13 студзеня, у Клайпедзе, як і па ўсёй Літве, будуць адзначаць Дзень абаронцаў свабоды. Пройдуць традыцыйныя мерапрыемствы: памятнае вогнішча, прабег па сцежках Абаронцаў свабоды, грамадзянскае запальванне свечак, канцэрты, тэатральныя пастаноўкі, фотавыставы, богаслужэнні.
Пішам, як вайна ва Ўкраіне ўплывае на жыццё еўрапейскіх гарадоў, якія маюць партнёрскія дачыненні з гарадамі Магілёўскай вобласці.
Дзень абаронцаў свабоды ў Літве – гэта дзень памінання ахвяр крывавых студзеньскіх падзей 1991 года. У ноч на 13 студзеня 1991 года савецкія войскі распачалі спробу захапіць тэлевізійную вежу ў Вільнюсе пры падтрымцы танкаў. Увесь свет уважліва сачыў за гэтымі падзеямі. Тады пад танкамі загінулі 14 чалавек, у тым ліку жанчына, сотні атрымалі раненні – такую цану заплаціла Літва за сваю незалежнасць.
Начальнік Вільнюскага гарнізона генерал-маёр Уладзімір Усхопчык пазбег пакарання за свае дзеянні. Ён уцёк на тэрыторыю Беларусі, пазней стаў намеснікам міністра абароны і апорай А. Лукашэнкі.
Фота: пахаванне абаронцаў тэлевежы
Дамова аб Пабрацімстве Клайпеды і Магілёва была падпісана 8 сакавіка 1997.
27 лютага 2022 году, на трэці дзень уварвання расійскіх войск ва Ўкраіну, мэр Клайпеды заявіў аб спыненні пабрацімскіх сувязяў з расійскімі і беларускімі гарадамі. Паводле яго ён звярнуўся да кіраўніцтва гарадоў партнёраў, каб тыя супраціўляліся агрэсіі супраць Украіны, але рэакцыі не было. У афіцыйным спісе гарадоў пабрацімаў Клайпеды Магілёва няма.
Магілёў. media працягвае сачыць за жыццём Клайпеды, нягледзячы на спыненне партнёрскіх сувязяў з Магілёвам са спадзевам, што пабрацімства між гарадамі адновіцца.
Клайпеда месціцца на захадзе краіны і з’яўляецца портам на Балтыйскім моры. Насельніцтва 160 тысяч чалавек.
З’явяцца новыя дзіцячыя садкі і карпусы бальніц, будуць праведзены планавыя рамонты дарог, распачнецца планаванне і будаўніцтва новых культурных аб’ектаў. Пра гэта распавёў старшыя Магілёўскага аблвыканкама Анатоль Ісачанка на выніковым пасяджэнні актыва вобласці.
У гэтым годзе ў Магілёве пачнуць будаўніцтва ўнутрыгарадской кальцавой магістралі, якая пройдзе ад вуліцы Якубоўскага да вуліцы Каралёва. Пачнуцца рамонты па праспекце Дзімітрава, вуліцах Будаўнікоў і Камсамольскай.
З’явіцца сёлета ў горадзе і новы дзіцячы садок на 240 месцаў у мікрараёне вуліц Стасавай-Грышына. Акрамя таго, праектныя работы па будаўніцтве дзіцячых садкоў будуць працягнуты ў мікрараёнах Спадарожнік-2, Казіміраўка, Саломінка-2, па вуліцы Гагарына і ў Палыкавічах.
Аднак найважнейшым для гараджан аб’ектам з’яўляецца будаўніцтва новага корпуса экстранай хірургіі. Па словах Анатолія Ісачанкі, на сённяшні дзень завершана будаўніцтва новага інфекцыйнага корпуса, а ў студзені – лютым будзе ўведзены радыёнуклідны корпус анкадыспансера. Акрамя гэтага, пачнецца будаўніцтва рэабілітацыйнага корпуса ў дзіцячай абласной бальніцы.
У 2023 годзе распачнецца і будаўніцтва новага гісторыка-культурнага аб’екта – Музея воінскай славы на Буйніцкім поле.
