Новости по тегу "день в истории" - Page 5 of 23

Дзень у гісторыі. 17 лістапада. Заснаванне Асіповічаў

Навіна ад 17 лістапада, 202517 лістапада, 2025

Міжнародны дзень студэнтаў.

Свята было заснавана ў 1941 годзе ў Лондане на міжнароднай сустрэчы студэнтаў краін, якія змагаліся супраць фашызму, у гонар студэнтаў Чэхаславакіі – герояў Супраціўлення, што пацярпелі ў 1939 годзе падчас расправы са студэнцкай дэманстрацыяй у акупаванай немцамі Празе.

28 кастрычніка 1939 года пражскія студэнты і іх выкладчыкі выйшлі на дэманстрацыю, каб адзначыць гадавіну ўтварэння Чэхаславацкай дзяржавы – 28 кастрычніка 1918 года. Падраздзяленні акупантаў разагналі дэманстрацыю, па яе ўдзельнікам быў адкрыты агонь.

Адзін са студэнцкіх лідэраў Ян Оплятал загінуў. Яго пахаванне 15 лістапада 1939 года зноў перарасло ў акцыю пратэсту. У адказ нацысты закрылі ўсе чэшскія вышэйшыя навучальныя ўстановы, звыш 1200 студэнтаў былі арыштаваныя і зняволеныя ў канцлагер Заксэнхаўзен. 9 студэнтаў і актывістаў студэнцкага руху пакаралі смерцю 17 лістапада. Гэтая дата і была абраная сімвалічным днём, як напамін аб трагічных падзеях таго часу.

17 лістапада 1973 году ў Грэцыі студэнты чацьвёра сутак абаранялі будынак Тэхнічнага ўніверсітэта ў Афінах, пратэстуючы супраць дыктатуры. Студэнты былі расстраляныя танкамі, гэтая падзея стала пачаткам падзення рэжыму «чорных палкоўнікаў».

17 лістапада 1989 году ў Празе дэманстрацыю да 50-годдзя падзей 1939 года пачалі мясцовыя камсамольцы. Але жадаючых прыняць удзел сярод афіцыйных арганізацый не было. Тады камсамольцы звярнулася па дамамогу да міжнароднай арганізацыі студэнтаў. Акцыя была санкцыяваная і на яе прыйшло 30 тысячаў студэнтаў, выкладчыкаў. Паліцыя жорстка разагнала дэманстрантаў. У знак пратэсту на дзеянні ўладаў студэнты на наступны дзень абвясцілі страйк, а 21 лістапада на вуліцы Прагі выйшла болей за 200 тысячаў дэманстрантаў. З гэтых падзеяў пачалася аксамітная рэвалюцыя.

Сёння Міжнародны дзень студэнтаў з’яўляецца сімвалічным аб’яднаннем студэнтаў усіх факультэтаў і ўсіх навучальных устаноў свету.

1870 год. У Хоцімску нарадзіўся Сяргей Блажко.

Беларускі, рускі і савецкі астраном, член-карэспандэнт АН СССР.

Працаваў у абсерваторыі Маскоўскага ўніверсітэта, быў яе дырэктарам, прафесарам і загадчыкам кафедраў астраноміі, астраметрыі МДУ.

Больш за 20 гадоў узначальваў Камісію па вывучэнні зменных зорак пры астранамічнай радзе АН СССР.

Асноўныя даследваванні прысвечаны вывучэнню зменных зорак і практычнай астраноміі. З 1895 сістэматычна фатаграфаваў зорнае неба з мэтай выяўлення зменных зорак, чым паклаў пачатак багатай калекцыі «шкляной бібліятэкі» абсерваторыі.

У 1904 годзе апаратурай уласнай канструкцыі адным з першых у свеце сфатаграфаваў спектры двух метэораў і даў правільнае іх тлумачэнне. Прапанаваў новы метад выяўлення малых планет.

Аўтар шэрагу арыгінальных канструкцый астранамічных прыбораў, трох падручнікаў па астраноміі.

1872 год. Дата заснавання горада Асіповічы.

