Паглядзіце, як праходзіць рэканструкцыя старажытнай печы ў Жылічах – відэа

Рэканструкцыя печы праводзіцца на падставе фотаздымка, дзе яна трапіла ў адлюстраванне ў люстэрку – самы першы кадр. Зараз адбываюцца актыўныя рэстаўрацыйныя працы ў палацы Булгакаў у вёсцы Жылічы Кіраўскага раёна.

Відэа: mogilev.media з выкарыстаннем фотаздымкаў Тэлеграм-канала aktahon

Дзень у гісторыі. 2 лютага. Параза на Стрэве. Абранне каралём Ягайлы. Нарадзіліся рэфарматарка Бона Сфорца, асветнік Пётр Скарга, паўстанец Кастусь Каліноўскі

Сусветны дзень водна-балотных угоддзяў (World wetlands day, з 1997 года).

Устаноўлены ў гонар  падпісання ў іранскім горадзе Рамсар “Канвенцыі аб водна-балотных угоддзях”. 

Асноўнай мэтай канвенцыі з’яўляецца захаванне і рацыянальнае выкарыстанне водна-балотных угоддзяў як сродку дасягнення ўстойлівага развіцця ва ўсім свеце. 

Слова “балота” паходзіць з балта-славянскіх моў. Таму нядзіўна, што прарадзімай славян называюць багністую мясцовасць паміж Беларускім Палессем і Балтыйскім морам.

Водна-балотныя ўгоддзі – адны з самых прадуктыўных, з’яўляюцца прадуцэнтамі кіслароду, месцамі біялагічнай разнастайнасці, крыніцамі вады і першаснай прадуктыўнасці, ад якіх залежыць існаванне шматлікіх відаў раслін і жывёл, памяншэнне ўтрымання вуглякіслага газу ў паветры.

Балота Ельня 

Грамніцы (Стрэчанне).

Дзень прынясення ў Іерусалімскі храм немаўляці Ісуса Хрыста яго бацькамі на 40-вы дзень пасля Нараджэння і на 32-гі дзень пасля Абразання. У Іерусалімскім храме Святое сямейства сустрэў  (адсюль «стрэчанне») на ганку Сімяон Багапрыімец. 

 «Калі на Грамніцы нап’ецца певень вадзіцы, то на Юр’я наесца вол травіцы», «Грамніца – хлебу палавіца».

У гэты дзень, у 1914 годзе зафіксаваны самы ранні сход снега на Магілёўшчыне.

Невядомы аўтар. «Стрэчанне», 1731 год. Успенская царква, аграгарадок Басценавічы  Мсціслаўскага раёна

1348 год. Бітва на рацэ Стрэве каля Коўна паміж арміяй Тэўтонскага ордэна і злучанымі войскамі Вялікага Княства Літоўскага і Смаленскага княства. 

Перад бітвай ордэнскае войска – прускія рыцары і наёмныя – англійскія, французскія і іншыя – на працягу тыдня спусташала землі Панямоння. 

Гэта быў паход ці не ўсёй Еўропы супраць ВКЛ. Саюзныя войскі Альгерда і Кейстута складалася, апроч уласна ліцвінаў, з атрадаў Уладзіміра-Валынскага, Бярэсця, Віцебска, Смаленска, Полацка.

Бітва скончылася вельмі цяжкай паразай вялікалітоўскіх сіл, сярод загінулых адзначаны князь Нарымонт, але і заваёўнікі стратэгічна нічога не выйгралі.

1348 год. У бітве на Стрэве загінуў Нарымонт-Глеб Гедзімінавіч. 

Князь полацкі (1336-1345), пінскі.

Другі сын Гедзіміна. Быў князем у Ноўгарадзе (1333-1335), атрымаў у кармленне Ладагу, Арэшак, Карэлу і палову Капор’я. Ускосна згадваецца як полацкі кароль у дагаворы Смаленска з Рыгай (1340).

Пасля 1345 года атрымаў Пінскае княства, якое заставалася і за яго нашчадкамі – Нарымонтавічамі да канца XIV стагоддзя. 

