Category: Навіны

1 мая у Старажытным Рыме прыносілі ахвяры багіне Зямлі Мае, адбываліся маёўкі.

1 мая – Дзень салідарнасці працоўных. Дзець працы.

1 мая 381 года імпэратар Усходняй Рымскай імпэрыі Хвядос І Вялікі склікаў I Канстантынопальскі сабор, які фактычна завяршыў фармаванне дзяржаўнай хрысьціянскай царквы.

1 мая 1555 года нарадзілася княгіня Соф’я Слуцкая (1585-1612),  беларуская святая і асветніца ВКЛ.

1 мая 1576 года адбыліся шлюб і ўрачыстая каранацыя дачкі Жыгімонта Старога Ганны Ягелонкі і князя Стэфана Баторыя.

1 (11) мая 1655 года пасля апошняга няўдалага штурму Магілёва скончылася блакада горада войскамі ВКЛ. Рускі гарнізон у аблозе Магілёва страціў каля 2000 забітымі, войскі ВКЛ каля 5000.

1 мая 1710 года напярэдадні адыходу з Полацку салдаты расійскага цара Пятра I узарвалі раней зачынены і ператвораны на парахавы склад Сафійскі сабор.

1 мая 1832 года расійскі імпэратар Мікалай I сваім рэскрыптам закрыў Віленскі ўнівэрсытэт.

1 мая  1879 года нарадзіўся Ян Серада (1879-1943), беларускі грамадзкі і палітычны дзеяч, педагог, першы Старшыня Рады БНР.

1 мая 1903 года ў Магілёве святкаванне Першамая адзначана палітычным страйкам, які арганізаваны мясцовым камітэтам Бунда.

1 мая 1918 года ў Амсціславе пачала друкавацца “Известия губисполкома Совета крестьянских и рабочих депутатов Могилевской губернии”.

1 мая 1926 года пачалося будаўніцтва чыгункі Рослаў-Крычаў-Магілёў-Асіповічы. Будавалася да да 1 кастрычніка 1932 года.

1 мая 1928 года ў Магілёве на пляцоўцы перад драматычным тэатрам адбылося адкрыццё помніка Ул. Ленину. Знесены пад час рэканструкцыі вул. Першамайскай у 1938 г. у межах плана пераноса сталіцы на берагі Дняпра.

1 мая 1929 года дэлегаты акружнога і гарадскога з’езда Саветаў, прадстаўнікамі выканкамаў, прадстаўнікі працоўных калектываў, навучальных і савецкіх устаноў Магілёва заклалі на Цішоўскім пустыры падмурак першынца беларускай хіміі — фабрыкі штучнага валакна.

1 мая 1945 года каля 3 гадзін раніцы лейтэнант А. Бераст, сяржант М.  Ягораў, малодшы сяржант М. Кантарыя усталявалі над рэйхстагам штурмавы сцяг 150-й стралковай дывізіі 79 корпуса 3-й ударнай арміі 1-га Беларускага фронта, які стаў пазней Сцягам Перамогі.

1 мая 1947 года на Магілёўскім лакамабільным заводе выраблены першы лакамабіль.

1 мая 1969 года заснаваны Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Ф. Скарыны.

1 мая 1986 года ў Мінску, Магілёве, іншых гарадах Беларусі адбыліся першамайскія дэманстрацыі, нягледзячы на тое, што паветра было забруджана радыяцыяй з Чарнобыльскай АЭС.

1 мая 2004 года Венгрыя, Кіпр, Латвія, Літва, Мальта, Польшча, Славакія, Славенія, Чэхія і Эстонія ўвайшлі ў склад ЕС – самае вялікае пашырэнне за гісторыю ЕС.

1 мая 2022 года Антывялікдзень (Антыпасха, анты – “падобны”) заканчвае Светлую сядміцу і з’яўляецца “другім Вялікаднём”. Інакш дзень называюць Красная горка.

фота: novozybkov.ru

Міжнародны дзень джазу. Упершыню слова “джаз” было выкарастана ў друку 2 красавіка 1912 года.