Была пабудавана станцыя Лібава-Роменскай чыгункі, з якой пачалося фармаванне горада. Сваю назву станцыя, а ў далейшым і горад, атрымалі ад размешчанай за два кіламетры вёскі Асіповічы.

Дзень у гісторыі. 16 лістапада. Нарадзіўся Аляксандр Пракапенка

Навіна ад 16 лістапада, 202516 лістапада, 2025

1384 год. Ядвіга Анжуйская каранавана на каралеву Польшчы.

Каталіцкая святая.

Абрана пасля смерці бацькі – караля венгерскага і польскага Людовіка Венгерскага. Каралева ў 1384-1399 гадах.

У 1385 заключыла Крэўскую унію, у 1386 годзе выйшла замуж за Ягайлу. Атрымала ад яго ў падарунак Магілёў.

У 1397 годзе фундавала ў Пражскім універсітэце асобны калегіум для судэнтаў з ВКЛ («speciale collegium pro Lythwanorum nacione»). У тэстаменце запісала ўласныя сродкі на аднаўленне Кракаўскай акадэміі.

Памерла ў 1399 годзе падчас родаў, не пакінуўшы Ягайле нашчадкаў.

Доўгі час неафіцыйна ўшаноўвалася ў Польшчы як святая. Афіцыйна беатыфікавана Каталіцкім Касцёлам ў 1986 годзе, кананізавана ў 1997 года. Дзень памяці –17 ліпеня.

1673 год. Нарадзіўся Аляксандр Меншыкаў.

Расійскі дзяржаўны і ваенны дзеяч, генералісімус. Сын дробнага літоўскага шляхцiча.

Паплечнік Пятра І, пасля яго смерці ў 1725-1728 – фактычны кіраўнік Расіі. Князь і адзіны рускі герцаг, князь Рымскай імперыі.

Першы генерал-губернатар Пецярбурга (1703-1727), кіраваў будаўніцтвам горада, Кранштата.

У 1705 годзе разам з Пятром І удзельнічаў у забойстве святароў у полацкім Сафійскім саборы. У час знаходжання ў Магілёве расійскага войска, марыў забіць усіх гараджан дзеля помсты за паўстанне 1661 года. Пасля знішчэння ў агні Магілёва, удзельнічаў у бітве пад Лясной (1708). Удзельнік рабавання і руйнавання многіх беларускіх гарадоў і мястэчак.

1953 год. У Бабруйску нарадзіўся Аляксандр Пракапенка.

Беларускі футбаліст, паўабаронца. Майстар спорту міжнароднага класа.

Лепшыя гады футбольнай кар’еры прайшлі ў складзе «Дынама» (Мінск, 1972-1983).

Чэмпіён СССР (1982). Бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў (1980).

Гуляў так жа за «Дняпро» (Магілёў), «Нефтчы» (Баку).

У чэмпіянатах СССР (вышэйшая ліга) правёў 168 матчаў, забіў 52 гола, у тым ліку за «Дынама» (Мінск)— 163 матча, 51 гол.

“Народны” футбаліст, герой шматлікіх футбольных анекдотаў.

Памёр раптоўна 29 сакавіка 1989 года. Пахаваны на могілках у в. Такары Бабруйскага раёна.

У 2015 годзе ў Бабруйску адкрыты стадыён імя А. Пракапенкі.

2021 год. Ад наступстваў COVID-19 памёр Мікола Шабовіч.

Беларускі паэт, перакладчык, філолаг і педагог. Кандыдат філалагічных навук, дацэнт.

Працаваў ў Беларускім дзяржаўным педагагічным універсітэце імя Максіма Танка, нацыянальным тэхнічным універсітэце, у Мінскім абласным драматычным тэатры ў Маладзечне.

Даследаваў аказіянальную лексіку ў мастацкіх тэкстах.

Аўтар сямі зборнікаў вершаў, кніг гумару, перакладаў.

На яго вершы напісана больш як 180 песень, якія выконвалі І. Дарафеева, А. Гайдук, А. Цівуноў, Дз. Мінько, Т. Валахановіч і іншыя.

30 песень на вершы Шабовіча напісаў магілёўскі кампазітар Мікола Яцкоў.