З’яўляўся буйнейшым землеўладальнікам і, відаць, найуплывовейшым князем ВКЛ. Супраць яго і Яўнута выступілі браты Альгерд і Кейстут, што прымусіла да ўцёкаў у 1345 годзе да залатаардынскага хана Джанібека (Альгерд перадаў Полацкае княства свайму сыну Андрэю).

Нарымонт вярнуўся ў ВКЛ і браў удзел у паходзе супраць Тэўтонскага ордэна.

1386 год. Вялікі князь ВКЛ Ягайла абраны каралём Польшчы пад імем Уладзіслаў II Ягайла. 

Ягайла – старэйшы сын вялікага князя Альгерда ў другім яго шлюбе, з цвярской князёўнай Ульянай Аляксандраўнай, князь віцебскі, вялікі князь літоўскі (1377–1392), кароль польскі (1386–1434) і вярхоўны князь літоўскі (з 1392).

Падпісаў Крэўскую унію (1385) – дынастычны саюз паміж Польскім каралеўствам і ВКЛ, прыняў каталіцтва і быў ахрышчаны як Уладзіслаў у Кракаве, ажаніўся з каралевай Ядвігай.

У 1410 годзе разам з Вітаўтам кіраваў саюзным войскам у час Грунвальдскай бітвы.

Ягайла заклаў падмурак для шматвяковай польска-літоўскай уніі, заснаваў дынастыю Ягелонаў – галіну Гедзімінавічаў, якая да канца XVI стагоддзя правіла ў ВКЛ і Польшчы і стала адной з самых уплывовых дынастый у канцы сярэдневяковай і ранняй сучаснай Цэнтральнай і Усходняй Еўропы.

1494 год. Нарадзілася Бона Сфорца. 

Каралева польская і вялікая княгіня літоўская, другая жонка Жыгімонта I Старога, маці Жыгімонта II Аўгуста.

Імкнулася ўзмацніць палітычную ўладу і эканамічную моц манархіі, абараняла дзяржаўныя землі ад незаконнага прысваення феадаламі.

Правяла эканамічную рэформу Валочная памера (1557) на прынцыпах інтэнсіўнага вядзення гаспадаркі, з выкарыстаннем меліярацыі, палепшанага севазварота, з унармаваным падаткаабкладаннем.

Паспрыяла пашырэнню найноўшых заходнееўрапейскіх кулінарных, культурных, тэхнічных дасягненняў, спажывецкіх прыхільнасцяў эпохі Рэнесансу ў Польшчы і ВКЛ. З яе дзейнасцю звязваюць з’яўленне або пашырэнне ў меню арыстакратыі экзатычнай усходняй садавіны (апельсінаў, лімонаў, гранатаў, фігаў), прыпраў (шафрану, фенхелю, імбіру, цынамону, цукру), а таксама аліўкаў,  разынак, мігдалаў, марцыпанаў, рысу і іншых. Найбольш яскравым новаўвядзеннем лічыцца салата і іншая агародніна, а таксама ўвядзенне ў карыстанне відэльцаў.

Памерла 19 лістапада 1557 года.

Імем Боны Сфорцы была названа цэнтральная плошча мястэчка Моталь (зараз – плошча Леніна).

Бона Сфорца пэндзля Банавентуры Дамброўскага, 1840-я гады

1536 год. Нарадзіўся Пётр Скарга. 

Царкоўны і палітычны дзеяч Рэчы Паспалітай, пачынальнік польскай аратарскай прозы. 

Прафесар, першы рэктар Віленскай акадэміі, стваральнік і першы рэктар полацкага езуіцкага калегіума, заснавальнік калегіумаў у Рызе і Дэрпце (Тарту). Ініцыятар і прапагандыст Брэсцкай уніі 1596 года. 

Празваны сучаснікамі Златавустам. У ХІХ стагоддзі разглядаўся польскай інтэлігенцыяй як прарок трагічнага лёсу краіны, бо папярэджваў, што прамаруджванне цэнтралізацыі ўлады шкодна адаб’ецца на лёсе краіны.

