Дзень у гісторыі. 12 лістапада. Землятрус у Магілёве

1623 год. Выбухнула Віцебскае паўстанне праваслаўных гараджан супраць уніяцкага архіепіскапа Іасафата Кунцэвіча. 

Па сігнале званоў ратушы і праваслаўных цэркваў некалькі тысяч паўстанцаў рушылі да рэзідэнцыі Кунцэвіча, уварваліся ў двор, падпалілі дом, забілі архіепіскапа, а цела кінулі ў Дзвіну.

Гараджане, у тым ліку члены магістрата былі аб’яўлены саўдзельнікамі паўстання. Віцебск быў пазбаўлены Магдэбургскага права. З горада спагнана 3 079 злотых. 

Каралеўскія камісары загадалі зняць званы з ратушы і ўсіх праваслаўных цэркваў і адліць з іх вялікі звон у памяць пра Кунцэвіча. Ратуша была разбурана. 

Затрыманы і пакараны смерцю 19 чалавек, у тым ліку 2 бурмістры і падбухторшчык паўстання – палачанін Пётра Васілеўскі, які на допыце прызнаўся, што была сувязь з праваслаўным брацтвам у Вільні. 

78 чалавек прыгавораны да пакарання смерцю завочна.

Перад гэтым, у 1618 годзе супраць Іасафата Кунцэвіча сваё паўстанне падымаў Магілёў – архібіскупа адмовіліся ўпускаць у горад, за што кароль і вялікі князь Жыгімонт Ваза распарадзіўся закрыць праваслаўныя цэрквы.

Паўстанне ў Віцебску

1885 год. Нарадзіўся Міхаіл Грамыка.  

Беларускі географ, геолаг, пісьменнік, вязень ГУЛАГу. Даследчык радовішчаў нафты.

Выхаванец Магілёўскай гімназіі.

Распрацоўшчык беларускай тэрміналогіі па геаграфіі, геалогіі, хіміі, падручнікаў «Пачатковая геаграфія», «Уводзіны ў навуку аб неарганічнай прыродзе».

Удзельнік пошукаў нафты на Палессі (на падставе аналізу тапоніма Гарывада).

Аўтар кніг паэзіі, п’ес, якія ставіліся ў тэатрах. Аўтар успамінаў пра Я. Купалу, Я. Коласа, А. Грыневіча.

Памёр 30 чэрвеня 1969 года.

Грамыка Міхаіл

1896 год. У Магілёве адбыўся землятрус у 4 балы.

Да гэтага дакументальна быў зафіксаваны землятрус 29 жніўня 1893, 4 бала. Напярэдадні і пасля гэтай даты, свойскія жывёлы паводзілі сябе неадэкватна: раўлі суткамі каровы, іржалі коні, кудысьці пахаваліся каты. Тады ніхто не мог растлумачыць прычыну такіх іх паводзін. 

Фіксаваліся хвалі карпацкіх землятрусаў 4 сакавіка 1977 года, 4-5 балаў, 30 мая 1990, 3-4 балы.

1902 год. Нарадзілася Таццяна Бандарчык, беларуская актрыса.

У 1920 годзе на настаўніцкіх курсах у Бабруйску арганізавала драмгурток «Крыніца», дзе паставіла п’есу Янкі Купалы «Паўлінка» і выканала галоўную ролю.

Працавала ў купалаўскім, коласаўскім тэатрах, драмы і камедыі пры Белдзяржэстрадзе, у Бабруйскім вандроўным.

Найбольш каларытныя характары стварыла ў беларускай драматургіі: Паланея («Прымакі» Янкі Купалы), бабка Наста («Вайна вайне» Якуба Коласа), Сцепаніда («Пагібель воўка» Э.Самуйлёнка), Маці («Ірынка» Кузьмы Чорнага),Ганна Чыхнюк («Выбачайце, калі ласка!» А. Макаёнка) і іншыя.

Знялася ў фільме «Руіны страляюць…»

Памерла 24 ліпеня 1974 года.

Таццяна Бандарчык

1944 год. У Магілёве адкрыты новы драўляны мост цераз р. Днепр.

 Быў пабудаваны замест разбуранага ў 1941-м годзе. Мост быў пабудаваны савецкімі сапёрамі і ваеннапалоннымі немцамі. Разабраны ў 1959 г.

