У сталіцы Нарвегіі Осла ўручаць Нобелеўскую прэмію міру жонцы Алеся Бяляцкага Наталлі Пінчук. Асабіста прыняць удзел ва ўручэнні сам лаўрэат не зможа, бо дагэтуль знаходзіцца ў зняволенні.
Алесь Бяляцкі быў затрыманы 14 ліпеня 2021 года падчас актыўнай фазы пагрому грамадскіх арганізацый у Беларусі і з гэтага часу знаходзіцца за кратамі.
Нагадем, што 7 кастрычніка, у Осла агучылі лаурэатаў Нобелеўскай прэміі міру. Сярод іх быў і старшыня праваабарончага цэнтру «Вясна», палітвязень і вязень сумлення Алесь Бяляцкі.
10 снежня 2013 года Міжнародная федэрацыя за правы чалавека (FIDH) і праваабарончы цэнтр «Вясна» прадставілі падрабязную справаздачу на 80-ці старонках «Паўсюдныя парушэнні працоўных правоў і прымусовая праца ў Беларусі». З тых часоў сітуацыя з правамі чалавека ў краіне толькі пагоршылася.
У дакладзе Упраўлення ААН па правах чалавека канстатуюцца парушэнні правоў дзясяткаў тысяч жыхароў Беларусі. Калі пасля прэзідэнцкіх выбараў 9 жніўня 2020 года сотні тысяч людзей аб’ядналіся, каб мірна выказаць сваю нязгоду, у адказ на іх дзеянні адбыліся «масавыя і гвалтоўныя рэпрэсіі», якія дасягнулі небывалых маштабаў.
З мая 2020 па май 2021 года было арыштавана 37 000 чалавек. На 4 сакавіка 2022 года ў турмах заставалася да 1084 палітзняволеных. Да канца 2021 года 270 няўрадавых арганізацый былі зачыненыя, 32 журналісты былі арыштаваныя і 13 СМІ абвешчаныя «экстрэмісцкімі», 36 юрыстаў пазбавіліся сваіх ліцэнзій.
Міжнародны дзень правоў жывёл ( International Animal Rights Day, з 1998 года).
Угэты дзень абаронцы жывёл ва ўсім свеце імкнуцца данесці да людзей, што дабрыня і павага важныя для ўсіх жывых істот. Дзень адмыслова супадае з Днём правоў чалавека.
Важна разумець, што жывёлы таксама маюць тыя ж правы, што і людзі. Мэта дня – выкрыццё ўсіх формаў гвалту над жывёламі. Заснавальнікі дня заявілі, што, паколькі жывёлы не могуць галасаваць, пратэставаць або выступаць за сваю бяспеку, людзі павінны рабіць гэта за іх.
1802 год. Англійскі афіцэр Фрэнсіс Луі Баралье першым з еўрапейцаў апісаў прымяненне бумеранга абарыгенамі Аўстраліі.
Першы аўстралійскі бумеранг прывёз у Еўропу Джэймс Кук, тады яго палічылі простай дубінкай.
Падобныя да бумерангу прадметы выкарыстоўвалі людзі палеаліту і ў Еўропе, але наскальныя выявы бумерангаў, выяўленыя ў Аўстраліі – самыя старажытныя (ім 50 000 гадоў).
Акрамя таго, менавіта жыхары гэтага мацерыка прыдумалі як будзе вяртацца бумеранг да свайго гаспадара. Самы старажытны ў свеце бумеранг (20 000 гадоў) знойдзены ў Карпатах. Ён выкананы з біўня маманта.
1870 год. Нарадзіўся Фердынанд Рушчыц.
Беларускі і польскі мастак, графік, тэатральны дэкаратар і педагог.
Аказаў уплыў на далейшае развіццё жанру пейзажу ў мастацтве.
Майстра краявідаў, ён бачыў тэмы для сваіх прац у кожным фрагменце беларускай прыроды.
Працаваў над кніжнай графікай, аформіў звыш 50 кніг.
Аўтар дэкарацый для 15 тэатральных пастановак.
Палотны захоўваюцца ў музеях Польшчы, Літвы, Расіі, Беларусі, еўрапейскіх і амерыканскіх зборах.
Браў удзел у рэстраўрацыі Маці Божай Вострабрамскай.
Працаваў старшынёй камісіі па ахове помнікаў старажытнасці.
Арганізатар геалагічнай службы БССР, складальнік першай геалагічнай карты Беларусі, адзін з заснавальнікаў сістэмнага вывучэння выкапняў у Беларусі.
Узнгачальваў горны аддзел Упраўлення Савета народнай гаспадаркі БССР, выкладаў у БДУ, загадваў кафедрай геалогіі, арганізаваў і ўзначаліў Інстытут геалогіі АН БССР.
