ некалькіх замежных грамадзян прывезлі ў Літву.
1268 год. Бітва на рацэ Кегола каля Ракавора (Везенберга, Эстонія) паміж аб’яднаным войскам Паўночна-Усходняй Русі і дацка-нямецкімі рыцарамі з нічыйным вынікам.
Малавядомая бітва, але з ліку найбуйнейшых у сярэднявечнай Еўропы, як па колькасці ўдзельнікаў, так і па колькасці загінуўшых у ёй.
Зімой 1268 года магістр Тэўтонскага ордэна Лютэрберг распачаў паход у Літву. У гэты ж час моцнае пскоўска-наўгародска-цвярское войска пад начальствам князя Яраслава Аляксандравіча і князя літоўскага і пскоўскага Даўмонта ўварвалася ў Эстляндыю і на рацэ Кегола натыкнуліся на нямецкія палкі, якія “стаялі як лес дрымучы”.
Адбылося пабоішча страшнае, кажа летапісец, якога не бачылі ні бацькі, ні дзяды. Пабіта было ваяроў без ліку, што нават конніца не магла прабіцца па іх трупам.
1370 год. Параза літвінаў пад Рудавай каля Кёнігсбергу ад войска Тэўтонскага ордэна.
Вялікалітоўскае войска на чале з Альгердам, Ягайлам, Кейстутам і Вітаўтам на пачатку боя было рассечана тэўтонамі на дзве часткі – частка Кейстута адступіла, частка Альгерда ўмацавалася ў лесе і пэўны час адбівалася.
Бітва скончылася перамогай Ордэна, трэцяй на працягу 60 гадоў (пад Ваплаўкен, 1311, на Стрэве, 1348).
Войска ВКЛ страціла ад 1 000 – 5 500 да 11 000 ваяроў, Ордэн – ад 126 – 300 (з іх 26 рыцараў) да 5 000 кнехтаў, 200 рыцараў і 26 комтураў.
Паводле Т. Нарбута, абодва бокі панеслі вялікія страты, а літвіны, калі і не перамаглі ў бітве, то мелі з яе немалую карысць, бо забілі шмат крыжацкіх военачальнікаў і ўзялі багатую здабычу.
1386 год. Вялікі князь літоўскі Ягайла ажаніўся з 12-гадовай Ядвігай, спадкаемцай польскага стальца.
4 сакавіка быў урачыста каранаваны на «караля Польшчы, вярхоўнага князя Літоўскага і дзедзіча Рускага», паклаўшы пачатак каралеўскай дынастыі Ягелонаў.
Уладзіслаў II Ягайла і каралева Ядвіга правілі як манархі сумесна.
У якасці вясельнага падарунка Ягайла падарыў Ядвізе Магілёў.
1537 год. У Маскве падпісаны мірны дагавор, які скончыў вайну Маскоўскай дзяржавы з Вялікім княствам Літоўскім. Скончылася пятая літоўска-маскоўская вайна (1534-1537).
Жыгімонт I Стары згадзіўся прыслаць у Маскву да 6-цігадовага Івана IV сваё «вялікае пасольства». Падчас цяжкіх і доўгіх перагавораў – Масква патрабавала Кіеў і Полацк, Вільня – Ноўгарад і Пскоў, перамоўшчыкі пайшлі на кампраміс. Гомель з усёй зямлёй заставауся ў складзе ВКЛ, Себеж і Завалочча перадаваліся Маскоўскай дзяржаве, астатнюю мяжу пакідалі нязменнай. Падпісаны трактат прадугледжваў пяцігадовае перамір’е, мір на межах і свабоду гандлю.
Пачаткам вайны стала вестка пра смерць вялікага князя маскоўскага Васіля III. Гэта абудзіла у ВКЛ надзеі на рэванш і на вяртанне страчаных раней тэрыторый у выніку войнаў. Падчас вайны 1500–1503 і 1512–1522 гадоў ВКЛ страціла ад 25 да 30% сваёй тэрыторыі, у тым ліку Гомель і Смаленск.
1845 год. Памёр Ігнат Анацэвіч.
Беларускі гісторык і архівіст, педагог, прафесар Віленскага ўніверсітэта.
Адзін са стваральнікаў нацыянальнай беларускай гістарыяграфіі.
Стваральнік першага спецыялізаванага ўніверсітэцкага курса па мінуламу беларускага і літоўскага народаў.
