Пагрозы звалтаваннем гантэляй, прымушэнне доўгага стаяння ў нязручнай позе, пакаранні за справакаваныя парушэнні. Гэта толькі кропля садысцкіх праёмаў супрацоўнікаў магілёўскай калоніі №15.
Сістэмнага адміністратара з Мінска Міхаіла (імя зменена ў мэтах бяспекі) зімой 2022 года затрымалі на працоўным месцы. У КДБ яму пагражалі згвалтаваннем, а ў ізалятары на Акрэсціна катавалі холадам. Летам 2024 года палітвязня асудзілі на тры гады калоніі за рэпост анонса Марша пратэсту з тэлеграм-канала Nexta, і накіравалі для адбыцця пакарання ў Папраўчую калонію №15 у Магілёў. Пра катаванні там ён распавёў Праваабарончаму цэнтру “Вясна”.
“Гэта была адмысловая ўлоўка”
У першыя дні пасля прыбыцця ў калонію Міхаіла выклікалі на праверку вопісу асабістых рэчаў – як ён мяркуе, каб знайсці несупадзенні і аформіць парушэнне. Аднак усе рэчы адпавядалі спісу. Тады, паводле яго, супрацоўнікі абвінавацілі яго ў тым, што ён не павітаўся належным чынам.
“Мяне папрасілі выйсці ўзяць бірку для торбы. Я вярнуўся праз некалькі хвілін, і аказалася, што па вяртанні трэба зноў вітацца паводле ўстаноўленага парадку. За гэта далі парушэнне”, – распавядае ён.
Для змяшчэння ў ШІЗА патрабавалася яшчэ адно парушэнне. Паводле Міхаіла, супрацоўнік проста “прыдумаў” яго – нібыта ён размаўляў у страі.
“Яны могуць дакапацца да чаго заўгодна”, – кажа былы зняволены. – “Садзілі ў ШІЗА нават за тое, што вязні кармілі птушак”.
“Калі палітычны супраціўляецца, яго пачынаюць ламаць”
Яшчэ ў СІЗА іншыя зняволеныя папярэдзілі Міхаіла пра адмысловы ціск на палітычных. У калоніі, паводле яго, гэта праяўлялася не толькі ў сістэмных пакараннях, але і ў фізічным гвалце.
Ён называе імя аднаго з супрацоўнікаў – начальніка сектара Аляксея Кудзелкі – і сцвярджае, што падчас этапавання ў ШІЗА той ужываў сілу.
“Нас ставілі на расцяжку, рукі тыльным бокам далоняў да сцяны, і білі па нагах. Гэта была праверка: зламаешся ці не”, – сцвярджае Міхаіл.
Побыт у ШІЗА: без душа і падушкі
У штрафным ізалятары, паводле ягоных словаў, не было магчымасці памыцца. За спробы падмыцца ў ракавіне зняволеных маглі дадаткова пакараць. Час Міхаіл вызначаў па сонцы, замест падушкі выкарыстоўваў рулон туалетнай паперы. Пры гэтым, прызнаецца ён, часам ізаляцыя ўспрымалася як псіхалагічная перадышка.
“Калі ты 24 гадзіны сярод людзей – наркаманаў, забойцаў, гвалтаўнікоў – і пры гэтым адчуваеш варожасць з боку супрацоўнікаў, псіхіка не вытрымлівае. Часам хацелася, каб цябе закрылі ў бетонную скрыню два на два метры з гуканепранікальнымі сценамі – проста пабыць у цішыні”, – кажа ён. Пазней, паводле яго, справіцца з напружаннем дапамагла медытацыя.
“Не паводзіцца як пабіты сабака”
Пасля карантыну і ШІЗА Міхаіла размеркавалі ў атрад. Нягледзячы на пагрозы кіраўніцтва, атрад аказаўся згуртаваным: вязні падтрымлівалі адзін аднаго, дзяліліся рэчамі, разам адзначалі святы. Міхаіл сцвярджае, што абраў для сябе стратэгію “роўнай камунікацыі” з супрацоўнікамі.
“Калі сам сябе не прыніжаеш, трымаешся годна, яны больш паважаюць. Часам замест ШІЗА маглі загадаць, напрыклад, адціснуцца 50 або 100 разоў”, – распавядае ён.
Аднойчы, калі падчас вобшуку ў яго знайшлі кнігі на ангельскай мове, яму прапанавалі выбар: ШІЗА або 100 адцісканняў. Ён выбраў апошняе.
Пагрозы сям’і і здзекі
Міхаіл таксама распавядае пра іншага супрацоўніка – рэжымніка Скобелева. Той змяшчаў яго ў ШІЗА за “няправільны” абутак, дасланы сваякамі, і прымушаў выконваць фізічныя практыкаванні.
“Ён загадаў стаць у стойку ‘вугалок’, а пад азадак паставіў кактус. Ногі трэсліся і нямелі. Іншыя ахоўнікі прапаноўвалі збіваць мяне, як баксёрскую грушу, і пагражалі электрашокерам”, – сцвярджае былы палітвязень.
У іншым выпадку, калі Міхаіл абедаў разам з непалітычным зняволеным, яго выклікалі і, паводле яго, пагражалі расправай над сям’ёй. “Мне сказалі: ‘Хочаш, каб мы пасадзілі яшчэ і тваю жонку, а дзіця здалі ў дзіцячы дом?” – распавядае ён.
13 снежня 2025 года Міхаіла памілавалі і прымусова дэпартавалі з Беларусі ў апошнію хвалю вызвалення палітвязняў. Цяпер ён знаходзіцца ў адной з краін Еўрасаюза, дзе праходзіць адаптацыю.
Фотаздымак: vk.com
