Tag: АЭС

Абмяркоўваецца новы блок БелАЭС або новая АЭС на Беларусі

Навіна ад

Найбольш верагодныя пляцоўкі пад новую станцыю – на Магілёўшчыне.

Міністр энергетыкі Віктар Каранкевіч напярэдадні прафесійнага свята  ўзгадаў пра перспектывы развіцця атамнай станцыі ў Беларусі. Прычым нічога прынцыпова новага не сказаў, толькі канстатаваў, што матэрыялы ўсебакова разгледжаны органамі дзяржкіравання і Нацыянальнай акадэміяй навук, міністэрствамі энергетыкі, эканомікі, “пытанне будаўніцтва трэцяга энергаблока або новай станцыі … адчувальнае і актуальнае. Гэта прадмет далейшага аналізу і правядзення пошукавых работ”.

Нагадаем, што год таму, 22 снежня 2021 года калі адбылася загрузка ядзернага паліва ў другі энергаблок БелАЭС, прэм’ер-міністр Раман Галоўчанка ўпершыню заявіў, што прапрацоўваецца пытанне аб будаўніцтве яшчэ адной атамнай электрастанцыі ў іншым рэгіёне Беларусі. Галоўчанка абяцаў, што прапанова будзе ўнесена на разгляд Лукашэнкі не пазней за восень 2022 года.

Праекты будавання АЭС далёка не танныя. БелАЭС разам з інфраструктурай абыходзіцца ў 9-10 млрд даляраў (Расія прадставіла крэдыт у 10 млрд). А на сёння ВУП краіны каля 60 млрд. Ды і эфектыўнасць пакуль мізерная. 

Першы энергаблок пры вялізарных укладаннях за 2 гады працы (з 3 лістапада 2020 года) выпрацаваў 10,4 млрд кВт·г электраэнергіі, то бок па 5,2 млрд кВт/г на год. Для параўнання, адна толькі Лукомская ДРЭС у год выпрацоўвае 9-10 млрд кВт/г.

Беларуская АЭС будуецца з 2013 года пад Астраўцом Гродзенскай вобласці ў непасрэднай блізкасці з мяжой з Літвой (да Вільнюса 40 км). Працуюць два вода-вадзяныя рэактары расійскай вытворчасці сумарнай магутнасцю 2400 МВт. Першы блок працуе з 3 лістапада 2020 года, другі блок плануюць запусцяць толькі на пачатку 2023 года. Пасля ўвядзення другога блока на БелАЭС плануецца выйсці на 30% у выпрацоўцы электраэнергіі.

Як і год назад, на сёння чыноўнікі не ўносяць ніякай яснасці у пытанні і толькі яшчэ больш напускаюць флёру і загадкавасці: ці патрэбны нам новыя магутнасці атамнай энергетыкі? Дзе браць сродкі на будоўлю? Дзе будзе выкарыстана атрыманая энергетыка? Якія краіны будуць купляць беларускую электраэнергію? Ці падрыхтавана насельніцтва, прадпрыемствы да спажывання такой колькасці электраэнергіі? Дзе плануецца будаўніцтва новай АЭС? У якім рэгіёне Беларусі? Якія перадумовы для гэтага? 

Беларусь і атамка 

У адкрытым у 1965 годзе Інстытуце ядзернай энергетыкі ў пасёлку Сосны пад Мінскам была распрацавана першая ў свеце перасовачная АЭС. Беларускую ж АЭС планавалася будаваць у канцы 1970-пачатку 1980-х. Разглядалася пляцоўка каля п. Брожа Бабруйскага раёна. Па рашэнні ЦК КПСС і Савета міністраў СССР 1971 года АЭС магла быць пабудавана на возеры Снуды (Браслаўскія азёры), але супраць саюзных планаў выступаў П. Машэраў і АЭС пабудавалі ў 50 км на захад. 

Так з’явілася Ігналінская АЭС (г. Вісагінас Ігналінскага раёна; два блокі), якая пачала будавацца ў 1975 годзе, працавала ў 1983-2009 гадах і выкарыстоўвала воды браслаўскага возера Дрысвяты (па-літоўску Друкшай) для ахаладжэння рэактараў. Літва планавала будаваць у 2015–2021 гадах новую АЭС – Вісагінскую, але насельніцтва выказалася супраць гэтых планаў.