Як адзначыў Анатоль Ісачанка, сёлета ў Бабруйску, які адносіцца да тэрыторыі паскоранага развіцця, у мікрараёне Кісілевічы будзе пабудаваны дзіцячы садок на 240 месцаў. Таксама ў Бабруйску будзе зроблена праектаванне і распачата будаўніцтва новага хірургічнага корпуса гарадской бальніцы імя У. В. Марзона.
Акрамя таго, у гэтым годзе плануецца пачаць праектаванне вяслярнай базы і фізкультурна-аздараўленчага комплексу. Таксама ў Бабруйску запланавана правядзенне бягучага рамонта вуліц Чангарскай, Урыцкага, Берагавой і Мінскай.
Пра гэта агенцтву БелТА расказаў дырэктар дарожна-маставога прадпрыемства Мікалай Харц.
– На ўзбраенне нашага прадпрыемства паступілі чатыры камбінаваныя дарожныя машыны на базе МАЗ. Яны ўніверсальныя. Зімой абсталяваны шчоткамі для ўборкі дарог і апрацоўкі вуліц супрацьгалалёдным складам. Улетку іх пераабсталююць пад палівальна-мыйныя, якія ў спякоту будуць абрашаць дарогу і дапамагаць камунальным службам у палівальных працах. – паведаміў чыноўнік.
У найбліжэйшыя дні новыя машыны ў поўным складзе выедуць на маршруты для ўборкі і апрацоўкі вуліц горада.
Акрамя гэтага, у канцы мінулага года тэхніку ДМП дапоўнілі тры самазвалы МАЗ грузападымальнасцю 25 т. Цяпер машыны ўжо працуюць – заняты на адвозцы снегу на спецыяльна абсталяваны палігон.
Пасля зімы машыны задзейнічаюць у перавозцы асфальта для рамонту дарог, нарыхтоўцы пяску і друзу. Аўтапарк камунальнага прадпрыемства ў снежні мінулага года дапоўнілі яшчэ тры трактары з адваламі і шчоткамі.
Тэрыторыя 250 тысяч квадратных кіламетраў замінавана сёння ва Украіне. “Цяпер гэта найбуйнейшае міннае поле ў свеце” – заявіў прэм’ер-міністр краіны Дзяніс Шмыгал.
Летам 2022 года асацыяцыя сапераў Украіны распавяла пра міннае поле ў 133 тысячы квадратных км. Восенню дзяржаўная служба Украіны ў экстраных сітуацыях ацэньвала плошчу, якая патэнцыйна забруджаная мінамі, як 300 тысяч квадратных метраў. км. (палова тэрыторыі Украіны).
250 тысяч замінаваных квадратных кіламетраў – гэта тэрыторыя, большая за плошчу ўсёй Беларусі (206,7 тысячы кв. км.). Памер знявечанай тэрыторыі перавышае, напрыклад, плошчу ўсяго Карэйскага паўвострава (каля 221 000 кв. км.), Лаоса ці Румыніі (кожная – каля 238 000 кв. км.), Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі ( 244 000 кв. км.).
Раней моцна замінаваны былі рэгіёны Кіеўскай, Чарнігаўскай, Сумской, Мікалаеўскай, Адэскай абласцей. У рэгіёне Херсоншчына і Міколаеўшчына цяпер актыўна працягваецца ачышчэнне замінаваных тэрыторый ад выбуховых аб’ектаў. Размінаванню падлягаюць каля 7 тысяч кіламетраў тэрыторыі Херсоншчыны і да 1,5 тысяч – Мікалаеўшчыны. Цяпер самымі замінаванымі з’яўляюцца ўсходнія і паўднёвыя рэгіёны Украіны – Запарожская, Данецкая, Луганская, Харкаўскай, Херсонская вобласці.
Замінаваная тэрыторыя ўяўляе сабой не толькі вялікую небяспеку для людзей, але і стварае сур’ёзныя праблемы для сельскай гаспадаркі – аднаго з асноўных сектараў украінскай эканомікі.
Эксперты ацэньваюць час, які неабходны на размінаванне тэрыторыю краіны ў 5–7, а магчыма і 10 гадоў.
