Tag: жыццё

Гультаям у Польшчы рабіць няма чаго. Няхай застаюцца дома

Навіна ад

Магіляўчанка Кацярына В. з’ехала працаваць у Польшчу пасля таго, як каранавірус знішчыў яе бізнес. Сваё поўнае імя, польскі горад і месца працы яна не называе, часам прыязджае дадому і не хоча праблем з уладамі. Гэта яе гісторыя.

Калі абрынулася тое, што будавала гадамі

Кацярына не з тых, хто лёгка зрываецца з месца. Магілёў – яе горад. Тут вырасла, тут выйшла замуж, тут гадавала сына, тут будавала сваю справу. Невялікі бізнес, не буйная карпарацыя, але сваё, тое, што падабалася і карміла, давала адчуванне сэнсу. Яна ўкладвала ў яго сілы, час, нервы. Потым прыйшоў кавід.

Я не адразу зразумела, што гэта канец. Спачатку здавалася: часовыя цяжкасці, перажывём, выкараскаемся. Але калі стала зразумела, што гэта канец, я некалькі тыдняў проста не ведала, што рабіць далей.

Развод да таго часу ўжо быў ззаду. Сын – дарослы, са сваім жыццём. Якароў, якія трымалі б любой цаной, амаль не было. І тады, на скрыжаванні страты і разгубленасці, яна пачала сур’ёзна думаць пра ад’езд.

Польшча. Без ілюзій

Выбар упаў на Польшчу не выпадкова. Мова падобная, мяжа недалёка, знаёмыя ўжо з’ехалі, расказвалі, што і як. Кацярына сабралася і паехала. З самага пачатку без ружовых акуляраў. Першае, што яна хутка зразумела: тут не чакаюць.

Польшча – гэта праца. Шмат працы. Хто едзе сюды па лёгкія грошы, разварочвайцеся проста на мяжы. Тут такіх не любяць і такім не рады. Гультаям рабіць няма чаго. Няхай лепш застаюцца дома, там хоць нешта атрымаюць. Тут не атрымаюць нічога.

Сама яна ўладкавалася ў краму. Праца не з лёгкіх, змены, стомленасць да вечара. Паралельна пачала аднаўляць тое, што не атрымалася ў Магілёве, той самы бізнес, які каранавірус знішчыў на ўзлёце. У новых умовах, у новай краіне, але з ранейшай упартасцю.

Я працую шмат. Напэўна, больш, чым працавала дома. Але розніца ў тым, што тут гэта мае сэнс. Атрымліваю ў тры разы больш, чым атрымлівала б за тую ж працу ў Магілёве. Тры разы – гэта не перабольшанне.

Што значыць “у тры разы больш” на практыцы

Кацярына не хваліцца лічбамі, яна тлумачыць логіку. Справа не толькі ў суме на рукі. Справа ў тым, што грошы працуюць інакш. Можна планаваць. Можна адкладаць. Можна дазволіць сабе тое, што дома было б раскошай, а тут – проста нормай.

Я не багацею. Але я жыву нармальна. Без пастаяннага адчування, што грошай не хапае і не хопіць. Гэта іншая якасць жыцця, нават пры той жа фізічнай нагрузцы.

Сын застаўся ў Магілёве. Яны маюць зносіны. Яна прыязджае, калі ёсць магчымасць і калі дазваляе ўнутранае адчуванне бяспекі. Менавіта таму яна і не называе свайго поўнага імя, не кажа, у якім горадзе жыве і дзе працуе.

Я не рабіла нічога дрэннага. Але цяпер у Беларусі гэтага мала. Лепш лішні раз не рызыкаваць.

Дваццаты год. Дзіця, якому схлусілі

Пра палітыку Кацярына кажа асцярожна і ўсё ж кажа, старанна падбіраючы словы. У пратэстах 2020 года яна не ўдзельнічала. Але бачыла іх у Магілёве на ўласныя вочы.

Я была там. Я глядзела. І я хачу, каб людзі, якія не былі, зразумелі адну рэч: у пратэстоўцаў не было ні арматуры, ні бомб, ні агрэсіі. Нічога гэтага не было. Усё гэта было ў сілавікоў. Толькі ў іх.

Уявіце дзіця. Яму схлусілі бацькі. Ён гэта зразумеў. Што ён робіць? Ён не кідаецца з кулакамі. Ён крыўдуе. Ён можа заплакаць. Яму балюча і незразумела, як так можна паступаць.

