Першапачаткова ён уваходзіў у склад Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года раён знаходзіўся ў прамым падпарадкаванні БССР. З 20 лютага 1938 года раён у складзе Магілёўскай вобласці. З 20 верасня 1944 года раён быў перададзены ў склад Бабруйскай вобласці. 8 студзеня 1954 года яго зноў перавялі ў склад Магілёўскай.
Крыніцы даюць таксама іншую дату заснавання раёна:17 ліпеня 1924 года.
1964 год. Каля Рэчыцы адкрыта першае прамысловае радовішча нафты на Беларусі.
Першая беларуская нафта была атрымана ў Ельскім раёне ў 1953 годзе.
Зараз на Беларусі 90 радовішчаў нафты ў Гомельскай і Магілёўскай (Глускі раён) абласцях.
Самым эфектыўным радовішчам застаецца Рэчыцкае. Большасць яго свідравін даюць больш за 100 тон нафты за суткі.
За апошнія пяць гадоў было адкрыта пяць новых радовішчаў, усё – у Хойніцкім раёне.
Залатымі гадамі беларускай нафтаздабычы лічацца 1970-я. У 1978 годзе яе прыток склаў 7,9 млн тон. Для параўнання: у мінулым 2024-м, толькі 1 938 тысяч тон.
1894 год. У вёсцы Міхалёва Бабруйскага раёна нарадзіўся Феафан Шырокі.
Генерал-маёр авіяцыі. Удзельнік Першай сусветнай, Грамадзянскай, Вялікай Айчыннай войн.
Калі быў камандзірам 20 авіябрыгады у Прымор’і, у 1938 годзе быў арыштаваны ДПУ і знаходзіўся каля года пад следствам.
У вайну камандаваў дывізіяй дальняй бамбардзіровачнай авіяцыі. Удзельнік баёў за Маскву, Ленінград, Сталінград, Курск, па вызваленні Украіны, Беларусі, Венгрыі, Польшчы, Усходняй Прусіі.
Памёр у 1979 годзе ў Кіеве.
1915 год. У Магілёве выпала шмат снегу, але гэта не перашкодзіла Мікалаю II сфатаграфавацца з чынамі штаба ля будынка на Губернатарскай плошчы.
1983 год. Створана група “Мумій Троль”.
Стваральнік – Ілля Лаценка, унук архітэктара, аўтара “лагуценкавак” або “хрушчовак”, ураджэнца Магілёва Віталя Лагуценкі.
Сам лідар групы мае запісы песень на беларускай мове, у тым ліку песні «Кантрабанды» у перакладзе А. Хадановіча для праекта «Перазагрузка-2».
Міжнародны дзень сельскіх жанчын (International Day of Rural Women, з 2008 года).
Сельскія жанчыны забяспечваюць харчовую бяспеку сваіх абшчын, ствараюць патэнцыял процідзеяння змене клімату і ўмацоўваюць эканоміку.
Сельскія жанчыны складаюць больш за чвэрць насельніцтва зямнога шара, 10% насельніцтва Беларусі (у Беларусі 5 мільёнаў жанчын, 20,9% з іх жывуць на сяле).
Міжнародны дзень белага кійка (International White Cane Safety Day, з 1970 года).
Дзень нагадвае грамадству аб існаванні побач людзей з абмежаванымі фізічнымі магчымасцямі, аб дапамозе і аб салідарнасці.
Зараз у свеце жывуць са слепатой або з той ці іншай формай парушэння зроку больш за 2,2 мільярды чалавек. З іх 65% – асобы ва ўзросце 50+ гадоў. Гэта ўзроставая група складае 20% насельніцтва Зямлі.
Сусветны дзень мыцця рук (Global Handwashing Day, з 2008 года).
Пандэмія COVID-19 пераканала зямлян, што гігіена рук – фундаментальны кампанент здароўя і развіцця.
