Клімавіцкія музейныя супрацоўнікі запрашаюць на мерапрыемства, якое будзе пагружаць наведвальнікаў у часы княгіні Мяшчэрскай
Ва ўстанове культуры ўпэўнены, што інтэрактыўная экскурсія «Паглыбленне ў эпоху» ператворыць музейныя залы ў тэатральныя сцэны, дзе ажывуць купцы, княгіня Марыя Мяшчэрская, лесавічок і вучні французскага класа. Такім чынам, адбудзецца спроба ўзнавіць атмасферу аўтэнтычнага помніка, які быў цалкам знішчаны летась пры ўпарадкаванні Клімавічаў да Дажынак, пра што пісалі mogilev.media.
Пры гэтым музейшчыкі робяць выгляд, што новы будынак нічым не горшы за аўтэнтычны помнік драўлянага дойлідства ды парадаксальна называюць не самы ўдалы новабуд старой сядзібай.
“Старадаўні асабняк, які калісьці належаў княгіні Марыі Мяшчэрскай, зноў напоўніцца жыццём. Вас сустрэнуць персанажы, што нібыта выйшлі са старонак летапісу, а кожная зала музея стане асобным раздзелам – з настроем, таямніцамі і нечаканымі сустрэчамі” – цытуе прэс-рэліз музейнага мерапрыемства газета “Родная ніва”.
Застаецца толькі пажадаць мясцовым музейшчыкам не хаваць галаву ў пясок, а прызнаць відавочны факт – аўтэнтычная сядзібы Мяшчэрскіх сярэдзіны ХІХ стагоддзя, у якой сапраўды можна былоб паглыбіцца ў эпоху, была цалкам знішчана мясцовымі ўладамі і больш ніколі не адновіцца.
1883 год. У Магілёве нарадзіўся бальшавік Мікалай Крысцінскі.
Савецкі дзяржаўны і палітычны дзеяч, бальшавік. Нарадзіўся ў сям’і магілёўскага настаўніка гімназіі. Скончыў Віленскую гімназію з залатым медалём у 1901 годзе, потым юрыдычны факультэт Санкт-Пецярбурскага універсітэта. З 1903 года ў РСДРП, з 1905-га – бальшавік.
Уваходзіў у склад савецкіх партыйных органаў, дыпламат – паўнамоцны прадстаўнік СССР у Германіі. У 1938 годзе расстраляны.
1884 год. Нарадзіўся Сяргей Дубінскі.
Беларускі археолаг і гісторык.
Разам з Аляксандрам Ляўданскім закладаў асновы беларускай археалогіі.
Даследаваў помнікі ранняга жалезнага веку і сярэднявечча Беларусі, у тым ліку Магілёўшчыны, гарадзішча Банцараўшчына.
Аўтар першых археалагічных карт Магілёўскай вобласці, Беларусі, першай бібліяграфіі па археалогіі Беларусі і сумежных краін.
У 1937 годзе абвінавачаны ў шпіёнскай дзейнасці на карысць Польшчы і расстраляны.
1936 год. У Магілёве нарадзіўся Віктар Тураў.
Беларускі кінарэжысёр і сцэнарыст. Народны артыст Беларусі і СССР. Лаўрэат многіх прэмій СССР, Польшчы, кінафестываляў.
Вязень канцлагера на Рэйне.
Этапнымі яго работамі былі экранізацыі «Палескай хронікі» І. Мележа «Людзі на балоце», «Подых навальніцы», апавядання І. Тургенева «Жыццё і смерць двараніна Чартапханава».
Сярод ваеных і гістарычных фільмаў найбольш значныя: «Я родам з дзяцінства», «Сыны ідуць у бой», «Пераправа», «Чорны бусел», «Шляхціц Завальня».
Здымаў фільмы з удзелам Ул. Высоцкага, з якім сябраваў.
Уключаны ЮНЕСКА ў лік 50 кінематаграфістаў свету, з якіх складаўся Ганаровы камітэт па святкаванню 100-годдзя кінематаграфіі.
1976 год. На Магілёўскім вытворчым аб’яднанні “Хімвалакно” выпушчана мільённая тона валакна і ніцей.
