Адкрыццё, зробленае рэстаўратарамі Нацыянальнага мастацкага музея пры працы над магілёўскай іконай, змяняе ўяўленне пра беларускую школу іканапісу.
Пры рэстаўрацыі іконы «Багародзіца Адзігітрыя Магілёўская» з фондаў Магілёўскага абласнога краязнаўчага музея, спецыялісты Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь зрабілі важнае адкрыццё. Пад верхнім слоем фарбы было выяўлена больш ранняе, якое адносіцца да першай паловы XVII стагоддзя, пісьмо.
Ачыстка адваротнага боку іконы прывяла да іншага адкрыцця – праступілі надпісы, якія ўказваюць на паходжанне вобраза са знакамітай магілёўскай Барыса-Глебскай царквы і раскрываюць яго сапраўдную назву – «Багародзіца Казанская».
Гэтае адкрыццё змяняе ўяўленне пра гісторыю беларускага іканапісу.
Зараз ікону рыхтуюць да прэзентацыі ў Мінску, а потым яна вернецца ў Магілёўскі абласны краязнаўчы музей.
Дэкаратыўнае пакрыццё, якім дзесяцігоддзямі карысталіся магілёўскія будаўнікі, бясследна знікае з вуліц горада. Каля былой 16-й школы яго замянілі на танную бетонную плітку. Расправіліся таксама з брукаванкай на вуліцы Камсамольскай.
Гранітныя сцены ператварыліся ў бетонныя
На YouTube-канале магілёўскага карыстальніка з нікам @chaschasov7994 з’явіўся ролік, зняты каля Магілёўскай Спецыяльнай школы №1 на вуліцы Мігая (былая 16-я школа). Параўноўваючы падпорную сцяну каля школы ў ранейшым выглядзе – у 2023 годзе і зараз, пасля яе рэканструкцыі, аўтар відэа адзначае – усе гранітныя блокі, з якіх калісьці складалася канструкцыя, былі замененыя на танныя і недалгавечныя бетонныя пліткі.
Граніт – гэта вечны матэрыял, адзначае аўтар відэа. Для таго, каб ён працягваў служыць, дастаткова было проста перакласці падпорную сцяну ў адпаведнасці з тэхналогіяй. Але замест гэтага сцяну перарабілі цалкам, замяніўшы гранітныя блокі на танныя цэментныя пліты. У выніку каля 3 000 блокаў проста бясследна зніклі – падсумоўвае аўтар відэа.
Гісторыя паўтараецца
Гэта ўжо не першае знікненне гранітных блокаў у Магілёве. У 2023 годзе праходзіла рэканструкцыя ў цэнтры горада, і падчас яе беззваротна была знішчаная брукаванка на вуліцы Камсамольскай. Прычым падчас работ на гэтай вуліцы былі парушаныя нормы ахоўнага заканадаўства – заявілі спецыялісты Беларускай Акадэміі навук.
Рэшткі даваеннай брукаванкі на вуліцы Камсамольскай у Магілёве падчас рэканструкцыі дарогі ў 2023 годзе
Гісторыкі мяркуюць, што гранітныя блокі як з падпорнай сцяны каля школы, так і з вуліцы Камсамольскай з’явіліся ў Магілёве незадоўга да Другой Сусветнай вайны – калі ў горад планавалася перанесці сталіцу Беларусі. Тады ў Магілёве была пакладзеная новая брукаванка, але ў 1950-х гадах яе паступова пачалі мяняць на асфальт. Гранітныя блокі, з якіх будавалася брукаванка, выкарыстоўвалі ў іншых канструкцыях па ўсім горадзе, у тым ліку падчас узвядзення падпорных сцен.
Раней, такім чынам, каштоўны будаўнічы матэрыял занава выкарыстоўвалі ў горадзе. Цяпер жа ён проста знікае – і пакуль невядома, гэта быў наўмысны крадзёж, ці безгаспадарлівасць.
Бобруйскую крепость продавали по частям, потом решили отреставрировать, а сейчас там планируют разместить историко-патриотический центр.
Выступая в Музее Славы Могилевщины, председатель могилевского облисполкома Анатолий Исаченко предложил создать историко-патриотический центр для молодежи с возможностью круглогодичного пребывания и разместить его в Бобруйской крепости, которая “являлась неприступным форпостом на западных границах Российской Империи”.
Прозрачный намек был, очевидно, адресован председателю государственной думы федерального собрания России Вячеславу Володину, который присутствовал на мероприятии.
Реставрировать Бобруйскую крепость будет гораздо проще “под эгидой Парламентского Собрания Союза Беларуси и России”. Вытянуть эту задачу областному бюджету не под силу. Поэтому предложение Исаченко “ваш форпост – вы и реставрируйте” звучит вполне логично.
Напомним, что могилевские власти собирались продать за одну базовую величину редюит правого входного плацдарма второго полигона Бобруйской крепости, но потом передумали и решили заняться реставрацией памятника архитектуры за счет:
областного, республиканского и союзного бюджетов;
субботников;
частных пожертвований;
привлечение инвесторов.