3 мільярды жыхароў Зямлі, або 40% – не маюць магчымасці рэгулярна мыць рукі з вадой і мылам. Тры чвэрці тых, хто не мае доступу да вады і мыла, жывуць у самых бедных краінах свету, або ў лагерах мігрантаў і бежанцаў, раёнах актыўных канфліктаў.
1914 год. Нарадзіўся Лявон Случанін (Лявонцій Шпакоўскі).
Беларускі паэт. Працаваў выкладчыкам мовы і літаратуры ў Чэрыкаве.
Рэпрэсаваны ў 1937 і 1945 гадах. Вязень ГУЛАГу.
Прымаў удзел у Другім Усебеларускім кангрэсе.
Аўтар вершаў, гістарычных паэм «Рагнеда», «Ісус Хрыстос», аўтабіяграфічнага рамана ў вершах «Алесь Няміра».
Урывак з паэмы «Рагнеда» пэўны час быў уключаны ў школьную праграму.
Памёр ў 1995 годзе.
1987 год. У Ялізаве Асіповіцкага раёна нарадзіўся вясляр Андрэй Багдановіч
Спартсмен (веславанне на байдарках і каноэ), заслужаны майстар спорту Беларусі, майстар спорту Беларусі міжнароднага класа, чэмпіён XXIX летніх Алімпійскіх гульняў (2008, Пекін), Ганаровы грамадзянін Бабруйска.
Свята з’яўляецца данінай глыбокай павагі і пашаны да жанчыны-маці, працаўніцы і захавальніцы сямейнага ачага.
Дзень дапамагае нам яшчэ мацней адчуць веліч і святасць самай важнай місіі жанчыны, звязанай з нараджэннем і выхаваннем дзяцей, усвядоміць яе ролю ў захаванні і ўзмацненні духоўных каштоўнасцяў, маральных ідэалаў у грамадстве і перш за ўсё сямейных.
Пакроў Прасвятой Багародзіцы і Прыснадзевы Марыі.
Галоўнае восеньскае свята, гісторыя якога ўзыходзіць да 910 года, калі ў адным з храмаў Іерусаліма падчас богаслужэння юродзівы Андрэй і яго вучань Епіфаній убачылі Багародзіцу, якая лунала ў паветры і распрасцерла над тымі, хто моліцца, сваё шырокае белае покрыва.
Пакроў – апякун вяселляў.
У гэты дзень дзяўчаты моляцца і ставяць свечкі перад абразом Пакрова Багародзіцы ў царкве, імкнуцца правесці дзень весела, верачы, што “калі Пакроў весела правядзеш, сябрука мілага знайдзеш”.
Старыя кажуць: на Пакроў да абеду – восень, пасля – зіма.
1929 год. У вёсцы Віктараўка Бабруйскага раёна нарадзіўся Уладзімір Лемяшонак.
Беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук, прафесар.
Працаваў выкладчыкам, галоўным рэдактарам Арганізацыйна-метадычнага цэнтра па выданні гісторыка-дакументальных хронік «Памяць».
Даследаваў гісторыю Вялікай Айчыннай вайны.
Адзін з аўтараў выданняў «Гісторыя Беларускай ССР», «Усенародная барацьба на Беларусі супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў у гады Вялікай Айчыннай вайны».
Рымска-каталіцкі дзеяч, арцыбіскуп магілёўскі. Тэолаг, пісьменнік і перакладчык. Нарадзіўся ў Оўручы на Жытоміршчыне. Арцыбіскупам магілёўскім стаў у 1851 годзе і быў ім да сваёй смерці ў 1855.
1943 год. Боўская (Боўкінская) блакада партызан.
Пачаўся шматдзённы бой (5-18 кастрычніка) партызан смаленскага палка “Трынаццаць” і Быхаўскіх партызан каля в. Боўкі Быхаўскага раёна – “Боўская блакада”. 4 000-ны партызанскі атрад быў блакаваны некалькімі палкамі немцаў. Больш за палову партызан загінулі, але каля 1 400 змаглі прарвацца праз блакаду. Сярод удзельнікаў прарыву быў Пётр Лярскі – знакаміты магілёўскі географ.