Першы вытворчы комплекс на прадпрыемстве пачаў працаваць у 1970 годзе. Гэта быў цэх дыметылтэрэфталата (ДМТ-1) магутнасцю 63 тыс. тон за год.
Два прыпынкі з гістарычнымі будынкамі і выявамі горада з’явіліся ў старой частцы Крычава. Прычым яны аформлены як інфармацыйна-выставачныя канструкцыі, выкананыя ў выглядзе металічных рамаў кругавой формы. Унутры рамаў змешчаны плакаты з гістарычнымі выявамі і надпісамі, якія атрыбутуюць архітэктурныя аб’екты і месцы старадаўняга Крычава.
Напрыклад, на адным з прыпынкаў размешчана выява крычаўскай суднаверфі, якая была пабудавана напрыканцы XVIII стагоддзя, калі Крычаўскае староства знаходзілася ва ўладанні графа Пацёмкіна. На гэтым жа прыпынку таксама размешчаны плакат, на якім выяўлены горад, што быў зафіксаваны на акварэлі мастака М.Іванова напачатку ХІХ стагоддзя.
1887 год. нарадзіўся Цішка Гартны (Зміцер Жылуновіч).
Беларускі пісьменнік, грамадскі і дзяржаўны дзеяч. Акадэмік АН БССР. Першы кіраўнік БССР.
Сакратар Беларускага нацыянальнага камісарыята, рэдактар першай беларускай бальшавіцкай газеты «Дзянніца».
Аўтар маніфеста аб утварэнні Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі Беларусь, з 1 студзеня 1919 па 3 лютага 1919 старшыня яе Часовага ўрада.
Узначальваў Дзяржвыдавецтва БССР і Цэнтральны архіў БССР, працаваў намеснікам наркама асветы і старшынёй Галоўмастацтва БССР, з’яўляўся членам Інбелкульта, першым рэдактарам часопіса «Полымя».
Выключаны з ВКП(б) у студзені 1931 года, арыштаваны ў 1936 годзе.
7 красавіка 1937 года змешчаны ў Магілёўскую псіхіятрычную лячэбніцу, дзе і загінуў. Пахаваны на ўскраіне Пячэрскага парку ў Магілёве.
Цішка Гартны мог стаць першым Народным паэтам Беларусі: у 1923 годзе пленум ЦК КП(б)Б пастанавіў надаць яму такое званне, але з невядомых прычын пастанова не была выканана.
У памяць дзеяча ўсталяваны крыж на верагодным месцы пахавання ў Магілёве, помнік у Капылі, названы вуліцы ў Магілёве, Мінску, Капылі.
1941 год. Загінуў у ГУЛАГу ўраджэнец в. Мхінічы Краснапольскага раёна Васіль Шашалевіч.
Беларускі драматург, празаік, паэт.
Выкладаў рускую мову і літаратуру ў школах Краснаполля (1919-1924), Мінска, працаваў сцэнарыстам на кінафабрыцы ў Ленінградзе.
Разам з братам і сёстрамі ў Краснаполлі стварыў народны тэатр, хор і аркестр народных інструментаў. Разам яны збіралі фальклор і ўключалі найлепшыя ўзоры ў свае канцэрты.
Аўтар вершаў, апавяданняў, п’ес, якія ставіліся на тэатральных сцэнах у Маскве і Мінску.
Перакладаў на беларускую мову драматычныя творы А. Чэхава, раманы І. Тургенева.
Арыштоўваўся ДПУ ў ліпені 1930, кастрычніку 1936 года. У 1937 годзе прыгавораны да 10 гадоў лагераў. Адбываў пакаранне ў Магілёве, Прымор’і.
У ГУЛАГу, на лесапавале, на Васіля наўмысна спусцілі бярозу, якая прыціснула яго да вогнішча. Засталіся звесткі, што ў пісьменніка выцеклі вочы.
Памёр у санітарнай частцы. Месца пахавання невядомае.
1968 год. У Магілёве нарадзілася Іна Афанасьева.
Беларуская эстрадная спявачка, тэлевядучая.
