У закрытым у 60-я гады ХХ стагоддзя храме ў вёсцы Вялікія Слаўні зноў пачалося царкоўнае жыццё.
Адабраўшы храм у вернікаў, камуністы перарабілі яго пад клуб, а потым так “нагаспадарылі” там, што і клуб прыйшлося зачыніць, а памяшканні сталі непрыдатнымі да знаходжання ў іх, а сам будынак аказаўся ў аварыйным стане. Пра гэта піша church.by.
І такая сітуацыя з царквой у вёсцы Вялікія Слаўні заставалася доўгія гады, але мясцовыя жыхары не здаваліся. У 2005 годзе будынак удалося вярнуць царкве, і людзі пачалі яго аднаўляць. Гэта заняло вялікі адрэзак часу, і толькі 21 лістапада 2025 года Храм Успення Божай Маці афіцыйна адкрылі і асвяцілі. А вернікі, якія прымалі актыўны ўдзел у яго аднаўленні, атрымалі спецыяльныя граматы з гэтай нагоды.
На адкрыццё адроджанай царквы прыязджаў архіепіскап Магілёўскі і Мсціслаўскі Сафроній.
«Хвёдаравы вятры галоднымі ваўкамі скуголяць». Звычайна ў гэты дзень – марозы і вятры.
1729 год. У Пінску ордэн езуітаў заснаваў друкарню.
Працавала ў 1729-1746 гадах пры езуіцкім калегіуме. Друкаваліся ў асноўным рэлігійная літаратура і дапаможнікі для студэнтаў.
На тэрыторыі ВКЛ езуіты з’явіліся ў Вільні ў 1569 годзе. У 1570 годзе быў закладзены Віленскі езуіцкі калегіум, пераўтвораны ў 1579 годзе ва ўніверсітэт. У 1581 годзе адчыніўся Полацкі, 1584 – Нясвіжскі калегіумы. Да сярэдзіны ХVII стагоддзя ў ВКЛ працавала шырокая сетка навучальных устаноў ордэна. Езуіты амаль поўнасцю засяродзілі ў сваіх руках сярэднюю і вышэйшую адукацыю.
З езуіцкіх школаў выйшаў шэраг знакамітых вучоных, грамадскіх дзеячаў і пісьменнікаў. Дзякуючы ім у Беларусі да 1820 года існавала развітая сістэма еўрапейскай адукацыі – каля 10 вышэйшых гуманітарных школаў, з іх дзве акадэміі і 7 гімназіяў. Гэтая сістэма была адхіленая пасля далучэння Беларусі да Расіі.
Беларускі навуковец-аграном, глебазнавец, першы доктар сельскагаспадарчых навук (1866) Расійскай імперыі. Выхаванец і прафесар Горы-Горацкага земляробчага інстытута.
Дэкан фізіка-матэматычнага факультэта Пецярбургскага ўніверсітэта.
Даследчык шырокага кола пытанняў земляробства, у тым ліку распрацоўкі рацыянальных спосабаў вядзення сельскай гаспадаркі, глебазнаўства, чарназёмных глеб, жывёлагадоўлі і перапрацоўцы прадуктаў сельскай гаспадаркі.
Крытычна абагульніў рускі і еўрапейскі вопыт у галіне травасеяння і сістэм земляробства і ўпершыню ў сусветнай практыцы звязаў развіццё сістэм земляробства з сацыяльна-эканамічнымі ўмовамі.
Даў класіфікацыю сістэм земляробства і іх гісторыі.
1889 год. У беларускім мястэчку Мір нарадзіўся Залман Шазар (Рубашоў).
Яўрэйскі грамадскі дзеяч, пісьменнік, паэт. Трэці прэзідэнт Ізраіля (1963-1973).
Дзверы яго прэзідэнцкай рэзідэнцыі заўсёды былі адчынены ізраільскім навукоўцам, пісьменнікам, дзеячам мастацтва і яўрэйскім інтэлектуалам з усяго свету.
Заснавальнік фонда «Амос» для садзейнічання ізраільскім навукоўцам і дзеячам мастацтва.
Пакінуў багатую літаратурную спадчыну, якая ўключае прозу, пераклады на англійскую, французскую, іспанскую і ідыш, мемуары пра лідараў сіянісцкага руху і дзеячаў яўрэйскай культуры, паэзію, публіцыстыку і навуковыя даследаванні.
Адзін з піянераў біблеістыкі на іўрыце. Зрабіў значны ўклад у вывучэнне гісторыі мовы ідыш.
Памёр 5 кастрычніка 1974 года.
1942 год. Напад партызанаў на гарнізон у Ліпені (Асіповіцкі раён)
24 лістапада 1942 года партызанскі атрад імя Сталіна разам з кавалерыйскай групай і атрадам Ліўенцава правёў буйную аперацыю супраць нямецка-паліцэйскага гарнізона ў мястэчку Ліпень Асіповіцкага раёна. У выніку бою было разбурана 5 дзотаў, забіта не менш за 27 немцаў і паліцаяў, спалены дзве аўтамашыны, а 4 немцы ўзяты ў палон, здабыты трафеі. Цалкам гарнізон не знішчылі, але гэта была адна з істотных атак партызанаў на акупацыйную інфраструктуру ў Магілёўскай вобласці.
1943 год. Загінуў у ГУЛАГу ураджэнец Бабруйска Мікалай Азбукін.
Першы беларускі прафесійны географ, краязнавец, публіцыст, дзеяч беларускага нацыянальнага руху.
Паходзіў з сям’і патомных дваранаў.
Член камітэта Беларускага культурна-асветнага таварыства ў Бабруйску, дырэктар бабруйскай школы імя Янкі Купалы. Пасля вызвалення з-пад арышту савецкімі ўладамі (1921), працаваў у Навукова-тэрміналягічнай камісіі Наркамасветы БССР, у Інстытуце беларускай культуры, на кафедры геаграфіі Акадэміі навук.
Аўтар і суаўтар прац “Нашы мястэчкі”, “Географія па-заэўрапейскіх краёў”, “Населенные местности Западной Белоруссии”, “Школьная карта Беларусі”, “Паселішчы гарадскога тыпу ў БССР”.