Узначальваў экспедыцыі па даследаванні Аршанскай, Магілёўскай і Калінінскай (цэнтр – Клімавічы) акруг. Вывучаў мелавыя адкладанні і фасфарыты на паўднёвым усходзе рэспублікі.
З яго непасрэдным удзелам былі адкрыты новыя радовішчы мергеляў, крэйды, фасфарытаў, даламітаў, шкляных пяскоў, торфу, сапрапеляў, будаўнічых матэрыялаў, мінеральных вод.
Вынікі даследаванняў з’явіліся падставай для будаўніцтва Крычаўскага цэментавага завода.
Падараваў БДУ уласную вялікую калекцыю горных парод і мінералаў, якая стала пачаткам Музея землязнаўства геаграфічнага факультэта БДУ.
Быў рэпрэсаваны ў 1930-я. Памёр 13 студзеня 1935 года.
Беларускі грамадскі дзеяч ЗША, эканаміст. Доктар эканомікі.
З 1944 года на эміграцыі ў Германіі, з 1950 – у Аўстраліі, дзе браўудзел у арганізацыі Беларускага аб’яднання. З 1960-х жыў у ЗША, у Нью-Брансвіку, у Дэтройце, дзе працаваў як спецыяліст па падатковых справах. Актыўна ўдзельнічаў у дзейнасці Беларуска-Амерыканскага Задзіночання і Рады БНР. Прымаў удзел у Пятай сустрэчы беларусаў Аўстраліі, прысвечанай 100-годдзю Янкі Купалы і Якуба Коласа.
Беларускі паэт і літаратуразнавец. Доктар філалагічных навук.
Працавў у Інстытуце літаратуры імя Янкі Купалы АН БССР.
Аўтар 8 зборнікаў паэзіі, драматычных паэм, кніжкі вершаў для дзяцей, аповесцей.
Асноўныя рысы паэзіі – сардэчнасць, засяроджаны роздум пра жыццё і час, паглыбленне філасофскага пачатку, зварот да перажытага падчас вайны і гістарычнага мінулага.
Аўтар многіх крытыка-літаратуразнаўчых кніг, у тым ліку «Беларуская савецкая паэма», «Максім Танк: Жыццё ў паэзіі». Адзін з аўтараў «Истории белорусской советской литературы».
Перакладчык з рускай, латышскай, польскай і англійскай моў.
Настаўнічаў, працаваў у жабінкаўскай раённай газеце «Сельская праўда», на Брэсцкай студыі тэлебачання.
Аўтар кніг паэзіі «Вестка», «Скразная лінія», «Набліжэнне», «Час прысутнасці», зборніка выбранай паэзіі, кнігі «Сорак пяць»
Памёр 26 лістапада 2017 года.
1963 год. Уведзена ў эксплуатацыю першая чарга “Беларуськалій” у Салігорску.
У 1949 годзе ў Беларусі было адкрыта адно з найбуйнейшых у свеце радовішчаў калійных соляў – Старобінскае. Яго асваенне пачалося ў 1958 годзе, а прамысловая здабыча калійнай солі была пачата ў студзені 1961 года.
Цяпер у ААТ “Беларуськалій” уваходзяць 5 рудаўпраўленняў, 5 абагачальных фабрык і 8 руднікоў. Прадпрыемства кантралюе 11-13% сусветнага рынку калію. Адзінае ў свеце прадпрыемства, якое вядзе здабычу на глыбіні больш за 1 км шахтавым спосабам.
У 2020 годзе «Беларуськалій» стаў адным з цэнтраў забастовак пасля прэзідэнцкіх выбараў і гвалту над пратэстоўцамі.
2007 год. Пачаў выходзіць у эфір тэлеканал «Белсат».
Структурная частка Польскага тэлебачання. Ініцыятыва стварэння спадарожнікавага тэлеканала для беларускіх гледачоў належыць журналістцы А. Рамашэўскай-Гузы.
Канал быў адказам на выказаную ў беларускіх дэмакратычных колах патрэбу ў незалежнай ад уладаў Беларусі тэлестанцыі.
Канал пачаў трансляванне ў Міжнародны дзень правоў чалавека пад кіраўніцтвам А.Рамашэўскай-Гузы.
У склад Назіральнай рады канала ў 2008 годзе ўвайшлі В. Акудовіч, М. Анемпадыстаў, З.Бандарэнка, Г. Бураўкін, А. Гуляеў, С.Калінкіна, У. Колас (старшыня), А. Трусаў, Ю. Хашчавацкі.
У 2020 годзе каманда налічвала амаль 300 работнікаў з Польшчы, Беларусі, Расіі, Украіны і іншых краін.