У канцы 1970-х-1980-х гадах разглядаліся варыянты размяшчэння АЭС у Бярозаўскім, Столінскім, Рагачоўскім, Віцебскім, Аршанскім, Чашніцкім раёнах. Асабліва перспектыўнай была пляцоўка на возеры Сялява ў Крупскім раёне.

У 1983 годзе  за 30 км ад Мінска, каля Рудзенска, пачала будавацца атамная цеплаэнергацэнтраль (АТЭЦ). Да 1986 года станцыя была гатова на 70%. Але пасля Чарнобыльскай катастрофы, АТЭЦ перапрафілявалі на вуглевадароднае паліва – з’явілася Мінская ЦЭЦ-5.

Першыя перспектыўныя пляцоўкі для будаўніцтва БелАЭС былі абазначаны ў 1992 годзе: крыху спала чарнобыльская радыёфобія, незалежная Беларусь сутыкнулася з праблемамі энергетычнай бяспекі, залежнасці ад расійскіх вуглевадародаў.

Ужо ў 1990-я разглядалася тэарэтычная магчымасць выкарыстання пад будаўніцтва АЭС Краснапалянскай пляцоўкі ў Магілёўскай вобласці.

У 1997-1998 гадах пры чарговым абвастрэнні спрэчак з Расіяй па цэнах на энерганосьбіты зноў было ўзнята пытанне аб неабходнасці мець уласную АЭС. Да таго часу былі вызначаны больш за 70 патэнцыйных пляцовак, абследаваны 54 пляцоўкі пад АЭС.

З іх былі адабраны не больш за 6, у т. л. Краснапалянская, Кукшынаўская. Узгадваліся Дубровенская і Верхнядзвінская (Віцебская вобласць), Сяляўская (на мяжы Мінскай і Віцебскай), Астравецкая. Але ў маі 1998 г. адбыліся парламенцкія слуханні па перспектывах развіцця атамнай энергетыкі і быў уведзены 10-гадовы мараторый на будаўніцтва АЭС у Беларусі.

У 2002 годзе кіраўніцтва Беларусі сур’ёзна разглядала пытанне аб магчымасці будаўніцтва “беларускіх” энергаблокаў на адной з дзеючых расійскіх АЭС (Смаленскай, Курскай або Калінінскай).

Самыя перспектыўныя пляцоўкі – на Магілёўшчыне

Спрэчкі з Масквой з-за коштаў на энерганосьбіты працягваліся, і 25 жніўня 2005 года А.Лукашэнка падпісаў указ па Канцэпцыі энергетычнай бяспекі Беларусі, дзе ў адным з артыкулаў гаворыцца аб неабходнасці будаўніцтва ў краіне ўласнай АЭС. Тады для АЭС былі выбраны дзве кандыдатныя пляцоўкі плошчай каля 10 км2. Асноўнай з’яўлялася Краснапалянская, рэзервовай – Кукшынаўская. Гэтыя ж пляцоўкі перспектыўныя для будаўніцтва новай АЭС.

Краснапалянская пляцоўка (Чавускі раён, актыўныя даследаванні праводзіліся ў 2006 годзе) знаходзіцца ў маланаселеным раёне на стыку Чавускага, Быхаўскага і Слаўгарадскага раёнаў на мясцовасці, заражанай радыёнуклідамі ў выніку аварыі на ЧАЭС. Пляцоўка знаходзіцца ўдалечыні ад буйных паселішчаў (да Чавус і Быхава – 30 км, да Слаўгарада – 25 км, да Магілёва – 43, да мяжы з Расіяй – 62, з Украінай – 166 км), але недастаткова забяспечана водамі для астуджэння рэактара (у 5 км р. Раста шырынёй 10 м), не зусім прыдатныя грунты.

Кукшынаўская, Шклоўска-Горацкая (в. Кукшынава Горацкі раён) пляцоўка абследавалася ў 2007-2008 гадах. Ад яе да мяжы з Расіяй – 30 км, да Оршы – 31, Магілёва – 50, Горак – 14, Шклова – 33.