Менавіта так паводзілі сябе людзі ў Магілёве ў дваццатым годзе. Яны выйшлі не з нянавісцю, а з болем і неразуменнем. І вось пытанне: ці б’юць рамянём дзіця пасля таго, як яму схлусілі?

Мне вельмі шкада маіх землякоў

Кацярына сумуе па Магілёве. Гэта адчуваецца нават праз адлегласць і асцярожнасць у словах. Горад, дзе прайшла большая частка жыцця, дзе застаўся сын, дзе ўсё знаёма да апошняй вуліцы, ён назаўсёды.

Я магу прыязджаць. У мяне пакуль ёсць такая магчымасць, і я ёю карыстаюся. Але многія мае землякі не могуць. Людзі, якія выраслі ў Магілёве, любяць гэты горад, але не могуць у яго вярнуцца. Вось гэта мне вельмі шкада. Гэта няправільна, калі чалавек не можа прыехаць у горад свайго дзяцінства.

З’язджаць назаўсёды Кацярына не планавала. Жыццё склалася інакш. Цяпер яна жыве на два светы, польскі, дзе праца і перспектыва, і магілёўскі, дзе карані і сын.

Я не ведаю, як будзе далей. Ніхто не ведае. Але я дакладна ведаю адно: калі ты гатовы працаваць, тут ёсць сэнс. Калі не гатовы, едзь назад. Польшча не для тых, хто шукае лёгкага хлеба.

Фота ілюстрацыйнага характару з адкрытых крыніц.

Год у Беластоку. Уражанні магілёўца

Навіна ад

Іван Дз. (прозвішча і імя зменены) – ураджэнец аднаго з райцэнтраў Магілёўшчыны. Аднак лічыць сябе магілёўцам, паколькі доўгі час жыў і вучыўся ў Магілёве. Ён падзяліўся сваімі ўражаннямі пра Беласток з нашай рэдакцыяй.

Пражыўшы год у Беластоку, я перастаў глядзець на горад вачыма госця. Здзіўленне змянілася звычкай, звычка – разуменнем. Расказваю не пра тое, што лепш ці горш. Пішу пра тое, што гэта амаль тое ж самае, але пры гэтым зусім іншае.

Чыста – і незразумела, хто прыбірае

Адна з першых загадак Беластока, якую я доўга не мог разгадаць: горад чысты, але дворнікаў амаль не відаць. У Магілёве, ды і ў райцэнтры, дзе я вырас, дворнік быў часткай пейзажу. Мятла, аранжавы камізэлька, ранішняе шкрабенне па асфальце ці віск трымера. Тут гэтага няма. Я спецыяльна стаў звяртаць увагу: ні мятлы, ні каляскі, ні чалавека з шуфляй. Але недакуркаў на тратуары таксама няма.

Тлумачэнне простае, хоць да яго даходзіш не адразу. Па-першае, людзі менш смецяць. Не таму што яны асаблівыя – проста штраф за кінуты недакурак рэальны, а не намінальны. Плюс раздзельны збор, кантэйнеры для батарэек у школах і аптэках, пункты прыёму старой тэхнікі. Сістэма працуе – і працуе без арміі людзей з мётламі. Дворнікі ёсць, але ў вочы не кідаюцца.

Дарогі: ямачны рамонт, але акуратны

Дарогі ў Беластоку не ідэальныя. Гэта сумленна. Ямачны рамонт тут таксама робяць, і я гэта бачыў на ўласныя вочы. Але розніца ў тым, да чаго я прывык, у выкананні. Латка кладзецца роўна, у адзін узровень з пакрыццём, без бугроў і краёў, якія праз тыдзень ператвараюцца ў новую яму. Яе не відаць праз месяц – яна проста становіцца часткай дарогі. У нас умеюць рабіць ямачны рамонт, каб адрапартаваць. Тут – каб не перарабляць.

Пра бяспеку – не адчуванне, а лічбы

Я хадзіў па начным Беластоку з першых дзён – спачатку па няведанні, потым ужо свядома. І нічога. Ціха. Гэта не Магілёў, дзе таксама ў цэлым спакойна – але гэта нешта іншае па ўзроўні спакою.

Аказалася, гэта не проста адчуванне. Паводле справаздачы Еўрапейскай камісіі пра якасць жыцця ў еўрапейскіх гарадах, Беласток заняў 4-е месца ў Еўропе і 1-е месца ў Польшчы па ўзроўні бяспекі: 86 працэнтаў жыхароў лічаць горад бяспечным для прагулак у начны час. Вышэй толькі Капенгаген, Ав’еда і Любляна, і тое з мінімальным адрывам у адзін працэнт.

