Вдохновляющий Горецкий район – экономический анализ

Продолжаем большое аналитическое путешествие по регионам Могилевщины. Сейчас вашему вниманию – хороший Горецкий район, а плохой Горецкий район остаим напоследок. Предыдущий материал из серии обзоров – здесь.

В феврале 2023 г. на базе сельскохозяйственной академии прошли соревнования по тракторному биатлону. Это новый подвид спорта, когда лыжи заменяют тракторами, а мишени расстреливают из пневматики. Тракторный биатлон весьма популярен в мире в разных вариациях, в России, сейчас и в Беларуси. 

Среди дополнительных упражнений “восьмерка”, большая “змейка”, продевание нитки в иголку и опускание груза в мишень и все это делается с помощью трактора. И, конечно же, виртуозность вождения. Спонсором биатлона в этот раз назначили Горецкий элеватор. Но особая пикантность соревнований – в личном участии в них председателя местного райисполкома Михаила Гулого. Но с каким настроением он рулил по сложной трассе академического полигона?

В этой должности уважаемый Михаил Владимирович в Горецком районе пребывает с июня 2021 г., возглавив подвластную территорию в довольно непростой ситуации в ее экономике. Инвестиции в основной капитал носили неустойчивый характер (в 2020 г. спад на 34,6 %), промышленность с 2019 г. перманентно ухудшала показатели, в сельском хозяйстве откровенные провалы с 2018 г. (исключение 2020 г.), тогда же возникли проблемы с динамикой заработной платы по отношению к среднеобластной. 

Имелись проблемы объективного характера: в целом численность занятого населения за последние 7 лет уменьшилась на 2,2 тыс. человек или на 0,2 п.п. (процентных пункта); численность трудоспособного населения также снизилась – на 0,7 п.п., в то время как по области увеличилась на 0,4 п.п. Снизилась и доля сельского населения на 0,6 п.п., тогда как по области возросла на 0,8 п.п.

Не будет усматривать для района от подобных тенденций какие-то трагические последствия – Горецкий район имеет самую высокую плотность населения в Могилевской области (30 чел/км2) и в отдельных случаях избыточный трудовой потенциал. 

Тем не менее, в 2021 г. соотношение принятых и уволенных работников составило 86,6 %, а это один их худших показателей в области. Что явилось причиной – объективность ситуации или политика нового руководства (любят молодые наводить дисциплину), время покажет, но в результате экономика потеряла 500 работников, а это штат 2-х средних колхозов. 

Если рассматривать уровень доходов занятых в экономике, есть одна неприятная тенденция, “переехавшая” в 2022 г.: если по итогам работы за 2020 г. Горецкий район по уровню начисленной зарплаты был на 5-ом месте в области, по итогам 2021 г. – на 7-м, то за 2022 г. уже на 8-м. При этом реальная зарплата уменьшилась к уровню 2021 г. на 0,8 %. Тут уже оценка качества управления территорией, в том числе и его главных должностных лиц.

Что касается иных показателей развития Горецкого района, поражает их неоднозначность на фоне постоянного декларирования успешности данной территории. Но что необходимо поставить в заслугу новому руководителю в том числе, так это результативность в поиске инвестиционных вложений в экономику района. 

Если по итогам 2021 г. темп роста инвестиций в основной капитал по району составил 106,1 %, то по итогам 2022 г. уже 110,9 %, а вместе с этим можно поздравить местное руководство с надеждой на возрождение былой славы Горецкого района. Хорошо поработали с вводом в эксплуатацию жилья – 162 % к уровню 2021 г., а в сельской местности даже 221,6 %. И неважно, что в 2021 г. ввод жилья к уровню предыдущего года составил всего лишь 35,6 % – задел по жилью вдохновляет.

И еще 2 показатели вдохновляющего характера: рост объемов производства зерновых культур на 7,9 % и выращивания скота на 2,9 %.

А вот ситуация в целом по аграрному сектору экономики, увы, не должна способствовать безмятежному сну всего комсостава Горецкого района.

(продолжение следует)

Фото из открытых источников.