Працаваў у Тэатры-студыі кінаакцёра, Брэсцкім тэатры, Нацыянальным акадэмічным драматычным тэатры імя М. Горкага.
Сыграў некалькі дзясяткаў тэатральных, больш за 140 кінароляў, у тым ліку ў фільмах, «Вазьму твой боль», «Дзяржаўная мяжа», «Раскіданае гняздо», «Казка пра Зорнага хлопчыка», «Сакрэтны фарватар», «Давід Гарадзецкі», «Снайпер», «Вольф Месінг», «Снайпер-2. Тунгус», «Смерць шпіёнам».
Комплекс будынкаў (былое ваеннае мястэчка №4 «Цэль») размешчаны паблізу Асіповіч і выстаўлены для бязвыплатнай перадачы для рэалізацыі бізнес-планаў інвестпраектаў.
Аб’екты размешчаны на 20 зямельных участках агульнай плошчай 14,4639 гектара.
Да ведама. Дагэтуль на Магілёўшчыне прастойвае без справы амаль 300 былых ваенных аб’ектаў, якія з 1992 года пачалі перадавацца ў камунальную ўласнасць, але не знайшлі свайго прымянення. Тым часам “адстаўныя” будынкі замест таго, каб даваць грошы, прыносяць страты.
Праблемы з былой ваеннай маёмасцю, на жаль, ёсць не толькі ў Асіповіцкім раёне.
Так, на балансе быхаўскага “Жылкамгаса” знаходзіцца каля 80 аб’ектаў былых ваенных гарадкоў. Больш за 50 не выкарыстоўваюцца. Прадпрыемства траціць на іх утрыманне каля 100 мільёнаў рублёў за год.
Прэзідэнт Пэдра Кастыльо каб пазбегнуць імпічменту вырашыў зрабіць ваенны пераварот, распусціць парламент і ўсталяваць дыктатуру. Аднак паліцыя і армія засталіся вернымі канстытуцыі і арыштавалі яго.
Да змены ўлады прывялі канфлікт паміж Кастыльо і парламентам, які кантралююць яго апаненты – правыя партыі. Спробу распусціць парламент Кастыльо прадпрыняў усяго за некалькі гадзін да таго, як заканадаўцы павінны былі галасаваць па працэдуры яго імпічменту. Тады Кастыльо паведаміў, што распускае парламент, што выклікала шок у краіне. Аднак перуанская паліцыя і ўзброеныя сілы ў сумесным заяўленні падкрэслілі, што будуць паважаць канстытуцыю краіны.
Прэзідэнт Пэдра Кастыльо, чые прыхільнікі выйшлі на вуліцу і арганізавалі сутыкненні з паліцыяй, уцёк са свайго палаца і спрабаваў укрыцца ў пасольстве Мексікі, але быў затрыманы. Вестка пра няўдалую спробу ваеннага перавароту ў Перу ўскалыхнула інфармацыйныя агенцтвы свету, бо змена ўлады адбылася менш чым за суткі.
Перу перажывае палітычную нестабільнасць ужо не першы год. У 2020 годзе ў краіне ўсяго за пяць дзён змянілася тры прэзідэнты, а з 2016-га змянілася ўжо шэсць лідараў дзяржавы.
Тым часам парламент у якасці часовага лідэра прывёў да прысягі дзеючага віцэ-прэзідэнта Дзіну Болуартэ, якая неадкладна заклікала да палітычнага перамір’я ў інтарэсах пераадолення нацыянальнага крызісу. Яна стала першай жанчынай-прэзідэнтам Перу.
Шлях былога прэзідэнта ад народнага лідара да няўдалага дыктатара і крымінальніка аказаўся вельмі кароткім. Кастыльо – прыхільнік левых ідэй і школьны настаўнік – быў абраны прэзідэнтам Перу ў чэрвені 2021 года.
У час перадвыбарчай кампаніі ён пераканаў сваіх прыхільнікаў у тым, што «у багатай краіне больш не будзе бедных». Сам Кастыльо паабяцаў, што адмовіцца ад прэзідэнцкай зарплаты і будзе, як і раней, жыць на настаўніцкія даходы. Аднак у час праўлення супраць яго высунулі абвінавачанні ў карупцыі, якія прэзідэнт абвяргаў і называў часткай замовы па яго адхіленні ад улады.
Такім чынам, у Перу адбылася вельмі знаёмая гісторыя. Левы папуліст карыстаючыся падтрымкай бедных аграрыяў стаў прэзідэнтам і пачаў усталёўваць дыктатуру. Паколькі ў краіне мелася легальная апазіцыя, спроба аказалася няўдалай, а на змену яму ўпершыню ў гісторыі краіны прыйшла жанчына.