Пры абмеркаванні пляцовак, намеснік старшыні Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Уладзімір Цімашпольскі на прэс-канферэнцыі ў верасні 2007 года заявіў: “Разглядаем і палітычную падаплёку, але самае галоўнае – гэта бяспека АЭС… найбольш перспектыўнымі з’яўляюцца пляцоўкі ў Магілёўскай вобласці – Краснапалянская і Кукшынаўская”. Верагоднасць будаўніцтва АЭС на Магілёўшчыне тады складала каля 90%.

Такім чынам, можна чакаць, што ў выпадку рэалізацыі праекта па пабудове новай АЭС на Белрусі, можна чакаць, што пляцоўкай пад яе найбольш верагодна стане адна з магілёўскіх.

Доля атамнай энергетыкі ў свеце

Размовы аб развіцці атамнай энергетыкі ідуць на фоне рашэнняў еўрапейскіх краін аб закрыцці сваіх АЭС. У Еўропе толькі Венгрыя пашырае сваю АЭС “Пакш” на Дунаі.

Першы ядзерны рэактар у свеце пабудаваны ў 1942 г. у ЗША, першы па-за межамі ЗША – у 1945 г. у Канадзе, першай АЭС  у СССР стала Обнінская (1954).

На сёння АЭС працуюць на ўсіх кантынентах Зямлі, за выключэннем Антарктыды, Аўстраліі. Адна АЭС працуе, нават, у Афрыцы. У свеце 450 ядзерных энергаблокаў на 190 станцыях у 35 краінах свету.

Нягледзячы на наступствы аварый на Чарнобальскай АЭС і на японскай “Фукусіме”, у свеце будуецца яшчэ каля 60 энергаблокаў.

Доля атамнай энэргіі – каля 11% сусветнай вытворчасці электраэнергіі. Пасля аварыі на ЧАЭС зачынена 196 энергаблокаў. Італія першай адмовілася ад АЭС, ад ядзернай энергетыкі адмовіліся Германія, Іспанія, Швейцарыя, Тайвань.

Самыя буйныя ў свеце АЭС – канадская «Брус-Канада» (6,3 млн КВт), паўднёвакарэйская  «Коры» (6,25). Раней самымі магутнымі былі «Фукусіма» (9 млн), «Касівадзакі-Карыва» (8 млн). У Еўропе самая магутная – «Запарожская» (5,7 млн).

Лідарамі па ўдзельнай вазе АЭС у выпрацоўцы электраэнергіі з’яўляюцца Францыя (72,3%), Славакія (54), Бельгія і Украіна (па 52), Венгрыя (51, будуе новыя блокі на АЭС “Пакш”), Швецыя (40), Балгарыя і Славенія (па 35), Фінляндыя і Швейцарыя (па 34); Арменія (31), Рэспубліка Карэя (30,3). У Расіі доля атамнай энергетыкі складае каля 20% (11 АЭС). Да закрыцця Ігналінская АЭС, яна давала 97% электраэнергіі ў Літве. У Японіі доля АЭС, пасля аварыі на “Фукусіме”,  упала з 31,0 да 2,2%.

Магільнік ядзерных адыходаў плануюць пабудаваць у Беларусі – магчыма, на Магілёўшчыне

Навіна ад

У лік прыярытэтных месцаў пад будаўніцтва ўключылі раёны, што пацярпелі ад аварыі на Чарнобыльскай АЭС.

Калі працуе АЭС, то яна выпрацоўвае адкіды. Гэта азначае, што краіне неабходна стварэнне пункта пахавання радыёактыўных адыходаў. Гэты аб’ект павінен быць цэласным, адзіным і дазваляць рэгуляваць пытанні абыходжання з такімі адходамі па ўсёй краіне і на доўгі прамежак часу.

Зараз у краіне праходзіць грамадскае абмеркаванне праекта стратэгіі абыходжання з радыёактыўнымі адкідаміі. Разглядаецца ўся тэрыторыя Беларусі.

Сёння прадстаўнікі Дзяржатамнагляду паведамілі журналістам аб планах па будаўніцтва пункта пахавання радыеактыўных адкідаў у Беларусі.

Пра якія адкіды ідзе гаворка.