Мост праз Днепр

1958 год. Нарадзіўся Леанід Пранчак. Беларускі паэт, перакладчык.

Працаваў на Магілеўскім абласным радыё, у тэатры-студыі «Верасы», дзяржаўным канцэртным аркестры Беларусі, карэспандэнтам газеты «Рэспубліка» ў ЗША, мастацкім кіраўніком Тэатра-студыі беларускай эстрады.

Аўтар вершаў, аўтар кніг вершаў, кнігі «Беларуская Амерыка».

Больш за 200 вершаў паэта пакладзены на музыку. Найбольш вядомыя з іх «Даставай Язэп гармонік», «Пад зоркай Пагоні», «Каля Чырвонага касцёла», «Адзінокая жанчына», «Жыве Беларусь!», «Сумны саксафон», «Паклонніца», «Талака», «Цёмная пані», «Каханая» і іншыя.

З 2018 года вядзе масавыя судовыя працэсы аб абароне аўтарскіх правоў на свае творы. 

Займаецца маніторынгам СМІ, дапаможнікаў, друкаваных выданняў, шукаючы радкі за сваім аўтарствам. Пасля чаго падае пазоў у суд з заявай аб парушэннях аўтарскіх правоў і патрабаваннем фінансавай кампенсацыі. 

Сярод тых, з кім аўтар судзіўся: «Наша Ніва», «Звязда» «Советская Белоруссия», «Мінская праўда», блогеры, бацькі дзяцей, якія спявалі песні на яго вершы і іншыя. Сярод аштрафаваных ёсць і магілёўцы.

Леанід Пранчак

Дзень у гісторыі. 11 лістапада. Адкрыццё Магілёўскай рымска-каталіцкай епархіі

11 лістапада каталіцкі Касцёл адзначае літургічны ўспамін св. Марціна Турскага, духоўнага заступніка Чавус

Справа ў тым, што 12 жніўня 1634 горад разам з Магдэбургскім правам атрымаў і адмысловы герб, які апісваецца наступным чынам: “у блакітным полі на белым кані святы Марцін з мечам у руцэ, на плячах чырвоны плашч». Як зазначаюць гісторыкі, гэты герб варта разглядаць у адным шэрагу гарадскіх знакаў, якія адлюстроўваюць ідэі абароны і перамогі хрысціянскіх каштоўнасцей.

Герб Чаусы
Гістарычны герб г. Чавусы

1673 год. Ракеты Казіміра Семяновіча знішчаюць турак

Пад час Хоцінскай бітвы ў страшэнную завіруху аб’яднанае польска-літоўскае войска Яна Сабескага разграміла 35-тысячную асманскую армію Гусейна-пашы, якая месцілася ў Хоцінскай крэпасці.

У гэтай бітве кароль і вялікі князь Ян Сабескі паспяхова выкарыстаў ракеты. Ракеты былі вынайдзены генерал-лейтэнантам Казімірам Семяновічам (1600-1651). Даследчыкі не маюць дакладных звестак пра паходжанне Семяновіча, а па некаторых версіях, яго непасрэдным продкам быў Дзмітрый Сякіра з роду князёў Друцкіх, уладальнік “двара Быхава” а сам Семяновіч, магчыма, быў ураджэнцам Магілёўшчыны. 

Казімір Семяновіч

11 лістапада 1783 год. Імператрыца Кацярына II пацвердзіла граматай адкрыццё Магілёўскай рымска-каталіцкай епархіі.

Самая вялікая каталіцкая епархія ў гісторыі – яна ахоплівала ўсе землі тагачаснай Расійскай імперыі, уключаючы Аляску. Кіраўніком епархіі быў зацверджаны Станіслаў Богуш-Сестранцэвіч.

Богуш-Сестранцэвіч

1918 – ад немцаў вызвалены Быхаў і настаў канец Першай Сусветнай вайны. 

Пасля Камп’енскага перамір’я 11 лістапада 1918 года на тэрыторыю Быхава ўвайшлі савецкія войскі. Адначасова 11 лістапада лічыцца днём завяршэння нямецкай акупацыі Беларусі ў Першую Сусветную вайну.

Быхов 1918 год

1928 год. У Магілёве з групай беларускіх пісьменнікаў гасцяваў Якуб Колас.

1963 год – з Магілёва перавялі гістарычны архіў. 