На фота: Адхілены прэзідэнт Перу (на фота – злева) пасля імпічменту паўстаў перад пракурорамі.
Міжнародны дзень барацьбы з карупцыей (International Anti-Corruption Day, с 2003 года).
Абвешчаны Генеральнай Асамблеяй ААН. У гэты дзень у 2003 годзе ў Мексіцы была адкрыта для падпісання Канвенцыя ААН супраць карупцыі.
Мэтай заснавання дня, як пазначана ў рэзалюцыі Генеральнай Асамблеі, было паглыбленне разумення праблемы карупцыі і ролі Канвенцыі ў папярэджанні карупцыі і барацьбе з ёй.
Юр’е зімовы і Ганны (народны каляндар).
“Юра мосціць”. “Ад Ганнаў да Калядаў 2 тыдні і 2 дні”.
Юр’е Зімовы лічыўся апекуном свойскай і лясной жывёлы. У гэты дзень гаспадары аглядалі кароў, падстрыгалі грывы і хвасты коням, а таксама аднімалі ад кабыл жарабят, якіх да вясны ставілі ў асобныя хлявы. Раней лічылася, што 9 снежня ваўкі пачынаюць хадзіць зграямі і нападаць на скаціну, бо “Юр’я ўжо дае ваўкам свабоду”, таму жывёл нельга было выпускаць на вуліцу.
У гэты дзень некалі прыгонныя сяляне мелі права перамяніць сабе гаспадароў.
Калі паблізу жылля вые воўк – да марозу.
Старыя слухалі ў гэты дзень ваду – кідалі ў палонку падпаленае вуголле з печы, вуголле шыпелі, убіралі ў сябе жыватворную сілу рачной вады. А пасля, з палонкі далонню зачэрпнуўшы некалькі вугольчыкаў, старыя неслі іх курам і парасятам.
У Юр’еў дзень хадзілі слухаць ваду ў студнях: калі ціха – зіма будзе цёплай, пачуюцца гукі – чакай моцных завірух і маразоў.
Да гэтага дня неабходна было раздаць усе пазыкі. Не вярнуць пазыку да Юр’ева дня – усё жыццё ў пазыках хадзіць.
Юр’е з мостам, Мікола (19 снежня) з цвіком.
На Юр’еў дзень у бярлогах мядзведзь моцна засынае.
Вялікі ўзбекскі вучоны з Харэзма, аўтар шматлікіх капітальных прац па гісторыі, геаграфіі, філалогіі, астраноміі, матэматыцы, геадэзіі, мінералогіі, фармакалогіі, геалогіі і іншых.
У Еўропе быў вядомы пад імем Альбероніус.
Апрача сваёй роднай харэзмскай мовы, аль-Біруні валодаў цюркскай, фарсі, санскрытам, арабскай мовай, а таксама ведаў грэчаскую, сірыйскую мовы, іўрыт і берберскія мовы.
Большую частку свайго жыцця Аль-Біруні правёў у Газні (зараз – Афганістан), дзе працаваў пры двары султана Махмуда Газнаві і яго наступнікаў Масуда і Маўдуда. Аль-Біруні прымаў удзел у паходах Махмуда ў Індыю, дзе таксама пражыў некалькі гадоў.
Князь навагрудскі (1240-я – 1255, 1258 – 1264), вялікі князь літоўскі (1264 – 1267). Сын Міндоўга, караля літоўскага.
Пашырыў тэрыторыю ВКЛ за кошт уключэння ўсходнебалцкіх зямель Нальшчан і Дзяволтвы.
Быў манахам у Палонінскім манастыры, хадзіў у паломніцтва да гары Афон, але не здолеў дайсці з-за “мяцяжу” ў землях па дарозе, вярнуўся і заснаваў Лаўрышаўскі манастыр (Лаўрыш – імя інака Войшалка).
Пасля нападу на Літоўскую зямлю мангола-татар Бурундая і галіцка-валынскіх князёў Войшалк выйшаў з манастыра і зноў сеў на навагародскім стальцы.
Потым зноў жыў у манастыры – Ляшчынскім Свята-Успенскім пад Пінскам.
Галіцкі князь Леў Данілавіч запрасіў на сустрэчу Войшалка ва Ўладзімір-Валынскі і пад час піру забіў яго.
Войшалк быў пахаваны ў царкве св. Міхаіла Вялікага.
Фота: Войшалк засноўвае манастыр. Мініяцюра з Астэрманаўскага І-га тому Ліцэвога летапіснага збору, XVI ст. Бібліятэка Расійскай акадэміі навук, г. Санкт-Пецярбург.
Польскі паэт, крытык, публіцыст, гісторык-краязнаўца.