Понятное дело, ни инвесторов, ни частных пожертвований для Бобруйской крепости никто не найдет. А вот организовывать субботники и привлекать средства – как раз то, что могилевские чиновники делают блистательно.
Пачаўся капітальны рамонт галоўнага корпуса Магілёўскага дзяржаўнага каледжа мастацтваў. Пра аварыйны стан некаторых элементаў яго фасаду mogilev.media пісалі яшчэ два гады таму. Паглядзіце, у якім стане нашы карэспандэнты заснялі ў свой час балкон каледжа, што навісае над шматлюднай Камсамольскай вуліцай.
Фота: mogilev.media
Будынак каледжа мастацтваў – гэта помнік архітэктуры. У канцы ХІХ – пачатку ХХ стагоддзяў тут размяшчалася гасцініца “Брыстоль” з рэстаранам. Падчас знаходжаньня ў Магілёве Стаўкі ў гады Першай Сусветнай вайны, у гатэлі жылі прадстаўнікі саюзных дзяржаў.
Капітальны рамонт корпуса будзе праходзіць да лістапада гэтага года. На гэты час прыпынак тралейбусаў будзе перанесены на вуліцу Першамайскую – піша Тэлеграм-канал “Магілёў – мой горад”.
Два аб’екты ў Слаўгарадзе занесены ў спіс Дзяржаўных гісторыка-культурных каштоўнасцей Беларусі – гэта ансамбль царквы Раства Багародзіцы з адметнымі фрэскамі і будынак былой паштовай станцыі.
Слаўгарадская царква, званніца і царкоўна-прыходская школа, пабудаваныя па загадзе князя А.М.Галіцына ў 1791-1793 гадах па праекце рускага архітэктара Мікалая Львова, з’яўляюцца адным з самых дасканалых прыкладаў архітэктуры класіцызму ў Беларусі.
Будынак былой паштовай станцыі пабудаваны ў стылі неаготыкі ў другой палове XIX стагоддзя паводле «ўзорнага праекту» 1846 года. У будынку паштовай станцыі размяшчаліся кватэра наглядчыка і пакоі для прыезджых. Акрамя гэтага, меўся флігель для фурманаў, свіран і хлеў. Сёння ад комплексу захаваўся толькі адміністрацыйны будынак.
Цяпер гэтыя аб’екты спадчыны маюць патрэбу ў правядзенні рамонтных работ. Пагэтаму былі адкрыты дабрачынныя рахункі, каб ўсе зацікаўленыя асобы і арганізацыі маглі аказаць неабходную спонсарскую дапамогу – паведамляе слаўгарадская раённая газета “Прысожскі край”.
Жыліцкі палац, “жамчужына Магілёўшчыны”, палац Булгакаў – помнік архітэктуры позняга класіцызму, гісторыка-культурная каштоўнасць Беларусі ў Кіраўскім раёне працягвае падрыхтоўку да святкавання свайго 200-годдзя. Актыўная фаза рэканструкцыі ўжо завершана – паведамлялі mogilev.media нядаўна. Але дата адкрыцця пакуль невядомая.
Палац пачаў будавацца ў 1823 годзе і быў пабудаваны да 1825. Пазней – даробліваліся асобныя элементы. Атрымліваецца, што ў гэтым годзе – 200 год з пачатку будаўніцтва. Але кіраўніцтва музейнага комплекса дакладна не ведае, на якую дату будзе прызначана ўрачыстае адкрыццё палаца – у гэтым, а можа і ў наступным годзе, але ва ўсялякім разе не пазней за 2025.
Прычына – шмат дапрацовак, ёсць планы па ўвядзенню ў строй аранжэрэі, аднаўленню капліцы, працягу напаўнення залаў мэбляй, рэканструкцыі парка і гаспадарчых пабудоў.
Галоўны фасад.
Парадны ўваход
Герб Булгакаў “Сыракомля”.
Адна са 100 заляў
Кесонная столь адной з заляў. Убранне, дэкор не паўтараецца ад залі да залі.
Фрагмент падлогі. У кожнай зале свой малюнак падлогі.
Прыклад мэбліроўкі заляў.
Рэстаўратары пакінулі фрагменты дэкору да рэстаўрацы, каб параўнаць з тым, што атрымалася ў выніку вяртання палаца да жыцця.
Уваходы ў лядоўню і парк.
Зараз залі комплексу паволі напаўняюцца антыкварнай мэбляй, сучаснымі копіямі мэблі XIX стагоддзя, карцінамі. Ідзе будаўніцтва аранжэрэі.
Mogilev.media на працягу апошніх двух гадоў адсочвае ход рэканструкцыі палаца.
Альтанка.
Даведка. Архітэктурны комплекс дзівіць прыгажосцю і маштабамі: будынак рознай паверхавасці, з вежай, складаецца са 100 памяшканняў агульнай плошчай 4 000 кв. м. Побач парк плошчай каля 20 гектар, рака.
Жылічы – рэзідэнцыя заможнага шляхціца, бабруйскага павятовага маршалка Ігната Булгака (1798-1848) на рацэ Добасна. Пабудаваны палац па праекце архітэктара Караля Падчашынскага.