У кнізе «Географія Эўропы» трактаваў Беларусь як самадастатковую краіну. Адзін з арганізатараў краязнаўчага руху, сакратар Цэнтральнага бюро краязнаўства, першы рэдактар часопіса «Наш край».
Імклівае пашырэньне краязнаўчага руху, глыбока патрыятычнага па сутнасці, выклікала занепакоенасьць камуністычных уладаў, і на краязнаўцаў абрынуліся рэпрэсіі.
Арыштаваны 21 ліпеня 1930 году, высланы у Сібір. Зноў асуджаны ў 1937 годзе. Загінуў у 1943 годзе ў лагеры (магчыма расстраляны).
Беларускі бард і літаратар, журналіст, эсэіст, навеліст, заснавальнік фэстаў беларускай аўтарскай песні «Аршанская бітва», Талькаўскі фэст, «Гэта МЫ».
Асноўная тэма песень — Бог, Радзіма, каханне. Першым сярод музыкаў звярнуўся да постаці С.Булак-Балаховіча і падзей Слуцкага збройнага чына. У ягонай творчай скарбонцы – больш за два дзясяткі альбомаў на тэму нацыянальнага адраджэньня і жыцця ў постсавецкіх рэаліях.
У рэпэртуары барда песні на вершы шматлікіх беларускіх паэтаў – ад класікаў да сучасных. Асобнае месца ў творчай біяграфіі барда займаюць песні на вершы Анатоля Сыса і Зьніча (Алега Бембеля), да жыцця і творчасьці якіх Мельнікаў неаднойчы звяртаўся ў сваіх творах.
Беларускі кампазітар. Народны артыст БССР і СССР. Адзін з заснавальнікаў беларускай оперы і сімфоніі ў БССР. Лаўрэат дзяржаўных прэмій СССР і БССР.
Падчас вайны з белапалякамі, паміж баямі пры вызваленні Рагачова, Магілёва, Пухавіч, Бабруйска, у вольныя хвіліны выступаў у перасоўных вайсковых клубах як піяніст і акампаніятар. У 1920-1934 гадах творчасць звязана з Бабруйскам: піша музыку для вайсковага тэатра, працуе піяністам у кінатэатрах, дае канцэрты, стварае музычную школу (1927).
У Бабруйску блізка пазнаёміўся з М. Лыньковым, мясцовымі літаратарамі, прадстаўнікамі інтэлігенцыі.
З 1934 года працаваў ў Мінску, пісаў музыку для Беларускага радыё, выкладаў у музычнай школе, кіраваў Беларускай філармоніяй, узначальваў Саюз кампазітараў БССР. Актыўны абаронца ад руйнавання архітэктурнай спадчыны сталіцы.
Аўтар шэрагу опер, гераічных паэм, 6 сімфоній, сімфанічных паэм, канцэртаў, песень, музыкі да драматычных спектакляў і фільмаў.
Памёр 24 лістапада 1970 году ў Мінску.
Імя дзеяча прысвоена бабруйскім дзіцячай музычнай школе №1, завулку.
Спявак парсійскага паходжання, саліст гурта Queen.
На сцэне вылучаўся сваім экстравагантным выглядам і вакалам у дыяпазоне чатырох актаў.
Напісаў для «Queen» мноства песень, якія сталі хітамі, у тым ліку «Bohemian Rhapsody», «Killer Queen», «Somebody to Love», «Don’t Stop Me Now», «Crazy Little Thing Called Love» і «We Are the Champions».
Акрамя ўдзелу ў «Queen» таксама спяваў сола, стварыўшы такія хіты, як «Barcelona», «I Was Born to Love You» і «Living on My Own».
1996 год. У Беларусі праведзены рэферэндум, паводле вынікаў якога зменена Канстытуцыя 15 сакавіка 1994 года.
Праведзены па ініцыятыве А. Лукашэнкі, у выніку якога атрымаў магчымасць абнуліць тэрмін перабывання ва ўладзе. 3 ліпеня стала афіцыйным Днём незалежнасці.
2011 год. Прысуджаны да турэмнага зняволення старшыня праваабарончага цэнтра «Вясна» Алесь Бяляцкі.
У рамках пагрому грамадскіх арганізацый у ліпені 2021 года былі абшуканы Цэнтр і памяшканні праваабаронцаў, затрыманыя амаль усе прадстаўнікі «Вясны», якія на той момант былі ў Беларусі, у тым ліку А. Бяляцкі. Арыштаваныя па справах, заведзеных па артыкулах 342 («арганізацыя і падрыхтоўка да масавых беспарадкаў») і 243 («ухіленне ад сплаты падаткаў») Крымінальнага кодэкса, актывісты, былі прызнаны палітычнымі зняволенымі. Зараз Алесь Бяляцкі ўтрымліваецца ў турме ў Горках.
У ліпені 2021 года цэнтр быў узнагароджаны прэміяй імя Марыён Дэнхоф, а ўвосень 2022 года лідар праваабарончага цэнтра Алесь Бяляцкі стаў Лаўрэатам Нобелеўскай прэміі міру.
Праваабарончы цэнтр «Вясна» — няўрадавая праваабарончая арганізацыя. Створана ў красавіку 1996 года.
Па пастанове пракурора Магілёўскай вобласці заблакаваны сайт “Kirma.sh: Беларускія кнігі з дастаўкай па свеце”.
Як паведамляе БелТА са спасылкай на абласную пракуратуру, на сайце знаходзіліся кніга “Айчына: Маляўнічая гісторыя” (аўтар У. Арлоў) і навукова-папулярнае друкаванае выданне “Горкія гады: трагедыя Заходняй Беларусі 1944-1954” (аўтар А. Татарэнка). Гэтыя выданні прызнаныя так званымі экстрэмісцкімі матэрыяламі і ўключаны ў адпаведны рэспубліканскі спіс.
Акрамя таго, на інтэрнэт-рэсурсе таксама ажыццяўлялася рэалізацыя кнігі “Патаемная спадчына. Казкі пра беларускіх жанчын”, выдадзенай ініцыятывай ByProsvet. У 2022 годзе рашэннем Міністэрства ўнутраных спраў яна прызнана “экстрэмісцкім фарміраваннем”.