Аўтар слоў гімна БДПУ імя Максіма Танка. Спрыяў развіццю маладых беларускіх паэтаў і празаікаў – удзельнікаў літаратурнай суполкі «Крокі».

Дзень у гісторыі. 15 лістапада. Заснаваны першы магілёўскі музей

Навіна ад 15 лістапада, 202515 лістапада, 2025

1632 год. Прызначаны першы магілёўскі праваслаўны епіскап Іосіф Бабрыковіч.

Спачатку Магілёўская епархія з’яўлялася часткай Полацкай. Па каралеўскім прывілеі не былі дакладна акрэслены яе межы. Епіскапы павінны былі пражываць у Магілёўскім Спаскім манастыры. Акрамя Спаскай царквы, ім перадаваліся яшчэ чатыры цэрквы ў Магілёве, дзве царквы ў Оршы, адна ў Дзісне, адна ў Полацку, Траецкая і Спаская ў Мсціславе. Першым епіскапам стаў 15 лістапада 1632 года былы пробашч Віленскага Свята-Духава манастыра ігумен Іосіф Бабрыковіч-Капет-Аняхожскі. У сувязі з тым, што Спаскі манастыр у Магілёве ў той час належаў уніятам, рэзідэнцыя епіскапаў першапачаткова размяшчалася ў Крыжаўзвіжанскай царкве – да 1650 года.

Малюнак М. Львоў — Крыжаўзвіжанская царква – за пагоркам злева. Аўтар малюнка Мікалай Львоў

1867 год. У Магілёве пры губернскім статыстычным камітэце заснаваны першы ў горадзе музей.

Яго пераемнікам з’яўляецца абласны краязнаўчы музей імя Е. Раманава.

На час адкрыцця ўстановы было каля 1 500 экспанатаў, сярод іх – кальчуга і ўпрыгожванні з раскопак Анелінскага кургана Быхаўскага павета, арыгінальныя граматы польскіх каралёў Жыгімонта ІІІ і Станіслава Аўгуста, рукапіснае Евангелле XV стагоддзя; Лексікон Славянароскі з друкарні Куцеінскага манастыра 1654 года, калекцыя манет X – XIX стст., троннае крэсла Кацярыны II з магілёўскага дарожнага палаца, сані Напалеона, якія ён кінуў падчас уцёкаў з Расіі.

У 1918 годзе музей аб’яднаны з царкоўна-археалагічным (працаваў з 18 снежня 1904 у былым Бернардынскім касцёле – на загалоўным фота ў цэнтры) у адзін – губернскі. У 1919 г. пераехаў у будынак былога сялянскага банка (вул. Міронава, зараз Магілёўскі абласны мастацкі музей імя П. Масленікава), у 1932 – у двухпавярховы будынак па вул. Ленінскай, №40. У 1934-1938 гадах меўся філіял – у будынку Іосіфаўскага сабора, дзе дзейнічала экспазіцыя гісторыі рэлігіі і атэізму. Існаваў, у канцы 1930-х гадоў і яшчэ адзін філіял – мемарыяльны музей С. Аржанікідзэ ў доме, дзе ў 1919 г. ён жыў і працаваў як член Рэўваенсавета 16-й арміі Заходняга фронту (кут вул. Віленскай і зав. Крутога).

У пачатку Вялікай Айчыннай вайны падчас абароны Магілёва гістарычны музей на вул. Ленінскай і яго філіял на Віленскай згарэлі разам з экспанатамі. Пасля вайны, толькі ў 1949 годзе, калі ў Доме Саветаў выдзелілі невялікія памяшканні, музей аднавіў сваю дзейнічаць. 1 ліпеня 1961 года атрымлівае ўласны трохпавярховы будынак на Савецкай плошчы (зараз – Славы), у якім ён размяшчаецца і ў наш час.

1938 год. У в. Дрожджаніцы Крычаўскага раёна нарадзіўся Віктар Цітоў.

Беларускі этнолаг і гісторык культуры. Доктар гістарычных навук, прафесар.

Выхаванец гісторыка-геаграфічнага факультэта Магілёўскага педінстытута.