Пастановай Савета Міністраў БССР ад 11 лістапада 1963 года Цэнтральны гістарычны архіў БССР перавялі з Магілёва ў Мінск. У былы магілёўскі касцёл св. Станіслава засяліўся Дзяржаўны архіў Магілёўскай вобласці. Паралельна рашэннем таго ж дня рэарганізавалі сетку архіваў у рэгіёнах (у т.л. у Крычаве і Бабруйску стварылі філіялы абласных архіваў). 

1955 год. Нарадзілася Галіна Тычка

Беларускі літаратуразнавец і крытык. Доктар  філалагічных навук, прафесар.

Настаўнічала ў Шклоўскім раёне, працавала гідам-перакладчыкам польскай мовы ў «Спадарожніку», у штотыднёвіку «Літаратура і мастацтва», часопісе «Полымя», дацэнтам БДПУ імя М. Танка, прафесарам БДУ, загадчыцай кафедры беларускай філалогіі і сусветнай літаратуры ўніверсітэта культуры і мастацтваў.

Вывучае працэсы фармавання новай беларускай літаратуры, сучасныя літаратурныя працэсы на Беларусі ў еўрапейскім кантэксце.

Дзень у гісторыі. 10 лістапада. Першы магілёўскі тэлеграф

1831 год. Памёр Ян Ходзька. 

Пісьменнік, публіцыст, грамадскі дзеяч, масон, удзельнік паўстання 1830-1831 гг. 

Працаваў старшынёй Галоўнага цывільнага суда ў Мінску. Быў суарганізатарам масонскіх лож у Мінску і Вільні. Выступаў за пашырэнне адукацыі сярод народа. 

Ганаровы член Віленскага ўніверсітэта, інспектар школ Віленскай, Магілёўскай і Віцебскай губерняў. 

Па палітычных матывах і за ўдзел у паўстанні арыштоўваўся ў 1826, 1830 гг. 

Быў вязнем Петрапаўлаўскай крэпасці, сасланы ў Сібір. 

Аўтар п’ес, камедый, мемуараў, прац па гісторыі Міншчыны.

1853 год. У Магілёве пачаў працаваць міжгародні тэлеграф. 

Перадаваў тэлеграмы на рускай, французскай і нямецкай мовах. Пошта ў Магілёве размяшчалася ў будынку на рагу вуліцы Валікай Садовай (зараз – Ленінская) і Пажарнага завулка.

магілёў тэлеграф

1910 год. Нарадзіўся Змітрок Астапенка. 

Беларускі паэт і празаік. Вучыўся ў Мсціслаўскім (разам з А. Куляшовым), Белпедтэхнікумах, БДУ. Працаваў у рэдакцыях рэспубліканскіх газет і часопісаў.

Двойчы арыштоўваўся (1933 і 1936) і асуджаўся як «член контррэвалюцыйнай арганізацыі». Пакаранне адбываў у Сібіры (некаторы час разам з М. Лужаніным). 

Аўтар некалькіх зборнікаў паэзіі.  Стаяў ля вытокаў беларускай навукова-фантастычнай літаратуры, аўтар навукова-фантастычнага рамана «Вызваленне сіл» (часопіс «Маладняк», 1932).

Перакладчык з украінскай і рускай моў, у тым ліку рамана М. Горкага «Маці» (1932).

Змітрок Астапенка
На фота – ў цэнтры

Па афіцыйнай версіі загінуў ў Чэхаславакіі 7 кастрычніка 1944 года пад час боя групы выведнікаў з фашыстамі. Але існуюць дакументы, сведчанні, што ён у 1949 годзе быў зноў асуджаны і сасланы ў Сібір.

Дзень у гісторыі. 9 лістапада. Крыштальная ноч

Міжнародны дзень барацьбы з фашызмам і антысемітызмам.

Устаноўлены ў памяць Крыштальнай ночы з 9 на 10 лістапада 1938 года, калі ў выніку пагромаў у Германіі было спалена 267 сінагог, 815 габрэйскіх крам, 30 000 яўрэяў былі заключаны ў канцлагеры, было забіта больш за 90 чалавек. Пагромы гэтай ночы сталі першай масавай акцыяй фізічнага гвалту Трэцяга рэйха ў адносінах да яўрэяў. Паводле ацэнак гісторыкаў, практычна поўная адсутнасць рэакцыі на пагром як унутры самой Германіі, так і ў іншых краінах Еўропы развязала фашыстам рукі і паслужыла стымулам да пачатку масавага знішчэння еўрапейскіх яўрэяў.