У Магілёве гарэла машына, побач магла загарэцца другая

Вечарам 26 лютага ў Магілёве па вуліцы Яраслаўскай успыхнуў аўтамабіль “Audi А6” 1996 года выпуску. На момант прыбыцця пажарных машына гарэла адкрытым полымем, прычым агонь мог перакінуцца на суседні аўтамабіль – паведамляе Тэлеграм-канал “ЧП в Могилеве”. У выніку пажару абгарэлі маторны адсек, капот. Прычына ўзгарання высвятляецца.

Фота з адкрытых крыніц.

Дзяржкантроль спаганяе з бальніцы ў Касцюковічах 200 000 рублёў

Праверка Камітэта дзяржкантроля выявіла ў Касцюковіцкай раённай бальніцы незаконнае выкарыстанне бюджэтных сродкаў на суму ў 200 000 рублёў – паведамляе “Голас Касцюкоўшчыны”. Гэта стала вынікам парушэнняў пры налічэнні заработнай платы, некампенсацыі ў поўным аб’ёме бюджэтных расходаў пры аказанні платных паслуг, і нават залішняй выдачы малака пры рабоце са шкоднымі ўмовы працы.

Зараз Дзяржкантроль высвятляе вінаватых і вызначае парадак вяртання сродкаў у бюджэт.

Фота з адкрытых крыніц.

У праваслаўных вернікаў пачаўся Вялікі пост

У 2023 годзе Вялікі пост у праваслаўных доўжыцца з 27 лютага па 15 красавіка.

Пост доўжыцца 40 дзён, а пасля яго адзначаецца Страсны тыдзень, які завяршаецца Вялікднем 16 красавіка. 

Структура Вялікага паста пабудавана так, што кожны яго тыдзень мае свой духоўны сэнс, сваю духоўную скіраванасць – адзначае протаіерэй Аляксей Умінскі. Чалавек, які прысвячае свой час і сілы ад пачатку да канца вялікапоснага перыяду, як па лесвіцы духоўнага ўзыходжання прыступка за прыступкай набліжаецца да таямніцы Вялікадня Хрыстовага.

Згодна з прынятым правілам, у першы і ў апошні дзень паста праваслаўным хрысціянам рэкамендуецца ўвогуле адмовіцца ад ежы. У астатнія дні царква рэкамендуе прытрымлівацца ўмеранасці ў ежы – пад забарону трапляюць мяса, рыба, яйкі і малочныя прадукты. Рыбу дазвалаецца ўжываць у Вялікі пост 2023 года толькі аднойчы – 9 красавіка. Разам з тым, паводле царкоўных правілаў, цяжарныя жанчыны, людзі якія хварэюць, занятыя цяжкай працай, вандроўнікі, а таксама людзі вельмі сталага веку гэтыя правілы могуць не выконваць.

Святары асабліва адзначаюць, што Вялікі пост, як і любы іншы – час не толькі ўстрымання ад ежы, але і духоўнай працы. Святары падкрэсліваюць, што сапраўдны пост – гэта калі чалавек “аддаляецца ад зла, пустаслоўя і іншых цялесных грахоў”.

Фота з адкрытых крыніц.

Дзень у гісторыі. 27 лютага. Стварэнне друкарні ў Любчы, Літбел. Нарадзіліся магнаты Людвіка і Караль Радзівіл, сувязіст Д. Сарноў.

Міжнародны дзень палярнага мядзведзя (International polar bear day, з 2008 года).

Міжнародны дзень палярнага мядзведзя праводзіцца з ініцыятывы амерыканскай некамерцыйнай арганізацыі Polar Bears International, якая змагаецца за захаванне папуляцыі белых мядзведзяў.

Белы мядзведзь – самы буйны прадстаўнік атрада драпежных сысуноў, якія насяляюць сушу.

Па дадзеных Сусветнага Фонду Дзікай Прыроды, у свеце налічваецца менш за 25 000 асобін белага мядзведзя (каля 60% папуляцыі – у Канадзе).

Белы мядзведзь занесены ў Чырвоную кнігу Міжнароднага саюза аховы прыроды.

1612 год. Пачалася дзейнасць друкарні ў Любчы.

