Былы палівязень: не буду нагаворваць на супрацоўнікаў Магілёўскай турмы

Як 37-ы год ХХ стагоддзя акрэслівае беларускую пенітэнцыярную сістэму палітвязень Уладзімір Гарох. Разам з тым, сцвярджае, што супрацоўнікі Магілёўскай турмы ставіліся добра.

“Не скажу, каб надта здзекваліся. Асабліва ў Магілёўскай турме супрацоўнікі неяк адносіліся добра, з разуменнем. Не хочацца на іх нагаворваць” – сказаў Уладзімір Гарох Беларускаму Радыё “Рацыя”. 

Паводле яго, цяперашняя пенітэнцыярная сістэма ў Беларусі нагадвае 37-ы год ХХ стагоддзя. “Нават горш, таму што крывадушнасці надта шмат, але хочацца падкрэсліць, што не трэба ўсіх сабак вешаць на Лукашэнку. Ён мой вораг, але чалавек, і сапраўдны змагар павінен паважаць свайго праціўніка. І гэта будзе справядліва. Яго асяроддзе, на жаль, яго падводзіць” – кажа палітвязень, які 13 снежня 2025 года быў дэпартаваны ва Украіну, а затым пераехаў у Польшчу.

Гарох распавёў, што ён адсядзеў 5 гадоў і 4 месяцы і апошнія 2 гады сем месяцаў у турме. “А цяпер я ў гатэлі сяджу, то быццам я касманаўт, прыляцеў на зямлю з космаса, з якой другой планеты. І яшчэ мяне дужа ўразіла – гэта адносіны, як украінцаў тых, і палякаў, і тых маіх землякоў, якія тут пражываюць. Канешне, адносіны такія братэрскія, быццам мы адна сям’я. Такая салідарнасць. І я вельмі ўдзячны, як кажуць у народзе, удзячны лёсу. Канешне, тое, што адбылося, ворагу не пажадаеш, але дзякуй Богу за гэты вопыт, які паказаў, што ёсць людзі, нягледзячы на тое, што самі ў складаных абставінах, але не згубілі сваёй чалавечнасці, шчырасці душы не згубілі. І гэтыя выпрабаванні выяўляюць, што ў чалавека ёсць унутры. Чалавек не будзе разуумець, хто ён ёсць, пакуль не апынецца ў нейкіх абставінах, якія прымусяць адчуваць яго як у агні якім” – кажа Уладзімір Гарох.

Былы палітвязень – жыхар Навагрудку. Як сведчыць Праваабарончы цэнтр “Вясна”, ён быў затрыманы 18 жніўня 2020 г. па так званай “Карэліцкай справе” – аб нібыта планаваных беспарадках у Карэлічах і Навагрудку пасля прэзідэнцкіх выбараў. Уладзіміру Гароху было прад’яўлена абвінавачванне па ч. 1 арт. 293 Крымінальнага кодэкса – “Падрыхтоўка да масавых беспарадкаў”.

Сутнасць абвінавачвання ў тым, што летам 2020 года нібыта ён наўмысна рыхтаваўся да масавых беспарадкаў у Навагрудку і некаторых іншых населеных пунктах і намагаўся прыцягнуць да іх вялікую колькасць людзей. Дзеля гэтага Уладзімір, згодна з абвінавачваннем, планаваў і праводзіў сустрэчы с людзьмі ў Навагрудку і Карэлічах. Згодна з афіцыйнай версіяй, Гарох падчас сустрэч казаў, што 10 жніўня 2020 года плануе падпальваць будынкі, супраціўляцца ўладам і блакаваць дарогі спілаванымі дрэвамі. Аднак ён не паспеў нічога зрабіць, бо 7 жніўня яго арыштавалі.

Таксама яго абвінавацілі ў публічнай абразе беларускага дыктатара. 