Как известно, Беларусь имеет экспортно ориентированную экономику. Она организована таким образом, что для обеспечения расширенного воспроизводства в целом минимум половину произведенного товара необходимо поставлять на экспорт.
Если взять в разрезе областей, то для Гомельской, Гродненской, Витебской, Могилевской и города Минска доля необходимости экспорта колеблется в пределах 55-65 %.
До 2021 года особых проблем во внешнеэкономической деятельности белорусских субъектов хозяйствования не наблюдалось. Более того, на фоне перманентно вводимых западных санкций предприятия г.Могилева «умудрились» на 47% увеличить экспорт на территорию как раз Евросоюза. Продолжалась работа и с афро-азиатскими направлениями, нашлись торговые союзники в Латинской Америке. На этом фоне поводов у чиновников для особого беспокойства вроде и не имелось.
Внешний рынок достаточно изменчив как по номенклатуре поставляемых товаров, так по их объемам и цене. Уже в 2021 году в Могилевской области обратили внимание на то, что экспорт должен прирастать не только в денежном выражении, но и в физическом измерении. В неравной борьбе с рыночной экономикой «пали» гиганты европейского масштаба «Веснянка» и «Могилевхимволокно», уступив ниши частным предприятиям, а в химической промышленности предприятиям иностранным.
Эдаким экономическим бодрячком держится Моготекс (спасибо прежнему и нынешнему руководству), ряд осиповичских производств, неожиданно «выстрелил» «Красный металлист», пока еще удерживаются на плаву вагоностроительный завод и «Белшина». Как видим, Могилевская область живет своей экономической жизнью со своими достижениями и объявленными банкротствами.
Но ведь не зря на последнем совещании во Дворце Независимости в январе 2023 г. руководитель государственного аппарата обратил внимание на ситуацию во внешнеэкономической деятельности и потребовал активизации и ускорения, ибо самоуспокоенность в данном направлении может привести к провалу нынешнего года. И данный подход весьма актуален для Могилевской области. Экспорт за 10 месяцев 2022 г. в приднепровском крае в стоимостном выражении увеличился на 127,2 млн. долларов или на 6 % к уровню январь-октябрь предыдущего года. Вроде и есть чему порадоваться, но ведь и импорт прирос на 5,1 % (+ 63,8 млн. дол.). Успокаивает довольно высокий показатель сальдо в 912 млн. долларов США.
Но в данном случае важна тенденция: в сентябре 2022 г. экспорт снизился к показателю августа на 3,8 % (импорт меньше на 6,3 %), а в октябре падение экспорта в денежном выражении составило еще 3,3 % к показателю сентября, а вот импорт вырос на 2 %.
Что касается групп товаров, то в данном случае по-прежнему лидируют аграрии: за 10 месяцев прошлого года экспорт продовольствия составил 372 млн. долларов США и вырос на 32,4 % к соответствующему уровню предыдущего года. Увеличили аграрии и импорт продовольственных товаров до 84,5 млн. долларов (+ 24,8 %). Заметим, что экспорт сельхозпродукции превышает импорт в 4,4 раза.
А вот с группой непродовольственных товаров происходит весьма неприятная история: мало того, что в целом показатель экспорта за 10 месяцев по этим товарам составляет весьма скромную сумму в 196,5 млн. долларов США, но и его темпы заметно снизились – всего лишь 84,3 %. А вот импорт по этой категории товаров снизился только до уровня 89,3 %. Явно, что в иных отраслях, кроме аграрной, появились весьма тревожные явления для экономики области. Впрочем, экспорт в данной группе товаров превышает импорт так же, как и у аграриев, в 4,4 раза.
Но настоящим подводным камнем для могилевского экспорта является сокращение стран-импортеров нашей продукции: если в 2021 г. экспорт осуществлялся на рынки 102 государств, то в 2022 г. – только 89 (что составляет 87 %). Сузился внешний рынок и по группировкам стран: экспорт и импорт со странами СНГ увеличился на 25,1 %, а вот со странами вне СНГ внешнеторговый оборот товарами сократился на 32,4 %. А вместе с этим и инновационные перспективы могилевской экономики.
