Tag: Польшча

Магілёўская выдатніца Данута Перадня расказала, як ёй у эміграцыі

Навіна ад

Ураджэнка Кіраўска Данута Перадня, якая была вымушана пакінуць Беларусь, сумуе па радзіме, але рада жыццю на свабодзе.

Студэнтку-выдатніцу філалагічнага факультэта Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта Дануту Перадню затрымалі 28 лютага 2022 года амаль адразу пасля пачатку поўнамаштабнай вайны ва Украіне. Падставай стаў рэпост антываеннай публікацыі ў магілёўскім чаце, дзе крытыкавалі дзеянні Пуціна і Лукашэнкі і заклікалі выходзіць на пратэсты. За гэта дзяўчына атрымала жорсткі прысуд: шэсць з паловай гадоў пазбаўлення волі, адлічэнне з ВНУ і ярлык “тэрарысткі”.

Жыццё за кратамі

22-гадовую Дануту трымалі за кратамі амаль тры гады. Яе вызвалілі толькі ў канцы 2024-га па памілаванні. Цяпер яна жыве ў Польшчы і хоча аднавіць навучанне, каб навярстаць страчаныя студэнцкія гады.

Сябры дзяўчыны распавялі “Нашай Ніве”, што першы час пасля затрымання яна была ў цяжкім стане: ад стрэсу не магла есці, а ў ІЧУ сутыкнулася з недахопам вады. У Гомельскім СІЗА яе пасадзілі ў бетонную транзітную камеру з жалезнымі нарамі, дзе практычна немагчыма было спаць. Сітуацыю ўскладняла і сукамерніца. Гэта была фанатычная жанчына, якая начамі шаптала малітвы, малявала крыжы на сценах і патрабавала захоўваць “чысціню Божай далоні” на стале.

У Бабруйскім СІЗА Дануту моцна ўразіла іншае: з камеры перад адбоем вывелі адну дзяўчыну, а праз паўгадзіны вярнулі астрыжанай налыса. Па словах Дануты, гэта зрабілі з-за вошай, але сама карцінка потым неаднаразова вярталася ў яе снах.

Большую частку тэрміну яна правяла ў Бабруйску, дзе палітвязняў амаль не было. Сярод яе сукамерніц былі дзве жанчыны пенсійнага ўзросту, у дэпрэсіўным стане. Данута, нягледзячы на ўласную роспач пасля прысуду, імкнулася іх падтрымліваць. Сукамерніцы называлі яе сонейкам, якое не можа патухнуць.

Пасля этапу ў гомельскую калонію яе паставілі працаваць у цэху па раскроі тканіны: цяжкая фізічная праца на ручной пілцы патрабавала пастаяннай напругі. 

Асабліва цяжка было з лістамі: многія так і не даходзілі, а калі нешта перадавалі, то часта толькі абрэзаныя канцы.

Сум па мінулым і надзея на будучыню

За паўтара месяца да вызвалення Дануту папрасілі напісаць прашэнне на памілаванне. Калі яе вызвалілі, яна адчувала радасць і адначасова вялікую разгубленасць: сябры ўжо скончылі ўніверсітэты, працавалі, а яна толькі пачынала жыццё нанова.

Аднак, былая палітзняволеная прызнае: нават у турме знайшла нешта пазітыўнае, бо навучылася казаць “не” і сустрэла шмат добрых людзей, з якімі падтрымлівае сувязь.

У траўні 2025 года эвакуацыйная каманда фонду BYSOL дапамагла дзяўчыне пераехаць у Польшчу.

Сёння Данута вывучае польскую мову і рыхтуецца зноў стаць студэнткай. Яна вагаецца паміж філалогіяй, ветэрынарыяй і харэаграфіяй. Акрамя таго, яна любіць майстраваць рукамі: стварала араматызатары з лямпачак, дадаючы сухія кветкі і аромаалеі.

“Таксама па ёй відаць, што яна моцна сумуе па Беларусі. Яна казала, што ёй сніцца яе побыт на радзіме, але яна радая быць на волі” – распавялі сябры дзяўчыны.

Фотаздымак: Старонка Дануты ў ВКонтакте

Жыхары Магілёўшчыны цяпер могуць падавацца на польскую візу ў Віцебску

Навіна ад

Ад 2 ліпеня 2025 года жыхары Магілёўшчыны маюць магчымасць падаваць заявы на атрыманне польскай візы ў Віцебску.