Памёр 12 верасня 1612 года.

1838 год. Нарадзіўся Кастусь Каліноўскі. 

Палітычны дзеяч, публіцыст, паэт. Адзін з кіраўнікоў паўстання 1863–1864 гадоў.

Прымаў удзел у таемнай ваенна-рэвалюцыйнай арганізацыі афіцэраў Генштаба, якую ачольвалі Зыгмунт Серакоўскі і Яраслаў Дамброўскі. На Гародзеншчыне ствараў рэвалюцыйныя арганізацыі, у 1862 годзе з паплечнікамі распачаў выпуск «Мужыцкай праўды» – першай у гісторыі газеты на беларускай мове. 

У 1862 годзе ачоліў Літоўскі правінцыяльны камітэт па падрыхтоўцы паўстання, у студзені 1863 распачаў паўстанне, 1 лютага 1863 года узначаліў Часовы правінцыяльны ўрад Літвы і Беларусі.

29 студзеня 1864 года выдадзены царскім уладам камісарам Магілёўскай губерні Вітаўтам Парфяновічам. 

Публічна павешаны 22 сакавіка 1864 года на гандлёвай плошчы Лукішкі ў Вільні.

Таемна пахаваны на Гедзімінавай (Замкавай) гары ў Вільні, побач з іншымі лідарамі і ўдзельнікамі паўстання, забітымі на загад расійскай акупацыйнай улады. Усе магілы былі зроўнены з зямлёй.

Урачыстае перапахаванне К. Каліноўскага і іншых паўстанцаў адбылося 22 лістапада 2019 года на могілках Росы у Вільні.

Адзін з першых беларускіх мастацкіх фільмаў быў «Кастусь Каліноўскі» (1928). У 1943 годзе ў гонар героя была названая савецкая партызанская брыгада, якая дзейнічала каля Гродна і Беластока.

У гонар деяча названыя вуліцы ў Мінску, Гродна, Магілёве, Пінску і іншых гарадах Беларусі, гімназія № 1 у г. Свіслач. Адзіны беларускі помнік усталяваны ў Свіслачы. Бюст усталяваны ў Нью-Ёрку.

Указ прэзідэнта Беларусі ад 15 студзеня 1996 года № 26 зацвердзіў Ордэн Кастуся Каліноўскага. Узнагарода не выкарыстоўваецца, але не выходзіла і адпаведнай пастановы аб яе скасаванні.

У 2022 годзе на Украіне створаны беларускі добраахвотнікі полк імя Каліноўскага.

1892 год. Памёр Люцыян Крашэўскі. 

Беларускі і польскі мастак, фатограф. Прыродазнавец, краязнавец. Брат Юзэфа Крашэўскага і Каятана Крашэўскага. Ілюстратар іх твораў. 

Аказваў дапамогу ўдзельнікам паўстання 1863–1864 гадоў, за што быў сасланы на Урал.

Рабіў замалёўкі помнікаў архітэктуры і народных тыпаў на Гродзеншчыне. У ссылцы навучыўся фатаграфаваць, рабіў здымкі краявідаў Панямоння.

1892 год. Уільям Пэйнтэр атрымаў патэнт на металічны бутэлькавы корак, які быў названы Crown Cork – кронен-корак. 

У 1880-я гады коркі, якія ўжываюцца для бутэлькавай укупоркі розных напояў, не зачынялі бутэльку досыць шчыльна і нярэдка разбураліся. У выніку якасць напою псавалася, вуглякіслы газ не ўтрымліваўся ўнутры, а звонку трапляла паветра. 

Каб вырашыць гэтую праблему, амерыканскі вынаходнік У. Пэйнтэр з Балтымора, вынайшаў корак у форме кароны, які герметычна закаркоўваў бутэлькі. 

Корак меў гафрыраваны фланцавы край і тонкі ўкладны дыск з кары коркавага дуба на донцы. Такі корак просты і эканамічны ў вырабе. Кронен-корак шырока выкарыстоўваецца і дагэтуль, толькі колькасць зубцоў на гафрыраваным фланцавым краі паменшана з 24 да 21.