1924 год. У Магілёўскім гарадскім тэатры ўпершыню прагучала першая беларуская опера на рэвалюцыйную тэму “Вызваленне працы” Мікалая Чуркіна.

2019 год. Бюст беларускага пісьменніка Алеся Адамовіча адкрылі ў пасёлку Глуша Бабруйскага раёна. 

Устаноўлены ў Глушы бюст стаў першым помнікам беларускаму пісьменніку Алесю Адамовічу. Сродкі на яго збіралі грамадскія актывісты.

Алесь Адамовіч Глуша

Дзень у гісторыі. 8 лістапада. Паўстанне ў Крычаве, знішчэнне гета ў Бабруйску

1696 год. Крычаўскія паўстанцы разграмілі харугву ВКЛ

У 1696 годзе ў Крычаве была раскватараваная харугва харунжага Вялікага княства Літоўскага Рыгора Агінскага, якая пачала займацца ў горадзе разбоем. 8 лістапада пачалося сумеснае ўзброенае паўстанне гараджан і сялян староства. Жыхары занялі замак і захапілі гарматы з якіх абстралялі харугву. Пачаўся жорсткі бой, у выніку якога харугва была разбіта, ацалелыя ваяры ўцяклі з горада.

Крычаў ХІХ ст.
Від на Крычаў у пач. ХІХ ст.

1916 год. Нарадзіўся Георгій Бенядзіктаў, заслужаны архітэктар БССР

Адзін з аўтараў праекта гасцініцы «Магілёў», пабудаванай у 1972 г. 

гасцініца Магілёў

1941 год. Знішчэнне гета ў Бабруйску.

Гета было створана ў Бабруйску ўжо ў першыя дні акупацыі горада нямецкімі войскамі. Асноўная частка масавых растрэлаў яўрэяў адбылася 7-8 лістапада 1941 года. Яўрэям было абвешчана, што іх павязуць у Палестыну. У рэальнасці ў дзевяці кіламетрах ад горада, каля дарогі на Слуцк іх ужо чакалі тры ямы, загадзя выкапаныя ваеннапалоннымі.

Бабруйскае гета

Дзень у гісторыі. 7 лістапада. Нарадзіўся архітэктар палаца ў Жылічах

1790 год. Нарадзіўся Караль Падчашынскі, архітэктар Жыліцкага палаца Булгакаў. 

Архітэктар, прадстаўнік класіцызму, прафесар Віленскага ўніверсітэта.

Аўтар рэканструкцыі касцёла Святых Янаў у Вільні, праектаў палацаў у Яшунах, Тускуленах, Жылічах, будынкаў гімназій у Слуцку, Камянцы Падольскім і Свіслачы, вучылішчаў у Бабруйску, Невелі, Мазыры і іншых.

Найбольш удалым яго творам лічыцца помнік позняга класіцызму евангелічна-рэфармацкая царква ў Вільні.

Аўтар першага ў Беларусі і Літве падручніка тэорыі архітэктуры «Пачаткі архітэктуры для акадэмічнай моладзі», артыкулаў пра выкладанне архітэктуры, даглядання за садамі і паркамі.

Памёр 7 красавіка 1860 года.

1940 год. У Магілёве адкрыўся кінатэатр “Радзіма”. 

Пра гэта напісала “Савецкая Беларусь” 11 лістапада 1940 года. 

Само будаўніцтва скончылася ў сярэдзіне жніўня 1940. 

Пабудаваны ў межах плана пераноса сталіцы БССР у Магілёў.

кинотеатр "Родина" Могилев 1968

1958 год. Выпуск першых 25-тонавых аўтамабіляў МАЗ-525 Беларускім аўтамабільным заводам у г. Жодзіна.

Зараз БелАЗ кантралюе амаль 30% рынку кар’ерных самазвалаў грузападымальнасцю больш за 90 тон і ўваходзіць у лік сямі вядучых сусветных канцэрнаў па вытворчасці кар’ернай тэхнікі.