30 красавіка 311 года кіраўнік Усходняй Рымскай імперыі, ганіцель хрысціян Галерый падпісаў эдыкт, які ўпершыню дазволіў насельніцтву адкрыта вызнаваць хрысціянства. Галерый “памяняў” свае перакананні з-за хваробы. Але спадзяванні яго не спраўдзіліся: праз некалькі дзён пасля падпісання эдыкта ён памёр.

30 красавіка  1881 года нарадзіўся Янка Журба (Іван Івашын; 1881-1964), беларускі паэт, этнограф, друкаваўся ў газеце “Наша ніва”, пераклаў на беларускую мову раман Ф. Дастаеўскага “Бедныя людзі”.

30 красавіка 1900 года ЗША анэксіравалі Гавайскія астравы. З 1959 года сталі 50-м штатам. Ураджэнец Магілёва Мікалай Судзілоўскі (1850-1930) у 1900 г. быў абраны ў сенат Гавайскіх астровоў, а ў 1901 стаў першым прэзідэнтам Сенату – кіраўніком Гаваяў.

30 красавіка 1930 года ў Шанхаі (Кітай) памёр магілёвец Мікалай Судзілоўскі, урач, прыродазнаўца, рэвалюцыянер, удзельнік грамадcка-палітычных рухаў у Еўропе, ЗША, Японіі, Кітаі, падарожнік, этнограф.

30 красавіка 1901 года ў Беларусі нарадзіўся амерыканскі эканаміст, Нобелеўскі лаўрэат Сайман Кузнец (1901-1985), аўтар паняцця “валавы ўнутраны прадукт”.

30 красавіка 1910 года па шляху ў Полацк, з Кіева ў Магілёў па Дняпры прыбыў параход “Галавачоў” з машчамі Еўфрасінні Полацкай. Рака з машчамі знаходзілася да 2 мая ў кафедральным Іосіфаўскім саборы, дзе праводзіліся літургіі і службы. Магілёў наведала 75 тысяч вернікаў.

30 красавіка 1921 года ўступіла ў дзеянне Рыжская мірная дамова, якая падзяліла Беларусь на дзве часткі.

30 красавіка 1944 года ў СССР прынята пастанова аб адкрыцці школ рабочай моладзі (вячэрнія школы). Апошнія дзве вячэрнія школы ў Магілёве зачынілі ў 2013 г. Замест іх пры СШ 22 и 39 былі адчынены вячэрнія класы.

30 красавіка 1945 года ў сваім бункеры ў Берліне скончыў жыццё самагубствам Адольф Гітлер.

У ноч с 30 красавіка на 1 мая 1961 года на савецкай антарктычнай станцыі “Новалазараўская” урач Леанід Рагозаў сабе зрабіў аперыцыю па выдаленню апендыкса. Пад час аперацыі яму асістыраваў ураджэнец в. Сенькаўка Клімавіцкага раёна, палярны гідраметэаролаг Фёдар Кабат (1921-1995).

30 красавіка 1961 года ў Мінску ажаніўся будучы забойца прэзідэнта ЗША Джона Кенэдзі Лі Харві Освальд.

30 красавіка 1994 года набыла сілу Канстытуцыя Беларусі, прынятая 15 сакавіка.

30 красавіка 2012 года ў Горках пры падрыхтоўцы да правядзення рэспубліканскіх “Дажынак” узарвалі (20 кг узрыўчаткі) самую высокую ў краіне ваданапорную вежу (46 м).

30 красавіка 2022 года выпадае адразу некалькі магічных падзей: першае ў 2022-м сонечнае зацьменне, ведзьмін маладзік і Вальпургіева ноч. Прычым характэрна, што адзін маладзік у гэтым месяцы ўжо быў – 1 красавіка. Усе чараўнікі і чарадзеі вельмі чакаюць ведзьмін маладзік, таму што ён супаў з містычным святам вясны. Месяц пяройдзе ў знак Цяля ў 23:28.