1955 год. Нарадзіўся Аляксандр Ліцін.
Магілёўскі фотамастак, фотажурналіст, краязнавец.
Аўтар і суаўтар многіх кніг па гісторыі магілёўскага габрэйства, фотасправы.
Стваральнік творчай групы «Студыя 3 plus» (1990).
Удзельнік больш за 100 фотасалонаў і фотавыстаў ў розных краінах свету.
Лічыць, што «свой горад і павінен быць цэнтрам свету».
1996 год. У Магілёве адкрыты культурны цэнтр “Дом польскі”.
Размяшчаецца ў гістарычным будынку 1794 года пабудовы.
1582 год. Жыхары Вялікага княства Літоўскага перайшлі на Грыгарыянскі каляндар.
Яны, як і насельнікі еўрапейскіх краін, ляглі спаць у чацвер 4 кастрычніка, а прачнуліся на наступны дзень – у пятніцу 15 кастрычніка.
Лік дзён быў перадзвінуты на 10 дзён наперад.
Рэформу календара правеў папа Рыгор XIII.
Ён замяніў старую сістэму лічэння паводле юліянскага календара на новую і ліквідаваў назапашанную розніцу ў 10 дзён.
Пры далучэнні зямель Вялікага княства да Расійскай імперыі ў 1772-1795 гадах, насельніцтва зноў вярнулася да традыцыі юліянскага календара.
Новае летазлічэнне ў Савецкай Расіі з’явілася толькі ў лютым 1918 года, 14 лютага.
1634 год. Бялынічы атрымалі грамату на магдэбургскае права.
Горад упершыню згадваецца з сярэдзіны XVI ст. як сяло ў Аршанскім павеце Віцебскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. З пачатку XVII ст. – уласнасць Сапегаў. У 1624 годзе Лаў Сапега заснаваў тут манастыр кармелітаў — адзін з найбагацейшых у ВКЛ. У манастыры знаходзіўся Бялыніцкі абраз Божай Маці, шанаваны хрысціянамі розных канфесій. Праз шматлікія працэсіі і паломніцтва да яе Бялынічы зваліся Беларускай Чанстаховай.
1854 год.У вёсцы Мужычок (зараз в. Азёрная, Хоцімскі раён) нарадзіўся Ерафей Касценіч
Вядомы хірург-афтальмолаг. Кіраваў Пецярбургскай вочнай лячэбніцай, менавіта ён вярнуў зрок Дзмітрыю Мендзялееву.
1955 год. Нарадзіўся Аляксандр Валовіч, галоўны архітэктар Магілёўскай вобласці.
Аўтар гасцініцы «Турыст» (разам з Г .Бараховым), будынку «Белбізнесбанка» (разам з І. Іванчыкавай), будынку БІП на пл.Арджанікідзэ.
1957 год. На калязямную арбіту выведзены першы ў свеце штучны спадарожнік Зямлі.
Спадарожнік запушчаны ракетай-носьбітам з казахстанскага касмадрома Байканур. Ён лётаў 92 дні і здзейсніўшы 1440 абаротаў вакол Зямлі (каля 60 мільёнаў км). ЗША свой спадарожнік запусцілі 1 лютага 1958 года.
На будынку Магілёўскага педінстытута па Ленінскай, 35, пад кіраўніцтвам географа С. Маісеева ў канцы 1957 года быў адкрыты першы ў Беларусі назіральны пункт за штучнымі спадарожнікамі.
1980 год. Перад самым прызначэннем на пасаду Старшыні Савета міністраў СССР у аўтакатастрофе загінуў Пётр Машэраў.
Беларускі палітычны дзеяч.
Першы сакратар ЦК КПБ (1965-1980), Герой Савецкага Саюза, Герой Сацыялістычнай працы.