Стварыў цэласную карціну гісторыі Вялікага Княства Літоўскага, склаў перыядызацыю гісторыі ад 1009 да 1569 гадоў і распрацаваў класіфікацыю гістарычных крыніц.
Паводле словаў А. Латышонка, Ігнат Анацэвіч – адзін з тых “гістарычна адукаваных спакойных [уніяцкіх] паповічаў, якія, уласна, і стварылі беларускую нацыянальную ідэю на сумежжы 18 і 19 стагоддзяў”.
1893 год. У в. Малая Багацькаўка (зараз – Мсціслаўскі раён) нарадзіўся Максім Гарэцкі
Класік беларускай літаратуры. Зрабіў вялікі ўклад у развіццё беларускай культуры і фарміраванне беларускай нацыянальнай самасвядомасці. Пачынальнік твораў маральна-этычнай праблематыкі, даследаванняў гісторыі беларускай літаратуры, адзін з пачынальнікаў эпічнага жанру, інтэлектуальна-філасофскай, лірычнай, дакументальнай прозы ў беларускай літаратуры.
Аўтар першай «Гісторыі беларускай літаратуры», «Хрэстаматыі беларускай літаратуры. XI век – 1905 год», «Руска-беларускага слоўніка» (з Г. Гарэцкім), «Беларуска-расійскага слоўнічка», «Практычнага маскоўска-беларускага слоўніка» (з М. Байковым).
Працаваў у БДУ, Камуністычным універсітэце, Інбелкульце, загадчыкам кафедры беларускай мовы, літаратуры і гісторыі Горацкай сельгасакадэміі.
Арыштоўваўся ў 1930 і 1937 гадах. Быў у ссылцы. 5 студзеня прысуджаны да расстрэлу, расстраляны 10 лютага 1938 года ў Вязьме.
У Мсціславе працуе Літаратурны музей Максіма Гарэцкага, у Горках музей-кабінет. Яго імя носяць бібліятэка ў Горках, вуліцы ў Мінску, Мсціславе і Горках. У Мінску і Вязьме пастаўлены помнікі, адкрыты памятныя дошкі на будынках Віленскай беларускай гімназіі, школы ў расійскім Кіраве, вучэбнага корпуса № 4 БДСГА у Горках.
У 2012 годзе пры падрыхтоўцы да рэспубліканскага свята «Дажынкі» ў Горках, нягледзячы на пратэсты грамадства, быў знесены дом, у якім у 1926-1928 гадах жыў Максім Гарэцкі, на доме была ўсталяваная памятная дошка.
Пра яго дзейнасць і літаратурную спадчыну напісаны многія кнігі, зняты фільмы.
1912 год. У в. Шасцёраўка (зараз – Клімавіцкі раён) нарадзіўся Клім Грыневіч.
Беларускі паэт. Працаваў на будаўніцтве чыгункі Асіповічы–Магілёў–Рослаў (1929-1930).
Скончыў Рагачоўскі педтэхнікум, вучыўся ў Мінскім, Ленінградскім педінстытутах. Працаваў у друкарні, у газетах «Рабочий» і «Сельгасрабочы», у ЦК прафсаюза работнікаў сельскай гаспадаркі.
Арыштаваны НКУС у 1933 годзе, сасланы ў Казахстан. Пасля ссылкі служыў у арміі, настаўнічаў у школах г. Балагое.
Памёр ад сухотаў 3 сакавіка 1941 года.
Аўтар вершаў у газетах «Піянер Беларусі», «Чырвоная змена», зборніка паэзіі «На бераг», які быў прыхільна сустрэты крытыкай.
Клімавічы, пачатак ХХ стагоддзя
1913 год. Рэкорд прэзідэнтства пастаўлены ў Мексіцы.
Пэдра Ласкуран (1856–1952) устанаўлівае рэкорд, прабыўшы на пасадзе прэзідэнта Мексікі 45 хвілін (па іншых дадзеных ад 25 да 55).
За гэты час ён прыняў прысягу і адразу прызначыў сваім пераемнікам генерала В. Хуэрта, і сышоў у адстаўку.
Скарочаны тэрмін паўнамоцтваў Ласкурана – самы кароткі прэзідэнцкі тэрмін у гісторыі – быў цалкам наўмысным. У мінулым мэр Мехіка і міністр замежных спраў пры прэзідэнце Ф. Мадэра, Ласкуран быў выкарыстаны генералам Віктарыяна Хуэрта ў якасці пешкі ў палітычным перавароце. Ласкуран быў прыведзены да прысягі, каб надаць перавароту пэўную легітымнасць.