Заснавана выдаўцом і друкаром Пятром Бластусам Кмітам. 

Выдала больш за 80 кніг лацінай і польскай па гісторыі, медыцыне, філасофіі, некалькі паэтычных твораў. Сярод выданняў: «Эпітоме» С. Рысінскага, «Апафеграмы» С. Буднага, «Навагрудскі дыспут» Я. Зыгроўскага, «Гісторыя іудзейскай вайны» І. Флавія, «Генеалогія, альбо Кароткае апісанне вялікіх князёў літоўскіх»  М. Стрыйкоўскага, «Статут Слуцкай школы». 

Абслугоўвала патрэбы пратэстантаў, але зрэдку прымала заказы і католікаў. 

З Любчанскай друкарняй супрацоўнічаў вядомы гравёр К. Гётке.

Ю. Пешка. Любча, пачатак XIX стагоддзя

1667 год. Нарадзілася Людвіка Караліна Радзівіл.

Рэлігійная дзеячка, мецэнатка.

Дачка Багуслава Радзівіла. Рана асірацела. У спадчыну атрымала вялікія маёнткі.

Падтрымлівала грашыма і будавала кальвінісцкія зборы ў Літве і Беларусі, плаціла стыпендыі студэнтам, якія вучыліся ў пратэстанцкіх універсітэтах. Паводле яе загаду ў 1684 у Караляўцы быў надрукаваны малітоўнік на літоўскай мове для сялян-кальвіністаў.

Утрымлівала Слуцкую друкарню. У 1690 годзе выдала прывілей, у якім абвяшчала на будучыню ў сваіх гарадах і маёнтках свабоду веравызнання пратэстантам і праваслаўным і гарантавала, што царкоўная унія ў яе ўладаннях не будзе ўведзена.

Пасля смерці Людвікі Караліны 25 сакавіка 1695 года, яе латыфундыі сталі аб’ектам спрэчак паміж магнатамі ВКЛ і нямецкімі князямі.

1734 год. Нарадзіўся  Караль Станіслаў Радзівіл “Пане Каханку”.

Дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай і ВКЛ. Патрыёт.

Ваявода віленскі, староста львоўскі, вялікі мечнік літоўскі. “Пане Каханку” яго называлі паводле любімага выслоўя, з якім ён звяртаўся да ўсіх, не выключаючы і караля.

Генеральны маршалак Радамскай і Барскай канфедэрацый. Праціўнік гарантыйнага трактату (1768), паводле якога Рэч Паспалітая станавілася расійскім пратэктаратам.

Калі расійскія войскі з баямі ўзялі Нясвіж і Слуцк, быў вымушаны з’ехаць у Прусію. Да 1777 года знаходзіўся на эміграцыі ў Венгрыі, Турцыі, Чэхіі, Францыі, Венецыі.

Найзаможны магнат Рэчы Паспалітай і Еўропы ІІ паловы XVIII стагоддзя. Яму належала 16 гарадоў і 683 вёскі. Здабыў сабе сярод шляхты агромністую папулярнасць дзякуючы шчодрасці, сармацкім звычаям, схільнасці да бясед і жартаў. З іншага боку, вядомы дзікімі выбрыкамі і раздражняльнасцю.

Доўгі час па смерці хадзілі анекдоты аб дзіўных выпадках з ягонага жыцця. Караль Радзівіл – герой паэмы А. Міцкевіча «Пан Тадэвуш», твораў Г. Жэвускага, В. Поля, І. Ходзькі, Ю. Крашэўскага.

Памёр 21 лістапада 1790 года.

1919 год. Стварэнне Літоўска-Беларускай ССР (Літбел) на І З’ездзе Саветаў Літвы ў Вільні.

Літбел была створана на занятых Чырвоным войскам тэрыторыях сучасных Беларусі і Літвы. Утварэнне праіснавала да 19 ліпеня 1919 года, калі СНК Літбела прыняў пастанову аб перадачы ўсіх спраў Мінскаму губернскаму камітэту. Неўзабаве пасля прыняцця згаданай пастановы, пасля 40 дзён абароны, польскімі войскамі быў заняты і Мінск (8 жніўня). 