“На тэрыторыі Беларусі будуць пахаваны радыёактыўныя адкіды, якія ўтварыліся ў нашай краіне. – распавёў першы намеснік начальніка Дзяржатамнагляду Леанід Дзядуль – Радыёактыўныя адкіды – гэта рэчывы, якія змяшчаюць радыёнукліды, якія ўжо не плануецца ў далейшым выкарыстоўваць. А адпрацаванае ядзернае паліва падлягае перапрацоўцы. У адпаведнасці з пагадненнем з Расійскай Федэрацыяй перапрацоўка будзе праводзіцца на тэрыторыі Расіі, а ўжо астатнія прадукты перапрацоўкі мы пахаваем у Беларусі”.

Нагадаем, што Беларуская АЭС пабудавана каля беларуска-літоўскай мяжы, за 18 кіламетраў ад горада Астраўца Гродзенскай вобласці. Афіцыйны запуск першага блока станцыі адбыўся 7 лістапада 2020 года. 26 красавіка 2022 года адбыўся фізічны запуск другога энергаблока. Але БелАЭС працуе ўсе гэтыя гады нестабільна, з пастаяннымі перапынкамі на рамонт.

Прапрацоўваемыя варыянты пляцоўкі:

– зона паблізу дзеючай станцыі, 

– тэрыторыі, якія пацярпелі ў выніку аварыі на Чарнобыльскай АЭС. Гэта найперш раёны Магілёўскай і Гомельскай абласцей.

Пункт пахавання радыёактыўных адкідаў бачыцца як модульна арганізаваны аб’ект.

Гэта значыць, для кожнага тыпу адыходаў будуць асобныя модулі. Яго плануецца будаваць паэтапна.

“Праз 10 гадоў будзе неабходна размясціць адкіды, якія ўжо ўтвараюцца на БелАЭС, на пункце пахавання. Таму першую чаргу гэтага аб’екта плануецца стварыць і ўвесці ў эксплуатацыю менавіта праз 10 гадоў. У планах прыпаверхневае пахаванне, а не глыбіннае” – адзначыў начальнік упраўлення Дзяржатамнагляду Дзмітрый Паўла.

Пункт пахавання радыёактыўных адкідаў патрабуе стварэння дадатковай інфраструктуры. “Гэты аб’ект у стратэгіі прапанавана разглядаць як пункт эканамічнага росту, адзначаны яго патэнцыял для развіцця рэгіёну, у якім ён будзе размешчаны”, – звярнуў увагу Дзмітрый Паўлаў.

Пытанні бяспекі

Першы намеснік начальніка Дзяржатамнагляду Леанід Дзядуль падкрэсліў, што пытанні бяспекі персаналу пункта пахавання радыёактыўных адкідаў, насельніцтва, якое пражывае паблізу пункта, уплыву на навакольнае асяроддзе пастаўлены як галоўныя. 

“Вакол гэтага пункта можна стварыць навуковы кластар, каб распрацоўваць новыя тэхналогіі і мерапрыемствы па забеспячэнню ядзернай і радыяцыйнай бяспекі” – дадаў ён.

фота з адкрытых крыніц 

У Магілёве «скандальную» АЗС зачынілі, але на рэканструкцыю

Навіна ад

Радасць тых, хто пратэставаў супраць узвядзення аўтазаправачнай станцыі, што яе зачынілі, наагул была заўчаснай. АЗС рэканструююць. Так пазначана ў пашпарце аб’екту. Паводле яго звестак, у абноўленым будынку будзе сервіз комплексных паслугаў.

Як удалося высветліць, на запраўцы прадугледжаная і кавярня, якую, як спадзяваліся жыльцы прылеглых дамоў, адчыняць замест АЗС.

Гэта запраўка непадалёк ад помніка святару Георгію Каніскаму, які паставілі тры тыдні таму на глядзельнай пляцоўцы побач з лесвіцай у Падмікольскі парк – за сто метраў ад плошчы Арджанікідзэ. Мясціна – гістарычная частка гораду.

20 гадоў таму гараджан абурыла ўзвядзенне аўтазаправачнай станцыі ў цэнтры Магілёва. Звароты з пратэстамі яны пісалі ў гарвыканкам, які праігнараваў меркаванне жыхароў. АЗС пабудавалі.