Тэлеграм-канал “Бобруйск онлайн” паказаў, як у Бабруйску вырашылі праблему з рэшткамі знакамітай крэпасці. Будынкі, што ўваходзяць у спіс дзяржаўнай гісторыка-культурнай спадчыны, і патрабуюць рэстаўрацыі, былі проста закрыты банэрамі з сімвалічнай выявай.
Як паведамляе прэс-служба УУС падчас атрымання хабару быў затрыманы намеснік дырэктара аднаго з прадпрыемстваў Бабруйска. Як мяркуюць аператыўнікі упраўлення па барацьбе з эканамічнымі злаынствамі, 40-гадовы мужчына з кастрычніка мінулага года рэгулярна атрымліваў грошы ад кіраўніка камерцыйнай арганізацыі за спрыяльнае вырашэнне пытанняў, звязаных з аплатай раней пастаўленых камплектуючых для вытворчасці. Сума хабару склала 41 000 рублёў.
Абодва ўдзельнікі карупцыйнай схемы затрыманы, узбуджана крымінальная справа.
Ордэн “Чырвонай зоркі” знайшоў у сябе на прысядзібным участку аршанец Уладзімір Камянкоў.
Пра знаходку даведаўся магілёўскі пошукавік, гісторык Яўген Балбераў які шмат гадоў займаецца атрыбуцыяй страчаных калісьці і знойдзеных у наш час узнагарод.
Галоўная місія Яўгена Балберава пры гэтым – адшукаць родных, нашчадкаў ветэрана і вярнуць узнагароду ім. Аднойчы яму ўдалося адшукаць і самаго ветэрана, і праз пасярэдніцтва Пасольства Казахстана вярнуць яму медаль “За адвагу”.
Гэтым разам знойдзеным аказаўся ордэн “Чырвонай зоркі”, які належыў ветэрану з Аршанскага раёна Васілю Меркулю. Узнагарода была ўручана ўнуку героя Вялікай Айчыннай вайны, Максіму Меркулю.
«На святога Сцяпана вышэй слуга за пана». Дзень найму парабкаў, слугаў, пастухоў. У пастухі наймешся – уся вёска ў цябе ў абавязку.
Прыйшоў Стэфан – на ім чырвоны жупан (марозны дзень).
У гэты дзень праводзілі абрады абароны ад сурокаў. За вёскай на заснежанай Чырвонай горцы сяляне ставілі 12 калоў ці жэрдак. Каля гэтых калоў дзяўчыны злівалі ваду ў чару згубную, нібы змывалі нуду з сэрца і выплюхвалі яе ў сярэдзіну кола.
Клапаціліся аб канях, паілі іх праз срэбра – вадой, прапушчанай праз срэбнае сіта.
На Сцяпана па ўсіх кутах двара ставілі асінавыя калы – каб ведзьмы не маглі падысці.
Час, калі пачыналіся маладзёвыя вечарынкі, хадзілі калядоўшчыкі па дварах.
1801 год. Нарадзіўся Восіп Кавалеўскі.
Беларускі філолаг, манголазнавец. Акадэмік Пецярбургскай Акадэміі навук.
Удзельнічаў у тайных таварыствах філаматаў і філарэтаў, за што быў арыштаваны царскімі ўладамі і высланы ў Казань. Падарожнік па Манголіі і Кітаі (1829).
Рэктар Казанскага ўніверсітэта (1855-1860). Прафесар і дэкан гісторыка-філалагічнага факультэта Варшаўскага ўніверсітэта (з 1862).
Аўтар «Кароткай граматыкі мангольскай кніжнай мовы», «Мангольскай хрэстаматыі», «Мангольска-руска-французскага слоўніка».
Памёр 21 кастрычніка 1878 года ў Варшаве.
1913 год. Нарадзіўся Рычард Ніксан.
36-ы віцэ прэзідэнт (1953-1961) і 37-ы прэзідэнт (1969-1974) ЗША. Першы прэзідэнт ЗША, які наведаў Беларусь – 1 ліпеня 1974 года. Пры Ніксане палепшыліся адносіны з Кітаем, было падпісана Парыжскае пагадненне 1973 года пра спыненне вайны і аднаўленне міру ў В’етнаме, заключаны шэраг дагавароў з СССР пра абмежаванне стратэгічных узбраенняў, прадухіленне ядзернай вайны, супрацоўніцтва ў розных галінах навукі, тэхнікі, культуры.