Для мяне гэта не проста радок у рэйтынгу. Гэта тлумачэнне таго, што я адчуваю кожны дзень.

Зеляніна, качкі і восень

Беласток здзівіў мяне позняй восенню: горад не стаў шэрым. Туі, ядловец, плюшч на сценах. Невялікая рака Бяла з дагледжанымі берагамі і веладарожкамі ўздоўж вады. Качкі і галубы ў цэнтры горада паводзяць сябе зусім як іх магілёўскія субраты каля Дубравенкі – вальяжна і без страху.

Лісце ў парках не прыбіраюць наогул: пакідаюць перагніваць як угнаенне. Спачатку здавалася неахайнасцю. Цяпер разумею – гэта свядома.

Мэр, якога выбіраюць зноў і зноў

Ёсць яшчэ адна дэталь, якая, як мне здаецца, многае тлумачыць пра Беласток. Мэрам горада з 2006 года з’яўляецца Тадэвуш Трускаласкі – эканаміст, прафесар універсітэта.

У красавіку 2024 года ён быў абраны на пяты тэрмін запар – прычым ужо ў першым туры, набраўшы больш за 53 працэнты галасоў. Амаль дваццаць гадоў адзін чалавек кіруе горадам, і людзі кожны раз галасуюць за яго зноў.

У Беларусі я прывык да таго, што ўлада – гэта дадзенасць, а не выбар. Тут гэта працуе інакш.

Мэр Беластока трымаецца не таму, што так прынята, а таму што жыхары задаволены: бяспечна, чыста, дарогі ў парадку. Не ідэальна, затое сумленна. І гэта, мабыць, лепшае тлумачэнне ўсяму, пра што я сказаў вышэй.

Год – гэта мала, каб зразумець горад да канца. Але дастаткова, каб перастаць яго параўноўваць і пачаць у ім проста жыць.

Фота: mogilev.media.

Чатыры гісторыі беларускамоўных магілёўцаў да Дня роднай мовы

Навіна ад

Цяперашні Магілёў – горад, дзе беларускую мову практычна немагчыма пачуць. Аднак і сярод магілёўцаў ёсць людзі, якія свядома выбіраюць яе для штодзённай камунікацыі.

 

У Міжнародны дзень роднай мовы, які адзначаецца 21 лютага, выданне “МагілёўАнлайн” размясціла ў сваім Instagram чатыры гісторыі розных пакаленняў магілёўцаў, якія пастаянна карыстаюцца беларускай мовай. 

Раман Бяцень: «Я проста зразумеў — трэба быць сабой»

 

Раману 35 гадоў. Ён працуе начным вартаўніком і дапаможным рабочым у бальніцы, перакладае з англійскай і свядома размаўляе па-беларуску. Асобнага “пераходу” не было — мова заўсёды была побач.

 

«Я з вёскі. Тут беларуская заўсёды побач, нават калі гэта трасянка. У 31 год проста зразумеў: размаўляць па-свойму — гэта натуральна», – кажа мужчына. Агрэсіі праз мову ён не сустракаў. Калі суразмоўца не разумее слова, то Раман проста тлумачыць або паўтарае па-руску. У доме ён адчувае падтрымку, а ў хаце няма “картошкі”, за тое ёсць бульба, цыбуля і бурак.

Юрась Ягораў: пакаленне, якое не баіцца

 

Юрасю амаль 18. Ён студэнт філфака БДУ і будучы настаўнік беларускай мовы. Свядома пачаў гаварыць раней за ўніверсітэт, прычым без аглядкі на асяроддзе.

«Зараз думаю пераважна па-беларуску. Калі трэба гаварыць па-руску, лаўлю сябе на тым, што пачынаю забываць словы», – распавядае маладзён. У Магілёве яго разумеюць. Часам здзіўляюцца, часам усміхаюцца, але часта падтрымліваюць. У ліцэі размаўляць на беларускай мове заахвочвалі, гісторыю Беларусі ён здаваў на ЦЭ па-беларуску, прычым адзін сярод выпускнікоў.

 

Юрась слухае беларускую музыку, чытае пераважна па-беларуску і раіць пачынаць паступова: з «дзякуй» у краме або наладаў тэлефона.