1902 год. Нарадзіўся Станіслаў Грынкевіч. 

Беларускі лекар-псіханеўролаг, пісьменнік, культурны, грамадскі і палітычны дзеяч, публіцыст, перакладчык, папулярызатар навукі.

Вучыўся на медыцынскіх факультэтах Віленскага, Познаньскага ўніверсітэта. Працаваў лекарам-псіханеўролагам у клініках Познаньскага ўніверсітэта, Беластока, Вільні, быў прызнаны найлепшым маладым псіхіятрам Польшчы 1937 года. 

Выкладаў гігіену ў Віленскай беларускай гімназіі, псіхіятрыю ў Медыцынскім інстытуце ў Новай Вілейцы. Узначальваў Беларускае навуковае таварыства, актыўна друкаваўся ў беларускіх газетах і часопісах.

З лекцыямі па медыцыне ездзіў па заходнебеларускіх мястэчках і вёсках.

Аўтар прац «3 зацемак аб характары беларусаў», «Аб праве на Бацькаўшчыну», «Гігіена псіхічная як праблема асноўных адносін да жыцця», «Псіхааналіз і праблемы літаратурныя і грамадскія», «Узгадаванне характару», «Народ», кніг «Парады хворым і здаровым», «Аб тэатры», шэрагу п’ес, апавяданняў, аповесцяў, эсэ.

З прыходам у Вільню савецкіх войск арыштаваны, але здолеў уцячы з цягніка падчас вывазу вязняў. У гады нямецкай акупацыі ў Вільні браў удзел у нацыянальным падполлі. Арыштаваны НКДБ у 1944 годзе і вывезены спачатку ў Мінск, потым у Магілёў.

18 мая 1945 года ваенным трыбуналам прыгавораны да вышэйшай меры пакарання. Расстраляны 25 ліпеня 1945 года ў Магілёве. Існуюць таксама версіі, што памёр на этапе, альбо ў лагеры.

1957 год. Нарадзіўся Аляксей Ляляўскі. 

Беларускі рэжысёр тэатра лялек, заслужаны дзеяч мастацтваў, лаўрэат Нацыянальнай тэатральнай прэміі.

У 1982–1986 гадах працаваў галоўным рэжысёрам Магілёўскага тэатра лялек. З 1986 года – галоўны рэжысёр Беларускага дзяржаўнага тэатра лялек.

Значнае месца ў яго творчасці займаюць сучасныя інсцэніроўкі дзіцячай класікі. Сярод найлепшых пастановак для дзяцей у Магілёўскім тэатры «Віні-Пух і ўсе, усе, усе…» паводле А. Мілна, «Дзіўныя прыгоды ката ў ботах» Н. Слепаковай паводле Шарля Перо, «Дзед і жораў» В. Вольскага.

Цікавыя і моцныя яго пастаноўкі і для дарослых.

Ставіў спектаклі ў тэатрах Літвы, Нідэрландаў, Польшчы, Расіі, Славеніі.

1983 год. Трагічна загінуў на пажары Мікола Прашковіч. 

Беларускі дысідэнт, перакладчык, адзін з самых таленавітых беларускіх літаратуразнаўцаў ХХ стагоддзя.

Адзін з першых пачаў даследаваць паэзію Сімяона Полацкага, абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму “Паэзія Сімяона Полацкага”. Першым напісаў вялікі артыкул пра творчасць Ларысы Геніюш «Шлях паэта» (1967).

Спецыялізаваўся па старажытнай беларускай літаратуры. Некаторыя яго выступленні ў друку вылучаліся асаблівай палемічнай завостранасцю і атрымалі шырокі грамадскі рэзананс у Беларусі. 

Даверлівы, адкрыты і залішне эмацыянальны М. Прашковіч быў выкарыстаны КДБ, пад пільным наглядам якога знаходзіўся, для дыскрэдытацыі некаторых патрыётаў, фабрыкацыі справы і выкрыцця ў 1973–1974 гадах «гнязда беларускіх нацыяналістаў» у АН БССР, у выніку чаго пацярпела цэлая група беларускіх навукоўцаў.