Быў дэпутатам I і II Дзяржаўнай думы ад Віленскай губерні, падтрымліваў Канстытуцыйна-каталіцкую партыю Літвы і Беларусі, быў членам Краёвай партыі Літвы і Беларусі.
Рэдактар газет «Kurier Litewski», «Глос польскі». Не лічыў Літву і Беларусь этнічна польскімі землямі.
Выступаў з ідэяй «этнаграфічнай Польшчы».
Аўтар лірычных вершаў, літаратурных нарысаў, перакладаў, 4-томавага даследавання «Ашмянскі павет», «Польскі народ і яго Бацькаўшчына», «Этнаграфічная Польшча», мемуараў.
Паводле некаторых звестак, быў аўтарам лірычнай мініяцюры «Ужо птушкі пяюць усюды», якая памылкова прыпісваецца У. Сыракомлю.
Беларускі паэт, публіцыст, літаратурны крытык. Зорка беларускай паэзіі.
Яго спадчына ўвайшла ў залаты фонд беларускай культуры.
Упершыню пачаў гутарыць на беларускай мове ў 1895 годзе ў в. Вяззе (зараз – Асіповіцкі раён), калі гасцяваў у сваякоў. Там цяпер усталявана мемарыяльная шыльда (на доме сваякоў, з 1986 г. будынак спартовай базы).
Асноўны кірунак яго творчасці – патрыятычнае служэнне сацыяльнаму і нацыянальнаму вызваленню беларускага народа.
Сузаснавальнік пейзажнай і інтымнай любоўнай лірыкі ў беларускай паэзіі. Вялікая заслуга паэта ў распрацоўцы гістарычнай тэмы і урбаністычных матываў.
Яго творчасць мела першаступеннае значэнне ў гістарычным самапазнанні народа і сцвярджэнні яго месца ў гісторыі чалавецтва.
Пераклаў на беларускую мову вершы П. Верлена, Э. Верхарна, Г. Гейнэ, А. Пушкіна, Авідзія, Гарацыя і іншых паэтаў, на рускую – творы Янкі Купалы, Т. Шаўчэнкі, І. Франко.
Памёр 25 мая 1917 года. Пахаваны на Старых могілках у Ялце.
У 1980-х гадах уздымалася пытанне пераносу праху паэта з Ялты ў Мінск.
Працуюць музеі паэта ў Мінску, Гродне, Яраслаўлі, яго імя носяць вуліцы ва ўсіх абласных цэнтрах і буйных гарадах Беларусі, у Ніжнім Ноўгарадзе, Яраслаўлі і Ялце, беларускія школы і бібліятэкі.
Помнікі паэту пастаўлены ў Яраслаўлі, Мінску.
У 1991 годзе імя Максіма Багдановіча ўнесена ў каляндарны спіс ЮНЕСКА “Гадавіны выдатных асоб і падзей”.
1915 год. Апублікаваны ўніверсал Канфедэрацыі Вялікага Княства Літоўскага.
Канфедэрацыя ВКЛ – блок беларускіх, літоўскіх, польскіх і яўрэйскіх арганізацый у 1915-1917 гадах, што адносіліся да ліберальна-дэмакратычнай плыні краёвасці і выпрацоўвалі мадэлі беларуска-літоўска-латвійскай дзяржавы, якую меркавалася адрадзіць на тэрыторыі былога ВКЛ.
Канцэпцыя больш шырокай канфедэрацыі была распрацавана ў ліпені 1916 года Беларускім народным камітэтам. Яго старшыня А. Луцкевіч абгрунтаваў ідэю Злучаных Штатаў ад Балтыйскага да Чорнага мораў. У гэтую канфедэрацыю павінны былі ўвайсці Беларусь, Літва, Латвія, Украіна.
Імкненне беларускіх арганізацый да дзяржаўнага адзінства з гэтымі рэгіёнамі тлумачылася найперш эканамічнымі матывамі і жаданнем мець выхад Беларусі да Балтыйскага і Чорнага мораў.
Пасля абвяшчэння незалежнасці Літвы (16 лютага 1918) і Беларускай Народнай Рэспублікі (25 сакавіка 1918) ідэя канфедэрацыі не ўзнімалася.
У 1919 годзе бальшавікі стварылі Літоўска-Беларускую ССР, якая неўзабаве спыніла сваё існаванне ў сувязі з польскай акупацыяй.
1916 год. НарадзіўсяКірк Дуглас (Ісэр Даніеловіч).
Амерыканскі кінаакцёр і прадзюсар. Амерыканскі Інстытут Кіно прызнаў яго адным з лепшых кінаакцёраў усіх часоў.
З гомельскіх і чавускіх яўрэяў.