1916 год. Памерла Цётка (Алаіза Пашкевіч).
Беларуская паэтэса, адна са стваральнікаў Беларускай Сацыялістычнай Грамады. Адна з пачынальніц беларускай прозы.
Удзельніца пецярбургскага гуртка студэнтаў-беларусаў «Круг беларускай народнай прасветы». Аўтар кніг «Першае чытанне для дзетак беларусаў», першага «Беларускага лемантара», «Гасцінец для малых дзяцей», вершаў, публіцыстычных артыкулаў, нарысаў, даследаванняў па гісторыі беларускага тэатра.
Асноўныя матывы яе паэзіі – любоў да радзімы, да прыроды, самаахвярнае служэнне народу.
1922 год. Нарадзіўся Міхаіл Савіцкі.
Народны мастак Беларусі, жывапісец, педагог. Акадэмік акадэміі мастацтваў Расіі, акадэміі навук Беларусі, Герой Беларусі.
Працаваў у галіне станкавага і манументальнага жывапісу. У аснове твораў ваеннай тэматыкі асабістыя ўражанні ад гераічнай барацьбы народа супраць акупантаў, злачынстваў фашыстаў супраць чалавецтва. Значнае месца ў творчасці займаюць партрэты, хрысціянская тэматыка.
1963 год. Нарадзіўся Міхаіл Тумеля.
Беларускі рэжысёр, аніматар, мастак і сцэнарыст.
Стаў працаваць расфарбоўшчыкам у цэху мультыплікацыйнага кіно «Беларусьфільм» яшчэ школьнікам, працаваў на студыі мультыплікацыйнага кіно, рэжысёрам мінскай студыі «АФ-Цэнтр», на анімацыйных студыях у Маскве, Портлендзе (ЗША) і Сеуле (Рэспубліка Карэя), кінастудыі «Троицкий мост» (Пецярбург).
Быў вядучым тэлеперадачы «Мультиклуб» на Беларускім тэлебачанні.
Зняў шэраг рэкламных ролікаў і ТБ-заставак. Супрацоўнічае са студыямі «Пилот», «Панорама». Здымаўся ў шэрагу дакументальных серыялаў.
Яго фільм «Выцінанкі-выразанкі» атрымаў прыз за лепшую рэжысуру на Адкрытым расійскім фэстывалі анімацыйнага кіно (Суздаль, 2011).
1979 год. Памёр Юрка Гаўрук.
Беларускі перакладчык, рэжысёр, паэт, літаратурны крытык. Выкладчык Горацкай акадэміі і Магілёўскага педінстытута.
Запісваў на Случчыне беларускі фальклор. Член «Маладняка». Працаваў дацэнтам кафедры беларускай мовы і літаратуры БСГА у Горках (1925-1931), кафедры літаратуры Магілёўскага педінстытута (1931-1935).
Арыштаваны 8 лютага 1935 года ў Магілёве, асуджаны да 8 гадоў пазбаўлення волі, высланы з БССР. Больш за 20 гадоў працаваў у Карэліі, Усходняй Сібіры, Комі АССР.
У 1957—1967 гадах працаваў у купалаўскім, коласаўскім тэатрах, рабіў для пастановак пераклады п’есы з сусветнай класікі.
Перакладчык з французскай, англійскай, нямецкай, польскай, рускай, украінскай моў.
Аўтар баек, жартаў, песень, апрацовак расказаў сялян, фальклорнага матэрыяла, першага на Беларусі зборніка паэтычных перакладаў «Кветкі з чужых палёў», кніг арыгінальных вершаў і перакладаў, зборніка выбраных перакладаў паэзіі, артыкулаў па тэорыі і практыцы мастацкага перакладу, эсэ, якія ўвайшлі ў кнігу «Ступень адказнасці».
1995 год. Памёр Заір Азгур.
Беларускі скульптар, народны мастак БССР і СССР. Герой Сацыялістычнай працы. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР. Двойчы Лаўрэат Сталінскай прэміі. Акадэмік Акадэміі мастацтваў СССР.
Вучань М. Шагала і М. Керзіна. Студэнтам жыў у Янкі Купалы і Якуба Коласа.
