Тоже своего рода «тысячник». Быховский аграрий похитил у родного предприятия тонну зерна и спрятал украденное в лесу.
Ни одна битва не обходится без потерь. Тем более битва за урожай в Беларуси. Поскольку хозяин в стране только один, а с вертолета видны лишь общие планы, то его наемные работники, воруют все, что попадается под руку.
Пока чиновники сбились с ног, без конца чествуя «тысячников», один из участников битвы за урожай-2024 , тоже оказался, своего рода, «тысячником». Он решил, что не стоит отдавать всю собранную пшеницу в государственные закрома.
Тем более, что ему, как и всем другим механизаторам, неизвестно, где эти самые закрома находятся.
Украденную прямо из бункера комбайна тонну пшеницы 32-летний «тысячник» спрятал в лесу, сообщает районная газета, но зерно нашли и подсчитали ущерб, нанесенный хозяйству. Оказалось, что аграрий спер колхозного добра на 420 рублей.
Возбуждено уголовное дело. Прокурор направил его в следственный комитет.
Санітарна-эпідэміялагічная служба апублікавала пералік крамаў у Магілёўскай вобласці, дзе быў выяўлены продаж тавараў са скончанымі тэрмінамі прыдатнасці.
Больш за ўсё такіх крамаў аказалася ў Магілёве і Магілёўскім раёне – сем. Вось яны:
Крама «Капеечка», г. Магілёў, зав.Мечнікава, 6;
Крама «Каля дома», г. Магілёў, вул. Пысіна, 2г;
Крама «Тройка», г. Магілёў, вул. Чалюскінцаў, 39;
Гандлёвы павільён №21 на міні-рынку “Алімпійскі”, па адрасе: г. Магілёў, зав. Гогаля, 2б;
Крама райспажыўтаварыства, в.Галынец Магілёўскага раёна;
Крама «Капяечка», г. Магілёў, вул. Будаўнікоў, д. 24;
Крама райспажыўтаварыства, в. Рэчкі Магілёўскага раёна.
Поўны спіс астатніх парушальнікаў:
Бялыніцкі раён
Крама в.Стараселле Бялыніцкага раёна
г. Бабруйск
Крама №902 «Е-Маркет» г. Бабруйск, вул. 50 год УЛКСМ,15
Крама №50 Бабруйскага раёна в. Слабодка, вул. Шасэйная,24
«Крепкие хозяйственники» довели до ручки еще один завод Могилевской области и продали предприятие частнику.
Из флагманов – в банкроты
30 июля завершилось ликвидационное производство Быховского консервно-овощесушильного завода. Оно длилось девятнадцать месяцев и «за этот период частично погашены требования кредиторов денежными средствами, полученными от продажи имущества и взыскания дебиторской задолженности».
Суд решил, что:
требования кредиторов, не удовлетворенные по причине недостаточности имущества должника, признаются погашенными;
погашенными признаются также непризнанные и непредъявленные требования кредиторов, если кредиторы не обращались в экономический суд;
Короче, кредиторы больше не имеют претензий к банкроту – открытому акционерному обществу и позволяют ему уйти в небытие, а плодоовощные консервы продолжает выпускать ООО «Быховский консервный завод» – частное предприятие, принадлежащее российской компании «Экспресс-Кубань».
История кризиса
Завод оказался в частном владении только после многолетних мытарств, когда его пытались «спасти» несколько директоров и антикризисных управляющих, которые своими безграмотными, а порой и откровенно вредительскими действиями, только усугубили кризис.
Сергей Сидорский на открытии нового цеха Быховского консервно-овощесушильного завода.
Вот наиболее примечательные факты из истории завода:
В 2006 году указом Лукашенко ОАО определено базовым предприятием по производству плодоовощной консервной продукции в Могилевской области.
Печальная история завода – яркая иллюстрация экономических «чудес» Беларуси и памятник некомпетентности плеяды «крепких хозяйственников», которые, если что и умеют, так только воровать.
Можно торговаться – в районных центрах Могилевской области продавцы предпочитают не указывать цену на квартиры.
Mogilev.media посмотрели, какая сейчас актуальная картина на рынке недвижимости. Выбрали для вас самые дорогие и самые дешевые варианты.
С видом и консьержем
На сегодня самые дорогие квартиры в Могилевской области, продаются в областном центре и стоят 260 000 долларов. Вот, например, вариант с портала Realt – трешка по улице Якубовского.
Площадь элитного жилья, расположенного на девятнадцатом этаже 22-этажного дома – 150 квадратных метров. Есть мебель, бытовая техника, панорамный балкон с видом на Печерский лесопарк, место в подземном паркинге и… консьерж.
За те же самые деньги на улице Сурганова можно купить пятикомнатную квартиру на втором этаже двухэтажного дома.
Правда, судя по скромным фотоснимкам изнутри, в квартире представлена только минимальная отделка и отсутствуют мебель и техника.