Выхаванка дзіцячага эстраднага калектыва «Вясёлка» Магілёўскага палаца піянераў, Магілёўскага вучылішча культуры. З 1988 года працавала ў Дзяржаўным канцэртным аркестры Беларусі.
Сольную кар’еру пачала ў 1994 годзе. У 2000 годзе ўзначаліла ўласны творчы калектыў.
Шэраг песень запісаны ў дуэце з Валерыем Дайнекам, Дзмітрыем Смольскім.
2016 год. Скульптуры чатырох львоў устанавілі ў Магілёве на мосце праз Днепр.
З мэтай рэалістычнай перадачы вобразаў магілёўскі скульптар Андрэй Вараб’ёў ездзіў да братоў Запашных у Маскоўскі цырк. Мадэллю для скульптара стаў белы леў Джон.
2022 год. Асвячэнне храма Покрыва Божай Маці ў магілёўскім парку ў Падміколлі. Узноўлены на яго гістарычным месцы.
1916 год. У вёсцы Малы Хоцімск Касцюковіцкага раёна нарадзіўся поўны кавалер ордэнаў Славы Іван Зайцаў.
На фронце з 1941 года, прайшоў усю вайну, снайпер. Пасля заканчэння вайны вярнуўся ў родную вёску, дзе да канца жыцця працаваў у калгасе.
1929 год. У Магілёў прывезлі Крыж Еўфрасінні Полацкай
У 1928 годзе Вацлаў Ластоўскі выявіў Крыж падчас адмысловай экспедыцыі ў Полацк. У 1929 годзе з прычыны меркаванага пераносу сталіцы БССР з Мінску ў Магілёў, улады вырашылі перавезці Крыж у наш горад. Спачатку ён экспанаваўся ў музеі, але пасля таго, як бальшавікі заўважылі, што мясцовыя моляцца перад крыжам,яго прыбралі ў пакой-сейф магілёўскага абкаму і гаркаму партыі. Зараз у гэтым будынку Магілёўскі абласны мастацкі музей імя Масленікава. У 1941 годзе Крыж знік бясследна.
1988 год. Адбылося святкаванне 100-годдзя Магілёўскага абласнога драматычнага тэатру. Выбар даты незразумелы.
28 траўня 1886 года адбылося першае паседжанне будаўнічага камітэта па будаўніцтве Магілёўскага драмтэатра, 14 траўня 1888 года цалкам скончаны будынак тэатра.
15 траўня, у дзень святкавання свяшчэннага каранавання Іх Імператарскіх Вялікасцей, у гарадскім тэатры адбыўся першы аматарскі спектакль, на які многія жадаючыя не змаглі патрапіць з-за хуткага распродажу ўсіх білетаў.
На святкаванні ззялі ордэнамі віцэ-губернатар, гарадскі галава, мясцовыя багацеі. Архітэктар П. Камбураў, майстры-будаўнікі былі ў натоўпе, як і малады мастак Чарнышоў, які выконваў пры пабудове тэатра ўсе жывапісныя працы. Не было сярод тых, хто адкрываў тэатр, і мастака Трэніна, які напісаў заслону і дэкарацыю.
Пра гэту знамянальную падзею ў культурным жыцці горада ўжо 17 траўня 1888 г. пісалі “Магілёўскія губернскія ведамасці”.
25 верасня 1888 года антрэпрызай Г.Дзеркача (Любімаў) адкрыўся зімовы тэатральны сезон.
Чырвоная цагляная пабудова Магілёўскага тэатра са складанай кампазіцыяй лічыцца адной з найпрыгажэйшых у горадзе. Помнік архітэктуры псеўдарускага стылю.
Тэатр пабудаваны на месцы былых абарончых умацаванняў сярэднявечнага Магілёва, на месцы Каралеўскай брамы. Яго будавалі на ахвяраванні жыхароў усёй губерніі.
Сцены тэатра памятаюць імператара Мікалая II, кіраўніка Часовага ўрада А. Керанскага, адмірала А. Калчака, шматлікіх царскіх генералаў, класікаў літаратуры Якуба Коласа і Янкі Купалы. На сцэне тэатра выступалі В.Камісаржэўская, С.Рахманінаў.