Атрымаў шэраг узнагародаў, у тым ліку “Оскар”, зорку на Галівудскай Алеі Славы. У яго гонар названы праспект у горадзе Палм-Спрынгз, штат Каліфорнія.
Займаўся гуманітарнай дапамогай, за што атрымаў Прэзідэнцкі Медаль за Свабоду, Ордэн Французскага Легіёна, Нацыянальны Медаль за дасягненні ў галіне мастацтва. Быў паслом добрай волі ў Дэпартаменце ЗША.
Бацька акцёраў Майкла, Эрыка Дугласаў, прадзюсараў Джоэля, Пітэра Дугласаў.
Памёр 5 лютага 2020 года.
1958 год. На арганізацыйным сходзе членаў геаграфічнага таварыства прынята рашэнне аб арганізацыі Магілёўскага аддзела.
Магілёўскі аддзел – першая структурная адзінка геаграфічнага таварыства на Беларусі.
Зарэгістраваны 19 студзеня 1959 года. Першым старшынёй аддзела стаў Мікалай Нешатаеў (1959-1963), вучоным сакратаром – Пятро Лярскі (1959–1963).
У розныя гады ў аддзеле плённа працавала больш за 120 членаў таварыства, сярод якіх вядомыя вучоныя М. Ратабыльскі, П. Лярскі, С. Сідор, Р. Дулаева, М. Клюкін, Ю. Шчарбакоў, М. Звераў, В. Гаркуноў, У. Хамякоў, М. Смаляроў, Г. Рыдзеўскі, Б.Нешатаеў, М. Нешатаеў, І.Шаруха, Дз. Грумо і іншыя.
Геаграфічнае таварыства на тэрыторыі сучаснай Беларусі вядзе сваю гісторыю ад Рускага геаграфічнага таварыства (1845). Магілёўскія географы працавалі ў складзе створанага ў 1867 годзе Паўночна-Заходняга аддзела геаграфічнага аб’яднання (Вільня), у складзе геаграфічнага таварыства БССР (1954), Беларусі (1991).
Беларускі географ, краязнавец, паэт, лаўрэат Нацыянальнай літаратурнай прэміі (2020), прэміі імя Уладзімера Караткевіча.
Аўтар каля 40 краязнаўчых, у тым ліку па фізічнай геаграфіі, тапаніміцы Пастаўскага раёна, паэтычных кніг.
Ганаровы сябра Саюза пісьменнікаў Беларусі.
Адкрыў у Пастаўскім раёне месца старажытнага паселішча і курганны могільнік.
«Чалавек года Віцебшчыны» (2009), пераможца конкурса «Беларускі настаўнік года».
Старшыня Пастаўскай арганізацыі Таварыства беларускай мовы (да 2021), член Навуковай рады Беларускага геаграфічнага таварыства і Міжнароднай акадэміі арганізацыйных і кіраўнічых навук.
Быў членам Беларускага студэнцкага саюза, рэдактарам часопісаў «Студэнцкая думка», «Калосьсе», «Шлях моладзі», працаваў карэктарам у беларускай друкарні імя Ф. Скарыны і ў Беларускім інстытуце гаспадаркі і культуры, настаўнікам, загадчыкам Беларускага музея ў Вільні (1941-1944).
За актыўную дзейнасць у справе беларускага нацыянальнага адраджэння быў зняволены ў лагеры Бяроза-Картуская (1939). У 1944 годзе арыштаваны НКДБ. Вязень ГУЛАГу, ссыльны.
Пасля ссылкі, з 1957 года працаваў у Віленскім дзяржаўным мастацкім музеі, карэспандэнтам часопіса «Полымя».
Займаўся перакладамі твораў літоўскіх і беларускіх пісьменнікаў. Адшукаў у архіве рукапіс рамана-хронікі М. Гарэцкага «Віленскіякамунары», знайшоў дзённік А. Станкевіча.
Фота: Могілка Яна Шутовіча ў Павільнісе (Павіленскія могілкі), Вільня, 2021
Музей пад адкрытым небам, дзе сабраныя помнікі беларускага народнага драўлянага дойлідства з розных гісторыка-этнаграфічных рэгіёнаў Беларусі, заснаваны ў адпаведнасці з пастановай партыйных органаў. Знаходзіцца пад Мінскам, каля МКАД, паміж вёскамі Строчыцы і Азярцо, займае плошчу ў 151 гектараў.
Першыя спробы стварыць музэй-скансен на Беларусі былі зробленыя ў 1908 годзе мастаком Ф. Рушчыцам, але гэтаму перашкодзіла Першая сусветная вайна.
Штоверасень з 2009 года ў музеі ладзіцца міжнародны фольк-фестываль «Камяніца».