Сайт Kirma.sh створаны камандай беларускіх валанцёраў, якія шануюць і падтрымліваюць усімі магчымымі спосабамі беларускую культуру і мову.
“Мы жывем у Польшчы і пачынаем свой шлях адсюль, але штодня імкнемся развівацца, пашыраючы асартымент і функцыянал нашай крамы, удасканальваючы кожны этап працы – як з пакупнікамі, так і з вытворцамі. Мы называем нашу пляцоўку “кавалачкам беларускай душы”, бо шчыра верым, што сабралі тут усё самае лепшае, добрае і душэўнае, што адлюстроўвае беларускую культуру” – гаворыцца на сайце інтэрнэт-магазіна.
Бабруйчанін Юрый Савелюк ужо паўтара года сілкуе свой хатні халадзільнік энергіяй сонца.
Сонечныя панэлі на вынас
Бабруйскі “самадзелкін” з тэхнікай на “ты” яшчэ са школы, піша komkur.info. А любоў да падарожжаў і адпачынку на прыродзе падштурхнула Юрыя да пошуку аўтаномнай крыніцы энергіі. Для шматдзённых паездак ён набыў дзве першыя сонечныя панэлі, сабраў уласны акумулятар і стварыў пераносную электрастанцыю для лямпы, міні-халадзільніка і гаджэтаў.
Але летні сезон заканчваўся, а сонечныя панэлі маглі працаваць круглы год. Так яны пераехалі з лесу на балкон шматкватэрнага дома. Спачатку дзве, потым яшчэ дзве – разам чатыры панэлі па 100 Вт кожная.
Паводле бабруйчаніна, сабраць або дэмантаваць усю сістэму можна за некалькі хвілін, а калі трэба, то панэлі лёгка перавезці.
Як працуе хатняя электрастанцыя
Сістэма выглядае так: сонечная энергія з панэляў паступае на кантролер (ён схаваны ў шафе кіравання), дзе напружанне зніжаецца з 42 да 14 вольт. Далей энергія ідзе на зарадку акумулятара, а ўжо ад яго – на інвертар, які робіць з 14 вольт звыклыя 220.
Сонца не свеціць круглыя суткі, таму акумулятар – абавязковы, бо ён запасае лішак энергіі ўдзень і аддае ўначы, тлумачыць Юрый.
Улетку халадзільнік працуе фактычна толькі ад сонца, і плаціць за электрычнасць даводзіцца каля 10 рублёў у месяц. Узімку менш сонца, але нават у лістападзе, кажа Юрый, панэлі генеруюць да 30% патрэбнай энергіі, у снежні – каля 20%.
Калі сонца няма зусім, аўтаматыка сама пераключае халадзільнік на хатнюю сетку і можа нават падзарадзіць акумулятар. Кіраваць працэсам дазваляе мабільнае прыкладанне.
Ці акупляецца сістэма?
Юрый сцвярджае: мэта была не ў эканоміі, таму падлікам акупляльнасці ён не займаўся. За паўтара года ён уклаў каля 2000 рублёў у абсталяванне, і сістэма ні разу не падводзіла. Абслугоўванне мінімальнае: перыядычна мыць панэлі спецыяльным сродкам.
Паводле бабруйчаніна, панэлі ён усталёўваў не дзеля эканоміі, а для дыверсіфікацыі крыніц энергіі.
У планах паставіць яшчэ дзве панэлі на бакавую сценку балкона, што «глядзіць» строга на поўдзень. Там сонца больш нават у зімовыя дні.
1793 год. Скончыўся Гродзенскі Сойм, “маўклівы сойм” – апошні, надзвычайны сойм Рэчы Паспалітай. Скасавана дзеянне Канстытуцыі 3 мая.
Сойм праходзіў з 17 чэрвеня 1793 года. Скліканы для зацвярджэння руска-прускай канвенцыі ад 23 студзеня 1793 года аб Другім падзеле Рэчы Паспалітай. Адбываўся ў Сенатарскай зале каралеўскага палаца ў Горадні.
Каб зламаць апазіцыю, нешматлікую, але вельмі актыўную, рускі амбасадар Сіверс з першых жа дзён сойма стаў прыбягаць да жорсткіх мер. 22 жніўня Сіверс пайшоў на дэманстрацыю ваеннай сілы. Ён рушыў у Гродна атрады, якія размяшчаліся ў ваколіцах. Яны занялі ўсе найважнейшыя вуліцы. Без білета ад рускага каменданта ніхто не мог выйсці са свайго дома. Каралеўскі замак быў акружаны дзвюма ротамі грэнадзёраў з чатырма гарматамі. Пры іх стаялі артылерысты з запаленымі кнатамі. У двары замка і ў калідорах была расстаўлена моцная ахова.
На світанку 23 верасня казакі выхапілі прама з ложкаў і вывезлі з Гродна чатырох апазіцыянераў: Шыдлоўскага, Скажыньскага, Краснадэмбскага і Мікорскага.
Замак зноў быў аточаны войскамі і гарматамі. Паслы прыйшлі ў жах, убачыўшы, як з імі збіраюцца абысціся. Ціхія і панурыя, праходзілі яны праз строй грэнадзёраў і займалі свае месцы ў зале. Увайшоў кароль. Расійскі генерал Раутэнфельд абвясціў сабраным паслам, што не выпусціць іх, пакуль не падпішуць трактат з Прусіяй.
На чарговы зварот Сіверса, прыняць прапанову Кацярыны II, паслы маўчалі.
Урэшце кракаўскі пасол Іосіф Анквіц сказаў, што «маўчанне азначае згоду». Як раз у гэты час падлогавы гадзіннік гучна прабіў палову а чацвёртай раніцы і адзначыў падзею, якая ўвайшла ў гісторыю як «маўклівы сойм».