У 1985 годзе магілёўская грамадскасць абараніла тэатр, не дапусціўшы яго разбурэння. Пасля рэканструкцыі ў студзені 2001 года тэатр зноў адчыніў свае дзверы для гледачоў.
Першапачаткова ён уваходзіў у склад Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года раён знаходзіўся ў прамым падпарадкаванні БССР. З 20 лютага 1938 года раён у складзе Магілёўскай вобласці. З 20 верасня 1944 года раён быў перададзены ў склад Бабруйскай вобласці. 8 студзеня 1954 года яго зноў перавялі ў склад Магілёўскай.
Крыніцы даюць таксама іншую дату заснавання раёна:17 ліпеня 1924 года.
1964 год. Каля Рэчыцы адкрыта першае прамысловае радовішча нафты на Беларусі.
Першая беларуская нафта была атрымана ў Ельскім раёне ў 1953 годзе.
Зараз на Беларусі 90 радовішчаў нафты ў Гомельскай і Магілёўскай (Глускі раён) абласцях.
Самым эфектыўным радовішчам застаецца Рэчыцкае. Большасць яго свідравін даюць больш за 100 тон нафты за суткі.
За апошнія пяць гадоў было адкрыта пяць новых радовішчаў, усё – у Хойніцкім раёне.
Залатымі гадамі беларускай нафтаздабычы лічацца 1970-я. У 1978 годзе яе прыток склаў 7,9 млн тон. Для параўнання: у мінулым 2024-м, толькі 1 938 тысяч тон.
1894 год. У вёсцы Міхалёва Бабруйскага раёна нарадзіўся Феафан Шырокі.
Генерал-маёр авіяцыі. Удзельнік Першай сусветнай, Грамадзянскай, Вялікай Айчыннай войн.
Калі быў камандзірам 20 авіябрыгады у Прымор’і, у 1938 годзе быў арыштаваны ДПУ і знаходзіўся каля года пад следствам.
У вайну камандаваў дывізіяй дальняй бамбардзіровачнай авіяцыі. Удзельнік баёў за Маскву, Ленінград, Сталінград, Курск, па вызваленні Украіны, Беларусі, Венгрыі, Польшчы, Усходняй Прусіі.
Памёр у 1979 годзе ў Кіеве.
1915 год. У Магілёве выпала шмат снегу, але гэта не перашкодзіла Мікалаю II сфатаграфавацца з чынамі штаба ля будынка на Губернатарскай плошчы.
1983 год. Створана група “Мумій Троль”.
Стваральнік – Ілля Лаценка, унук архітэктара, аўтара “лагуценкавак” або “хрушчовак”, ураджэнца Магілёва Віталя Лагуценкі.
Сам лідар групы мае запісы песень на беларускай мове, у тым ліку песні «Кантрабанды» у перакладзе А. Хадановіча для праекта «Перазагрузка-2».
Міжнародны дзень сельскіх жанчын (International Day of Rural Women, з 2008 года).
Сельскія жанчыны забяспечваюць харчовую бяспеку сваіх абшчын, ствараюць патэнцыял процідзеяння змене клімату і ўмацоўваюць эканоміку.
Сельскія жанчыны складаюць больш за чвэрць насельніцтва зямнога шара, 10% насельніцтва Беларусі (у Беларусі 5 мільёнаў жанчын, 20,9% з іх жывуць на сяле).
Міжнародны дзень белага кійка (International White Cane Safety Day, з 1970 года).
Дзень нагадвае грамадству аб існаванні побач людзей з абмежаванымі фізічнымі магчымасцямі, аб дапамозе і аб салідарнасці.
Зараз у свеце жывуць са слепатой або з той ці іншай формай парушэння зроку больш за 2,2 мільярды чалавек. З іх 65% – асобы ва ўзросце 50+ гадоў. Гэта ўзроставая група складае 20% насельніцтва Зямлі.
Сусветны дзень мыцця рук (Global Handwashing Day, з 2008 года).
Пандэмія COVID-19 пераканала зямлян, што гігіена рук – фундаментальны кампанент здароўя і развіцця.