Распрацаваў канцэпцыю гісторыка-этнаграфічнага раянавання Беларусі. Даследаваў тыпалогію культурных ландшафтаў, гістарычныя стасункі Беларусі і сумежных тэрыторый, беларускую дыяспару, этнічную гісторыю і геаграфію Беларусі, традыцыйную народную культуру, гісторыю народнай адукацыі, праблемы нацыянальных узаемаадносін.

Суаўтар і аўтар прац «Праблемы рассялення ў БССР», «Помнікі этнаграфіі», «Промыслы і рамёствы Беларусі», «Адраджэнне традыцыйнай мастацкай культуры Палесся», «Беларусы», «Гісторыя сялянства Беларусі» і іншых.

Удзельнічаў у распрацоўцы навукова-метадычных прынцыпаў аховы помнікаў, арганізацыі музеяў-скансэнаў, у складанні «Нацыянальнага атласу Беларусі».

Памёр 20 лістапада 2020 года.

Дзень у гісторыі. 13 лістапада. Саветы нацыяналізавалі “Строммашыну”

Навіна ад 13 лістапада, 202513 лістапада, 2025

1918 год. Магілёўскім губсаўнаргасам прынята рашэнне аб нацыяналізацыі чыгуналіцейнага і кацельнага завода кампаніі братоў Мазьі і Лейбы Аранзонаў (цяпер «Строммашына»).

Гісторыя завода пачынаецца з 1 жніўня 1912 года, калі браты Мозья і Лейба Аранзоны набылі за 5 тысяч рублёў у калежскага асэсара Cayльскага 840 квадратных сажань (3 780 кв.м) зямлі на краі горада побач з Вакзальнай вуліцай. На гэтым месцы яны хутка пабудавалі невялікія металаапрацоўчыя майстэрні, якія ўжо ў 1913 годзе ператварыліся ў чыгунна-медна-ліцейны заводзік. На гэтым заводзіку ў 1914 годзе лічылася 15 працоўных.

З пачаткам вайны завод пераключыўся на вайсковыя замовы – у 1915-1916 гадах там выраблялі тры віды ручных гранат, снарады калібра 90 мм, запчасткі для стралковай зброі. На прадпрыемстве працавала ў той час больш за 100 чалавек.

1989 год. На 81-м годзе жыцця памёр ураджэнец в. Клетнае Глускага раёна Фёдар Янкоўскі.

Беларускі мовазнавец і пісьменнік. Доктар філалагічных навук, прафесар.

Даследаваў беларускую народную мову, фанетыку, марфалогію і сінтаксіс беларускай літаратурнай мовы, гісторыю беларускай мовы.

Удзельнічаў у выданні «Фразеалагічнага слоўніка», дапаможнікаў для ВНУ «Сучасная беларуская літаратурная мова», «Практыкум па беларускай мове» і іншых.

Складальнік зборнікаў афарызмаў, прыказак і прымавак, параўнанняў, фразеалагізмаў.

Дзень у гісторыі. 12 лістапада. Землятрус у Магілёве

Навіна ад 12 лістапада, 202512 лістапада, 2025

1623 год. Выбухнула Віцебскае паўстанне праваслаўных гараджан супраць уніяцкага архіепіскапа Іасафата Кунцэвіча.

Па сігнале званоў ратушы і праваслаўных цэркваў некалькі тысяч паўстанцаў рушылі да рэзідэнцыі Кунцэвіча, уварваліся ў двор, падпалілі дом, забілі архіепіскапа, а цела кінулі ў Дзвіну.

Гараджане, у тым ліку члены магістрата былі аб’яўлены саўдзельнікамі паўстання. Віцебск быў пазбаўлены Магдэбургскага права. З горада спагнана 3 079 злотых.

Каралеўскія камісары загадалі зняць званы з ратушы і ўсіх праваслаўных цэркваў і адліць з іх вялікі звон у памяць пра Кунцэвіча. Ратуша была разбурана.

Затрыманы і пакараны смерцю 19 чалавек, у тым ліку 2 бурмістры і падбухторшчык паўстання – палачанін Пётра Васілеўскі, які на допыце прызнаўся, што была сувязь з праваслаўным брацтвам у Вільні.