Па абвінавачанні ў беларускім нацыяналізме ў 1974 годзе быў звольнены з работы ў АН БССР.

Пэўны час заставаўся беспрацоўным, затым працаваў грузчыкам, карэктарам у часопісе «Родная прырода» і газеце «Вечерний Минск».

Алесь Белакоз і Мікола Прашковіч (справа)

Сёння можна будзе пабачыць новую камету, а хутка прыляціць другая, памерам з Кіліманджара

Сёння ўвечары камета C/2022 E3 (ZTF), якая была адкрыта вясной 2022 года, максімальна наблізіцца да Зямлі  – папярэджвае сайт ixbt.com.

Яе хвост будзе памерам прыкладна з коўш Вялікай Мядзведзіцы і яна будзе пралятаць паміж Вялікай Мядзведзіцай і Палярнай зоркай на адлегласці 42 мільёны кіламетраў ад Зямлі.

Другая гіганцкая камета 96P/Machholz 1 (на загалоўным фота) з сямейства Юпітэра і памерам з Кіліманджара  (6 км, і гэта найвышэйшая кропка Афрыкі) у найбліжэйшы час максімальна наблізіцца да Сонца ўпершыню за 50 гадоў – паведамляе Daily Mail.

Праверкі медыцынскіх устаноў па гігіене паказалі парушэнні ў 66% выпадкаў

У  2022 годзе выяўлены парушэнні патрабаванняў санітарна-эпідэміялагічнага характару ў медыцынскіх установах у 66% выпадкаў сярод усіх праведзеных праверак. А ўсяго праверак праведзена больш за 7 500 па краіне – паведамляюць у Рэспубліканскім цэнтры гігіены, эпідэміялогіі і грамадскага здароў’я

Да найбольш распаўсюджаных парушэнняў адносяцца неякасная, несваечасовая дэзінфекцыя, стэрылізацыя інструмента Неахайныя адносіны да падтрымання  тэхнічнага стану, своечасовага  рамонту будынкаў, памяшканняў, інжынерных сістэм, мэблі, санітарна-тэхнічных вырабаў і абсталявання, уборачнага інвентару. Выкарыстанне няспраўных дазатараў для вадкага мыла і санітайзераў, несвоечасовае іх запаўненне.

Фота мае ілюстрацыйны характар

На Кругляншчыне адраджаюць свой рэцэпт дранікаў – з тварагом

Пакуль іх рэцэптам валодае толькі сям’я загадчыцы сельскага дома культуры.

У Круглянскім раёне папулярызуецца старадаўні рэцэпт дранікаў з тварагом, паведамляе газета “Сельскае жыццё”. Носьбітамі спецыяльнага рэцэпту дранікаў з’яўляецца загадчыца філіяла Цяцерынскага сельскага Цэнтра культуры Ірына Шагун, а таксама яе маці і дачка.

Днямі спецыялісты філіяла Цяцерынскага сельскага Цэнтра культуры правялі паказальную фальклорную праграму для клубных працаўнікоў Круглянскага раёна па папулярызацыі свайго рэцэпту. А ў маі 2022 года рэцэпт круглянскіх дранікаў маглі ацаніць ўдзельнікі VΙΙ Міжнароднага форуму “Традыцыйная культура як стратэгічны рэсурс устойлівага развіцця грамадства”, адзін з дзён якога праходзіў на базе адпачынку “Глухарыны ток” у Бялыніцкім раёне.

Нагадаем, што Беларуская рэспубліканская навукова-метадычная рада па пытаннях гісторыка-культурнай спадчыны пры Міністэрстве культуры аднагалосна падтрымала прапанову аб наданні статусу гісторыка-культурнай каштоўнасці традыцыям прыгатавання і спажывання страў з таркаванай бульбы – дранікаў, бульбяных бліноў, бабкі.