За гісторыю прадпрыемства тут выпушчана звыш 130 тысяч адзінак кар’ернай тэхнікі – гэта нашмат больш яго асноўнага канкурэнта, кампаніі Caterpillar.

У 2013 годзе завод прадставіў самы вялікі ў свеце самазвал «БелАЗ-75710» грузападымальнасцю 450 тон.

У “БелЛАЗ-Холдынг” уваходзяць  ААТ “Кузлітмаш”, Магілёўскі вагонабудаўнічы завод, Старадарожскі механічны завод, Магілёўскі аўтамабільны завод і іншыя.

вагоностроительный могилев

Дзень у гісторыі. 6 лістапада. Нарадзіўся Аляксандр Баль

1842 год. У Горы-Горацкай земляробчай школе заснаваны батанічны сад. 

Цяпер гэта Батанічны сад Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі ў Горках. Помнік прыроды рэспубліканскага значэння (з 1963). Мае плошчу 25 гектар.

Калекцыя батанічнага саду і дэндрарыя налічвае 3 335 таксонаў раслін якія належаць да 840 родаў, 1 476 відаў і 1 019 гатункаў. З іх 267 хваёвых таксонаў і 293 ліставых. Прадстаўленыя ў садзе драўнінна-хмызняковыя расліны адносяцца да 42 сямействаў і 93 родаў.

Аранжарэйныя расліны прадстаўлены 350 відамі субтрапічных і трапічных раслін 75 сямействаў.

У аранжарэі ёсць зімовы сад з рознымі экзотамі.

Горки ботанический сад

1891 год. У в. Лявонаўка (зараз Асіповіцкі раён) нарадзіўся Іосіф Воўк-Левановіч

Беларускі мовазнавец, педагог. Выкладаў у Бабруйску, Мінску, працаваў у БДУ, навуковым сакратаром Камісіі па ўкладанні гістарычнага слоўніка беларускае мовы Інбелкульту, супрацоўнікам Інстытута мовазнаўства. Вывучаў гісторыю беларускай мовы і дыялекталогію.

У верасні 1930 года пакінуў Беларусь. Працаваў ў Саратаўскім універсітэце, Арэнбургскім педінстытуце.

У 1937 годзе Галоўліт БССР выдаў загад, паводле якога «усе кнігі» вучонага прадугледжвалася «спальваць».

Арыштаваны ў 1937 годзе, сасланы ў лагер на Поўначы, дзе і памёр  19 жніўня 1943 года.

Волк-Леонович

1940 год. Памёр Лявон Вітан-Дубейкаўскі.  

Дзеяч беларускага нацыянальнага руху, інжынер-будаўнік, архітэктар, паэт. Збіральнік беларускага фальклора. Кіраваў аднаўленнем каталіцкіх храмаў у Мсціславе, Магілёве, Оршы, Крычаве, Свіслачы, Смальянах. Член Беларускага нацыянальнага камітэта, галоўны архітэктар БНР.

Витан-Дубейковский

1968 год. У Магілёве нарадзіўся Аляксандар Баль. Беларускі бард.

Грае на шасціструннай гітары, піша песні на свае вершы. Напісаў шэраг твораў у жанры «бард-паэмы». Лаўрэат фэсту «Пецярбурскі акорд -96», Грушынскага фэсту (1999). Спявае і піша па-расейску.

Працаваў да 2021 года загадчыкам музычнай часткі Магілёўскага абласнога драматычнага тэатру. Звольнены за выкананне песні “На родине моей беда”, у якой выказваецца немагчымасць трываць гвалт і несправядлівасць.

Александр Баль

6 лістапада – сярэдняя дата фарміравання снежнага покрыва ў Магілёўскай вобласці.

Дзень у гісторыі. 5 лістапада. Першы беларускі лаўсан

1842 год. У Быхаве было заснавана двухкласнае прыходскае вучылішча.

Яно адкрылася замест аднакласнага вучылішча, якое ўтрымліваў манастыр канонікаў рэгулярных.

1968 год. На доследнай устаноўцы Магілёўскага камбіната сінтэтычнага валакна атрыманы першы беларускі лаўсан.

Будаўніцтва новай хімічнай вытворчасці пачалося ў Магілёве ў 1965 годзе. Ініцыятыва належыла міністру хімічнай прамысловасці СССР Леаніду Кастандаву. Ён падлічыў, што на закупку імпартных хімічных валокан СССР мусіць траціць каля шостай часткі свайго бюджэту.

