Tag: рынок труда

Сам сабе дырэктар і кадравік: жыццё ў Магілёве без «нармальнай» працы

Навіна ад

У Беларусі растуць лічбы самазанятых, але не заўсёды расце разуменне таго, што гэта такое. Для магілёўца — гэта не трэнд, а ўмова выжывання. Сам сабе працадаўца, сам сабе рызыка: цёплая гісторыя пра халодную эканоміку.

Учора ўвечары мой сусед Сяргей — былы слесар з аўтазавода — запрасіў на вячэру. Ён частаваў пяльменямі ўласнай ручной лепкі з бярозавым сокам. Я спытаў: «Сярожа, а ты цяпер кім працуеш?» Ён задумаўся і адказаў: «А я цяпер — сам». І не тое каб з гонарам, але і без скаргі. Проста канстатацыя факта. У Магілёве, як і па ўсёй краіне, быць «самім сабой» — новы стандарт жыцця.

Паводле афіцыйных дадзеных Белстата, у 2024 годзе 4,5% усіх занятых у Беларусі — гэта тыя, хто не мае фармальнага наймальніка. З іх 3,7% — гэта самазанятыя ў сямейных прадпрыемствах, якія працуюць на рынак, яшчэ 0,8% — працадаўцы. І калі лічбы падаюцца невялікімі, то рэальнасць у Магілёве кажа іншае: сярод маіх знаёмых ледзь не кожны трэці «на сябе». Не ў сэнсе ІП або стартапера, а проста: рамантуе пральныя машыны, вырабляе мыла, шые нагавіцы на замову.

Насуперак уяўленням пра росквіт ІТ або экафермерства, тут, у Магілёве, самазанятасць — гэта хутчэй вынік, а не выбар. Вынік скарачэння на «Строммашыне», вынік незразумелага пазіцыянавання Бабруйскага машынабудаўнічага, вынік таго, што твой профіль у цэнтры занятасці не супадае з профілем рэальнай эканомікі. А значыць — ты сам сабе дырэктар, бухгалтар і менеджар па продажах.

Але ёсць тут нешта больш складанае. У адрозненні ад еўрапейскіх краін, дзе самазаняты — гэта чалавек з падушкай бяспекі, магчымасцю стажыровак, кансультацый і пенсійных пералікаў, у нас ты хутчэй сацыяльна нябачны. Так, табе не забараняюць працаваць на сябе — але і не дапамагаюць. І падчас эпідэміі, і цяпер, у эканамічны пераходны перыяд, ты сам-насам з рызыкамі.

У горадзе нават з’явіліся цэлыя «падполлі» — чаты, дзе людзі дзеляцца кантактамі заказчыкаў, лайфхакі па «самарэкламе» і саветамі, як не трапіць пад праверку. 

Вядома, некаторыя прыстасаваліся. Некаторыя нават знайшлі ў гэтым сэнс. Як мой іншы знаёмы, які кідаў школу, каб здымаць TikTok, а цяпер вучыцца на відэааператара і жыве з таго, што здымае вяселлі і прома-ролікі для магілёўскіх кавярняў. Ён кажа: «Я сам сабе працадаўца. І начальнік таксама я. І штрафы — калі што — сам сабе выпісваю».

Ці можна на гэтым пабудаваць будучыню? Ці магчыма з індывідуальных спробаў самавыжывання сабраць нешта накшталт эканомікі? Не ведаю. Але ведаю адно: Магілёў змяніўся. Ён больш не «прамысловы цэнтр». Ён — цэнтр самарэалізацыі пад ціскам. Горад, дзе дзяржава не змусіла, а проста — не прыйшла.

І калі Сяргей лічыць сябе вольным чалавекам — можа, так яно і ёсць. Але часам хочацца, каб гэта была не толькі свабода «ад», але і свабода «для»: для развіцця, для падтрымкі, для ўпэўненасці, што заўтра цябе зноў не спытаюць: «Ну і кім ты цяпер працуеш?» — з ухмылкай, якая трохі рэжа па сэрцы.

Можа, мы ўсе крыху Сяргеі. І калі дзяржава нас не падтрымае, дык, можа, хаця б не будзе перашкаджаць?

Якуб Ясінскі

Фота: mogilev.media, ілюстрацыйнае

«Заробак ёсць, але яго не бачна» – нататкі з Мсціслаўскага раёна

Навіна ад

У красавіку 2025 года сярэдняя намінальная налічаная заработная плата ў Магілёўскай вобласці склала 2 181,3 рублі. Гэта найменшы паказчык сярод усіх рэгіёнаў Беларусі. І хоць афіцыйная статыстыка сцвярджае, што ўзровень зарэгістраванага беспрацоўя складае ўсяго 0,1%, рэальнасць на месцах сведчыць пра іншае.

