У тэлеграм-канале арганізацыі “Беларускі інстытут публічнай гісторыі” з’явіўся рэдкі здымак паліцыянтаў Магілёва часоў гітлераўскай акупацыі.
На чорна-белым здымку можна пабачыць шасцёх мужчын, якія выстраены ў шэраг. Пры кожным – агнястрэльная зброя. Апранутыя яны кожны ў сваё. Толькі адзін мае нямецкую форму, якую насіў, імаверна, як звыклае адзенне, бо на ёй няма пагонаў.
Як адзначаецца ў паведамленні, гэта – паліцыянты ў Магілёве 1943 года. Таксама ў тэксце распавядаецца пра даследаванне навукоўца Уладзіміра Лобача пра вобраз дапаможнай паліцыі ва ўспамінах вяскоўцаў паўночнай Беларусі. Яно было апублікавана ў часопісе Studia Białorutenistyczne (2023/17).
“У вусных апавяданнях частым ёсць параўнанне паліцаяў з немцамі, дзе калабаранты, якія заплямілі сябе крывёю і гвалтам, выступаюць як большае зло, нават у параўнанні з акупантамі («горш за немцаў»). Жорсткая ацэнка грунтуецца на непрыняцці чалавека, які быў «сваім», але перайшоў на бок «чужых» дзеля гвалту над аднавяскоўцамі”, – гаворыцца ў даследаванні.
У той жа час адзначаецца іншае стаўленне да тых, хто апынуўся ў паліцыі пад прымусам. Напрыклад, у маладога чалавека, які дасягнуў прызыўнога ўзросту, выбар часта быў невялікі: ці ісці ў паліцыю, ці быць вывезеным на працы ў Германію. Такія людзі, звычайна, не рабілі нічога кепскага і ў крытычных сітуацыях дапамагалі простым жыхарам («Ну, паліцаі, сматра якія, былі і добрыя»). Пакаранне такіх савецкай судовай сістэмай лічылася празмерна жорсткім і несправядлівым.
Фотаздымак: ТГ “Беларускі інстытут публічнай гісторыі”