Цэнтральная фігура ў беларускай пасляваеннай пластыцы, у галіне станковай і манументальнай скульптуры. Працаваў над манументальнай скульптурай, кіраваў Майстэрняй скульптуры Акадэміі мастацтваў СССР у Мінску.
Стварыў партрэты дзеячаў сацыялістычнага і рэвалюцыйнага руху для даваеннага Дома ўрада, стварыў мноства партрэтаў герояў вайны, прадстаўнікоў айчыннай і сусветнай культуры Ф. Скарыны, А. Бразера, 3. Бядулі, Л. Александроўскай, Я. Купалы, Я. Коласа, М. Гусоўскага, К. Чорнага, нацыянальна-вызваленчага руху, палкаводцаў, герояў працы, вучоных, артыстаў.
Па яго праектах створаны шматлікія помнікі І. Сталіну, У. Леніну ў Беларусі, Расіі і Казахстане, П. Машэраву ў Віцебску, Я. Коласу і С. Грыцаўцу ў Мінску, Ф. Багушэвічу ў Жупранах, Я. Купалу ў Вязынцы, В. Талашу ў Петрыкаве, А. Бутлераву і Я. Вучэцічу ў Маскве. Аўтар барэльефа «Слава загінуўшым героям» для помніка-абеліска Перамогі ў Мінску.
Аўтар мемуараў, публіцыстычных артыкулаў па мастацтву.
Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Беларускім музеі гісторыі Вялікай Айчыннай вайны, Траццякоўскай галерэі ў Маскве, Дзяржаўным мастацкім музеі Малдовы і іншых галерэях, музеях, фондах.
Яго імя носіць вуліца ў Мінску, СШ №1 г. Сянно, у яго гонар устаноўлены мемарыяльныя дошкі – дзве ў сталіцы, у Віцебску.
2002 год. Зацверджаны гербы Кіраўска, Крычава.
Кіраўск – малады горад. Ён узнік у 1955 годзе пры аб’яднанні п. Кіраўск (з 1934 года, каля в. Старцы на месцы былых хутараў і в. Качэрычы), вёсак Кірава і Стараселле.
Старажытны Крычаў (вядомы з 1136 года) у 1633 годзе атрымаў магдэбургскае права за гераізм ў вайне з Масковіяй. У 1663 годзе кароль і вялікі князь Ян II Казімір пацвердзіў правы на магдэбургскае права, карыстанне гарадскімі пячаткай і гербам з выявай крыжа і мяча. Менавіта гэты герб і зацверджаны ў 2002 годзе ў якасці сучаснага сімвала.
Палітычны блогер Павел Спірын, былі палітзняволены бабруйскай і горацкай калоній, з’ехаў у Літву.
“Усім прывітанне, вось нарэшце я выехаў з Беларусі, цяпер знаходжуся ў Літве. Усім прывітанне, вялікі дзякуй усім за падтрымку, за тое, што ўсе гэтыя гады былі са мной і іншымі людзьмі, якія не паспелі дарабіць тое, што мы павінны былі дарабіць у 2020 годзе, але ўсё наперадзе», – гаворыць Спірын у відэа, размешчаным у тэлеграм-канале грамадскага дзеяча Андрэя Стрыжака.
Экс-палітвязень выйшаў на волю ў канцы снежня 2025 года пасля больш за пяць гадоў пазбаўлення волі. Апошнім месцам яго зняволення была калонія №9 у Горках. Да гэтага большую частку тэрміну Павел Спірын правёў у калоніі №2 у Бабруйску.
Спірын – палітычны блогер, якога ў лютым 2021 года асудзілі да чатырох з паловай гадоў калоніі агульнага рэжыму. Яго затрымалі 9 верасня 2020 года пасля выпуску чарговага відэа. Падчас электаральнай кампаніі 2020-га Спірын заяўляў пра намер стаць кандыдатам у прэзідэнты, але ЦВК не зарэгістраваў яго ініцыятыўную групу. Пасяджэнне камісіі транслявалася ў прамым эфіры. Выступаючы на ім, Спірын рэзка выказваўся пра беларускага дыктатара.
Паводле звестак Праваабарончага цэнтру “Вясна”, вязням бабруйскай калоніі было забаронена размаўляць з Паўлам. За камунікацыю з палітвязнем каралі адпраўкай у штрафны ізалятар. Спірын у калоніі працаваў мыйшчыкам посуду.