Літбел уключала 5 губерняў: Віленскую, Гродзенскую, Ковенскую, Мінскую, Сувалкскую. У красавіку 1919 года Рэчыцкі павет Мінскай губерні быў перададзены Гомельскай губерні РСФСР.

1888 год. Нарадзіўся Яфім Бялевіч.

Дзеяч беларускага нацыянальнага руху

Скончыў юрыдычны факультэт Пецярбургскага ўніверсітэта, удзельнік Першай сусветнай вайны, штабс-капітан.

Член прэзідыума І Усебеларускага з’езда ад вайскоўцаў-беларусаў, міністр юстыцыі і фінансаў у Народным сакратарыяце – першым урадзе БНР, дыпламатычны прадстаўнік урада БНР у Кіеве, Адэсе, Берліне.

У 1920–1930-я гады служыў у Гомелі ў чыгуначных войсках, быў упаўнаважаным Наркамфіна БССР, працаваў у Белшвейаддзяленні Вышэйшага савета народнай гаспадаркі.

Арыштаваны ў 1932 годзе, асуджаны да 5 гадоў і этапаваны ў Свірскі канцлагер. Зноў арыштаваны ў 1936, асуджаны да 5 гадоў зняволення. Памёр 13 снежня 1942 года ў Магаданскім канцлагеры.

1891 год. Ва Узлянах (цяпер – Пухавіцкі раён) нарадзіўся Давід Сарноў.

Амерыканскі сувязіст і бізнесмен беларускага яўрэйскага паходжання, адзін з заснавальнікаў радыё і тэлевяшчання ў ЗША. Ганаровы доктар Калумбійскага, Нью-Ёркскага і іншых універсітэтаў, брыгадны генерал.

Працаваў у «Кампаніі бесправаднога тэлеграфа Марконі», прэзідэнтам Радыёвяшчальнай карпарацыі Амерыкі (RCA). 14 красавіка 1912 года прыняў радыётэлеграму аб крушэнні лайнера «Тытанік» і трое сутак падтрымліваў сувязь з выратавальнікамі.

У 1926 годзе заснаваў Нацыянальную радыёвяшчальную кампанію (NBC). 3 пачатку 1920-х гадоў з’яўляўся саветнікам 10-і прэзідэнтаў ЗША.

Арганізаваў рэгулярнае тэлевяшчанне ў ЗША (з 1939). Пад яго кіраўніцтвам створана сістэма каляровага тэлебачання, сумяшчальная з чорна-белай, зроблены запіс тэлеперадачы на магнітную відэастужку (1956), зняты першы тэлевізійны мастацкі фільм (1964).

Удзельнічаў у стварэнні сістэм касмічнай сувязі, камп’ютарызацыі ЗША. Міжнародны інстытут інжынераў-электрыкаў заснаваў прэмію яго імя за дасягненні ў галіне электронікі (1959).

Памёр 12 снежня 1971 года. Пахаваны ў маўзалеі на могілках Кенсіка ў Вальхале, штат Нью-Ёрк.

1906 год. Нарадзілася Рыта (Рэбека) Млодак.

Беларуская оперная спявачка (лірыка-драматычнае сапрана), народная артыстка Беларусі.

Скончыла Віцебскі музычны тэхнікум, Беларускую студыю оперы і балета. Працавала салісткай Беларускага тэатра оперы і балета. Пад час вайны працавала ў оперных тэатрах Свярдлоўска, Пярмі, удзельнічала ў канцэртах франтавых брыгад.

Сярод галоўных партый: Таццяна, Ліза, Тамара, Маргарыта, Мікаэла, Аксана ў пастаноўцы «Чаравічкі», Марыся – у «Міхась Падгорны» і іншыя. Выступала і як канцэртная спявачка.

Памерла 3 снежня 1969 года.

1935 год. Нарадзіўся  Фёдар Клімчук.

Беларускі мовазнавец, дыялектолаг, гісторык. Кандыдат філалагічных навук. Лаурэат Дзяржаўнай прэміі ў складзе аўтарскага калектыву за цыкл прац «Лексічны атлас беларускіх народных гаворак» у 5-ці тамах.