Яе «закрыццё» узрадавала тых, хто памятае пратэстную эпапею, якая вымусіла тагачаснага кіраўніка гораду Віктара Шорыкава апраўдвацца, нагадваў Магілёў.media пра падзеі 2003 году.

Шорыкаў тады вымушаны быў прызнаць факт будаўніцтва небяспечнага аб’екту і намагаўся супакоіць незадаволенасць землякоў, сцвярджаючы, што сучасныя тэхналогіі дазваляюць істотна зменшыць уплыў АЗС на навакольнае асяроддзе.

У Магілёве закрылі АЗС, супраць якой пратэставалі гараджане амаль 20 гадоў таму

Навіна ад

На запраўцы напісана, што яе рэканструююць, але чытачы Магілёў.media сцвярджаюць: яна зачыненая наагул і замест яе збіраюцца ставіць кавярню.

Гэта запраўка непадалёк ад помніка святару Георгію Каніскаму, які паставілі два тыдні таму на глядзельнай пляцоўцы побач з лесвіцай у Падмікольскі парк – за сто метраў ад плошчы Арджанікідзэ. Мясціна – гістарычная частка гораду.

Чаму закрываюць запраўку, дакладна невядома. Дэмантаж яе абсталявання пачаўся 22 жніўня, паведамляюць чытачы Магілёў.media. Паводле іх на пад’яздных дарогах устаноўленыя абвесткі, што АЭС не працуе.

На яе месцы, нібы, з’явіцца кавярня.

Рашэнне аб узвядзенні запраўкі прыняў Магілёўскі гарвыканкам у 2003 годзе, нягледзячы на пратэст гараджан. Іх не задавальняла, што патэнцыйна небяспечны аб’ект размяшчаюць побач з жылымі дамамі. Пра намеры пабудаваць запраўку людзі даведаліся са сваіх крыніцаў.

Тагачасны старшыня гарвыканкаму Віктар Шорыкаў прызнаў факт будаўніцтва і паспрабаваў супакоіць незадаволенасць землякоў, сцвярджаючы, што сучасныя тэхналогіі дазваляюць істотна зменшыць уплыў АЗС на навакольнае асяроддзе. Чыноўнік прывёў прыклад Францыі, дзе сустракаюцца бензакалонкі, паводле яго, умантаваныя непасрэдна ў дамы.

Запраўку на Арджанікідзэ Шорыкаў называў «міні-запраўкай», якая, настойваў ён, будзе абсталяваная «лакальнымі ачышчальнымі збудаваннямі і ўсё ж будзе аддаленай ад жылога сектару».

У Магілёве ўзводзяць мікрараён з дамамі на электрычным абагрэве. Спажываць энергію яны будуць з беларускай АЭС

Навіна ад

Перавод новых дамоў на электрычны абагрэў – новы трэнд у праектаванні і будаўніцтве. Ён выкліканы неабходнасцю спажывання электраэнергіі з Беларускай атамнай электрастанцыі. Паколькі еўрапейскія краіны адмаўляюцца імпартаваць электрычнасць з яе, то выйсце чыноўнікі бачаць ва ўнутраным спажыванні.

У Магілёве абяцаюць, што ўсе дамы ў пяці мікрараёнах комплексу «Міжгор’е» будуць поўнасцю электрыфікаваны, а парковачныя месцы абсталяваныя электрычнымі зараднымі станцыямі.

Будаўніцтва «Міжгор’е» было запланавана некалькі дзесяцігоддзяў таму, а ў 2010-м быў распрацаваны праект. Ажыццяўленню задуманага перашкаджала ўзніклая праблема адводу зямлі сельскагаспадарчага прызначэння пад гарадскія патрэбы.

Калі з’явілася АЭС вырашылі дамы цалкам перавесці на электрычны абагрэў. Праект давялося прыводзіць у адпаведнасць і з улікам новых дзейных нарматываў па азеляненні, патрабаванняў адносна ўпарадкавання паркоўкі і транспартных развязак.

Вестуном пачатку будаўніцтва стаў выстаўлены на пляцоўцы вежавы кран і выкопванне катлавана.