У Горках арганізуюць трактарны біятлон. Хуткасць, трапнасць і бездарожжа – усё, як любяць «моцныя гаспадарнікі».
Спаборніцтвы па трактарным біятлоне пройдуць 21 лютага на вучэбным палігоне Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі. Яны прымеркаваныя да Дня абаронцы Айчыны, а «ў барацьбу за прызавыя месцы ўвяжуцца не толькі будучыя аграрыі, студэнты профільных ВНУ, але і вопытныя механізатары».
У праграме – хуткасныя заезды на трактарах і проста катанне, салдацкая каша, юшка і нават фірмовы плоў ад дэкана факультэта механізацыі сельскай гаспадаркі акадэміі.
Самі ж спаборніцтвы выглядаюць як гонкі на трактарах па перасечанай мясцовасці з праходжаннем устаноўленых этапаў і стральбой з пнеўматычнай вінтоўкі.
Спаборніцтвы, паводле задумы арганізатараў, павінны прадэманстраваць магутнасць і манеўранасць айчыннай сельгастэхнікі.
Даўно пара. «TikTok» забіты ролікамі, у якіх паказана, як звышмагутныя і суперманеўраныя «Беларусы» яшчэ і ламаюцца з неверагоднай хуткасцю.
Калі з чым праблем не ўзнікае, дык толькі з бездарожжам.
Карацей кажучы, ударым біяятлонам па бездарожжы і разгільдзяйстве!
Кніга Дароты Міхалюк «Беларуская Народная Рэспублiка 1918-1929 гг.: ля вытокаў Беларускай дзяржаўнасці», па меркаванню горацкіх пракурораў, шкодзіць нацыянальным інтарэсам.
Знайшоўшы кнігу сярод прапаноў на нейкім інтэрнэт-рэсурсе, горацкія пракуроры запыталіся ў адпаведнай Рэспубліканскай камісіі па правядзенні ацэнкі сімволікі, атрыбутыкі і інфармацыйнай прадукцыі, ці не “экстрэмісцкае” гэтае выданне. Гэтая камісія прыйшла да высновы, што аўтарскі погляд Дароты Міхалюк, аказваецца, можа нанесці шкоду нацыянальным інтарэсам. Да такой думкі камісію падштурхнула Дырэктыва “Аб рэалізацыі асноў ідэялогіі беларускай дзяржавы” ад 9 красавіка 2025 года.
Цяпер Мінінфармацыі ўнесла кнігу «Беларуская Народная Рэспублiка 1918-1929 гг.: ля вытокаў Беларускай дзяржаўнасці» ў адпаведны спіс, а той сайт, дзе яна прадавалася, выкрэсліў яе з асартымента.
А між тым, гэтая кніга – гэта глыбокае навуковае даследаванне, якое стала адной з найважнейшых прац пра БНР у сучаснай гістарыяграфіі. Аўтар Дарота Міхалюк з вялікай інтэлектуальнай зацікаўленасцю і прафесійнай дакладнасцю аналізуе падзеі, якія сталі пачаткам беларускай дзяржаўнасці, раскрываючы як палітычныя, так і чалавечыя аспекты гэтага перыяду.
Рэлігійны дзеяч Рэчы Паспалітай, епіскап Канстанцінопальскай праваслаўнай царквы, Мітрапаліт Кіеўскі, Галіцкі і ўсяе Русі, трэці Экзарх Канстанцінопальскага трону (1632-1647).
Быў прэтэндэнтам на малдаўскі трон, удзельнік Хоцінскай бітвы.
У 1625 годзе прыняў манаскі пострыг у Кіева-Пячэрскім манастыры, у 1627 годзе стаў архімандрытам Кіева-Пячэрскай лаўры.
Падтрымліваў друкарні Украіны і Беларусі, рабіў пераклады з грэцкай мовы, складаў, пісаў кнігі, у тым ліку першы праваслаўны катэхізіс – «Праваслаўнае вызнанне веры», займаўся развіццём праваслаўнай адукацыі, прымірэннем праваслаўных і уніятаў.
Уладзіслаў IV у 1632 годзе афіцыйна аднавіў Кіеўскую праваслаўную мітраполію ў складзе Канстанцінопальскага патрыярхату з утварэннем новай Мсціслаўскай епархіі і назначэннем мітрапалітам Пятра Магілы.