78 чалавек прыгавораны да пакарання смерцю завочна.

Перад гэтым, у 1618 годзе супраць Іасафата Кунцэвіча сваё паўстанне падымаў Магілёў – архібіскупа адмовіліся ўпускаць у горад, за што кароль і вялікі князь Жыгімонт Ваза распарадзіўся закрыць праваслаўныя цэрквы.

1885 год. Нарадзіўся Міхаіл Грамыка.

Беларускі географ, геолаг, пісьменнік, вязень ГУЛАГу. Даследчык радовішчаў нафты.

Выхаванец Магілёўскай гімназіі.

Распрацоўшчык беларускай тэрміналогіі па геаграфіі, геалогіі, хіміі, падручнікаў «Пачатковая геаграфія», «Уводзіны ў навуку аб неарганічнай прыродзе».

Удзельнік пошукаў нафты на Палессі (на падставе аналізу тапоніма Гарывада).

Аўтар кніг паэзіі, п’ес, якія ставіліся ў тэатрах. Аўтар успамінаў пра Я. Купалу, Я. Коласа, А. Грыневіча.

Памёр 30 чэрвеня 1969 года.

1896 год. У Магілёве адбыўся землятрус у 4 балы.

Да гэтага дакументальна быў зафіксаваны землятрус 29 жніўня 1893, 4 бала. Напярэдадні і пасля гэтай даты, свойскія жывёлы паводзілі сябе неадэкватна: раўлі суткамі каровы, іржалі коні, кудысьці пахаваліся каты. Тады ніхто не мог растлумачыць прычыну такіх іх паводзін.

Фіксаваліся хвалі карпацкіх землятрусаў 4 сакавіка 1977 года, 4-5 балаў, 30 мая 1990, 3-4 балы.

1902 год. Нарадзілася Таццяна Бандарчык, беларуская актрыса.

У 1920 годзе на настаўніцкіх курсах у Бабруйску арганізавала драмгурток «Крыніца», дзе паставіла п’есу Янкі Купалы «Паўлінка» і выканала галоўную ролю.

Працавала ў купалаўскім, коласаўскім тэатрах, драмы і камедыі пры Белдзяржэстрадзе, у Бабруйскім вандроўным.

Найбольш каларытныя характары стварыла ў беларускай драматургіі: Паланея («Прымакі» Янкі Купалы), бабка Наста («Вайна вайне» Якуба Коласа), Сцепаніда («Пагібель воўка» Э.Самуйлёнка), Маці («Ірынка» Кузьмы Чорнага),Ганна Чыхнюк («Выбачайце, калі ласка!» А. Макаёнка) і іншыя.

Знялася ў фільме «Руіны страляюць…»

Памерла 24 ліпеня 1974 года.

1944 год. У Магілёве адкрыты новы драўляны мост цераз р. Днепр.

Быў пабудаваны замест разбуранага ў 1941-м годзе. Мост быў пабудаваны савецкімі сапёрамі і ваеннапалоннымі немцамі. Разабраны ў 1959 г.

1958 год. Нарадзіўся Леанід Пранчак. Беларускі паэт, перакладчык.

Працаваў на Магілеўскім абласным радыё, у тэатры-студыі «Верасы», дзяржаўным канцэртным аркестры Беларусі, карэспандэнтам газеты «Рэспубліка» ў ЗША, мастацкім кіраўніком Тэатра-студыі беларускай эстрады.

Аўтар вершаў, аўтар кніг вершаў, кнігі «Беларуская Амерыка».

Больш за 200 вершаў паэта пакладзены на музыку. Найбольш вядомыя з іх «Даставай Язэп гармонік», «Пад зоркай Пагоні», «Каля Чырвонага касцёла», «Адзінокая жанчына», «Жыве Беларусь!», «Сумны саксафон», «Паклонніца», «Талака», «Цёмная пані», «Каханая» і іншыя.

З 2018 года вядзе масавыя судовыя працэсы аб абароне аўтарскіх правоў на свае творы.