 

А ўвогуле Юрасю падабаецца рэакцыя навакольных, калі чуюць ад яго беларускае слова. «Але самае цікавае – рэакцыя людзей. Размаўляю па тэлефоне у грамадскім месцы i чую шэпат: “Ого, ён размауляе па-беларуску!” Мне гэта падабаецца. Няхай бачаць, што мова жывая», – кажа магілёвец

Кастусь Пражэеў: «Адказ адразу вымалёўваецца па-беларуску»

 

Кастусю амаль 55. Ён працуе ў службе аховы і прыйшоў да беларускай мовы ўжо дарослым чалавекам. «Паступова, пакрысе пачаў размаўляць. Цяпер думаю амаль толькі па-беларуску. Натуральна, без намаганняў», – сцвярджае мужчына. Паводле яго, адмоўных рэакцый было літаральна некалькі.

 

Кастусь цвярджае, што ў беларусаў ёсць асаблівы запыт на мову: «Калі пачаў размаўляць, здзівіўся, наколькі людзі прагнуць яе чуць. У аўтобусе, у крамах, на працы,

на вуліцы. Здзівяцца, усміхаюцца, імкнуцца падтрымаць. І ўсё гэта з такой цеплынёй,

па-добраму».

Дар’я Стагначова: летуценніца, якая не чакае 21 лютага

 

Дар’і 24. Яна рэпетытар англійскай мовы, піша вершы і вядзе TikTok. Год таму канчаткова перайшла на беларускую. «Лепш позна, чым ніколі. Беларуская была са мной заўсёды – проста чакала свайго часу», – кажа дзяўчына. Яна думае па-беларуску, бачыць сны на мове і адчувае падтрымку сям’і. Любімае слова – «летуценне». Яна марыць пра беларускамоўную Беларусь, і не толькі ў свята, а штодня: на шыльдах, у рэкламе, на вуліцах. 

 

Па яе назіраннях, людзі 30+ лепш разумеюць беларускую, але адказваць на ёй імкнуцца не ўсе. Але для сябе ў гэтым яна праблемы даўно не бачыць. Цяпер магілёўчанка працуе на сябе, але і падчас таго, як працавала ў каледжы, беларуская

мова ні ў кога пытанняў не выклікала. Хіба што дакументы і арганізацыйныя пытанні часам вымушалі пераходзіць на рускую. Дома ў дзяўчыны – поўная падтрымка.

 

Дар’я сцвярджае, што моладзь не згубіла інтарэс да беларускай мовы. “Гэта відавочна. Але хочацца, каб мова была не толькі 21 лютага. Каб на вуліцах, на шыльдах, у рэкламе. Каб людзі працавалі і любілі родную мову заўсёды. Вось МАРГ нядаўна зрабіла акцыю “Кожная пятніца – роднае слова”. Гэта ж цудоўна! Яшчэ б так усюды», – кажа дзяўчына.

 

Тым, хто хоча пачаць, раіць малыя крокі: пераключыць мову ў тэлефоне, глядзець фільмы ў дубляжы, стварыць беларускамоўнае асяроддзе.

Жыццё давяло пенсіянерку да крадзяжу электрасамаката

Навіна ад

Магілёўская пенсіянерка сярод белага дня скрала электрасамакат, спадзеючыся яго прадаць. Жанчыну паймалі.

Як паведамляе тэлеграм-канал магілёўскай міліцыі, у Кастрычніцкі РАУС Магілёва звярнуўся прадстаўнік адной з фірм і паведаміў аб крадзяжы электрасамаката коштам больш за паўтары тысячы рублёў.

Раскрыць злачынства аказалася вельмі проста. Па запісах камер відэаназірання высветлілася, хто сярод белага дня скраў электрасамакат. Злачынцай, што нават не думала нейкім чынам маскіраваць свае дзеянні, аказалася 73-гадовая пенсіянерка. Яна проста пагрузіла электрасамакат у свой вазок і адвезла дадому. У далейшым бабуля хацела прадаць гэты транспартны сродак, але не паспела.

Цяпер жанчына стала фігуранткай крымінальнай справы. Магчыма, ёй прысудзяць пазбаўленне волі, а значыць накіруюць у калонію, дзе ёй будзе што есці. Цяжка сказаць, ці гэта найгоршы вынік справы для гаротнай пенсіянеркі, якая была вымушана ва ўсіх навідавоку красці самакат, каб здабыць грошы на жыццё.

Скрыншот: ТГ “Міліцыя Магілёўшчыны”