Да галоўнага П-падобнага корпуса ў 1864-1876 гадах прыбудавалі, пры ўладальніку Эдгары Булгаку, доўгае двухпавярховае крыло з палацавай царквой і дадатковымі жылымі памяшканнямі. Такое архітэктурнае рашэнне ўтварыла напаўадкрыты ўнутраны двор. Заходняя частка палаца была дабудавана ў 1914 годзе.
Пасля рэвалюцыі ў палацы размяшчаліся дзіцячы дом, заатэхнічны тэхнікум. У час Вялікай Айчыннай вайны месціўся нямецкі шпіталь.
Пасля вайны ў палацы працавала Бабруйская агранамічная школа.
Першыя спробы рэканструкцыі палаца зроблены ў 1973 годзе архітэктарам Я. Куртам.
У наш час у палацы размешчаны краязнаўчы музей і музычная школа.
Костел святого Станислава в Могилеве находится в самом центре города и спрятан среди домов прошлого века. Может быть, поэтому историческое здание не привлекало к себе внимание и не уничтожено как многие памятники архитектуры Могилева. Его строительство велось с 1738 по 1752 год. С тех пор храм много раз перестраивался.
С 1990-х годов его снова начали использовать по назначению и практически сразу начались масштабные реставрационные работы, которые к временами продолжается и сейчас.
В данный момент вокруг костела в районе фундамента идут работы под сложным названием: гидроизоляция зоны цоколя памятника архитектуры. Произведена отсечная гидроизоляция путем бурения отверстий шагом в 12 см на всю толщину фундамента и потом под низким давлением специальными насосами закачивается гелеобразная жидкость которая застывает, не давая влаге разрушать кирпичную кладку и отделочный слой фасада.
Дело в том, что влага, которая поднимается по кирпичной кладке, выделяет соль. Она начинает проявляться в наружных отделочных материалах фасада и соответственно отторгает материалы фасада внизу. Влага разрушает швы и кирпич, который быстро приходит в негодность.
Вокруг храма, где производятся эти работы, лежит кирпич, но он не старинный, а вполне современный. Это остатки отмостки (ремонта) середины девяностых годов.
В данный момент идет укрепление грунта под левой башней костела.
Всеми работами занимается ООО «Бетонстройреставрация», чьи квалифицированные специалисты постоянно выезжают за границу на учёбу и консультации относительно производимых работ. Специалисты через какой-то промежуток времени проводят проверку грунта и фасада.
Костёл во время ремонтных работ продолжает свою деятельность и приглашает на свои службы и мероприятия.
Шматгадовую ініцыятыву магілёўскай яўрэйскай грамады па аднаўленні яўрэйскіх могілак у Магілёве падтрымалі актывісты міжнароднага цэнтра «Сэфер». Для правядзення даследчых прац і інвентарызацыі помнікаў у горад прыехалі даследчыкі з Санкт-Пецярбурга, Мінска, Масквы, Краснадара.
Яўрэйскія могілкі з’яўляюцца аднымі з самых насычаных старажытнымі помнікамі, мацэвамі – так у яўрэйскай культуры называецца каменнае надмагілле.
Яны вядомыя з 1809 года. На ім захаваліся сотні помнікаў-мацэваў з надпісамі на іўрыце, вытанчанай разьбой у камяні, вершаванымі эпітафіямі. Яўрэйскія могілкі
знаходзіцца на вуліцы Ольчынскай, па суседзтву з Машэкаўскімі могілкамі, на якіх хаваюць гараджан-хрысціян.
фота: Актывісты Цэнтра «Сэфер» на яўрэйскіх могілках у Магілёве
На працягу дзесяцігоддзяў Яўрэйскія могілкі разбураліся і зарасталі хмызамі. Актывісты яўрэйскай грамады ўзяліся за іх аднаўленне у пачатку 2000-х. За апошнія гады яны адкрылі велічэзны масіў гістарычных пахаванняў, аналагаў якому па мастацкіх якасцях і па колькасці помнікаў больш няма ў Беларусі.
Цэнтр «Сэфер» на яўрэйскіх могілках дэтальна фіксуе кожны выяўлены помнік. Рэгіструецца яго матэрыял, наяўнасць надпісаў і эстэтычных, рэлігійных элементаў. На падставе сабранага матэрыялу даследчыкі цэнтру зрабяць пераклад усіх тэкстаў і выдадуць альбом, прысвечаны яўрэйскім могілкам у Магілёве.
Даследніцкія працы пачаліся 15 жніўня і ўжо далі плён. У глыбіні могілак выяўленыя дзясяткі не ўлічаных раней мацэваў. Іх лёс склаўся прыкра – многія з іх былі зрынутыя і раскіданыя новымі «насельнікамі» – людзьмі, што атрымалі ўчасткі пад захаванне ў 1970-х – 1980-х гадах.
Да аднаўлення Яўрэйскіх могілак далучыліся актывісты з каманды «Віра», якая займаецца падняццем і аднаўленнем занядбаных помнікаў на іншых гістарычных могілках Магілёва. Яны аднавілі адну з абрынутых мацэваў, якую раней немагчыма было падняць без спецыялізаванага абсталявання.