Займаецца маніторынгам СМІ, дапаможнікаў, друкаваных выданняў, шукаючы радкі за сваім аўтарствам. Пасля чаго падае пазоў у суд з заявай аб парушэннях аўтарскіх правоў і патрабаваннем фінансавай кампенсацыі.

Сярод тых, з кім аўтар судзіўся: «Наша Ніва», «Звязда» «Советская Белоруссия», «Мінская праўда», блогеры, бацькі дзяцей, якія спявалі песні на яго вершы і іншыя. Сярод аштрафаваных ёсць і магілёўцы.

Дзень у гісторыі. 11 лістапада. Адкрыццё Магілёўскай рымска-каталіцкай епархіі

Навіна ад 11 лістапада, 202511 лістапада, 2025

11 лістапада каталіцкі Касцёл адзначае літургічны ўспамін св. Марціна Турскага, духоўнага заступніка Чавус

Справа ў тым, што 12 жніўня 1634 горад разам з Магдэбургскім правам атрымаў і адмысловы герб, які апісваецца наступным чынам: “у блакітным полі на белым кані святы Марцін з мечам у руцэ, на плячах чырвоны плашч». Як зазначаюць гісторыкі, гэты герб варта разглядаць у адным шэрагу гарадскіх знакаў, якія адлюстроўваюць ідэі абароны і перамогі хрысціянскіх каштоўнасцей.

1673 год. Ракеты Казіміра Семяновіча знішчаюць турак

Пад час Хоцінскай бітвы ў страшэнную завіруху аб’яднанае польска-літоўскае войска Яна Сабескага разграміла 35-тысячную асманскую армію Гусейна-пашы, якая месцілася ў Хоцінскай крэпасці.

У гэтай бітве кароль і вялікі князь Ян Сабескі паспяхова выкарыстаў ракеты. Ракеты былі вынайдзены генерал-лейтэнантам Казімірам Семяновічам (1600-1651). Даследчыкі не маюць дакладных звестак пра паходжанне Семяновіча, а па некаторых версіях, яго непасрэдным продкам быў Дзмітрый Сякіра з роду князёў Друцкіх, уладальнік “двара Быхава” а сам Семяновіч, магчыма, быў ураджэнцам Магілёўшчыны.

11 лістапада 1783 год. Імператрыца Кацярына II пацвердзіла граматай адкрыццё Магілёўскай рымска-каталіцкай епархіі.

Самая вялікая каталіцкая епархія ў гісторыі – яна ахоплівала ўсе землі тагачаснай Расійскай імперыі, уключаючы Аляску. Кіраўніком епархіі быў зацверджаны Станіслаў Богуш-Сестранцэвіч.

1918 – ад немцаў вызвалены Быхаў і настаў канец Першай Сусветнай вайны.

Пасля Камп’енскага перамір’я 11 лістапада 1918 года на тэрыторыю Быхава ўвайшлі савецкія войскі. Адначасова 11 лістапада лічыцца днём завяршэння нямецкай акупацыі Беларусі ў Першую Сусветную вайну.

1928 год. У Магілёве з групай беларускіх пісьменнікаў гасцяваў Якуб Колас.

1963 год – з Магілёва перавялі гістарычны архіў.

Пастановай Савета Міністраў БССР ад 11 лістапада 1963 года Цэнтральны гістарычны архіў БССР перавялі з Магілёва ў Мінск. У былы магілёўскі касцёл св. Станіслава засяліўся Дзяржаўны архіў Магілёўскай вобласці. Паралельна рашэннем таго ж дня рэарганізавалі сетку архіваў у рэгіёнах (у т.л. у Крычаве і Бабруйску стварылі філіялы абласных архіваў).

1955 год. Нарадзілася Галіна Тычка.

Беларускі літаратуразнавец і крытык. Доктар філалагічных навук, прафесар.

Настаўнічала ў Шклоўскім раёне, працавала гідам-перакладчыкам польскай мовы ў «Спадарожніку», у штотыднёвіку «Літаратура і мастацтва», часопісе «Полымя», дацэнтам БДПУ імя М. Танка, прафесарам БДУ, загадчыцай кафедры беларускай філалогіі і сусветнай літаратуры ўніверсітэта культуры і мастацтваў.