Скончыў гістарычныя факультэты Пінскага настаўніцкага і Мінскага педінстытутаў.

Асноўныя кірункі навуковай дзейнасці: дыялекталогія, лінгвагеаграфія, лексікаграфія, тапаніміка, міжмоўныя і міжэтнічныя кантакты, сацыялінгвістыка, фальклор, этнаграфія, этналінгвістыка.

Старшыня «Заходнепалескага навукова-краязнаўчага таварыства „Загароддзе“.

Выдаў пераклад «Новага Запавету» на заходнепалескім дыялекце.

Памёр 22 кастрычніка 2018 года.

2005 год. У Францыі памёр Віктар Жаўняровіч (1913-2005).

Беларускі мастак і спявак.

Нарадзіўся ў Чыце ў сям’і чыгуначнага служачага, выхадца з Друі.

Скончыў гімназію імя Л. Сапегі ў Друі, вучыўся ў віленскай Кансерваторыі, адначасова займаўся маляваннем, удзельнічаў у выставах Таварыства незалежных мастакоў. Быў знаёмы з Ф. Рушчыцам, Я. Драздовічам, П. Сергіевічам.

Другая сусветная вайна перапыніла навучанне. 

У 1945 годзе апынуўся ў Францыі. Вучыўся ў Парыжскай кансерваторыі. Спяваў і маляваў прыватна. З часам стаў удзельнікам найважнейшых мастацкіх выставаў, што ладзіліся ў Парыжы, атрымоўваў узнагароды. Меў пэрсанальную выставу, ладжаную БІНіМам у Нью-Ёрку. Тэмы твораў у яго былі ў асноўным беларускія.

 

На аэрадроме пад Мінскам узарвалі расійскі ваенны самалёт – СМІ

На аэрадроме Мачулішчы, што ў Мінскім раёне, раніцай 26 лютага прагучалі два выбухі, быў пашкоджаны расійскі ваенна-транспартны самалёт і снегаўборачная тэхніка. Зараз у ваколіцах аэрадрома назіраецца павышаная актыўнасць сілавікоў, праводзіцца праверка на дарогах – паведамляюць СМІ. Чакаецца, што падрабязнасці здарэння стануць вядомымі да заўтрашняй раніцы.

Фота з адкрытых крыніц.

Невялікія маразы зменяцца калянулявымі тэмпературамі, у асноўным будзе пахмурна

Надвор’е на бліжэйшыя дні – канец лютага, пачатак сакавіка.

На новы рабочы тыдзень, на які прыпадае першы тыдзень паста ў праваслаўных, канец лютага і пачатак сакавіка, у Магілёўскай вобласці сіноптыкі прагназуюць неустойлівае надвор’е, з невялікімі маразамі ўночы і блізкімі да нуля тэмпературамі ўдзень, у асноўным пахмурнае, з праясненнямі і ападкамі. Працягласць дня з панядзелка да пятніцы вырасце на 18 хвілін і дасягне 10 гадзін 54 хвіліны.

Сінаптычны прагноз на панядзелак, 27 лютага: раніцай -6 -4°С, удзень каля -2 -4°С, увечар -5 -10°С. Прагназуюцца снегапады, пахмурнае з праясненнямі надвор’е. Вецер днём заходні і паўночна-заходні, пад вечар – паўночны, які і прынясе паніжэнне тэмператур, хуткасцю да 3-5 м/с. На дарогах галаледзіца.

Кірыла (народны каляндар). Прыкметы.

Добрае надвор’е на Кірылу абяцае працяг маразоў.

У аўторак, апошні дзень месяца, 28 лютага, надвор’е абяцае быць пахмурным з праясненнямі, з невялікім снегам. Раніцай тэмпература -5 -10°С, але паўночна-заходнія вятры прынясуць з Балтыкі ужо павышэнне тэмператур да 0 +1°С. Хуткасць ветра 4-6 м/с.

Прыкметы. Вялікія ледзяшы прадказваюць, што вясна будзе доўгай.