Музей мае тры асноўныя зоны: экспазыцыйная, вытворча-гаспадарчая і запаведная. Аснова экспазыцыйнай зоны — умоўны падзел тэрыторыі Беларусі на шэсць гісторыка-этнаграфічных рэгіёнаў: Цэнтральная Беларусь, Падняпроўе, Паазер’е, Усходняе і Заходняе Палессе, Панямонне.
У экспазіцыі гісторыка-этнаграфічнага рэгіёну Цэнтральная Беларусь, заходняя Магілёўшчына прадстаўлена грамадскім свіранам канца XIX — пачатку XX стагодзя з в. Касарычы Глускага раёна
А вось у экспазіцыі гісторыка-этнаграфічнага рэгіёну Падняпроўе знаходзіцца ветраны шатровы млын пачатку XX стагоддзя з в. Зелянец Хоцімскага раёна, вяночны (замкнуты) двор з традыцыйным інтэр’ерам з в. Бракава Слабада Чавускага раёна.
Беларускі мастак і дызайнер. Разам з Ул. Цэслерам распрацоўваў дасціпныя рэклямныя постэры і плакаты на сацыяльныя тэмы.
Аўтар плакатаў «Нержавеющий Сталин», «1939, начало войны в Польше», «Карл Маркс 1990-х», «Афганистан», «Good morning, Belarus!», «От международного года мира – к миру без войн и оружия», «Война несет людям…», «Афган, Forbidden Fruit», «Contemporary art+centre „VITA NOWA“» і іншых.
Праца «Вудсток. 30 лет. – Levi`s» знаходзіцца ў калекцыі Луўра.
Работы Цэслера і Войчанкі выстаўляліся на шматлікіх выставах і атрымлівалі ўзнагароды ў многіх краінах Еўропы.
Уладальнік больш за 40 узнагарод міжнародных конкурсаў, біенале і фэстываляў плакату.
За месяц да смерці адбылася выстава на Манмартры ў Парыжы.
У ісламскай рэспубліцы ўжо трэці месяц працягваюцца масавыя пратэсты. І ўпершыню ўлады публічна расстралялі чалавека, які быў асуджаны за траўму ахоўніка нажом.
Як паведамляе SOURCE: NEWS AGENCIES, 23-гадовы Шэкары быў арыштаваны 25 верасня, праз тыдзень пасля таго, як у Іране адбыліся акцыі пратэсту пасля смерці 22-гадовай Махсы Аміні. Яе затрымалі нібыта за тое, што яна не прытрымлівалася абавязковага ў Іране дрэс-кода для жанчын.
Пратэсты і масавыя беспарадкі супраць дзяржаўнага ладу Ірану пачаліся 16 верасня 2022 года, пасля навіны аб гібелі Махсы Аміні, якая была забітая камянямі Павучальным патрулём за “неналежнае нашэнне хіджабу”.
Расстраляны Мохсен Шэкары быў асуджаны за “вядзенне вайны супраць Бога”, а канкрэтна за тое, што нібыта напаў на супрацоўніка службы бяспекі з доўгім нажом і параніў яго ў плячо, а затым дапамагаў перакрыць вуліцу ў цэнтры Тэгерана. 20 лістапада Шэкары атрымаў свой смяротны прысуд, які быў здзейснены неўзабаве пасля таго, як быў падтрыманы Вярхоўным судом краіны.
Апошні смяротны прысуд, які звязаны з пратэстамі, адбыўся ў аўторак, калі пяць чалавек былі асуджаныя на расстрэл нібыта за забойства члена ваенізаванай прыўладнай структуры. Яшчэ 11, у тым ліку трое непаўналетніх атрымалі працяглыя тэрміны турэмнага зняволення. Іранскія ўлады паабяцалі хутка разглядаць справы, звязаныя з “беспарадкамі”. Так яны апісваюць інцыдэнты, звязаныя з пратэстамі.
Amnesty International папярэдзіла ў пачатку гэтага месяца, што па меншай меры 28 чалавек могуць сутыкнуцца з расстрэлам у Іране ў сувязі з пратэстамі, заявіўшы, што “улады выкарыстоўваюць смяротнае пакаранне як інструмент палітычных рэпрэсій, каб спыніць папулярнае паўстанне”.
У мінулым месяцы Савет па правах чалавека ААН прагаласаваў за стварэнне місіі па высвятленні фактаў пераследу ў Іране ўдзельнікаў пратэстаў, але Тэгеран заявіў, што не будзе супрацоўнічаць з ёй з-за яе “палітычнага” характару.
Вайна ва Ўкраіне стала галоўнай падзеяй года на планеце. Невыпадкова часопіс Time назваў Зяленскага “Чалавекам года”, а раней тое ж зрабіла брытанская газета Financial Times.