Вывучае працэсы фармавання новай беларускай літаратуры, сучасныя літаратурныя працэсы на Беларусі ў еўрапейскім кантэксце.

Дзень у гісторыі. 10 лістапада. Першы магілёўскі тэлеграф

Навіна ад 10 лістапада, 202510 лістапада, 2025

1831 год. Памёр Ян Ходзька.

Пісьменнік, публіцыст, грамадскі дзеяч, масон, удзельнік паўстання 1830-1831 гг.

Працаваў старшынёй Галоўнага цывільнага суда ў Мінску. Быў суарганізатарам масонскіх лож у Мінску і Вільні. Выступаў за пашырэнне адукацыі сярод народа.

Ганаровы член Віленскага ўніверсітэта, інспектар школ Віленскай, Магілёўскай і Віцебскай губерняў.

Па палітычных матывах і за ўдзел у паўстанні арыштоўваўся ў 1826, 1830 гг.

Быў вязнем Петрапаўлаўскай крэпасці, сасланы ў Сібір.

Аўтар п’ес, камедый, мемуараў, прац па гісторыі Міншчыны.

1853 год. У Магілёве пачаў працаваць міжгародні тэлеграф.

Перадаваў тэлеграмы на рускай, французскай і нямецкай мовах. Пошта ў Магілёве размяшчалася ў будынку на рагу вуліцы Валікай Садовай (зараз – Ленінская) і Пажарнага завулка.

1910 год. Нарадзіўся Змітрок Астапенка.

Беларускі паэт і празаік. Вучыўся ў Мсціслаўскім (разам з А. Куляшовым), Белпедтэхнікумах, БДУ. Працаваў у рэдакцыях рэспубліканскіх газет і часопісаў.

Двойчы арыштоўваўся (1933 і 1936) і асуджаўся як «член контррэвалюцыйнай арганізацыі». Пакаранне адбываў у Сібіры (некаторы час разам з М. Лужаніным).

Аўтар некалькіх зборнікаў паэзіі. Стаяў ля вытокаў беларускай навукова-фантастычнай літаратуры, аўтар навукова-фантастычнага рамана «Вызваленне сіл» (часопіс «Маладняк», 1932).

Перакладчык з украінскай і рускай моў, у тым ліку рамана М. Горкага «Маці» (1932).

Па афіцыйнай версіі загінуў ў Чэхаславакіі 7 кастрычніка 1944 года пад час боя групы выведнікаў з фашыстамі. Але існуюць дакументы, сведчанні, што ён у 1949 годзе быў зноў асуджаны і сасланы ў Сібір.

Дзень у гісторыі. 9 лістапада. Крыштальная ноч

Навіна ад 9 лістапада, 20259 лістапада, 2025

Міжнародны дзень барацьбы з фашызмам і антысемітызмам.

Устаноўлены ў памяць Крыштальнай ночы з 9 на 10 лістапада 1938 года, калі ў выніку пагромаў у Германіі было спалена 267 сінагог, 815 габрэйскіх крам, 30 000 яўрэяў былі заключаны ў канцлагеры, было забіта больш за 90 чалавек. Пагромы гэтай ночы сталі першай масавай акцыяй фізічнага гвалту Трэцяга рэйха ў адносінах да яўрэяў. Паводле ацэнак гісторыкаў, практычна поўная адсутнасць рэакцыі на пагром як унутры самой Германіі, так і ў іншых краінах Еўропы развязала фашыстам рукі і паслужыла стымулам да пачатку масавага знішчэння еўрапейскіх яўрэяў.

1924 год. У Магілёўскім гарадскім тэатры ўпершыню прагучала першая беларуская опера на рэвалюцыйную тэму “Вызваленне працы” Мікалая Чуркіна.

2019 год. Бюст беларускага пісьменніка Алеся Адамовіча адкрылі ў пасёлку Глуша Бабруйскага раёна.

Устаноўлены ў Глушы бюст стаў першым помнікам беларускаму пісьменніку Алесю Адамовічу. Сродкі на яго збіралі грамадскія актывісты.