Першапачаткова планавалася размясціць новую вытворчасць у Краснаярску. Але пабудаваць яе без замежных спецыялістаў было немагчыма, што пагражала раскрыццю ваенных таямніц – пад Краснаярскам размяшчаліся сакрэтныя аб’екты савецкай абаронкі. Таму ў якасці альтэрнатывы быў абраны Магілёў. 

18 жніўня 1965 года буйнейшае ў Еўропе хімічнае прадпрыемства было закладзена на пустым полі каля пасёлка Грабянёва. Праз тры гады тут выпусцяць першы беларускі лаўсан.

лавсан

1996 год. Памёр ураджэнец Магілёва Віктар Тураў

Беларускі кінарэжысёр і сцэнарыст. Народны артыст Беларусі і СССР. Лаўрэат многіх прэмій СССР, Польшчы, кінафестываляў.

Найбольш вядомыя яго экранізацыі «Палескай хронікі» І. Мележа «Людзі на балоце», «Подых навальніцы», апавядання І. Тургенева «Жыццё і смерць двараніна Чартапханава».

Сярод ваеных і гістарычных фільмаў найбольш значныя:  «Я родам з дзяцінства», «Сыны ідуць у бой», «Пераправа», «Чорны бусел», «Шляхціц Завальня».

Здымаў фільмы з удзелам Ул. Высоцкага, з якім сябраваў.

Уключаны ЮНЕСКА ў лік 50 кінематаграфістаў свету, з якіх складаўся Ганаровы камітэт па святкаванню 100-годдзя кінематаграфіі.

Виктор Туров Могилев

2016 год. Памерла Тамара Шырко. 

Геабатанік, аграхімік, глебазнавец, педагог. Кандыдат сельскагаспадарчых навук

Працавала на кафедры фізічнай геаграфіі Магілёўскага педінстытута, вывучала геалогію і глебы Магілёўскай вобласці (1969-1975).

Старшы навуковы супрацоўнік БелНДІ садавіна-агодніцтва і бульбаводства. Аўтар  12 кніг, сярод якіх асаблівым попытам у насельніцтва да гэтага часу карыстаецца “Аптека в саду и огороде”.

Дзень у гісторыі. 4 лістапада. Нарадзіўся Цішка Гартны, забіты Іцхак Рабін

1887 год нарадзіўся Зміцер Жылуновіч (Цішка Гартны).

Зміцер Жылуновіч нарадзіўся ў Капылі ў сялянскай сям’і. Беларускі пісьменнік, публіцыст і дзяржаўны дзеяч, адзін з заснавальнікаў савецкай беларускай дзяржаўнасці. 

Пасля рэвалюцыі стаў першым старшынёй Савета Народных Камісараў БССР – фактычна першым кіраўніком савецкай Беларусі. У 1930-я гады трапіў пад сталінскія рэпрэсіі. Арыштаваны ў 1936 годзе, пераведзены ў Магілёўскую псіхіятрычную лячэбніцу, дзе і памёр (па афіцыйнай версіі ад гангрэны лёгкіх; па іншых звестках – скончыў жыццё самагубствам).

Пахаваны на ўскраіне Пячэрскага лесапарку. На сімвалічным месцы пахавання ў 1990-я гады быў усталяваны памятны крыж.

Крыж Цішка Гартны

1935 год. Нарадзіўся Аляксандр Болсун

Беларускі фізік, педагог, энцыклапедыст. Кандыдат фізіка-матэматычных навук, дацэнт. Выхаванец  Магілёўскага педінстытута.

Прымаў непасрэдны ўдзел у стварэнні многіх энцыклапедычных даведнікаў, у тым ліку «Беларусь», «Чернобыль», «Автомобильные дороги Беларуси».

Аляксандр Болсун

1995 год. Забіты яўрэйскім фанатыкам, праціўнікам мірных перамоў з арабамі Іцхак Рабін

Ізраільскі палітычны і ваенны дзеяч, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру. Шосты і адзінаццаты прэм’ер-міністр Ізраіля. Генерал.

Нарадзіўся 1 сакавіка 1922 года ў Іерусаліме. Яго маці Роза Каган ўраджэнка Магілёва, бацька – з Сідаравіч, што пад Кіевам.