У 1633 годзе Магіла атрымаў каралеўскі дазвол на збудаванне ў Магілёве царквы Святога Мікалая. Па распараджэнню мітрапаліта магілёўскім біскупам Сільвестрам (Косавым) у 1637 г. была пабудавана часовая драўляная Мікольская царква.
Памёр 11 студзеня 1647 года.
Кананізаваны 8 снежня 2005 года Архіерэйскім саборам Рускай праваслаўнай царквы.
Вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч. Вялікі харунжы літоўскі, падканцлер, вялікі канцлер літоўскі (з 1658).
Атрымаў выдатную еўрапейскую адукацыю. Служыў у французскай, іспанскай і галандскай арміях.
Адзін з лідараў партыі, якая выступала за каранацыю Міхала Вішнявецкага і супраць абрання Яна Сабескага.
У 1673 годзе дабіўся прыняцця закона, паводле якога кожны трэці сойм павінны быў праходзіць у Гродне (акрамя Варшавы і Кракава).
1778 год. паводле ўказа Кацярыны II Магілёўская губерня была пераўтвораная ў Магілёўскае намесніцтва.
Магілёўскае намесніцтва праіснавала да 1796 года, калі падчас адміністрацыйнай рэформы Паўла І яно ўвайшло ў склад Беларускай губерні з цэнтрам у Віцебску.
1863 год. У 6:00 раніцы ў Лондане пачало працаваць першае ў свеце метро.
Зараз Лонданскае метро мае працягласць 402 км, яно ўключае 268 станцый і 11 ліній.
Метро працуюць на усіх, акрамя Антарктыды, кантынентах, у 50 краінах. У Афрыцы яно ёсць толькі ў Алжыры, Егіпце, Нігерыі, Тунісе, Кот д’Івуары.
Самыя буйныя метрапалітэны ў свеце: па колькасці станцый і ліній – Нью-Ёркскі (472 станцыі, 28 ліній), па даўжыні ліній – Шанхайскі (743 км) і Пекінскі (727 км), па гадавому пасажырапатоку – Пекінскі і Такійскі.
Самыя кароткія лініі метро (меней за 9 км): у венесуэльскім Маракайба, індыйскім Ахмадабадзе, італьянскіх Катаніі і Генуі, украінскім Дняпры. Гётэборг, Лазана, італьянская Брэшыя, французскі Рэн – самыя маленькія гарады ў свеце, якія маюць метро.
З 1984 года працуе метро ў Мінску: зараз гэта тры лініі працягласцю 41 км, 33 станцыі, будуецца 4-я лінія.
1890 год. Нарадзіўся Ільдэфонс Бобіч.
Беларускі каталіцкі святар, пісьменнік, перакладчык, прыхільнік беларусізацыі касцёла. Доктар філасофіі.
Святар з 1915 года. Служыў ў прыходах Друі, Дісненшчыны, Іўі, выкладаў у Віленскай беларускай гімназіі. Супрацоўнічаў з беларускімі часопісамі «Беларус» і «Крыніца».
Аўтар апавяданняў, якія друкаваў у «Нашай ніве», у Першым беларускім календары «Нашай нівы», газеце «Biełarus» і іншых выданнях.
Выступаў за шырокае ўвядзенне беларускай мовы ў каталіцкае богаслужэнне.
У гады Другой сусветнай вайны арыштаваны акупацыйнымі ўладамі, памёр 28 красавіка 1944 года пасля вызвалення з турмы.
І. Бобіч на фотаздымку злева
1896 год. Нарадзіўся Георгій Лаўроў.
Савецкі беларускі архітэктар.
У 1928-1934 гадах працаваў галоўным архітэктарам у наркамаце камунальнай гаспадаркі БССР, потым пераведзены на працу ў Маскву.
Праекціроўшчык будынкаў Дзяржаўнай бібліятэкі БССР, бібліятэкі і інтэрнатаў БДСГА ў Горках, ўніверсітэцкага гарадка і галоўнага корпуса БДУ, Політэхнічнага інстытута ў Менску, будынка драмтэатра і кінатэатра ў Оршы, будынкаў у Алушце, Албаніі, Алма-Аце, Ашхабадзе, Фрунзе, Сафіі, Бухарэсце.
Памёр 24 мая 1967 года.
1897 год. Пачаўся Першы Усерасійскі перапіс насельніцтва.
Па даных гэтага перапісу насельніцтва Беларусі ў сучасных яе межах склала 6,38 мільёнаў чалавек.