Па выніках сойма Расійская імперыя станавілася пратэктарам Рэчы Паспалітай. Ліквідавалася Канстытуцыя 3 мая. Войска Рэчы Паспалітай змяншалася да 15 тысяч чалавек. Ліквідавалася Таргавіцкая канфедэрацыя. Замацоўваўся другі падзел Рэчы Паспалітай, у выніку чаго ўся тэрыторыя сучаснай Магілёўшчыны ўвайшла ў склад Расіі (пасля Першага Падзела Рэчы Паспалітай мяжа праходзіла па Друці).
1859 год. У кнігарнях Лондана ў продажы з’явіўся зялёны томік кнігі Чарльза Дарвіна “Паходжанне відаў шляхам натуральнага адбору, або Захаванне спрыяльных парод у барацьбе за жыццё”.
Велізарны па тых часах тыраж кнігі ў 1250 асобнікаў быў раскуплены за дзень, які азнаменаваў сабой з’яўленне ў сусветнай навуцы тэорыі эвалюцыі жывой прыроды, якая стала краевугольным каменем сучаснай біялогіі, або дарвінізму.
Зрэшты, камерцыйны поспех вызначыла зусім не эпахальнае навуковае значэнне гэтага выдання. Некалькімі днямі раней у прэсе з’явілася паведамленне аб маючым адбыцца выхадзе кнігі, у якой даказваецца, што чалавек пайшоў не ад Адама і Евы, а ад малпы. Так што да навукоўцаў дайшлі ўсяго два-тры дзясяткі асобнікаў дарвінаўскай працы.
Англійскі прыродазнавец, натураліст і падарожнік Чарльз Дарвін абагульніў вынікі ўласных назіранняў і дасягненні сучаснай яму біялогіі і селекцыйнай практыкі, выявіў асноўныя фактары эвалюцыі арганічнага свету.
Дарвін напісаў яшчэ тры кнігі па пытаннях эвалюцыі, існаванне якой было прызнана большасцю вучоных яшчэ пры жыцці Дарвіна, у той час як яго тэорыя натуральнага адбору, як асноўнае тлумачэнне эвалюцыі, стала агульнапрызнанай толькі ў 1930-х гадах.
Беларускі дырыжор, кампазітар, фалькларыст царкоўнаслужыцель. Стаяў ля вытокаў стварэння нацыянальнай оперы i нацыянальнай музычнай школы.
Па словах З. Бядулі “хорам Тэраўскага магла б ганарыцца любая нацыя, болей культурная за нашу”, Тэраўскі – “мастак-самародак”.
Стварыў музыку да шматлікіх спектакляў купалаўскага тэатра, у тым ліку «Машэка», «Кастусь Каліноўскі» Е. Міровіча. Найбольш вядомай стала музыка да спектакля «На Купалле» М. Чарота.
Напісаў песні і рамансы на словы Я. Купалы, Я. Коласа, З. Бядулі і іншых. Запісваў і гарманізаваў народныя песні.
Аўтар гімна «Ваяцкі марш» («Мы выйдзем шчыльнымі радамі…»), гімна «Беларуская марсельеза», музыкі да песні «Купалінка», якую многія лічаць народнай.
У 1931 годзе звольнены з работы ў купалаўскім тэатры. Служыў псаломшчыкам, рэгентам царкоўнага хору ў розных саборах Мінска.
Зноў арыштаваны 17 жніўня 1938 года. Прыгавораны 1 лістапада да расстрэлу, расстраляны 10 лістапада 1938 года.
1906 год. У Вільні пачалося выданне штотыднёвай грамадска-палітычнай, навукова-асветніцкай і літаратурна-мастацкай газеты нацыяльна-адраджэнскага кірунку «Наша ніва».
Выдавалася ў Вільні, па-беларуску, з 10 (23) лістапада 1906 да 7 (20) жніўня 1915. Друкавалася кірыліцай і лацінкай, тыражом 4 500 асобнікаў. Выхад газеты быў спынены ў сувязі з набліжэннем расійска-нямецкага фронту да Вільні.
Газета друкавала вершы, нарысы, мастацкую прозу, навукова-папулярныя артыкулы, навіны.
На старонках газеты ўпершыню апублікаваны многія творы Я. Купалы, Я. Коласа, М. Багдановіча, Цёткі, А. Гаруна, З. Бядулі, М. Гарэцкага, Ц. Гартнага, К. Каганца і шматлікіх іншых.
Дзякуючы «Нашай ніве» адбывалася станаўленне беларускай літаратурна-мастацкай крытыкі, публіцыстыкі, культуралогіі, фалькларыстыкі.
Газета прапагандавала здабыткі іншанацыянальных культур, змяшчала ў перакладзе на беларускую мову творы еўрапейскіх аўтараў.
1922 год. Аляксандр Грын завяршыў у Пецярбургу напісанне фантастычнай феерыі “Пунсовыя ветразі”.
Твор аб непахіснай веры і ўсёпераможнай, узнёслай мары, аб тым, што кожны можа зрабіць для блізкага чалавека цуд. Прысвяціў яго сваёй жонцы Ніне.
А. Грын – сапраўднае прозвішча Грынеўскі (1880-1932). Рускі пісьменнік, паэт, прадстаўнік неарамантызму. Яго бацька – Стэфан Грынеўскі – ураджэнец сучаснай Віцебскай вобласці, за ўдзел у паўстанні 1863-1864 гадоў быў у 20-гадовым узросце бестэрмінова сасланы ў Сібір.
А. Грын – стваральнік выдуманай краіны «Грынландыя», у якой адбываецца дзеянне шматлікіх яго твораў, у тым ліку самых вядомых «Беглая па хвалях» і «Пунсовыя ветразі».
1953 год. Уведзена ў эксплуатацыю Асіповіцкая ГЭС на рацэ Свіслач у Асіповіцкім раёне.
Малая гідраэлектрастанцыя, чацвёртая па магутнасці ГЭС у краіне пасля Віцебскай, Полацкай, Гродненскай.
Да верасня 2012 г. з’яўлялася самай буйной ГЭС краіны. Магутнасць 2175 кВт.
Гадавой выпрацоўкі электраэнергii каля 8-10 мільёнаў кВт хгадзiн дастаткова для забеспячэння сацыяльна-пабытовых патрэб у электраэнергіі г. Асіповічы.