Пры ім былі пабудаваны ў Магілёве многія буйныя прамысловыя прадпрыемствы, у тым ліку “Хімвалакно”, “Ліфтмаш”, камбінат сілікатных вырабаў. Інтэнсіўна вялося жыллёвае будаўніцтва ў мікрараёнах “Мір”, “Юбілейны”, “Задняпроўе”, уступіў у строй тэлерэтранслятар, быў пушчаны тралейбус.
Каталіцкі святы, патрон Вільні, апякун земляў Вялікага Княства Літоўскага, патрон Гродзенскага біскупства.
Сын Казіміра Ягелончыка.
Кіраўнік справамі ў Польшчы (1481-1483), займаўся дабрачыннасцю.
Памёр у 1484 годзе ў Вільні.
Кананізаваны ў 1522 годзе. У яго гонар быў асвячоны першы каталіцкі храм у Магілёве – Касцёл святога Казіміра (Фарны).
У гонар святога праводзіцца асобная служба 4 сакавіка. У Вільні ў гэты дзень адбываецца святочны кірмаш – “Казюкас”.
1652 год. Памёр Крыштаф Хадкевіч.
Дзяржаўны дзеяч Вялікага княства Літоўскага: вялікі харунжы (1611-1623), вялікі канюшы (1623-1633), кашталян троцкі і віленскі, ваявода віленскі (1642-1652).
Быў старостам бабруйскім.
Удзельнік войнаў з Турцыяй, Швецыяй, Расіяй.
1786 год. У Магілёве і Полацку адкрыліся расійскія “галоўныя” (губернскія) народныя вучылішчы з чатырохгадовым тэрмінам навучання.
Яшчэ сем “малых” вучылішчаў з 2-гадовым тэрмінам навучання з’явіліся ў павятовых цэнтрах.
Гэтыя ўстановы былі адкрыты ў ліку першых 25 народных вучылішчаў у Расійскай імперыі па распараджэнню Кацярыны ІІ і з падачы серба Янковіч дэ Мірыево.
Навучанне ў іх было значна слабейшым, чым ва ўстановах Эдукацыйнай камісіі (1773) Рэчы Паспалітай і езуіцкіх.
Галоўнае вучылішча ў Магілёве 15 верасня 1809 года было пераўтворана ў мужчынскую гімназію.
Сярод знакамітых выпускнікоў установы можна ўзгадаць навукоўцаў, падарожнікаў К. Грум-Гржымайлу, М.Урончанку, С. Каваліка, Дз. Дубягу, краязнаўца К.Гартынскага, прэзідэнта сената Гавайскіх астравоў М. Судзілоўскага, энцыклапедыстаў братоў Гранат, О. Шмідта, камандуючага Сербскай арміі М. Чарняева і іншых.
1897 год. У в. Казелле Краснапольскага раёна нарадзіўся Міхась Дуброўскі.
Беларускі пісьменнік, перакладчык.
Супрацоўнік Інбелкульта, Усесаюзнага радыёкамітэту.
Выкладчык Брэсцкага, Гродзенскага педінстытутаў, Літаратурнага інстытута ў Маскве.
Перакладчык на беларускую мову паэмы О. Уайльда «Балада Рэдынгскай турмы».
1915 год. Мікалай II прывёз у Магілёўскую стаўку сына Аляксея.
3 кастрычніка расійскі імператар Мікалай ІІ прыбыў у Стаўку з цэсарэвічам Аляксеем, праз дзень яны прымалі марш канвойных сотняў на Губернатарскай плошчы Могілёва.
1941 год. Масавае забойства вязняў магілёўскага гета.
3 кастрычніка акупанты расстралялі 2208 яўрэяў на Машэкаўскіх (Яўрэйскіх) могілках. Гэта была другая фаза ліквідацыі гета (першая – 2 кастрычніка). Сёння на гэтым месцы – мемарыяльнае пахаванне «Магіла ахвяр фашызму».