Часопіс Time абірае “Чалавека года” амаль сто гадоў з 1927 года. Герой года не заўсёды станоўчы. Чалавекам года станавіліся неадназначныя і нават адыёзныя асобы: Адольф Гітлер, Іосіф Сталін, Аятала Хамейні, у 2007 і Уладзімір Пуцін.
Чалавекам года (да 1999 года быў “мужчына года” і “жанчына года”), можна быць абвешчаны “Чалавек, група людзей, некаторыя з іх, некаторыя ідэі і нават аб’ект, які ў лепшы ці нават нават горшы бок найбольш моцна паўплываў на ход падзей у бягучым годзе “.
Прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін безумоўна меў шанц стаць негатыўным героем года, бо рашэнне пра пачатак ваенных дзеянняў, якія закранулі ўсё чалавецтва, прымаў ён персанальна. І калі б Уладзімір Зяленскі збег з Кіева, а ўкраінская армія здалася больш моцнаму праціўніку, то ён і стаў бы тым чалавекам, які вызначыў контуры 2022 года.
Але Украіна паўстала ў барацьбе за свабоду, а Зяленскі выявіў неверагодную мужнасць кіруючы краінай у амаль цалкам акружаным Кіеве. Ён стаў лідарам не толькі Ўкраіны, але і большай частцы чалавецтва.
“Уладзімір Зяленскі ўскалыхнуў свет, як ніхто не ўзрушваў яго шмат дзесяцігоддзяў”.
“Уладзімір Зяленскі і Дух Украіны абвяшчаюцца Чалавекам года за тое, што яны даказалі, што мужнасць можа быць такой жа заразнай, як і страх, за тое, што аб’ядналі народы і дзяржавы і ўзнялі іх на абарону свабоды, за тое што нагадалі свету пра далікатнасць дэмакратыі і свету… У гэтым годзе выбар быў самым простым на нашай памяці. Кагосьці бітва за Украіну напаўняе надзеяй, кагосьці – страхам, але ў любым выпадку, Уладзімір Зеленскі ўскалыхнуў свет, як ніхто не ўзрушваў яго шмат дзесяцігоддзяў” – напісалі супрацоўнікі Time.
На думку супрацоўнікаў часопіса і надалей прэзідэнт Украіны быў паўсюдна. У сваіх штодзённых відэазваротах да ўкраінцаў, выступах у парламентах, Сусветным банку, ААН, на сустрэчы 20 найбольш уплывовых краін свету, цырымоніі Грэмі і іншых форумах ён яднаў чалавецтва вакол ідэі свабоды, змяніў клімат геапалітыкі і запусціў хвалю падтрымкі Ўкраіны.
Самым уплывовым еўрапейцам Зяленскага назвала таксама выданне Politico, тады як Уладзімір Пуцін названы няўдачнікам года.
Расказваем, дзе можна маніторыць стан ледзянога покрыва на вадаёмах.
Па ўсёй Магілёўшчыне трывалае ледзяное покрыва ёсць толькі на двух водных аб’ектах – Пячэрскім і Асіповіцкім вадасховішчах. Аднак нават на гэтых аб’ектах таўшчыня лёду не дасягае 7 сантыметраў, што аўтаматычна робіць гэтыя вадасховішчы небяспечнымі для наведвання.
У адпаведнасці з Правіламі аховы жыцця людзей на водах Рэспублікі Беларусь, якія зацверджаны Пастановай Савета Міністраў 11.12.2009 г. №1623, выхад на вадаёмы забараняецца падчас ледаставу, пакуль таўшчыня лёду не дасягне 7 сантыметраў.
На рэках Дняпро, Бярэзіна і Сож у Магілёве, Бабруйску і Крычаве, уздоўж берагоў гэтых водных артэрыяў, утварыліся палоскі тонкага лёду шырынёй 2-4 метра і таўшчынёй 2-4 сантыметра. Адпаведна, хадзіць па такім тонкім ледзяным покрыве вельмі небяспечна для жыцця.
Таўшчыню ледзянога покрыва на водных аб’ектах у раёне дзеяння выратавальных станцый АСВОД па ўсёй рэспубліцы можна маніторыць на сайце http://osvod.www.by/ арганізацыі. Таксама з гэтым пытаннем можна звярнуцца ў выратавальныя станцыі па тэлефоне.
Варта звярнуць увагу рыбакоў, што камізэлькі і іншае ратавальнае абсталяванне можна ўзяць на бліжэйшай ратавальнай станцыі ці прафілактычным пасту АСВОДа, калі ўласнае забылі дома. Прычым камізэлькі выдаюцца абсалютна бясплатна