Калі я нядаўна наведаў сваю цётку ў Мсціслаўскім раёне, яна пажартавала: «У нас тут працуе толькі пошта і магазін, а астатнія — на пенсіі або ў пошуку працы». Гэты жарт, хоць і з усмешкай, адлюстроўвае рэальную сітуацыю ў многіх сельскіх раёнах Магілёўшчыны.

Чаму пры афіцыйна нізкім узроўні беспрацоўя і пастаянным росце сярэдняй зарплаты многія жыхары рэгіёна адчуваюць сябе пакінутымі і без перспектыў?

Давайце паглядзім на лічбы і паспрабуем зразумець, чаму статыстыка і рэальнасць так часта не супадаюць.

У красавіку 2025 года сярэдняя зарплата ў Магілёўскай вобласці склала 2 181,3 рубля, што на 25 рублёў больш, чым у сакавіку. Аднак гэты рост не змяніў пазіцыю вобласці — яна застаецца на апошнім месцы па ўзроўні зарплат у краіне. Для параўнання, у Мінску сярэдняя зарплата перавышае 3 500 рублёў.

Але гэтыя лічбы не адлюстроўваюць рэальную сітуацыю. У сельскіх раёнах, такіх як Мсціслаўскі, сярэдняя зарплата можа быць значна ніжэйшай. Напрыклад, у 2021 годзе яна складала каля 594,4 рублі, і няма падстаў меркаваць, што сітуацыя кардынальна змянілася.

Афіцыйны ўзровень беспрацоўя ў вобласці — 0,1%. Але гэта лічба не ўлічвае тых, хто не зарэгістраваны ў службе занятасці або працуе неафіцыйна. Многія маладыя людзі з’язджаюць у іншыя рэгіёны або за мяжу ў пошуках лепшых магчымасцей.

Пры гэтым у агульнанацыянальным банку вакансій на 31 мая 2025 года было размешчана 209 284 прапановы. Але большасць з іх — гэта нізкааплатныя пасады ў сельскай гаспадарцы або прамысловасці, якія не прыцягваюць маладых спецыялістаў.

Улады спрабуюць палепшыць сітуацыю. У 2024 годзе служба занятасці Магілёўскай вобласці дапамагла працаўладкавацца амаль 20 тысячам чалавек. Але гэта не вырашае сістэмных праблем — такіх, як адсутнасць перспектыў для моладзі, нізкія заробкі і недахоп інвестыцый у рэгіён.

Калі я развітваўся з цёткай, яна сказала: «Можа, калі-небудзь і да нас даедзе прагрэс». Я ўсміхнуўся, але ўнутры адчуваў смутак. Бо пакуль статыстыка паказвае рост, людзі працягваюць жыць у чаканні лепшых часоў. І, магчыма, галоўнае пытанне — ці прыйдуць яны калі-небудзь?

Якуб Ясінскі

Фота: mogilev.media

Якія самыя высокія зарплаты сярод магілёўскіх вакансій – паглядзелі для вас, што прапануе цэнтр занятасці

Навіна ад

У верхніх радках – кіраўнікі ды начальнікі, але ёсць прыстойныя зарплаты і для сапраўдных рабацяг.

У Магілёве на актуальны момант больш за 2 200 вакансій на рынку працы для шараговых суіскальнікаў. Яшчэ некалькі дзясяткаў вольных месцаў прапануюцца мэтанакіравана інвалідам і пенсіянерам.

Самы вялікі заробак – 2 397 рублёў – абяцаюць на прадпрыемства «Ольса» на пасадзе начальніка цэху. Кар’ернае абмежаванне толькі адно – патрэбна вышэйшая адукацыя. «Ольса», між іншым, адзін з лідараў па «паталкам» зарплат для розных катэгорый працаўнікоў. Майстар, напрыклад, тут можа атрымліваць 1 410 рублёў, а слесар-сантэхнік 1 242, што з’яўляецца самым высокім паказчыкам у гэтых прафесіях на рынку працы.

Яшчэ адзін лідар па ўзроўні прапанаваных зарплат – домабудаўнічы камбінат. Працаўнікам тут прапануюць 1 200 – 1 400 рублёў, а маляру наагул 1 500.

Другі радок па ўзроўню зарплаты належыць заводу «Чырвоны металіст». Кіраўнік на гэтым прадпрыемстве можа разлічваць на 2 000 рублёў. Трэці радок дзеляць прадстаўнікі таксама кіроўных пасад – кіраўнік у структуры «Жыллёва-камунальнай гаспадаркі вобласці» і начальнік цэху на «Магілёўдрэве». Ім прапануюць па 1 800 рублёў.

Бліжэй за ўсіх да кіроўных пасадаў па ўзроўню зарплат сярод звычайных рабацяг падбіраюцца супрацоўнікі «Беларускай чыгункі». Машыніст дызель-электрапоезда можа разлічваць на 1 750 рублёў, а машыніст цеплавоза – на 1 600.