Пры наведванні Беларусі, госця прынялі ва ўрадавай рэзідэнцыі “Заслаўе”. Ніксан азнаёміўся з горадам, усклаў вянок да падножжа манумента на плошчы Перамогі, наведаў мемарыяльны комплекс “Хатынь”. Падчас абеду ў тосце ён ушанаваў подзвіг беларускага народа ў Вялікай Айчыннай вайне і дадаў: “Я раней думаў, што Мінск і Беларусь увогуле знакамітыя толькі тым, што тут вырасла маленькая дзяўчынка Вольга Корбут”. А яшчэ ён разгадаў хітрыкі савецкіх палітыкаў: замест Катыні, яго прывезлі ў Хатынь.
Адзіны за ўсю гісторыю незалежнай Беларусі прыезд кіраўніка ЗША у асобе Біла Клінтана адбыўся 15 студзеня 1994 года.
1927 год. Памёр ураджэнец Ружанаў АляксандрДунін–Гаркавіч.
Член геаграфічнага таварыства, даследчык Поўначы Заходняй Сібіры, краязнавец, лесазнавец.
Герой руска-турэцкай вайны 1877-1878 гадоў, узнагароджаны медалём “За адвагу”. Працаваў ляснічым у Самарскай, Ніжагародскай, Разанскай, Табольскай губернях.
За даследаванні прыроды, насельніцтва Поўначы ў 1904 годзе ўдастоены малым залатым і вялікім сярэбраным медалямі Рускага геаграфічнага таварыства. Выкладаў у Табольскім зааветтэхнікуме, з’яўляўся Ганаровым членам таварыства вывучэння краю пры Табольскім музеі Поўначы.
Аўтар 67 прац па краязнаўстве, геаграфіі, этнаграфіі, карты Табольскай губерні, манаграфіі «Табольская Поўнач». Яму пастаўлены помнікі ў Табольску, Ханты-Мансійску, імем вучонага названа вуліца ў Ханты-Мансійску.
1953 год. Нарадзіўся Уладзімір Солтан.
Беларускі кампазітар. Выкладаў у Беларускай акадэміі музыкі.
Аўтар шэрагу інструментальных і вакальных твораў разнастайных малых і буйных жанраў. Найзначнейшае творчае дасягненне – опера «Дзікае паляванне караля Стаха» паводле матываў аповесці Уладзіміра Караткевіча, найбольш папулярная беларуская опера у рэпертуары Тэатра оперы і балета Беларусі, атрымала Дзяржаўную прэмію БССР.
Сярод пазнейшых твораў У. Солтана – оперы «Пані Ядвіга» (паводле аповесці К. Тарасава «Чорны шлях»), «Mілавіца», вакальныя цыклы на вершы М. Багдановіча, А. Таркоўскага, пecні і музыка да некалькіх кінафільмаў, тэлесерыяла «Проклятый уютный дом» (34 серыi).
Загінуў 1 чэрвеня 1997 года ў дарожна-транспартным задарэнні.
1966 год. Трагічна загінуў ад рукі бандыта на падставе моўнай нянавісці Ігар Хадановіч (1940-1966).
Беларускі пісьменнік.
Скончыў аддзяленьне журналістыкі БДУ. Працаваў у газетах «Чырвоная змена», «Літаратура і Мастацтва», у Мінскім абкаме камсамола.
1986 год. Адбылася прэм’ера мастацкага фільма рэжысёра Элема Клімава “Ідзі і глядзі”.
Фільм пра падзеі ў 1943 годзе зняты на кінастудыях “Беларусьфільм”, “Масфільм”. Сцэнарысты: Алесь Адамовіч, Элем Клімаў. У фільме вясковага хлопца-партызана сыграў Аляксей Краўчанка.
Фільм узяў 1-ы прыз “Залатая пласціна” на ХХV Міжнародным кінафестывалі ў Авеліна, 1985, Галоўныя прэміі на I Міжнародным кінафестывалі ў Троі, Партугалія, 1985, на XIX кінафестывалі ў Алма-Аце, 1986, Залаты прыз на XIV Маскоўскім Міжнародным кінафестывале, 1985.