Існавала ў 1946-1949 гадах у Германіі, у 1949-1976 – у ЗША.
Заснавана ў 1946 годзе ў лагеры для перамешчаных асоб у германскім г. Рэгенсбургу. Старшынямі ў розны час былі Я. Станкевіч, А. Адамовіч і А. Махноўскі. Мела на мэце аб’яднаць намаганні вучоных-беларусаў для навуковай працы ў галіне беларусазнаўства.
Пры таварыстве дзейнічалі секцыі: літаратурная, мовазнаўчая, гістарычная і педагагічная.
У 1952 годзе пры таварыстве быў заснаваны Інстытут найноўшай гісторыі Беларусі і Прэсавае бюро.
Таварыства займалася зборам дакументаў, рукапісаў, беларускіх выданняў, якія захоўваліся ў створаным пры ім Беларускім архіве, выдавецтвам кніг, слоўнікаў, выпускам навукова-літаратурнага часопіса «Веда».
З 1957 г. уваходзіла ў Беларуска-амерыканскую дапамогу (Нью-Ёрк) і Задзіночанне славянскіх навуковых арганізацый ЗША.
Таварыства спыніла дзейнасць у 1976 годзе ў сувязі са смерцю Я. Станкевіча.
Янка Станкевіч
1957 год. Нарадзілася Алена Сідарава. Беларуская акцёрка тэатра і кіно. Заслужаная артыстка.
Працавала ў Брэсцкім акадэмічным тэатры драмы і музыкі, Нацыянальным драматычным тэатры імя Янкі Купалы. На сцэне сыграла больш за 50 ролей. Сярод найлепшых роляў – Маша ў «Чайцы» А. Чэхава, Гільда ў «Жанчыне з мора» Г. Ібсена, Кіра ва «Успамінах» А. Арбузава.
Здымалася ў 30 кінафільмах, серыялах, камедыях, у меладраме «Фабрика грез» Дз. Астрахана у галоўнай ролі разам з А. Абдулавым.
Пасля масавых фальсіфікацый на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, жорсткага разгону акцый пратэсту, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, калектыў Купалаўскага тэатра 13 жніўня запатрабаваў спыніць гвалт у дачыненні да мірных грамадзян і выступіў за пералік галасоў з удзелам незалежных назіральнікаў.
26 жніўня акцёрка разам з большасцю трупы і іншымі супрацоўнікамі тэатра звольнілася ў знак пратэсту.
Беларускі палітык. Сябра палітрады Аб’яднанай грамадзянскай партыі. Дырэктар Усходнееўрапейскай Школы палітычных даследаванняў.
Народны дэпутат СССР (1989), уваходзіў у склад Міжрэгіянальнай дэпутацкай групы – першай дэмакратычнай парламенцкай апазіцыі ў СССР. Працаваў разам з А. Сахаравым, Б. Ельцыным, А. Сабчаком, В. Быкавым, А. Адамовічам.
Адзін з ініцыятараў стварэння Аб’яднанай дэмакратычнай партыі (1990), заснавальнік (1992) Незалежнага Інстытута сацыяльна-эканамічных і палітычных даследаванняў.
Дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь XIII склікання, прадстаўнік групы дэпутатаў Вярхоўнага Савета ў Канстытуцыйным Судзе (1996) па справе імпічменту прэзідэнта Лукашэнкі.
У 2001 годзе падчас прэзідэнцкіх выбараў быў намеснікам кіраўніка выбарчага Штаба Адзінага кандыдата ад шырокай грамадзянскай кааліцыі Уладзіміра Ганчарыка, у 2006 – намеснікам кіраўніка Штаба Адзінага кандыдата ў прэзідэнты ад Аб’яднаных дэмакратычных сіл Аляксандра Мілінкевіча.
1966 год. Нарадзіўся Міхась Скобла. Беларускі паэт, парадыст, перакладчык, эсэіст, літаратуразнавец. Лаурэат прэстыжных літаратурных прэмій.
У канцы 1980-х з’яўляўся удзельнікам таварыства «Талака».
Працаваў у часопісе «Роднае слова», газеце «Народная Воля», выдавецтве «Беларускі кнігазбор», у Міністэрстве культуры і друку, вёў аўтарскую праграму «Вольная студыя» на Радыё Свабода (1998-2017). З’яўляўся намеснікам старшыні Саюза беларускіх пісьменнікаў (2002-2010).
Аўтар 12 кніг, укладальнік паэтычных анталогій «Краса і сіла: беларуская паэзія ХХ стагоддзя» і «Галасы з-за небакраю: паэзія свету ў беларускіх перакладах ХХ стагоддзя».
Уклаў і пракаментаваў выдадзеныя ў серыі «Беларускі кнігазбор» аднатомнікі У. Жылкі, Л. Геніюш, Р. Крушыны, Р. Барадуліна, зборы твораў А. Салаўя, Л. Геніюш (у 2 тамах), мемуарныя зборнікі М. Улашчыка, М. Стральцова.
Апублікаваў тамы эпісталярнай спадчыны Ларысы Геніюш, Зоські Верас.
Узнагароджаны медалём 100 гадоў БНР Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.
Прадукцыя “Магілёўліфтмаша” можа не толькі перавозіць людзей з паверха на паверх, але і стымулюе развіццё кемлівасці з самага дзяцінства.
Тэлеграм-канал “Могилев. Главное!” падзяліўся гісторыяй здзіўлення дзяўчыны, якая пасля адкрыцця створак выкліканага ліфта ўбачыла ў ім дзве цагліны. “Навалили кирпичей” – з непрыхаванай непрыязнасцю да невядомых, якія засмецілі ліфт, выказалася яна.
Аднак, як распавялі мясцовыя жыхары, цагліны там знаходзіліся не па чыімсьці глупым жарце, а выконвалі важную функцыю. “Без цэглы дзеці не могуць паехаць. Ліфт проста не бачыць маленькую вагу і не рухаецца!” – патлумачылі дасведчаныя людзі.