Фота: “Сельскае жыццё”

Тавары, пратэрмінаваныя больш чым на два месяцы, знайшлі ў адной з крам Кіраўска

Камітэтам дзяржкантролю Магілёўскай вобласці за найгрубейшыя парушэнні заканадаўства прыпынена праца гандлёвага аб’екта індывідуальнага прадпрымальніка ў Кіраўску.

Праверка крамы высветліла, што ў продажы знаходзіліся 12 найменняў каўбасных вырабаў і мясных паўфабрыкатаў са скончанымі тэрмінамі прыдатнасці да 71 сутак. Пры гэтым 19 найменняў – кандытарскія вырабы, рыба – без неабходнай маркіроўкі, а таксама без дакументаў аб іх набыцці і якасці.

На мяса птушкі гандлёвая надбаўка была завышана на 5%. На большчым дваццаці відах тавараў, якія прапаноўваліся пакупнікам, адсутнічалі цэннікі. Цяпер праца крамы прыпыненая.

Фота: КДК

Эксперт растлумачыла, чым небяспечная зімняя адліга для глыбінкі

Падчас зімняй адлігі для рэгіёнаў, дзе няма цэнтралізаванага вадаправода, вялікай праблемай становіцца якасць пітной вады.

Зімняя паводка – падобная той, што склалася на Магілёўшчыне – можа выклікаць непрыемныя наступствы для чалавека. У такі час павялічваецца каламутнасць вады не толькі ў вадаёмах, але і ў крыніцах нецэнтралізаванага пітнога водазабеспячэння, адбываецца масавае забруджванне вады ў студнях, крыніцах, дробных свідравінах – расказала памочнік урача-гігіеніста Наталля Лаўрэнава выданню “Веснік Чэрыкаўшчыны”.

Ваду забруджваюць бруд і гной з ферм, ачышчальных збудаванняў, са сметнікаў, з гаспадарчых двароў і туалетаў. А таксама ў верхавыя грунтавыя воды паступаюць сцёкі з палёў, з  прысядзібных участкаў, якія змяшчаюць як хімічныя элементы, якія ўваходзяць у склад мінеральных угнаенняў, так і арганічныя забруджванні (той жа гной, змесціва выграбных ям). 

Фільтраванне праз глебу з ападкамі такіх забруджванняў прыводзіць да пагаршэння якасці пітной вады па органалептычных (мутнасць, пах, прысмак), мікрабіялагічных і па санітарна-хімічных паказчыках (па нітратах), што ў сваю чаргу ўплывае на здароўе чалавека.

Фота ілюстрацыйнае

Упадок могилевской промышленности в цифрах и фактах – анализ

Промышленность Могилевского региона традиционно представляют как драйвер экономического роста. Но как дела на самом деле обстоят в этой сфере? Экономическая аналитика в новом исследовании mogilev.media.

Странное представление сформировалось у местных чиновников о промышленности как о драйвере экономического развития Могилевской области. В подкрепление амбиций регионального истеблишмента – мощный производственный потенциал, выгодное географическое положение, 1600 предприятий, которые произвели в 2022 г. аж 8,7 % республиканского объема промышленной продукции (правда, это худший результат среди областей). А еще в промышленности области трудится около 125 тысяч рабочих, которые формируют до 1/3 валового регионального продукта. Впрочем, как раз труженикам станка и сборки – честь и слава.

Кстати, заблуждение о выгодности географического положения Республики Беларусь почему-то и на региональном уровне используется как аргумент в пользу развития Приднепровского края. Позвольте, выгодность географического положения определяется наличием выхода к морю (хотя бы одному), а не возможностью предоставления территории под авиаперелеты, прокачку энергетических материалов и авто- и железнодорожные перевозки. Санкции показали, что наше представление о географическом преимуществе ничего не стоит в расчетах для развития государства и нашего региона.

Промышленные амбиции могилевских чиновников

Увы, промышленность Могилевской области внесла довольно большой негативный вклад в формирование валового регионального продукта, который по отношению к предыдущему году снизился на 3,6 %. А вот по итогам работы промышленности в области за 2022 г. мы видим откат от позиций предыдущего года по валовому продукту промышленных предприятий еще на большую величину – на 5,3 %.