1993 год. Будынак мінскага Архікафедральнага касцёла Імя Найсвяцейшай Дзевы Марыі вернуты каталікам.
Кафедральны сабор Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі, у стылі віленскага барока.
Касцёл узведзены ў 1710 годзе як езуіцкая рэзідэнцыя, а касцёльныя вежы былі завершаны толькі ў 1730 годзе. У вежах былі ўстаноўлены прывезеныя з Данцыга гадзіннік і званы.
Кафедральны сабор з 1798 года, у 1820 годзе пераасвячоны ў гонар Імя Найсвяцейшай Дзевы Марыі. Зачынены ў 1934 годзе і пераўтвораны ў гараж.
Падчас Другой сусветнай вайны нямецкая адміністрацыя дазволіла касцёлу функцыянаваць, але ў 1947 годзе зноў зачынены. У 1951 годзе будынак ператварылі ў спартыўны комплекс таварыства «Спартак». 21 кастрычніка 1997 года касцёл асвечаны нанова.
Працаваў у Гродзенскім абласным, Дзяржаўным рускім драматычных тэатрах,выкладаў у Беларускай акадэміі мастацтваў.
Яго творчасці ўласцівыя лаканічныя выразныя сродкі, знешняя стрыманасць пры нутранай напружанасці, дакладнасць дэталяў, пластычнасць мастацкага вобраза.
Выканаўца гераічных, лірычных, вострахарактарных, камедыйных роляў у пастаноўках па творах К. Губарэвіча, А. Петрашкевіча, В. Быкава і шматлікіх іншых. Удзельнічаў у тэлевізійных і радыёспектаклях.
2009 год. Памёр Аркадзь Жураўскі.
Беларускі мовазнавец. Член-карэспандэнт АН БССР. Доктар філалагічных навук, прафесар.
Працаваў дырэктарам Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа АН БССР. Даследаваў гісторыю беларускай мовы і беларускага мовазнаўства.
Першым у славянскім мовазнаўстве даказаў існаванне беларускага варыянту царкоўнаславянскай мовы ў старабеларускі перыяд, прааналізаваў мову дзеячаў беларускай культуры мінулага (Ф. Скарыны, С. Буднага, В. Цяпінскага і іншых).
Адзін са стваральнікаў «Гістарычнага слоўніка беларускай мовы» (вып. 1-13, 1982-1993).
2010 год. Памёр Юзэф Булька.
Каталіцкі святар, пробашч касцёла святой Ганны ў Мосары Глыбоцкага раёна.
Нарадзіўся ў 1925 годзе ў Літве. Пасля сыходу на пенсію з віленскага завода электрычных лічыльнікаў, стаў ксяндзом і 22 гады служыў у Мосары. Прапагандыст здаровага ладу жыцця, зрабіў Мосар турыстычнай Мекай: антыалкагольны музэй, Алея цвярознікаў, Крыжовы шлях, стадыён, страусіная ферма, дэндрапарк, помнік Яну Паўлу II, капліцы.
У 2005 годзе стаў першым беларускім ксяндзом, узнагароджаным прэміяй «За духоўнае адраджэнне», у 2006 годзе ўзнагароджаны медалём Францішка Скарыны.
Ілля Далжанкоў дваццаць год быў музыкантам знакамітай групы Osimira, граў на бас-гітары. У час, вольны ад рэпетыцый і канцэртаў, працаваў таксама будаўніком і прамысловым альпіністам. У апошні час разам з іншым музыкантам гурта Osimira Кастусём Канцавым Далжанкоў працаваў у адной з магілёўскіх школ.
Як ахоўнік, ён заступіў на працу і 8 студзеня чысціў школьны двор ад снега. Мяркуецца, што з-за рэзкіх фізічных нагрузак у музыканта спынілася сэрца.
Гурт Osimira. Ілля Далжанкоў – справа, з гітарай.
Іллі Далжанкову было 44 гады. Яго пахаванне адбудзецца 9 студзеня на Лаўсанаўскіх могілках.