Спачатку Гарох утрымліваўся ў турме Гародні, а затым быў пераведзены ў СІЗА-6 Баранавічаў. Уладзіміра асудзілі на сем гадоў калоніі ўзмоцненага рэжыму. Пасля суда яго скіравалі ў Шклоўскую калонію. Там, як сведчыць “Вясна”, палітвязня сістэматычна збівалі, адміністрацыя калоніі адносілася да яго перадузята, неаднаразова змяшчалі ў ШІЗА і ПКТ.

Фотаздымак: Беларускае Радыё “Рацыя”

Магілёўская пракуратура заблакавала сайт з беларускімі кнігамі

Па пастанове пракурора Магілёўскай вобласці заблакаваны сайт “Kirma.sh: Беларускія кнігі з дастаўкай па свеце”.

Як паведамляе БелТА са спасылкай на абласную пракуратуру, на сайце знаходзіліся кніга “Айчына: Маляўнічая гісторыя” (аўтар У. Арлоў) і навукова-папулярнае друкаванае выданне “Горкія гады: трагедыя Заходняй Беларусі 1944-1954” (аўтар А. Татарэнка). Гэтыя выданні прызнаныя так званымі экстрэмісцкімі матэрыяламі і ўключаны ў адпаведны рэспубліканскі спіс.

Акрамя таго, на інтэрнэт-рэсурсе таксама ажыццяўлялася рэалізацыя кнігі “Патаемная спадчына. Казкі пра беларускіх жанчын”, выдадзенай ініцыятывай ByProsvet. У 2022 годзе рашэннем Міністэрства ўнутраных спраў яна прызнана “экстрэмісцкім фарміраваннем”.

Сайт Kirma.sh створаны камандай беларускіх валанцёраў, якія шануюць і падтрымліваюць усімі магчымымі спосабамі беларускую культуру і мову.

“Мы жывем у Польшчы і пачынаем свой шлях адсюль, але штодня імкнемся развівацца, пашыраючы асартымент і функцыянал нашай крамы, удасканальваючы кожны этап працы – як з пакупнікамі, так і з вытворцамі. Мы называем нашу пляцоўку “кавалачкам беларускай душы”, бо шчыра верым, што сабралі тут усё самае лепшае, добрае і душэўнае, што адлюстроўвае беларускую культуру” – гаворыцца на сайце інтэрнэт-магазіна.

Фотаздымак: Kirma.sh

Вязень магілёўскай калоніі: перад смерцю маці дасылала тэлеграму, а яе не перадалі

Былы палітвязень і экс-міліцыянт Мікалай Казлоў, які адбываў пакаранне ў магілёўскай калоніі №15, распавёў пра катаванні, карцары і расчараванне сярод беларускіх сілавікоў.

З карантыну ў ШЫЗА

У 2021 годзе старшыню Аб’яднанай грамадзянскай партыі Мікалая Казлова ў чарговы затрымалі і асудзілі на два з паловай гады пазбаўлення волі за нібыта ўдзел у “групавых дзеяннях, якія груба парушаюць грамадскі парадак”. Палову з гэтага тэрміну ён правёў у штрафным ізалятары і памяшканні камернага тыпу, нярэдка трымаў галадоўкі і сядзеў у адзіночцы.

Гэта адбывалася ў калоніі №15 пад Магілёвам, піша Радыё Свабода. Паводле Казлова, яго мінулае ў міліцыі стала прычынай асабліва жорсткага стаўлення з боку адміністрацыі. Адразу пасля карантыну яго кінулі ў ШІЗА. Потым заўсёды сачылі, ціснулі, амаль год не дапускалі адваката, кажа былы палітвязень.

Нягледзячы на гэта, звычайныя вязні, паводле яго, ставіліся без варожасці. “Некаторыя “стукалі”, бывала, але гэта звычайная рэч” – кажа ён.