1946 год. У вёсцы Міхайлавічы Горацкага раёна нарадзіўся медык Леанід Цітоў
Вучоны ў галіне медыцынскай мікрабіялогіі і імуналогіі, член-карэспандэнт НАН Беларусі, замежны член Расійскай акадэміі медыцынскіх навук, заслужаны дзеяч навукі Беларусі, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (2002).
2017 год. На “Белшыне” выпусцілі самую вялікую шыну ў сваёй гісторыі – грузападымальнасцю больш за 100 т.
Новая шына з пасадачным дыяметрам 63 цалі, вышынёй больш за 4 м і вагой 5,7 т. Яна прызначана для кар’ерных самазвалаў, якія эксплуатуюцца ў горнаруднай прамысловасці пры тэмпературы навакольнага асяроддзя ад мінус 55. Малюнак пратэктара кар’ернага тыпу дазваляе забяспечыць максімальны кантакт з дарогай і раўнамернае размеркаванне кантактных ціскаў, зніжэнне цеплаўтварэння і зносу пратэктара.
1941 год. У акупаваным Магілёве фашысты зрабілі першы масавы расстрэл яўрэяў.
2 кастрычніка пачаліся затрыманні і расстрэлы (у тым ліку на тэрыторыі гета). Расстрэльвалі мужчын, жанчын, дзяцей. Усяго было забіта 2 273 чалавекі. Гэты эпізод лічыцца пачаткам ліквідацыі гета ў Магілёве.
У сучаснай Беларусі гэты і іншыя акты Халакоста ў гады Другой Сусветнай вайны стануць называць “генацыдам беларускага народа”.
1948 год. У Бабруйску нарадзіўся Сямён Дамарад.
Беларускі мастак-манументаліст.
Працуе ў станковым жывапісе і галіне манументальна-дэкаратыўнага мастацтва.
Творы захоўваюцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, Магілёўскім мастацкім музеі імя Паўла Масленікава, Літаратурным музеі Максіма Багдановіча і іншых установах культуры.
Персанальныя выставы ладзіліся ў розных гарадах Беларусі, Германіі, Аўстрыі, Расіі.
1952 год. Пайшоў з жыцця Уладзімір Агіевіч.
Беларускі літаратуразнаўца, паэт, перакладчык.
Выхаванец Магілёўскага педінстытута (1937).
Аўтар вершаў, даследчык творчасці Я. Купалы і Я. Коласа, пасляваеннай беларускай паэзіі, кніг для чытання для школ рабочай і сельскай моладзі.
Дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, ваявода віцебскі. Адміністратар Магілёўскай эканоміі.
Удзельнік 24 соймаў, маршалак соймаў 1665 і 1668 гадоў, член Скарбовага Трыбунала.
Адзін з падпісантаў Андросаўскага перамір’я (1667).
Пакінуў дзённік за 1658–1685 гады — каштоўную гістарычную крыніцу пра палітычнае жыццё Рэчы Паспалітай, соймы, штодзённае жыццё заможнай шляхты, звычаі і норавы.
1943 год. Дзень вызвалення Краснаполля ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў.
Горад быў вызвалены ў выніку начной атакі.
2014 год. Дзень Магіслава
1 кастрычніка 2014 года механічны трубач магілёўскай Ратушы атрымаў імя Магіслаў. Імя, прапанаванае адным са стваральнікаў механічнага музыканта, вядомым магілёўскім скульптарам Андрэем Вараб’ёвым, прагаласавала большасць гараджан, якія прынялі ўдзел ва ўрачыстым мерапрыемстве “Дзень гарніста”. Усяго гараджанамі на конкурс было прапанавана сто варыянтаў імёнаў, але ў галасаванні прынялі ўдзел толькі пяць імёнаў-фіналістаў, а рэальна на перамогу прэтэндавалі два: Леў і Магіслаў. Дарэчы, імя Леў прапанаваў аўтар ідэі праекта па стварэнні на балконе гарадской Ратушы механічнага трубача, наглядчык гарадскіх гадзіннікаў Генадзь Галоўчык.