Арыенціровачна ўзвядзенне першых дамоў расцягнецца на 5 гадоў. Увесь комплекс прац ахопіць цэлае дзесяцігоддзе.

На першай лініі забудовы ўзвядуць дамы спраектаваныя паводле індывідуальных праектах у 20-22 паверхі.

Насельніцтва «Міжгор’я» складзе 29,5 тысяч чалавек. Тут пабудуюць 13 тысяч кватэр. Узвядуць некалькі школ і дзіцячых садкоў.

У дакументацыі фігуруе працоўная назва «Саломенка-2». Але сам раён будзе мець даўнішнюю назву тутэйшай мясцовасці – Міжгор’е. Некалі існавала тут такое паселішча.

 

36 лет назад произошла авария на Чернобыльской АЭС

Навіна ад

Атомная энергетика – интенсивно развивающая отрасль энергетики. Первая АЭС была построена в 1954 году в Обнинске.

На начало 2022 года в мире 437 действующих ядерных реакторов. 201 энергоблок закрыт. АЭС дают 10,3% вырабатываемой в мире энергии.

Подавляющее большинство АЭС находится в странах Европы, Северной Америки, Восточной Азии и на территории бывшего СССР.

Доля выработки электроэнергии на АЭС в некоторых странах достигает больших значений. В 12 странах она превышает 30 %: Франция (72,3%); Словакия (54%), Бельгия и Украина (по 52%), Венгрия (51%), Швеция (40%), Болгария и Словения (по 35%), Финляндия и Швейцария (по 34%); Республика Корея – (30,3%); Армения (31%). В Японии доля АЭС в выработке электроэнергии упала с 31,0 до 2,2%. Беларусь планирует, после ввода в строй второго блока своей АЭС, вырабатывать до 30% всей электроэнергии.

Крупнейшими в мире АЭС в настоящее время являются китайская Тяньваньская АЭС (6,6 гигаватт), канадская «Брюс-Канада» (6,3) и южнокорейская АЭС «Кори» (6,25). Ранее таковыми были «Фукусима» (9,0), «Касивадзаки-Карива» (8,2). Всего мире 12 АЭС. Их мощность превышает 4 ГВт (вместе с «Фокусима» и «Касивадзаки»). Самая мощная в Европе – «Запорожская» (5,7 млн).

Страны с АЭС

Условные обозначения:

Синий цвет – эксплуатируются АЭС, строятся новые энергоблоки;

Голубой цвет – эксплуатируются АЭС, планируется строительство новых энергоблоков;

Зеленый цвет – нет АЭС, но блоки строятся;

Оранжевый цвет – эксплуатируются АЭС, но новых не планируют;

Красный цвет – эксплуатируются АЭС, планируется их сокращение;

Черный цвет – гражданская ядерная энергетика запрещена законом.

Авария на Чернобыльской атомной электростанции

Чернобыльская АЭС была построена на территории Украинской ССР, в 16 км от государственной границы с Беларусью.

Авария на ЧАЭС – предвестник развала СССР. В белорусском фольклоре зафиксированы предупреждения о трагедии. Чернобыль – «черная быль», «черная полынь-трава», Звезда «чернобыль».

На 25 апреля 1986 года была запланирована остановка 4-го энергоблока Чернобыльской АЭС для очередного планово-предупредительного ремонта.

В 1:23:39 часа зарегистрирован сигнал аварийной защиты. Случилось два взрыва и к 1:23:47-1:23:50 реактор был полностью разрушен.

Непосредственно во время взрыва на четвёртом энергоблоке АЭС погиб только один человек, ещё один скончался утром от полученных травм. Но впоследствии, у 134 сотрудников электростанции и у членов спасательных команд развилась лучевая болезнь, 28 из них умерли в течение нескольких месяцев.

Первое официальное сообщение о катастрофе было сделано по телевидению лишь 28 апреля. В довольно сухом сообщении сообщалось о факте аварии и двух погибших, об истинных масштабах катастрофы стали сообщать позже.

Население непосредственно в городе атомщиков Чернобыле ощутило на себе облучение в 90 раз большее, чем при бомбардировке Хиросимы. Все в радиусе 30 км подверглось радиоактивному заражению.