“2 ліпеня 2025 г. візавы цэнтр VFS Global У г. Віцебску, размешчаны па адрасе вул. Янкі Купалы д. 2/1, пачне прыём заяў на Шэнгенскія і нацыянальныя візы ў Рэспубліку Польшча. Візавы цэнтр у Віцебску адносіцца да Мінскай консульскай юрысдыкцыі і будзе прымаць заяўнікаў, зарэгістраваных па месцы жыхарства ў Мінскай, Магілёўскай, Гомельскай і Віцебскай абласцях”, – гаворыцца ў паведамленні на сайце кампаніі VFS Global, якая мае права абслугоўваць тых, хто звяртаецца за візай для прыезда ў Польшчу.

Да сённяшняга дня жыхары Магілёўшчыны маглі падавацца на польскую візу толькі ў Магілёве, Гомелі і Мінску.

Фотаздымак з адкрытых крыніц

Прыхаваныя лайкі і адкрытыя намеры: як беларуская прапаганда спрабуе паўплываць на выбары ў Польшчы

Навіна ад

У чаканні прэзідэнцкіх выбараў у Польшчы беларуская дзяржаўная прапаганда актывізавала сваю працу ў сацсетках, імкнучыся сфарміраваць грамадскую думку польскіх выбаршчыкаў. Пра гэта сведчыць даклад DFRLab, Фонду адказнай палітыкі і Alliance4Europe — з апісаннем метадаў і мэтаў гэтых інфармацыйных кампаній.

Нядаўна, гартаючы стужку Facebook, я натыкнуўся на відэа, дзе аднаго з польскіх палітыкаў абвінавачваюць у здрадзе нацыянальных інтарэсаў. Каментары — па-руску, з заклікамі да «сапраўднага патрыятызму» і «ачышчэння краіны ад вонкавага ўплыву». Спачатку падумаў: ну, класічны фэйк. Але потым пачаў капаць глыбей — і зразумеў: гэта частка шырэйшай гульні, дзе дэмакратыя — толькі шахматная дошка.

Згодна з высновамі DFRLab, дзяржаўныя СМІ Беларусі і звязаныя з імі акаўнты ў сацсетках мэтанакіравана распаўсюджваюць фэйкі і палярызуючыя паведамленні, арыентаваныя на польскую аўдыторыю. Мэта простая: падарваць давер да польскіх інстытутаў і пасеяць разлад напярэдадні выбараў.

Спосабы не новыя — фэйкавыя навіны, ботападобныя каментары, перапосты з прапагандысцкіх Telegram-каналаў. Але інструментарый абноўлены, як Windows пасля чарговага патча. З’явіліся фэйкавыя інфлюэнсеры з «польскімі» прозвішчамі, што не прамаўляюць ніводнага слова па-польску.

Але чаму Польшча? Па-першае, гэта краіна, што дае прытулак беларускім эмігрантам і падтрымлівае Украіну. Па-другое — геапалітычны раздражняльнік, які Масква і Мінск з асалодай выкрыжоўваюць з карт свету, калі думаюць, што ніхто не бачыць.

На гэтым фоне санкцыі і вонкавая ізаляцыя Беларусі выглядаюць хутчэй як выклік, а не як стрымліванне. Улады навучыліся абыходзіць блакіроўкі, ствараць абыходныя інфармацыйныя каналы і хавацца пад маскай «альтэрнатыўных пунктаў гледжання».

Зразумела, што інфавойны цяпер — не дадатак да палітыкі, а яе галоўны інструмент. Там, дзе раней патрэбны былі танкі, цяпер дастаткова трапнага мема ці віруснага відэа. І калі хтосьці яшчэ верыць, што прапаганда працуе толькі на «дурняў», ён проста яшчэ не паспеў стаць яе мэтай.

І калі я зноў бачу дзіўны допіс з незнаёмага акаўнта пра «падстаўных лідараў» і «глабальны кантроль», я ўжо не злуеюся — я думаю: ці сапраўды мы гатовыя абараняць праўду, калі хлусня прасцейшая, хутчэйшая і лепш загорнутая ў Instagram-фільтры?

Можа, наш галоўны выбар — не паміж левымі і правымі, а паміж верай у рэальнасць і яе заменнікам?

Якуб Ясінскі

Дзень у гісторыі: 17 жніўня. Падпісанне Кейданскай уніі. Пабачыў свет першы нумар часопісу «Наша гісторыя». Бальшавіцкая Расія не дамовіліся з Польшчаю пра дзяржаўную мяжу, якая праходзіла па Беларусі

Навіна ад

1655 год. Падпісаная Кейданская унія.