Пра цяжкія ўмовы ізалятара Казлоў неаднаразова гаварыў з кіраўніцтвам калоніі. Ён успамінае, як першы раз трапіў у ШІЗА адразу пасля карантыну:

“Дванаццаць афіцэраў сабраліся ў начальніка калоніі і пачалі мяне выхоўваць. Казалі пра здрадніка і сцяг, згадвалі паліцаяў і фашыстаў – уся гэтая агітацыя. Тады я іх пытаюся: а як быць з расійскім сцягам ды прапаную ім разабрацца, колькі расійскіх войскаў змагаліся пад трыкалорам за фашыстаў. І дыскусія спынілася. Таму потым мяне перасталі паказальна выхоўваць. Збяруцца ўтрох начальнік Лазарэнка з намеснікамі Федарэнкам ды Ігнаценкам і хуценька даюць ШЫЗА» – ўспамінае Казлоў.

Паводле яго, умовы ў ШІЗА і ПКТ былі надзвычай цяжкія. Скаргі на холад не дапамагалі, а ізаляцыя магла доўжыцца месяцамі.

«Ніхто ад добрага жыцця ня робіць суіцыд. У калоніі, калі захочуць, могуць зрабіць умовы невыноснымі. Удавіцца ў ШІЗА цяжка, бо там назіранне праз камеры, але, відаць, магчыма» – кажа ён.

Казлоў прыгадвае выпадак, калі да яго ў адзіночку падсадзілі чалавека з псіхічным захворваннем. “Ён спрабаваў ўдавіцца на цэпах, якімі нары прычапляюцца да сцяны. Ледзь паспеў яго выратаваць. Калі ж камусці ўсё ж удалося, то віна на кантралёрах», – падкрыслівае Мікалай Казлоў.

Мінус 30 кілаграмаў

За час у зняволенні Мікалай Казлоў страціў каля 30 кілаграмаў. “Падсілкавацца немагчыма. Да крамы не даходзіў – як чарга [ісці], дык кідаюць у ШІЗА. У іх ёсць шмат “падлянак”, каб зрабіць умовы нечалавечымі” – расказвае ён.

Першыя паўгода ў ПК-15 былы палітвязень працаваў на ачыстцы дратоў, але атрымліваў капейкі. Ён прыйшоў да высновы, што турэмная сістэма Беларусі абсалютна карумпаваная.

“Гэта абсалютна карумпаваная структура, у якой вязні як нявольнікі. Там, здаецца, раскрадаецца ўсё. Пакуты палітычных – гэта адна справа, а другая – нічым не прыкрытыя рабаванні. Прыкладам, вязні распісваюцца ў атрыманні новай вопраткі, а потым нічога не атрымліваюць. Дык гэта што?” – кажа Казлоў.

Маўчалі аб смерці маці

Мікалай Казлоў перакананы, што супрацоўнікі сілавых структур, якія ўдзельнічалі ў рэпрэсіях, павінны панесці адказнасць.

“Усе мусяць прайсці праз тое, праз што мы прайшлі: арышт, следства, суд, вязніца. Вось супраць мяне дакладна рабілі злачынствы, стваралі катавальныя ўмовы. Дык чаму гэта трэба дараваць? Не. Хай адкажуць паводле закону” – гаворыць былы палітвязень.

Ён адзначае, што міліцыянты ў 2020 годзе былі не аднароднымі. Была падтрымка пратэстоўцаў прыкладна ў 30% міліцыянтаў. Цяпер усё інакш. “У мяне склалася ўражанне нейкага змроку. Здаецца, міліцыянты вельмі расчараваныя. ГУБАЗіК і КДБ, верагодна, інакш сябе адчуваюць, але шараговыя міліцыянты ў роспачы” – мяркуе Мікалай Казлоў.

Асабістае гора стала для яго найцяжэйшым ударам. Пакуль Казлоў быў у калоніі, памерла яго маці, і ён нават не ведаў пра гэта, пакуль яе ўжо не пахавалі.

«Маці дасылала мне тэлеграму, а яе нават не перадалі. Потым сказалі, што маглі б адпусціць, калі б я ведаў раней. Але я даведаўся, калі было позна. Не магу гэтага дараваць» – кажа былы палітвязень, які цяпер знаходзіцца ў Бельгіі.

Фотаздымак: Радыё Свабода