Паколькі ў жылых дамах Магілёва ніякіх іншых ліфтоў, акрамя вырабленых на заводзе “Магілёўліфтмаш” проста быць не можа, бо ён, як адно з найбуйнейшых прадпрыемстваў горада, не дапусціць сюды ніякіх канкурэнтаў, то вызначыць вытворцу такой цудоўнай прадукцыі праблемы не складае.
Здаецца, горшай антырэкламы, чым тая, што прадстаўлена на здымку, для вырабаў магілёўскіх ліфтабудаўнікоў знайсці цяжка. Можна толькі паспрабаваць знайсці тлумачэнне, чаму ліфты “Магілёўліфтмаша” не “бачаць” малых дзяцей. Магчыма, такім чынам спрабуюць перашкодзіць дзецям катацца на ліфтах? Дык з цэглай лёгка абыйсці такую перашкоду.
Такім чынам, каб праехаць у магілёўскім ліфце недастаткова націснуць кнопку – трэба яшчэ мець адпаведную (якую?) вагу. Як калісьці казалі – тэхніка на мяжы фантастыкі.
З магілёўскага аэрапорта сёння выляцеў самалёт з турыстамі ў егіпетскі Шарм-эль-Шэйх.
Як паведамляе тэлеграм-канал Minsk Airport, чартарны напрамак адкрылі авіякампанія Belavia сумесна з тураператарам «Інтэрсіті». Першы рэйс адпраўлялі з вялікай помпай, бо падзея для правінцыйнага аэрапорта, сапраўды, вялікая.
“Тэматычная фотазона, пачастункі для пасажыраў, музычнае суправаджэнне, святочны торт, памятныя падарункі ад аэрапорта і авіякампаніі першым зарэгістраваным пасажырам, прадчуванне незабыўнага адпачынку, шчырыя эмоцыі і цёплыя ўсмешкі! Такім быў аэрапорт Магілёў сёння”, – гаворыцца ў паведамленні.
Палёты планіуецца ажыццяўляць адзін раз на 10-11 дзён на самалёце Boeing 737-800.
Апошні раз самалёты з Магілёва ў Шарм-эль-Шейх лёталі больш за чатыры гады таму, піша БелТА.
Незвычайнае вяселле адбылося 20 лістапада 2025 года ў Бабруйску. Там ажаніліся беларуска і італьянец, камунікуючы праз перакладчыцу.
Каханне без слоў
Беларуска Марынa Шчарбінка і італьянец Джавані П’юнна сказалі адзін аднаму «так», хоць ніхто з іх не размаўляе на мове сваёй палавінкі. На ўрачыстасці ім давялося карыстацца дапамогай перакладчыцы, што яшчэ больш падкрэсліла незвычайнасць падзеі, піша komkur.info.
Маладым ужо даўно за 40 (а жаніху і добра за 50), але для абодвух гэта першае вяселле. Марына да апошніх дзён жыла ў Бабруйску, працавала выкладчыцай і перакладчыцай польскай мовы. Джавані нарадзіўся ў Аўстраліі ў сям’і італьянскіх эмігрантаў, але ў яшчэ ў яго маленстве сям’я вярнулася ў Італію. Англійскай ён не валодае.
Зараз жаніх жыве ў цэнтральнай Італіі, у правінцыі Кампабаста, і працуе ў мэрыі мястэчка Сан-Джовані-ін-Гальда, дзе кіруе тэхнічным аддзелам – аналагам нашага аддзела гарадскога будаўніцтва.
Інтэрнэт і перакладчыкі
Нягледзячы на сталасць узросту, ні Марына, ні Джавані раней не стваралі сям’ю. «Мы доўга чакалі адзін аднаго» – прызнаюцца маладыя.
Пазнаёміліся яны праз шлюбныя агенцтвы, якія аб’ядноўваюць базы розных краін. Джавані кажа, што не шукаў славянку. “З першага фота яна мяне зачапіла вачыма” – прызнаецца ён. Марына смяецца: яе зачапіла яго лысіна і цёплая ўсмешка.
Упершыню яны «сустрэліся» 6 студзеня 2024 года па Zoom, утрох з перакладчыкам. Марына была ў зялёнай сукенцы, Джавані – у зялёным швэдры. Пазней выявіліі яшчэ шмат дзіўных супадзенняў: напрыклад, абодва любяць падтаялае марожанае.
Далей яны перапісваліся самастойна, карыстаючыся анлайн-перакладчыкамі. У асноўным выходзілі на сувязь па чацвяргах – і нават незаўважна для сябе прызначылі вяселле таксама на чацвер.
Прыгоды дзеля сустрэчы
Ужывую яны ўпершыню сустрэліся ў сакавіку 2024 года ў Гародні, куды ўпускалі іншаземцаў без візы. Дзеля гэтага Джавані прыйшлося тэрмінова афармляць замежны пашпарт: каб паскорыць працэс, ён нават купіў білет на рэйс у Дубай, адкуль потым дабіраўся складаным маршрутам да Беларусі.
Пасля яны пачалі жыць на два дамы, наведваючы адзін аднаго. 23 сакавіка 2024 года Джавані прапанаваў Марыне стаць яго жонкай, і яна з радасцю пагадзілася.
“Я малілася Святой Рыце пра добрага мужа. – кажа нявеста – А яна з Італіі, трэба ж, і мужа знайшла ў Італіі. Мы ўжо былі ў яе ў храме і манастыры ў Кашшы – недалёка ад родных месцаў Джавані”.
Планы на вяселле і жыццё
Перад цырымоніяй у ЗАГСе пара павянчалася ў бабруйскім касцёле. Там жа знайшлі яшчэ аднаго чалавека, які ведае італьянскую – ксяндза Андрэя Таўрука.
Спачатку маладыя думалі святкаваць у Італіі, але вырашылі зрабіць «двухсерыйнае» вяселле: пачаць у Беларусі, а працягнуць на радзіме жаніха.
Як яны разумеюць адзін аднаго?
Марына адказвае з усмешкай: «Я вучу італьянскую! Хоць я крыху гультайка, таму да гэтай пары вучу». “Любоў размаўляе сэрцам праз вочы” – сцвярджае Джавані.
Маладыя плануюць жыць у Італіі, бо праца Джавані патрабуе яго прысутнасці. Але Бабруйск яны абяцаюць наведваць часта.