Яе ўдзельнікамі з аднаго боку былі ўплывовыя саслоўі Вялікага Княства Літоўскага, ачоленыя вялікім гетманам Янушам Радзівілам, а з другога – кароль Швецыі Карл X. Літоўская магнатэрыя спадзявалася, што ў выніку падпісання ўніі будзе ўтвораная канфедэрацыя Швецыі і Вялікага Княства Літоўскага.

Тады на абшарах Вялікага Княства трывала спусташальная вайна, якую распачалі маскоўцы. Кейданскага ўнія была спробаю ўратаваць краіну ад патопу. Польшча не змагла абараніць Вялікае княства ад маскоўцаў. Неўзабаве і сама была атакаваная Швецыяй.

Большасць магнатаў і шляхты Вялікага Княства Літоўскага не падтрымалі новы саюз. Іх не задавальняла ліквідацыя выбараў караля і патрабаванне Швецыі ваяваць супраць Польшчы.

Фактычна, унія спыніла сваё дзеянне са смерцю Януша Радзівіла, у тым жа 1655 годзе. Мяркуюць, што яго атруцілі.

1857 год. Нарадзіўся Ян Цепляк.

Каталіцкі царкоўны дзеяч Беларусі.

Старшыня Рымска-каталіцкай духоўнай калегіі, генеральны вікарый Магілёўскай архідыяцэзіі, апостальскі адміністратар Мінскай дыяцэзіі.

За абарону правоў касцёлу быў арыштаваны савецкімі ўладамі і зняволены. У 1923 годзе засуджаны да смяротнага пакарання, якое пазней замянілі на 10 гадоў пазбаўлення волі. У 1924 дэпартаваны ў Латвію, адкуль выехаў у Польшчу, потым у Рым.

На даручэнне Рымскага папы Пія XI ў 1925 годзе выехаў у ЗША для візітацыі польскіх парафій. Там атрымаў паведамленне аб прызначэнні на віленскую мітраполію, але напярэдадні ўрачыстага прыняцця кафедры памёр.

1907 год. Нарадзіўся Здзіслаў Стома.

Актор тэатру і кіно. Народны артыст савецкай Беларусі

У яго акторскім даробку – каля 500 роляў. Асаблівай вышыні дасягнуў у стварэнні нацыянальных беларускіх вобразаў. Іграў ролю Быкоўскага ў Купалавай «Паўлінцы»

1920 год. Пачаліся перамовы аб міры паміж бальшавіцкай Расіяй і Другой Рэччу Паспалітай (Польшчаю).

Праходзілі перамовы ў Мінску.

Расія дамагалася ад палякаў прызнаць мяжу між краінамі па лініі Керзона (па гэтай лініі, з невялікімі адхіленнямі, праходзіць цяперашняя мяжа між Беларуссю і Польшчай, яе зацвердзілі ў 1947 годзе).

Саветы патрабавалі ад Польшчы скарачэння ўзброеных сілаў. Польская дэлегацыя не прыняла такіх умоваў і пакінула перамовы.

Неўзабаве бальшавіцкая Расія атакавала Польшчу, але няўдала. Польскія войскі адагналі бальшавікоў, а пазней мяжа прайшла пасярэдзіне Беларусі.

1934 год. Створаны Бяроза-Картузскі канцэнтрацыйны лагер.

У ім утрымлівалі «асобаў, якія ствараюць пагрозу бяспецы, спакою і грамадскаму парадку» у Польшчы.

У лагеры дазвалялася ўтрымліваць людзей да трох месяцаў без суда, выключна па адміністрацыйным рашэнні паліцыі або кіраўніка ваяводства.

Сярод нявольнікаў лагеру было шмат актывістаў беларускіх арганізацыяў.

2018 год. Выйшаў першы нумар часопісу «Наша гісторыя».

Выдаўцом гістарычнага навукова-папулярнага ілюстраванага штомесячнага выдання выступіла рэдакцыя інтэрнэт-партала «Наша Ніва».

Першы нумар выйшаў 17 жніўня 2018 года. Наклад быў раскуплены за некалькі дзён, таму быў дадрукаваны дадатковы наклад.

У 2021 гаду распаўсюд часопісу спынілі «Белсаюздрук», «Белкніга», «Акадэмкніга», «Белпошта».

8 ліпеня 2021 году арыштавалі Андрэя Дынько, які быў галоўным рэдактарам выдання. Праваабарончай супольнасцю прызнаны палітычным вязнем.  21 ліпеня 2021 году вызвалены.

 

У публікацыі выкарыстаныя звесткі з рэсурсу «Вікіпедыя» і іншых адкрытых у інтэрнэце крыніцаў