У сярэдзіне рабочага тыдня і ў першы дзень сакавіка, будзе крышачку марознае з невялікім снегам, пераважна пахмурнае надвор’е. Уранні -1 -3°С, удзень -2 -3°С, увечары -4 -5°С. На працягу сутак працягнецца панаванне паўночна-заходніх вятроў хуткасцю да 3–5 м/с. Пераважна без ападкаў.

Прыкметы. Звычайна ўпершыню ў новым годзе з’яўляюцца кучавыя аблокі.

У чацвер, 2 сакавіка, пры пануючых заходніх вятрах хуткасцю да 5-7 м/с, з рання прагназуецца невялікі мароз да -5 -6°С, днём тэмпература падрасце да 0 +1°С, увечары каля 0°С. Пахмурна, пераважна без ападкаў.

Вялікапакутнік Фёдар. Прыкметы.

З гэтага дня варона пачынае будаваць гняздо.

Якое надвор’е на Фёдара, такое яна і ўлетку.

У апошні дзень працоўнага тыдня, 3 сакавіка, па папярэдняму прагнозу будзем чакаць у асноўным пахмурнае без ападкаў надвор’е з панаваннем заходніх вятроў хуткасцю 3-5 м/с. Раніцай каля -1°С, днём да +1 +2°С, да ночы тэмпература будзе вагацца каля 0 -2°С.

Які сноп – пшанічны, жытні ці іншы пакрыецца больш інеем, на той і ўраджай будзе больш.

Птушку-аўсянку пачыталі, ды прыгаворвалі: “балёк у яе жаўтлявы, хрыбцік зялёны”.

З’яўленне звычайнай аўсянкі азначала набліжэнне цёплых вясновых дзён.

У Магілёве прайшла выстава “Беларусь інтэлектуальная” – відэа

У магілёўскім спорткомплексе “Алімпіец” прайшла выстава навінак навукі і тэхнікі “Беларусь інтэлектуальная”.

Масшстабная выстава праходзіла з 24 па 26 лютага ў комплексе “Алімпіец” і сабрала больш за 600 экспанатаў ад 170 беларускіх прадпрыемстваў і навукова-даследчых цэнтраў.

Фота, відэа: mogilev.media

Штучны фалас узростам 2000 гадоў знойдзены на ўскрайку былой Рымскай імперыі

Падчас раскопак у рымскім форце на поўначы Англіі, археолагі выявілі драўляны фалас, які, магчыма, быў старажытнарымскай сэксуальнай цацкай – паведамляе Cambridge University Press.

Анаэробныя ўмовы ў рымскім форце Віндаланда (Vindolanda), недалёка ад сцяны Адрыяна на поўначы Брытаніі спрыяльныя для захавання розных рэчаў з арганічных матэрыялаў, напрыклад драўляных пісьмовых таблічак, ці пары скураных баксёрскіх пальчатак.

Першапачаткова адкапаны тут ў 1992 годзе драўляны прадмет лічыўся кухонным інструментам – таўкачом. Ён быў знойдзены ў рове форта ІІ-га стагоддзя разам з рэшткамі скуранога абутку, аксесуарамі для адзення, невялікімі інструментамі і абрэзкамі скуры. 

Аднак пасля паўторнай атрыбутацыі даследчыкі з Універсітэта Ньюкасла і Універсітэцкага каледжа Дубліна вызначылі знаходку як вялікі фалас, які мог выкарыстоўвацца ў якасці сэксуальнай цацкі. Гэта першы вядомы прыклад, выяўлены дзесьці ў рымскім свеце.

Згодна з перакананнямі рымлян, Фалас увасабляў ідэю ўзнаўлення мужчынскай сілы і быў адной з прыкмет дзяржаўнай бяспекі (Sacra Romana), якая дае абарону і поспех. Па ўсёй даўжыні сцяны Адрыяна і ў ваенных памяшканнях у розных месцах знойдзена 59 гравюр мужчынскіх палавых органаў, таксама вядомых як Fachinus або Fachinum, якія сімвалізуюць мужчынскі фалас.