Кстати, в одних отчетах руководители области преподносят обывателю перспективы реализации крупных инвестпроектов на ОАО «Могилевхимволокно», в частности полиэфирной продукции. На другом конце области, в Бобруйске, колдуют над многомиллионными проектами по возможности увеличения производственных площадей по выпуску цельнометаллокордовых шин.

В других же отчетах не просматривается эффективность вброшенных в горнило чиновничьих амбиций огромных инвестиций. Так и хочется спросить у власть предержащих: где «Веснянка», что со «Строммашем», когда заработает на полную мощь металлургический завод, все ли положительно в деятельности молочно-мясных государственных предприятий? И, конечно, сколько можно народных денег вбухивать в промышленные гиганты Могилева и Бобруйска? И не забываем о деревообработке, в которую тоже вложены миллионы долларов инвестиций.

Вопросы далеко не праздные: мало того, что снизили объемы производства к предыдущим годам, но и нарастили объемы запасов готовой продукции к показателям среднемесячного производства. Если в 2021 году этот показатель имел более-менее приличное значение в 52 %, то по итогам прошлого года он возрос до 63,9 % – а это миллионы «замороженных» оборотных средств, которых так не хватает экономике Беларуси в целом. Еще хуже ситуация в обрабатывающей промышленности – на складах в среднем по области накопилось готовой продукции на 71,9 % к среднемесячному объему производства против 59 % в 2021 г.

Продукции с инновациями – всего 13%

Особенно в промышленности области настораживает провальность такого показателя как инновационность продукции. Так вот, доля инновационного продукта характеризует качество любой отрасли в целом, но также – возможности экспорта в развитые страны (в Никарагуа, например, можно поставлять изделия устоявшихся технологий).

Инновации дисциплинируют производителя, «провоцируют» его на разработку ноу-хау, на внедрение современных технологий. Как же у нас в области обстоят дела с инновационностью промышленного производства? Увы, провал и в этом направлении: удельный вес инновационной продукции в общем объеме отгруженной продукции в 2022 г. снизился по сравнению с 2021 г. на 0,2 процентных пункта и составил всего лишь 13,3 %. Кстати, хотелось бы за статистической отчетностью увидеть инновационную картину в целом по отрасли промышленности Могилевской области и по конкретным видам продукции.

Но не будем так строго судить могилевских промышленников – ни одна область Беларуси не сработала с плюсом к уровню предыдущего года. Особенно «отличились» Минская (84,6 % к уровню 2021 г.), Гродненская (94,1 %) и Витебская область (94,4 %). Так что у промышленности Могилевской области задел на будущее несколько лучший, чем у вышеозначенных регионов.

(продолжение следует)

Фото из открытых источников

У Магілёўскай вобласці – рэзкае змяншэнне даследчыкаў, дактароў і кандыдатаў навук

Колькасць дактароў навук скарацілася ў два разы, кандыдатаў на 43%, і гэта яшчэ старыя дадзеныя, за 2021 год. Зараз лічбы яшчэ больш жахлівыя.

А мы ўсё святкуем

У хуткім часе ў Магілёў, пасля Гомеля, прыбудзе экспазіцыя «Беларусь інтэлектуальная», якая працавала ў мінскім Белэкспа напярэдадні Дня беларускай навукі –  анансуюць падзею дзяржаўныя СМІ. Але, давайце прааналізуем стан навуковых распрацовак на актуальны час у Магілёўскім рэгіёне.

Магілёўскае абласное упраўленне статыстыкі выпусціла да Дня навукі-2023 актуальны прэс-рэліз са статыстычнымі дадзенымі на 2021 год (засяроджваем увагу на год), паводле якіх у рэгіёне назіраецца прырост навукоўцаў і навуковых арганізацый.

Але параўнальны аналіз сведчыць пра істотнае зніжэнне колькасці даследчыкаў і рэзкае змяншэнне дактароў (напалову) і кандыдатаў навук (на 43%) у параўнанні з базавымі гадамі – 2010-2020.