Насельніцтва па гарадах (тысяч чалавек): Менск – 90,9, Віцебск – 65,9, Гродна – 40,9, Гомель – 36,7, Полацк – 20,3; Асіповічы – 0,9, Бялынічы – 2,2, Бабруйск – 34,3, Быхаў – 6,4, Глуск – 5,3, Горкі – 6,7, Дрыбін – 1,2, Касцюковічы – 0,7, Клімавічы – 6,0, Клічаў – 0,6, Краснаполле – 3,2, Круглае – 1,6, Крычаў – 6,2, Магілёў – 43,1, Мсціслаў – 8,5, Прапойск – 1,0, Хоцімск – 3,0, Чавусы – 4,7, Чэрыкаў – 5,2, Шклоў – 9,7.
1905 год. Нарадзілася Таццяна Бірыч.
Беларускі афтальмолаг, доктар медыцынскіх навук. Член-карэспандэнт АН БССР, доктар медыцынскіх навук, прафесар. Герой Сацыялістычнай Працы. Заслужаны дзеяч навукі, заслужаны ўрач БССР.
Працавала загадчыкам кафедры хвароб вачэй Мінскага медінстытута, галоўным афтальмолагам краіны, старшынёй Навуковага таварыства афтальмолагаў БССР, намеснікам старшыні Вярхоўнага Савета БССР (1963-1967).
Аўтар 240 навуковых прац, у тым ліку 4 манаграфій, у галіне аксігенатэрапіі хвароб вачэй, лячэння сухотаў і апёкаў вачэй, выдалення катаракты з дапамогай нізкіх тэмператур (першая ў СССР), вывучэння кровазліцця ў сятчатку ў нованароджаных пры нармальных і паталагічных родах.
Упершыню ў Савецкім Саюзе ужыла метад крыяхірургіі пры захворваннях вачэй.
Памерла 26 лютага 1993 года.
1911 год. Жудаснае пахаладанне ў Дакоце за чвэрць гадзіны.
У горадзе Рапід-Сіці амерыканскага штата Паўднёвая Дакота цягам 15 хвілін (ёсць сведчанні, што за 5 хвілін) тэмпература апусцілася адразу на 26°С з +16 да −11°C.
Фота: Рапід-Сіці, 1912 год
1956 год. Нарадзіўся Юры Малышэўскі.
Беларускі майстар выцінанкі. Народны майстар.
З 1987 года працуе ў мастацкай майстэрні аддзелу культуры Пружанскага райвыканкаму. Кіруе дзіцячай студыяй народнай творчасці па мастацтве выцінанкі і разьбы па дрэве.
У яго творах адлюстроўваюцца тры тэмы: жыцьцё лесу і яго насельнікаў, гісторыя роднага мястэчка, дзейнасць паўстанцаў Кастуся Каліноўскага.
Акрамя выцінанкі, працуе таксама ў жывапісе, графіцы, рэстаўрацыі. Ружанскі краязнавец.
1962 год. У 18:13 адбылася найвялікшая ў гісторыі лавін катастрофа: абвал з Невада-Уаскаран (Перу).
Аб’ём масы снегу і лёду склаў прыблізна 3 мільёны кубаметраў, а да канца руху лавіны дасягнуў 10 мільёнаў.
Гразевы паток імчаўся ўніз з хуткасцю 110 км/гадзіну і нёс на сабе каменныя груды памерам з трохпавярховы дом.
Лавіна прайшла 10 км і за 7 хвілін сцёрла з твару зямлі гарадок Ранраірка, 6 мястэчак і часткова разбурыла яшчэ тры. Дакладная колькасць ахвяр невядомая. Па прыблізных падліках загінула 4 000 чалавек і 10 000 хатніх жывёл.
1966 год. Нарадзіўся Яраслаў Раманчук.
Беларускі палітык і эканаміст. Быў кандыдатам у прэзыдэнты Беларусі ад Аб’яднанай грамадзянскай партыі на выбарах 2010 года.
Працаваў выкладчыкам, журналістам, дырэктарам прадпрыемства, аналітыкам, галоўным спецыялістам Камісіі па эканамічнай палітыцы і рэформах Вярхоўнага Савета 13-га склікання, у штотыднёвіку «Белорусская газета», кіраўніком «Навукова-даследчага цэнтра Мізэса», цэнтра «Стратэгія».