Дзень у гісторыі. 8 лістапада. Паўстанне ў Крычаве, знішчэнне гета ў Бабруйску

Навіна ад 8 лістапада, 20258 лістапада, 2025

1696 год. Крычаўскія паўстанцы разграмілі харугву ВКЛ

У 1696 годзе ў Крычаве была раскватараваная харугва харунжага Вялікага княства Літоўскага Рыгора Агінскага, якая пачала займацца ў горадзе разбоем. 8 лістапада пачалося сумеснае ўзброенае паўстанне гараджан і сялян староства. Жыхары занялі замак і захапілі гарматы з якіх абстралялі харугву. Пачаўся жорсткі бой, у выніку якога харугва была разбіта, ацалелыя ваяры ўцяклі з горада.

Крычаў ХІХ ст. — Від на Крычаў у пач. ХІХ ст.

1916 год. Нарадзіўся Георгій Бенядзіктаў, заслужаны архітэктар БССР

Адзін з аўтараў праекта гасцініцы «Магілёў», пабудаванай у 1972 г.

1941 год. Знішчэнне гета ў Бабруйску.

Гета было створана ў Бабруйску ўжо ў першыя дні акупацыі горада нямецкімі войскамі. Асноўная частка масавых растрэлаў яўрэяў адбылася 7-8 лістапада 1941 года. Яўрэям было абвешчана, што іх павязуць у Палестыну. У рэальнасці ў дзевяці кіламетрах ад горада, каля дарогі на Слуцк іх ужо чакалі тры ямы, загадзя выкапаныя ваеннапалоннымі.

Дзень у гісторыі. 7 лістапада. Нарадзіўся архітэктар палаца ў Жылічах

Навіна ад 7 лістапада, 20257 лістапада, 2025

1790 год. Нарадзіўся Караль Падчашынскі, архітэктар Жыліцкага палаца Булгакаў.

Архітэктар, прадстаўнік класіцызму, прафесар Віленскага ўніверсітэта.

Аўтар рэканструкцыі касцёла Святых Янаў у Вільні, праектаў палацаў у Яшунах, Тускуленах, Жылічах, будынкаў гімназій у Слуцку, Камянцы Падольскім і Свіслачы, вучылішчаў у Бабруйску, Невелі, Мазыры і іншых.

Найбольш удалым яго творам лічыцца помнік позняга класіцызму евангелічна-рэфармацкая царква ў Вільні.

Аўтар першага ў Беларусі і Літве падручніка тэорыі архітэктуры «Пачаткі архітэктуры для акадэмічнай моладзі», артыкулаў пра выкладанне архітэктуры, даглядання за садамі і паркамі.

Памёр 7 красавіка 1860 года.

1940 год. У Магілёве адкрыўся кінатэатр “Радзіма”.

Пра гэта напісала “Савецкая Беларусь” 11 лістапада 1940 года.

Само будаўніцтва скончылася ў сярэдзіне жніўня 1940.

Пабудаваны ў межах плана пераноса сталіцы БССР у Магілёў.

1958 год. Выпуск першых 25-тонавых аўтамабіляў МАЗ-525 Беларускім аўтамабільным заводам у г. Жодзіна.

Зараз БелАЗ кантралюе амаль 30% рынку кар’ерных самазвалаў грузападымальнасцю больш за 90 тон і ўваходзіць у лік сямі вядучых сусветных канцэрнаў па вытворчасці кар’ернай тэхнікі.

За гісторыю прадпрыемства тут выпушчана звыш 130 тысяч адзінак кар’ернай тэхнікі – гэта нашмат больш яго асноўнага канкурэнта, кампаніі Caterpillar.

У 2013 годзе завод прадставіў самы вялікі ў свеце самазвал «БелАЗ-75710» грузападымальнасцю 450 тон.

У “БелЛАЗ-Холдынг” уваходзяць ААТ “Кузлітмаш”, Магілёўскі вагонабудаўнічы завод, Старадарожскі механічны завод, Магілёўскі аўтамабільны завод і іншыя.