Этот вариант на сегодняшний момент – пожалуй, самое фешенебельное предложение в областном центре.
Для тех, кому финансовые возможности не позволяют замахнуться на подобное жилье, есть варианты поскромнее. После планки в 260 тысяч, следующий ценовой уровень начинается приблизительно от 150 000 долларов. А на нижней границе стоимости мы встретим варианты поскромнее.
Можно найти и за 25 000, и за 13 000 – даже в Могилеве
Квартиру на улице Мельникова в Могилеве можно купить в десять раз дешевле, чем те, самые дорогие – всего за 25 000 долларов. Консьержа там, правда, нет и этаж четвертый в доме без лифта, но зато остановка общественного транспорта всего в трех минутах ходьбы. И еще одно но – квартира совсем без отделки, а значит, придется прилично потратиться, чтобы подготовить ее для жилья.
Но есть варианты и еще дешевле – не просто в десять, а даже в двадцать раз. Так, если отбросить варианты с покупкой доли в квартире, то самый дешевый вариант, который нашелся на Куфаре – это полноценная двушка в частном секторе на Гребенева, да еще и с огородом в 10 соток. В объявлении ничего не сказано о долевом участии во владении имуществом, а значит, квартира продается целиком. Стоимость – 13 500 долларов, и это на сегодняшний момент самый дешевый вариант в областном центре.
В районных центрах Могилевщины квартиры подешевле, чем элитное жилье областного центра, и выбор здесь тоже имеется. Ну, а ценовой потолок вне пределов Могилева мы обнаружили в Бобруйске. 140 000 долларов просят за вот такой просторный “таунхаус” в престижном районе города на Березине. Правда, в этой четырехкомнатной квартире необходимо еще сделать ремонт.
Пробежимся по средним ценам в городах области:
Трехкомнатная квартира в Бобруйскестоит 48 000 долларов.
Трехкомнатная квартира в Осиповичах обойдется в 55 000 долларов.
За квартиру в Дрибине, в доме с улучшенной планировкой, придется выложить 21 000 долларов.
За трехкомнатную квартиру в центре Быхова просят 25 000 долларов.
Костюковичский рынок жилья располагает квартирой за 21 000 долларов.
В Хотимске 3-комнатная квартира с мебелью обойдется в 18 000 рублей.
В Кричеве трехкомнатную квартиру можно купить за 23 000 долларов.
Торг уместен
Показательно, что в районных центрах продавцы часто предпочитают не указывать стоимость жилья, ограничиваясь формулировкой «цена договорная».
Само собой, указанные варианты покупки квартир не отражают полную картину рынкажилья на Могилевщине. При желании можно найти что-нибудь гораздо дороже или в разы дешевле.
Перспективы реставрации комплекса Бобруйской крепости есть. И у Быховского замка они были, но закончились пустыми обещаниями и даже саботажем со стороны чиновников.
Светлое будущее Бобруйской крепости
Во время рабочей поездки министра культуры Анатолия Маркевича в Бобруйск, обсуждались этапы реконструкции Бобруйской крепости и финансирования объекта.
Председатель Могилевского облисполкома Анатолий Исаченко сразу заявил: наша задача – восстановить Бобруйскую крепость, привлечь сюда туристов и показать наше историческое прошлое.
А недавно фрагмент Бобруйской крепости пытались по дешевке продать тому, кто его отреставрирует. На сайте райисполкома разместили соответствующее объявление.
Теперь, похоже, тактика властей изменилась. Анатолий Исаченко вспомнил о том, что в годы войны в крепости размещался концлагерь, «был геноцид нашего народа, мы должны об этом помнить и сделать все, чтобы восстановить историческую справедливость. Это важно для воспитания подрастающего поколения – показать правду такой, какая она есть, чтобы наши дети знали о подвиге родителей».
Обсуждались источники финансирования. Предполагается, что оно будет разноуровневым:
областной, республиканский и союзный бюджеты;
субботники;
частные пожертвования;
привлечение инвесторов;
Планы у Анатолия Михайловича, конечно, наполеоновские, но у тех, кто хоть немного знаком с перипетиями ухода властей за историко-архитектурным наследием Могилевщины, вся эта тактика и стратегия может вызвать дежа вю.
Быховский замок, как образец пустых обещаний
Похожая история была ведь и с Быховским замком, а закончилась она, как известно, полным пшиком: замок превратился в «фрагменты замка», а сил у властей хватило только на реставрацию двух сторожевых башен и покупку маскировочной сетки для руин ко Дню письменности.
Если уж на то пошло и тема геноцида стала столь модной в последние год-два, то и в Быховском замке, как и в Бобруйской крепости тоже содержались евреи, позже уничтоженные гитлеровцами.
Есть об этом даже художественная книга, однако написавший ее быховчанин находится в вынужденной эмиграции, а его романы запрещены, как в Беларуси, так и в «братской» России.