Лаўрэат многіх прэмій, у тым ліку Atlas Economic Research Foundation, імя сэра Энтані Фішэра за кнігі «Беларусь: дорога в будущее» і «Бизнес Беларуси: в круге первом».
Самы вядомы прадстаўнік і папулярызатар аўстрыйскай школы эканомікі ў Беларусі.
У 2000-2011 гадах быў намеснікам старшыні Аб’яднанай грамадзянскай партыі.
Пяць гадоў у калоніях Магілёўшчыны правёў палітвязень, блогер Павел Спірын.
Пра вызваленне 42-гадовага Спірына паведаміла “Наша ніва”. Палітвязень апошні год знаходзіўся ў калоніі №9 у Горках разам з такім жа палітзняволеным, Нобелеўскім лаўрэатам Алесем Беляцкім.
Як паведамляе Праваабарончы цэнтр “Вясна”, Павел Спірын быў затрыманы 4 верасня 2020 года, вызвалены праз тры дні, затым зноў затрыманы 9 верасня пасля выпуску свайго новага відэароліка. Падчас электаральнай кампаніі 2020 года блогер заявіў пра намер стаць кандыдатам у прэзідэнты, аднак Цэнтральная выбарчая камісія адмовіла яго ініцыятыўнай групе ў рэгістрацыі. Пры гэтым Павел Спірын дапусціў рэзкія выказванні ў дачыненні да беларускага дыктатара ў сваім выступе на пасяджэнні ЦВК, якое транслявалася ў прамым эфіры, што магло стаць адной з прычын пераследу.
У далейшым Спірын стаў даверанай асобай кандыдаткі ў прэзідэнты Святланы Ціханоўскай. Раней у 2019 годзе адзін з яго фільмаў “Грань” быў унесены ў рэспубліканскі спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў, але справа за гэты фільм была ўзбуджаная толькі пасля актыўнага ўдзелу Паўла ў кампаніі 2020 года.
У лютым 2021 года яму прысудзілі чатыры з паловай года калоніі за нібыта «распальванне варожасці» ў дачыненні да лукашэнкаўскіх улад за два фільмы на YouTube – пра наркабізнэс і пра тагачаснага генеральнага пракурора Аляксандра Канюка. Цяпер гэтыя відэа выдаленыя з YouTube.
Павел Спірын спачатку адбываў пакаранне ў калоніі ў Бабруйску. Перад планаваным вызваленнем на яго завялі новую крымінальную справу за нібыта «непадпарадкаванне адміністрацыі». Спірыну прысудзілі яшчэ год зняволення і адправілі ў калонію ў Горках.
Па сканчэнні дадатковага гадавога пакарання Спірына вызвалілі.
У Горках чыноўнік Мікалай Арлёнак і псеўдачыноўнік Алег Бойка па чарзе пераконвалі моладзь у прэстыжнасці працы ў калгасе. Але нават валейбольны матч паказаў прэстыжнасць працы ў аблвыканкаме.
У Горацкім раёне прайшоў абласны форум сельскай працуючай моладзі «Сяло – тэрыторыя развіцця». У ім узялі ўдзел 40 маладых спецыялістаў з сельскагаспадарчых арганізацый Магілёўскай вобласці.
У тым, што за вёскай будучыня, моладзь пераконвалі старшыня Горацкага райвыканкама Мікалай Арлёнак і першы сакратар абласнога камітэта ГА «БРСМ» Алег Бойка.
І калі аргументы Арлёнка, які ў нядаўнім мінулым кіраваў адным з нешматлікіх прыстойных сельскагаспадарчых прадпрыемстваў, маглі гучаць пераканаўча, то да шапказакідальных лозунгаў штатнага ўскладальніка гірлянд Бойкі наўрад ці хто прыслухаўся.
Як і да выступу намесніка старшыні Магілёўскага аблвыканкама Сяргея Савіцкага, які хоць і аддаў дваццаць гадоў жыцця сельскай гаспадарцы вобласці, але зрушыць яе з мёртвай кропкі фактычна так і не здолеў.
Маладым спецыялістам арганізавалі экскурсію па горацкіх прадпрыемствах, правялі дэгустацыю прадукцыі.
Напрыканцы форуму адбыўся таварыскі матч па валейболе паміж камандамі «Горцы» і «Магілёў» – «Мяч дружбы». Спартыўнае спаборніцтва прадказальна выйгралі магілёўцы.