Каменныя і металічныя фаласы вядомыя ва ўсім рымскім свеце. Яны таксама часта былі намаляваны на фрэсках і мазаіках, альбо складалі частку ўпрыгожвання іншых аб’ектаў. Напрыклад, ручка нажа магла быць упрыгожана ім, альбо ён выразаўся на глінянай місцы. Невялікія партатыўныя фаласы з косці або металу звычайна насілі ў выглядзе падвескі на шыі. 

Знаходка ў Віндаланды – гэта першы драўляны фалас таго часу. Цяпер навукоўцы вывучаюць тры магчымыя тлумачэнні выкарыстання фаласа: першае – сэксуальны інструмент, другое – гэта ўсё-ж такі таўкач, а трэцяе – дэкаратыўная функцыя, якую можна было ўставіць у статую.

Гнеў нябёсаў – разгадка дзіўных выбліскаў у атмасферы перад землятрусамі ў Турцыі

Эфектныя блакітныя ўспышкі, якія неаднаразова назіраліся ў паветры за секунды да землятрусаў у Турцыі, адбываюцца з-за наэлектрызаванасці атмасферы над месцам падземнага штуршка – лічаць навукоўцы.

Гэты прыродны феномен мог бы прадказваць новыя падземныя штуршкі – патлумачыў life.ru доктар фізіка-матэматычных навук галоўны навуковы супрацоўнік Інстытута касмічных даследаванняў Расійскай акадэміі навук С. Пулінец, паведамляе pogoda.mail.ru. 

Нагадаем, што ў Турцыі і Сірыі, па апошніх дадзеных, колькасць загінуўшых у выніку разбуральных землятрусаў склала больш за 50 000: у Турцыі 44 218, у Сірыі – больш за 5 900. Пасля землятрусаў адбылося 9 136 афтэршокаў – гаворыцца ў паведамленні ўрадавага Упраўлення па надзвычайных сітуацыях Турцыі.

– У нармальных умовах атмасфернае электрычнае поле складае 100 вольт/метр. Яно генеруецца навальнічнай актыўнасцю на зямлі, распаўсюджваецца па ўсёй планеце. Паміж іёнасферай і зямлёй цячэ вельмі маленькі ток. А перад землятрусам напружанасць электрычнага поля можа быць і 1 кілавольт на метр, і 10 кілавольт, і 40 кілавольт. – кажа доктар фізіка-матэматычных навук С. Пулінец.

Паводле яго слоў, ёсць розныя версіі таго, як менавіта генеруецца гэтае электрычнае поле. Адна з іх – так званы п’езаэлектрычны эфект: калі ўзмацняецца механічны ціск у сярэдзіне цвёрдага матэрыялу, то гэта стварае ў ім электрычнае поле.

– Чым больш крышталічнага матэрыялу, напрыклад граніту, у літасферы, тым мацней генераванае электрычнае поле. І ў гэтым рэгіёне генеруецца электрычнае поле вялікай амплітуды. А калі гэтае поле дасягае велічыні, праўзыходнай прабойную напругу атмасферы, тое адбываецца разрад, сапраўды гэтак жа, як пры разрадзе маланкі. І максімальная напруга дасягаецца як раз перад самым землятрусам. – распавёў вучоны.

Самі ўспышкі адбываюцца ў атмасферы за імгненні да падземнага штуршка, але напружанне электрычнага поля пачынае назапашвацца значна раней, і яго можна вымяраць. 

Існуюць датчыкі напружання электрычнага поля ў атмасферы, якія ўстанаўліваюцца ў спецыялізаваных навуковых арганізацыях. Калі б такое абсталяванне пастаянна працавала ў сейсманебяспечных рэгіёнах, гэта быў бы адзін з эфектыўных спосабаў адсочвання прадвеснікаў землятрусаў. На жаль, пакуль падобныя прадвеснікі часцей фіксуюць ужо “постфактум”, калі землятрус ужо пачаўся, паскардзіўся вучоны.

Незадоўга да новага землятрусу на мяжы Турцыі і Сірыі 21 лютага 2023 г. таксама назіраліся пэўныя «прадвеснікі», і было відаць, што пад зямлёй у гэтым рэгіёне працягваюцца актыўныя працэсы.