Для предотвращения распространения радиационного загрязнения на север и северо-восток, по направлению на Ленинград, Москву, дувшими в это время южными ветрами, с использованием военной авиации предпринималось осаждение облаков на территории относительно малонаселенных районов востока Беларуси.

Вокруг 4-го энергоблока к ноябрю 1986 года был построен бетонный «саркофаг» (т. н. объект «Укрытие»).

Причины аварии на Чернобыльской АЭС – грубые нарушения правил эксплуатации АЭС, совершённые её персоналом:

  • проведение эксперимента «любой ценой», несмотря на изменение состояния реактора;
  • вывод из работы исправных технологических защит, которые просто остановили бы реактор ещё до того, как он попал в опасный режим;
  • замалчивание масштаба аварии в первые дни руководством ЧАЭС;
  • недостатки реактора – на всех 15 реакторов на 5 АЭС, о чём конструкторам было известно.

Загрязнению подверглось более 200000 км² (Германия занимает площадь 248600), примерно 70% — на территории Беларуси, России и Украины. Радиоактивные вещества распространялись в виде аэрозолей, которые постепенно осаждались на поверхность земли.

Наиболее сильно пострадали области, в которых в это время прошёл дождь. Большая часть стронция и плутония выпала в пределах 100 км от станции, так как они содержались в основном в более крупных частицах.

В настоящее время и в ближайшие десятилетия наибольшую опасность представляют изотопы стронция и цезия с периодом полураспада около 30 лет (каждые 30 лет остается половина от предыдущих объемов и так до бесконечности).

Наибольшие концентрации цезия-137 обнаружены в поверхностном слое почвы, откуда он попадает в растения и грибы. Загрязнению также подвергаются насекомые и животные, которые ими питаются.

Радиоактивные изотопы плутония и америция сохранятся в почве в течение сотен, а возможно и тысяч лет, однако их количество невелико.

В результате бета-распада Pu-241 на радиоактивно загрязнённых территориях происходит образование америция-241. В настоящее время вклад Am-241 в общую альфа-активность составляет 50%.

Рост активности почв, загрязнённых трансурановыми изотопами, за счёт Am-241 будет продолжаться до 2060 г. и его вклад составит 66,8%.

В частности, в 2086 году альфа-активность почвы на загрязнённых плутонием территориях Республики Беларусь будет в 2,4 раза выше, чем в начальный послеаварийный период.

Последствия аварии на Чернобыльской электростанции для Беларуси

Формирование радиоактивного загрязнения Беларуси началось сразу же после взрыва реактора. 27–28 апреля 1986 года территория Беларуси находилась под влиянием пониженного атмосферного давления. 28 апреля во всех областях республики прошли дожди, носившие ливневый характер.

С 29 апреля переместившиеся в северном направлении воздушные массы с радиоактивными выбросами в связи со сменой направления движения воздушных потоков начали перемещаться из Прибалтики в Беларусь.

Такой перенос воздушных потоков сохранялся до 6 мая. С 8 мая произошло повторное изменение направления движения воздушных масс, и их траектория вновь проходила от Чернобыля в северном направлении.

Метеорологические условия движения радиоактивно загрязненных воздушных масс с 26 апреля по 10 мая 1986 года в совокупности с дождями, особенно в конце апреля и начале мая, определили масштабность радиоактивного загрязнения территории Беларуси.

Загрязнение территории Беларуси радионуклидами

Около 2/3 всех выделившихся радиоактивных веществ в результате сухого и влажного осаждения выпали на территории Беларуси. Было загрязнено 23% территории Беларуси с населением 2,2 миллиона человек (более 20%), 3600 населенных пунктов, в том числе 27 городов, Наиболее загрязненными оказались Гомельская и Могилевская (37% территории) области, затем по убыванию Брестская, Минская, Гродненская области. Наименее пострадала северная область – Витебская.

Ущерб, нанесенный нашей стране чернобыльской катастрофой в расчете на 30-летний период ее преодоления, оценивается в 235 млрд. долларов США, что равно 32 бюджетам республики 1985 года. В 2021 году ВВП Беларуси составил 60,3 млрд долл.