Камандзір брыгады ў час араба-ізраільскай вайны 1948-1949, потым камандуючы Паўночнай ваеннай акругай, начальнік Генеральнага штаба, пасол у ЗША, старшыня Палітычнага камітэта Рабочай партыі Ізраіля, міністр абароны, прэм’ер-міністр.

Удзельнічаў у перамовах з палесцінцамі, прызнаў Арганізацыю вызвалення Палесціны, падпісаў мірныя дамоўленасці з ёю ў Осла (1993) і Вашынггоне (1994).

Іцхак Рабін

Дзень у гісторыі. 3 лістапада. Дзень нараджэння Якуба Коласа

1882 год. Нарадзіўся Якуб Колас. Беларускі празаік, паэт, педагог, навуковец, адзін з заснавальнікаў сучаснай беларускай літаратурнай мовы.

Народны пісьменнік. Акадэмік, Заслужаны дзеяч навукі Беларусі, Лаурэат дзяржаўнай прэміі СССР. 

Яго творы ўлючаны ў школьную праграму па беларускай літаратуры, перакладзены больш чым на 40 моваў свету. 

Яго імя носяць Мінскі паліграфікамбінат, Інстытут мовазнаўства, Віцебскі драматычны тэатр, Цэнтральная навуковая бібліятэка акадэміі навук, шматлікія ўстановы культурыі, адукацыі, вуліцы, плошчы ў гарадах краіны.

У Мінску працуе Дзяржаўны літаратурна-мемарыяльны музей Якуба Коласа з філіяламі ў Стаўбцоўскім раёне: у Акінчыцах, Смольні, Мікалаеўшчыне і Альбуці. Ёсць музей і ў в. Пінкавічы. 

Помнікі класіку ўсталяваны ў Ганцавічах, Мінску, Мікалаеўшчыне, Навагрудку, Нясвіжы, у в. Плоскае Талачынскага раёна, у Ташкенце, кітайскім  Цяньцзіне, мемарыяльныя дошкі ў Вільнюсе і ў Ташкенце. 

На жаль, у Магілёве імя Коласа носіць вуліца, на якой няма ніводнага дома і ніхто з магілёўцаў не можа сказаць: “Я жыву на вуліцы імя класіка”.

У Магілёўскай вобласці вуліца Якуба Коласа ёсць таксама ў 14-ці райцэнтрах, гэта: Бабруйск, Асіповічы, Быхаў, Крычаў, Шклоў, Горкі, Мсціслаў, Слаўгарад, Чавусы, Клімавічы, Касцюковічы, Чэрыкаў, Бялынічы, Хоцімск.  У Глуску – завулак.

Якуб Колас класік

1891 год. нарадзіўся генерал-маёр Міхаіл Раманаў, адзін з кіраўнікоў абароны Магілёва ў ліпені 1941 г.

Камандзір 172-й стралковай дывізіі. З 5 па 25 ліпеня 1941 года часці 172-й дывізіі, гераічна абараняючы Магілёў, скоўвалі значныя сілы нямецкіх войскаў. Пасля здачы горада, Міхаіл Раманаў разам з рэшткамі дывізіі выходзіў з акружэння і трапіў у нямецкі палон 22 верасня 1941 года. Памёр у канцлагеры ад наступстваў кулявога ранення.

Генерал-маёр Міхаіл Раманаў
Генерал-маёр Міхаіл Раманаў у нямецкім палоне

2011 год. У Магілёве нарадзіліся 7-мільярдныя жыхары Зямлі.

У радзільным аддзяленні Магілёўскай бальніцы нумар 1 маці нованароджаных магілёўцаў Міланы Бадэрка, Яраславы Дземідзенка, Арцёма Міхасёва, Мікалая Жукава і Данііла Хадарышчанкі, Надзеі і Марыі Акуліч урачыста атрымалі сертыфікат 7-мільярднага жыхара Зямлі. 

31 кастрычніка 2011 года насельніцтва Зямлі дасягнула адзнакі 7 мільярдаў. Урачыстыя мерапрыемствы, прымеркаваныя да гэтага знамянальнага дня, прайшлі па ўсім свеце. У Беларусі ўсім малышам, якія нарадзіліся ў гэты дзень, вырашылі ўручыць памятныя сертыфікаты.

малыш