1605 год. Адбылося заручэнне прыгажуні Марыны Мнішак і Лжэдзмітрыя I.
Марына – дачка шляхетнага ваяводы Юрыя Мнішака, які ў 1611 годзе ўрачыста прадставіў польскаму каралю Жыгімонту III Вазе палоннага рускага цара Васіля Шуйскага.
Быць жонкай невядомага і брыдкага былога халопа прыгажуня Марына пагадзілася з-за жадання стаць рускай царыцай.
Пры замовінах дзяўчыне былі абяцаны, акрамя грошай, гарады Ноўгарад і Пскоў, магчымасць выйсці замуж за іншага ў выпадку няўдачы Ілжэдзмітрыя.
Вяселле з шлюбам і абвяшчэннем Марыны царыцай адбыліся ў маскоўскім Крамлі 18 траўня 1606 года. Марына Мнішак была каранавана як руская царыца – адзіная жанчына, каранаваная ў Расіі да Кацярыны I.
А 27 траўня Лжэдзмітрый быў зрынуты. Роўна тыдзень панавала ў Маскве новая царыца. Выпадкова ацалела падчас выступлення супраць Лжэдзмітрыя. Пазней яна стала жонкай Лжэдзмітрыя ІІ, што паходзіў, па розных звестках, з Магілёва альбо Шклова.
1797 год. Француз Андрэ Жак Гарнерэн здзейсніў першы ў свеце ўдалы скачок з парашутам.
Ён скокнуў з вышыні 1000 м (па іншых дадзеных – 680 м) з паветранага шара над паркам Мансо непадалёк ад Парыжа.
1944 год. Памёр Кузьма Чорны (Мікалай Раманоўскі).
Беларускі пісьменнік.
Аўтар шэрагу кніг апавяданняў, п’ес, раманаў, гумарыстычных твораў.
У творах імкнуўся стварыць «тыпы, якія носяць беларускія імёны» і «павінны стаць абагульненымі вобразамі, зразумелымі ўсім нацыянальнасцям».
Перакладчык асобных твораў А. Пушкіна, М. Гогаля, А. Астроўскага і інш. Пэўныя яго творы інсцэнізаваны і экранізаваны, у т.л. фільм «Ноч пры дарозе» (1992). У 1938-1939 гг. знаходзіўся ў турме НКУС.
1960 год. Выпушчана першая партыя аўтамабіляў ЗАЗ-965 “Запарожац” з канвеера Запарожскага завода “Камунар”.
Адным з узораў для “народнага аўтамабіля” паслужыў бюджэтны італьянскі “FIAT 600”. “Гарбаты” атрымаўся ў цэлым трывалым і эканамічным, валодаў добрай праходнасцю, невялікім па масе.
Гандляваўся першы “Запарожац” за 1200 рублёў, і першая партыя машын у імгненне разышлася. У замежжа аўтамабіль прадававаўся пад брэндам “Yalta”. На гэтай жа базе завод стаў выпускаць і “інвалідкі” са змененымі механізмамі кіравання.
19 верасня 2008 года Запарожскі аўтазавод завяршыў выпуск аўтамабіля ЗАЗ-1103 “Славута” – апошняга нашчадка “гарбатага” ЗАЗ-965 з прычыны экалалагічных патрабаванняў Еўрасаюза.
35-ы прэзідэнт ЗША (1961-1963), першы прэзідэнт ЗША-каталік, першы прэзідэнт, які нарадзіўся ў XX стагоддзі, самы малады прэзідэнт краіны.
Пад час яго прэзідэнтства адбыліся шматлікія падзеі, сярод якіх: Карыбскі крызіс, дагавор аб забароне ядзерных выпрабаванняў, пачатак касмічнай гонкі, будаўніцтва Берлінскай сцяны, рух за грамадзянскія правы, эканамічныя рэформы.
У забойстве падазраваўся 24-гадовы Лі Харві Освальд (1939-1963), былы марскі пяхотнік, які меў кантакты як з правымі, так і з левымі групоўкамі.
Афіцыйная версія злачынства, нібыта здзейсненага Лі Харві Освальдам, забітым праз два дні, у цяперашні час прызнана сумнеўнай.
Лі Харві Освальд жыў у 1959-1962 гадах у Мінску, працаваў на радыётэхнічным заводзе «Гарызонт». Яго куратарам з’яўляўся С.С. Шушкевіч.
1988 год. У ЗША упершыню прадэманстраваны стратэгічны бамбавік B-2 “Стэлс” амаль нябачны для радараў.
Пабудаваны кампаніяй Northrop. Шматмэтавы бамбавік, здольны несці ядзерную і звычайную зброю. Зніжэнне яго радыёлакацыйнай прыкметнасці дасягаецца звышплаўным спалучэннем канструктыўных вузлоў пры мінімуме выступаючых элементаў.
Размах крыла – 52,4 м, даўжыня – 21, вышыня – 5,2, максімальная ўзлётная маса – 171 тона. Адлегласць палёту з дазапраўкай – 18 500 км.
Беларускі мастак -жывапісец, педагог. Заслужаны дзеяч мастацтваў. Пісаў карціны ва ўсіх жанрах станковага жывапісу.
Выкладаў у Мінскім мастацкім вучылішчы, настаўнік шматлікіх сучасных мастакоў.
Бацька мастака Сяргея Малішэўскага.
2004 год. Пачалася “Аранжавая”, “Помаранчева» рэвалюцыя ва Украіне пад лозунгам “Разам нас багата, Нас не пераадолець!”.
Кампанія агульнанацыяльных пратэстаў, мітынгаў, пікетаў, страйкаў і іншых акцый грамадзянскага непадпарадкавання, арганізаваная і праведзеная прыхільнікамі Віктара Юшчанкі, асноўнага кандыдата ад апазіцыі на прэзідэнцкіх выбарах у лістападзе-снежні 2004 года, пасля абвяшчэння Цэнтральнай выбарчай камісіяй папярэдніх вынікаў, згодна якіх перамог яго супернік — Віктар Януковіч.