3 мільярды жыхароў Зямлі, або 40% – не маюць магчымасці рэгулярна мыць рукі з вадой і мылам. Тры чвэрці тых, хто не мае доступу да вады і мыла, жывуць у самых бедных краінах свету, або ў лагерах мігрантаў і бежанцаў, раёнах актыўных канфліктаў.
1914 год. Нарадзіўся Лявон Случанін (Лявонцій Шпакоўскі).
Беларускі паэт. Працаваў выкладчыкам мовы і літаратуры ў Чэрыкаве.
Рэпрэсаваны ў 1937 і 1945 гадах. Вязень ГУЛАГу.
Прымаў удзел у Другім Усебеларускім кангрэсе.
Аўтар вершаў, гістарычных паэм «Рагнеда», «Ісус Хрыстос», аўтабіяграфічнага рамана ў вершах «Алесь Няміра».
Урывак з паэмы «Рагнеда» пэўны час быў уключаны ў школьную праграму.
Памёр ў 1995 годзе.
1987 год. У Ялізаве Асіповіцкага раёна нарадзіўся вясляр Андрэй Багдановіч
Спартсмен (веславанне на байдарках і каноэ), заслужаны майстар спорту Беларусі, майстар спорту Беларусі міжнароднага класа, чэмпіён XXIX летніх Алімпійскіх гульняў (2008, Пекін), Ганаровы грамадзянін Бабруйска.
Директор могилевского предприятия «Киновидеопрокат» Мария Касперович, рассказывала о 12 странах присоединившихся к участию в фестивале: Ангола, Бангладеш, Бахрейн, Бенин, Гондурас, Иордания, Камерун, Монголия, Пакистан, Панама, Тунис, Шри-Ланка.
По словам, Касперович – это яркое подтверждение международного признания «Анимаевки»
Перечень, конечно, впечатляющий, но теперь о прозе жизни.
Свидетельство этому – благодарственное письмо Марии Касперович директору могилевского кадетского училища, который обеспечил наполнение залов зрителями.
Международное признание – это то, чего так не хватает беларускому режиму.
В нынешней ситуации власти так бьются в поисках своей легитимности, что становятся похожими на рыбу, выброшенную на берег.
Хвататься приходится даже за мультики.
И вот, в конце концов, получается, что Гондарус Гондурасом, а перестраховочка из кадетов лишней не бывает.
Свята з’яўляецца данінай глыбокай павагі і пашаны да жанчыны-маці, працаўніцы і захавальніцы сямейнага ачага.
Дзень дапамагае нам яшчэ мацней адчуць веліч і святасць самай важнай місіі жанчыны, звязанай з нараджэннем і выхаваннем дзяцей, усвядоміць яе ролю ў захаванні і ўзмацненні духоўных каштоўнасцяў, маральных ідэалаў у грамадстве і перш за ўсё сямейных.
Пакроў Прасвятой Багародзіцы і Прыснадзевы Марыі.
Галоўнае восеньскае свята, гісторыя якога ўзыходзіць да 910 года, калі ў адным з храмаў Іерусаліма падчас богаслужэння юродзівы Андрэй і яго вучань Епіфаній убачылі Багародзіцу, якая лунала ў паветры і распрасцерла над тымі, хто моліцца, сваё шырокае белае покрыва.
Пакроў – апякун вяселляў.
У гэты дзень дзяўчаты моляцца і ставяць свечкі перад абразом Пакрова Багародзіцы ў царкве, імкнуцца правесці дзень весела, верачы, што “калі Пакроў весела правядзеш, сябрука мілага знайдзеш”.
Старыя кажуць: на Пакроў да абеду – восень, пасля – зіма.
1929 год. У вёсцы Віктараўка Бабруйскага раёна нарадзіўся Уладзімір Лемяшонак.
Беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук, прафесар.
Працаваў выкладчыкам, галоўным рэдактарам Арганізацыйна-метадычнага цэнтра па выданні гісторыка-дакументальных хронік «Памяць».
Даследаваў гісторыю Вялікай Айчыннай вайны.
Адзін з аўтараў выданняў «Гісторыя Беларускай ССР», «Усенародная барацьба на Беларусі супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў у гады Вялікай Айчыннай вайны».