В структуре общего ущерба за 1986–2015 гг. наибольшую долю (81,6%) составили затраты, связанные с поддержанием функционирования производства и осуществлением защитных мер, которые составляют 191,7 млрд. долларов. На долю прямых и косвенных потерь приходится около 30 млрд. долларов (12,6%). Упущенная выгода оценивается в 13,7 млрд. долларов (5,8%).

Из всех отраслей экономики Беларуси от чернобыльского взрыва наиболее пострадало сельскохозяйственное производство. Радиоактивному загрязнению в 1986 году подверглись 56 из 117 районов Беларуси. В хозяйствовании этих районов оказалось 1866 тыс. га сельхозугодий с уровнем загрязнения радионуклидами более 37 кБк/м2. В результате из оборота выведено 264 тыс. га сельхозугодий, ликвидированы 54 крупных хозяйства. Упущенная выгода сельского хозяйства только за 1986–2015 гг. составила 10,3 млрд. долларов.

В результате аварии на ЧАЭС в зоне радиоактивного загрязнения оказалось 1,73 млн. гектаров лесов, или 25% лесных угодий республики. Общая сумма убытков лесного хозяйства превысила 4,5 млрд. долларов. Наибольший объем убытков материальных компонентов леса выпадает на Гомельскую (60%) и Могилевскую (35,7%) области.

Катастрофа на ЧАЭС заметно подорвала промышленно-производственный потенциал республики. На загрязненных территориях находится около 340 промышленных предприятий, которые давали в 1986 году более чем 17% промышленной продукции Беларуси.

Суммарные экономические убытки социальной сферы от катастрофы на ЧАЭС только в 1986–2015 гг. составили 14,2 млрд. долларов.

Самые большие убытки в результате катастрофы на ЧАЭС – ухудшение здоровья людей, увеличение заболеваний, инвалидности и смертности. Наблюдается тенденция роста таких заболеваний, как: рак щитовидной железы, заболевания эндокринной системы, расстройства пищеварения, нарушение обмена веществ и иммунитета, сахарный диабет, заболевания нервной системы и органов чувств, заболевания системы кровообращения, гипертоническая болезнь, злокачественные новообразования и т. д.

Последствия для Могилевской области

Динамика доли загрязненных радионуклидами территорий области с учетом полураспада цезия: 1986 год – 37% территории, 2006 год – 33%, 2015 г. – 27,1%.

Главный радиоактивный химический элемент, определяющий 85% радиационного фона местности загрязненных районов – цезий-137. Некоторые районы области загрязнены также стронцием-90 (Краснопольский и Чериковский районы).

Загрязнение территории Могилевской области 137Cs, 2015 г.

Пятна радиоактивного загрязнения почв с плотностью загрязнения более 1 Кu/км² зафиксированы в 14 из 21 района области. В зоне загрязнения в настоящее время находятся 735 населенных пунктов 13 районов, 5 городов. В условиях радиоактивного загрязнения продолжает проживать более 100 тыс. чел. (10% населения области).

За постчернобыльский период организованно отселено 32 тыс. чел., еще более 100 тыс. переселилось самостоятельно, отселено более 150 сельских поселений, а ликвидировано, захоронено 91 деревни вместе со всей инфраструктурой, около 6400 домов, 700 крупных промышленных и сельскохозяйственных построек.

На незагрязненной радионуклидами территории для переселенцев построено 25 поселков с 5000 домами, квартирами. За это время реабилитировано 3000 га сельскохозяйственных земель, около 30 населенных пунктов.

Несмотря на жуткие последствия аварии на ЧАЭС в Беларуси развивается атомная программа.

Белорусская АЭС построена под г. Островцом. АЭС имеет два водо-водяных реактора ВВЭР-1200 суммарной мощностью 2400 МВт построенных по российскому проекту «АЭС-2006». Первый блок работает с 2020 года, 22 декабря 2021 года ядерное топливо было загружено во второй энергоблок БелАЭС, что знаменует начало физического его пуска.

22 декабря 2021 года премьер-министр Беларуси заявил о планах строительства еще одной атомной электростанции. Большая вероятность, что могут выбрать одну из площадок в Могилевской области.

фото из открытых источников