У прадстаўленым дакуменце даецца лічба ў 25 устаноў, якія у 2021 годзе праводзілі навуковыя даследаванні. Сапраўды, тут назіраецца рост ледзь не на 1/5, бо на працягу 2010-2020 гадоў іх колькасць была нязменнай – 21.

Колькасць персанала  (катэгорыі: даследчыкі, тэхнікі, дапаможны персанал), які займаўся навуковымі даследаваннямі і распрацоўкамі ў 2010-2020 гадах складала 733-774 чалавек. Так што ў 2021 годзе сапраўды адбыўся прырост удзельнікаў распрацовак адразу на 114 чалавек (да 888, на 113%).

Але колькасны рост забяспечылі тэхнікі і дапаможны персанал, вага якіх у 2010-2020 гадах памяншалася і ў вобласці і па краіне (сусветны трэнд): у 2020 годзе іх вага ў вобласці была 33,85%, у 2021 годзе дасягнула паказчыка – 44,70%.

Непасрэдна даследчыкаў ва ўстановах Магілёўскай вобласці ў 2010-2020 гадах працавала 315-512 чалавек. Гэта азначае, што толькі за год 2020/2021 адбылося падзенне іх колькасці да 491 і вагі з 66,15% да 55,30% ад усёй колькасці супрацоўнікаў даследчых устаноў.

Эксперты тут не і спрабуюць выбудоўваць гіпотэзы, па якой прычыне гэта адбылося – ці то каранавірус, ці то масавыя звальненні даследчыкаў з вну.

Тры дактары навук на ўвесь рэгіён

З навуковымі ступенямі ў 2010-2020 гадах працавалі 41-42 даследчыкі, у тым ліку 5-6 дактароў навук, кандыдатаў – 35-37. Тут маюцца на ўвазе навукоўцы, якія займаліся менавіта даследаваннямі, і сюды не ўлічваюцца тыя, хто займаўся толькі выкладаннем.

А вось па стане на 2021 год навуковымі распрацоўкамі ў вобласці займаліся толькі 3 дактары навук (скарачэнне ў 2 разы) і 21 кандыдат (падзенне на 43,3%).

У Магілёўскай вобласці ў 2021 годзе больш за ўсё даследчыкаў працуе у галіне тэхнічных навук – 93,3% (па Беларусі – 59,1%), сельскагаспадарчых – 5,5 (5,3%, значны сектар займае Беларуская сельскагаспадарчая акадэмія ў Горках), сацыяльна-эканамічныя і грамадскія – 0,8 (6,5), прыродазнаўчыя – 0,2 (20,6), гуманітарныя – 0,2 (3,5). 

Эксперты выказваюць меркаванне наконт публікацыі дадзеных за 2021 год тымі абставінамі, што статыстычныя паказчыкі па навуцы ў вобласці на 2023 год будуць больш жахлівымі.

Магілёўскія падлеткі ледзь не атруціліся мухаморамі

Пятнаццаці- і шаснаццацігадовыя падлеткі, адзін хлопец і тры дзяўчыны ў снежні мінулага года вырашылі атрымаць новыя ўражанні і наеліся мухамораў – паведамляе прэс-служба Дзяржаўнага камітэта судовых экспертыз. Устаноўлена, што адзін з хлопцаў набыў сушаныя мухаморы масай 30 гр на інтэрнет-сайце. З іх прыкладна 25 гр падлеткі спажылі на чацвярых, елі лыжкай, запіваючы вадой.

Аднак замест чаканага эфекту неўзабаве ўсе чацвёра адчулі сябе дрэнна, сталі губляць прытомнасць. Каля палуначы «хуткая дапамога», якая прыбыла па выкліку, даставіла ўсіх у лякарню, дзе іх шпіталізавалі ў рэанімацыйнае аддзяленне. У бальніцы маладым людзям пастаўлены дыягназ “вострае пераральнае атручэнне мухаморамі”.

Фота: прэс-служба Дзяржаўнага камітэта судовых экспертыз.