Юшчанку падтрымлівалі выбаршчкі заходніх і цэнтральных рэгіёнаў, Януковіча – усход і поўдзень Украіны.
У выніку рэвалюцыі было прызначэнне судом паўтора другога туру прэзідэнцкіх выбараў, праведзена Канстытуцыйная рэформа, якая зменшыла паўнамоцтвы прэзідэнта, знізіла ўзровень значнасці спрэчных прэзідэнцкіх выбараў.
Рэшткі 21 паўстанца знайшлі падчас раскопак на гары Гедзіміна ў Вільні. Сярод ідэнтыфікаваных 20-ці – лідары Кастусь Каліноўскі і Зыгмунт Серакоўскі.
Дзяржаўную камісію ў справе перапахавання ўзначаліў прэм’ер-міністр Літвы Саўлюс Сквярняліс. Афіцыйны беларускі бок асаблівай зацікаўленасці не праявіў. Беларуская грамадскасць дамаглася таго, каб на кожным надмагіллі апроч надпісаў па-літоўску і па-польску была і беларуская мова.
Цырымонія развітання праходзіла ў Кафедральным саборы Св. Станіслава і Св. Уладзіслава. На плошчы перад саборам сабраліся сотні людзей, сярод якіх пераважалі беларусы, якія трымалі бела-чырвона-белыя сцягі, партрэты Каліноўскага.
На цырымоніі прысутнічалі прэзідэнты Літвы, Польшчы, былыя літоўскія кіраўнікі, прадстаўнікі Украіны, Латвіі. Афіцыйную дэлегацыю Беларусі прадстаўляў віцэ-прэм’ер І. Петрышэнка. Міністэрства абароны Беларусі ідэю далучыцца да ўрачыстасці праігнаравала. Прысутнічалі таксама кіраўнікі Рады БНР на чале са старшынёй Рады БНР Івонкай Сурвілай, вядомыя беларускія літаратары, мастакі, спявакі, грамадскія дзеячы, палітыкі С. Шушкевіч, А. Бяляцкі і іншыя.
Пасля імшы, ускладання кветак, прамоў, працэсія рушыла да могілак Росы. Вайскоўцы Літвы і Польшчы ў парадных мундзірах выстраіліся ў ганаровы эскорт. Наперадзе рушылі барабаншчыкі і святары. За імі – вышэйшыя асобы, потым – калона пад нацыянальнымі сімваламі сваіх краін.
Пасля пахавання паўстанцаў, прагрымеў памятны салют з усіх відаў зброі.
Аб абавязку працаваць прымусова распавяла на сустрэчы з навучэнцамі Сацыяльна-гуманітарнага каледжа суддзя Магілёўскага аблсуда Алена Манкевіч.
Сустрэча адбылася ў самім каледжы, і на ёй, калі паглядзець на апублікаваныя фотаздымкі, прысутнічалі адны дзяўчыны. Свой расповед суддзя пачала з таго, што па Канстутытуцыі Рэспубліка Беларусь гарантуе атрыманне адукацыі. Відаць, яна не ўдакладніла, што кажа пра спецыяльную адукацыю, а не сярэднюю ці базавую.
Аднак тут жа Манкевіч заявіла, што выпускнікі за такую гарантыю таксама нешта павінны. А менавіта – гады прымусовай працы, бо дзяржава вызначыла такую меру, як адпрацоўку пасля заканчэння вну ці сярэдняй спецыяльнай установы.
“Суддзя адзначыла, што па завяршэнні навучання выпускнікі, якія атрымалі адукацыю за кошт бюджэтных сродкаў, абавязаны адпрацаваць абавязковы тэрмін пры накіраванні на працу. Калі ж абавязковы тэрмін не адпрацоўваецца без паважных прычын, у выпускніка ўзнікае абавязак пакрыць дзяржаве выдаткі, затрачаныя на яго падрыхтоўку. Суддзя прывяла прыклады з судовай практыкі, падкрэсліўшы, што такія справы разглядаюцца рэгулярна, што сведчыць аб актуальнасці тэмы” – распавядаецца ў тэлеграм-канале абласнога суда.
Такім чынам, аказваецца, даволі многа выпускнікоў сваімі дзеяннямі выказваюць нязгоду з тым, што на самой справе з’яўляецца парушэннем права на працу, бо права гэта не ёсць абавязак. І бюджэтныя грошы, за якія грамадзяне Беларусі атрымалі адукацыю, не з’яўляюцца грашамі беларускага ўрада ці Палаты прадстаўнікоў. “Няма ніякіх дзяржаўных грошай, ёсць толькі грошы падаткаплацельшчыкаў” – казала калісьці брытанскі прэм’ер-міністр Маргарэт Тэтчэр. І была яна абсалютна права ў адрозненні ад суддзі Манкевіч і тых, хто прымушае выпускнікоў да абавязковай працы. Грошы падаткаплацельшчыкаў – гэта грошы ў тым ліку і бацькоў тых дзяўчат, якіх сагналі ў актавую залу слухаць проціпраўныя адносна правоў чалавека аповяды прадстаўніцы Магілёўскага аблсуда.
Паколькі суддзі, нават магілёўскія, павінны быць больш-менш дасведчанымі ў праве, то яны выдатна ведаюць, што прызнакамі прымусовай працы з’яўляецца наяўнасць пакарання за адмову ад яе і адсутнасць добраахвотнасці. Якраз пра пакаранне за адмову проста з-за нежадання працаваць на непрывабнай працы і казала Манкевіч, спрабуючы паказаць справядлівасць прымусовай працы па ўказцы дзяржавы, якая існуе толькі за кошт падаткаплацельшчыкаў.
Мала таго, што міжнароднае права не дапускае абмежаванняў свабоды працы праз эканамічныя санкцыі, калі сама праца не з’яўляецца добраахвотнай, так і яшчэ артыкул 41 Канстытуцыі Беларусі сцвярджае, што кожны мае права на працу, выбар роду дзейнасці і прафесіі. Але дзе ж будзеш мець выбар роду дзейнасці, калі мусіш спачатку прымусова адпрацаваць некалькі год? Ці гаварыла пра гэты парадокс суддзя? Слаба верыцца.