Может с Бобруйской крепостью что-то и выйдет, но все благие намерения наших «историков» и «крепких хозяйственников» относительно Быховского замка привели к тому, что многострадальному памятнику архитектуры пришлось пройти через все круги ада:
Замок сдавался в аренду индивидуальному предприятию. Итог – уничтожение крыши строения и разбитые, в поисках кладов, дымоходы.
Санитарная очистка территории замка бульдозерами. Итог – варварски разрушенный угол здания.
Попытки поставить здание на баланс. Итог – у руин до сих пор нет конкретного владельца.
Где искать инвесторов?
Тема частных пожертвований и инвесторов тоже очень щекотливая. В связи с этим стоит вспомнить еще один исторический памятник – Быховскую синагогу. Она, в свое время, одевалась в строительные леса, начинался ремонт крыши строения, планировалось, что там будет размещен музей могилевского еврейства.
Сегодня памятник архитектуры XVII века наглухо заброшен, а потенциальные инвесторы (имеются в виду не убыточные предприятия Беларуси, а солидные еврейские фонды) после ряда антисемитских высказываний Лукашенко трижды подумают, прежде чем скидываться как на синагогу в Быхове, так и на Бобруйскую крепость.
Не хочется злопыхательствовать. Возможно, участь Бобруйской крепости будет лучше, чем у Быховского замка и планы могилевских властей воплотятся в жизнь.
Для этого ведь надо не так уж и много: поменьше мелькать в прессе с громкими заявлениями и отвечать за свои слова.
Как отзываются клиенты о точках общественного питания в Быхове
Если жители Быхова достаточно хорошо осведомлены о точках местного общепита, то у гостей города, незнакомых с пикантными особенностями данного райцентра, могут возникнуть проблемы. Например, то, что ресторан или кафе, согласно расписанию, открыты, еще не означает то, что вас там накормят.
Может оказаться, что там проходят поминки или зал убирают после свадьбы, а официанты (особенно заведений подведомственных райпо) отдыхают, поскольку из-за торжеств работали без выходных.
На сегодня в Быхове действуют следующие точки общественного питания:
ресторан «Днепр»;
кафе «Замок Сапеги»;
ресторан «Ивента»;
кафе «Смак»;
кафе «Николас»
Ресторан «Днепр»
О точках, где можно поесть шаурму на коленке или заказать суши, поговорим позже, а пока давайте посмотрим на отзывы посетителей и начнем с главного.
Если судить по отзывам наGoogle Maps, то положительные комментарии оставляют крупные заказчики – те, кто играл в ресторане свадьбы, отмечал юбилеи и т.д. Отзывы отдельных клиентов гораздо пессимистичнее – кухня и обслуживание далеко не всегда вызывают одобрение. Хотя, по большому счету, от ресторана в глубинке трудно требовать большего.
Кафе “Замок Сапеги”
“Замок Сапеги” Достаточно популярное место у быховчан, особенно у жителей самого густонаселенного микрорайона Быхов-1. Атмосферный интерьер, два зала, неплохие отзвывы посетителей.
Есть отдельные нарекания на музыкальную составляющую и необходимость ремонта.
Ресторан “Ивента”
“Ивента” – частное заведение. Поэтому проблем с неурочными закрытиями там гораздо меньше. Нарекания в отзывах, в основном на брутальный контингент и драки в вечернее время. Качество приговления блюд посетители оценивают как среднее. Есть жалобы на тесноту.
“Ивента” не претендует на элитарность, но дает местным жителям и гостям Быхова возможность выбора.
Кафе “Николас”
Как особо хвалебных, так и резко отрицательных отзывов кафе не удостоилось. Наверное потому, что круг его клиентов ограничен.
Кафе “Смак”
Еще одна точка райпо. Настолько выглядит привокзальной забегаловкой, что даже не удостоилось упоминания вGoogle Maps. Впрочем, есть кофе, чай, прохладительные и алкогольные напитки в розлив, пирожки и салатики .
Mogilev.media продолжит знакомить вас с местами, где можно поесть, как в других районных центрах области, так и в самом Могилеве.
Мужчыны 62 і 66 гадоў выпівалі ў прыватным доме ў вёсцы Баркалабава Быхаўскага раёна. Амаль у 4 гадзіны раніцы 22 ліпеня сусед пабачыў, што дом, у якім сабраліся сябры, палае адкрытым полымем. Ратавальнікі, што прыехалі на месца здарэння, знайшлі целы двух пенсіянераў. Як высветлілі ў Следчым камітэце, гаспадар дома 1958 года нараджэння і мужчына, які знаходзіўся ў яго ў гасцях, 1962 года нараджэння, выпівалі і курылі ў той вечар. Неасцярожнае абыходжанне з агнём і стала прычынай трагедыі – мяркуюць следчыя.
Глава администрации Лукашенко высказал интересное мнение о причине урагана, парализовавшего многие сферы жизнедеятельности Беларуси.
Во время визита в Могилевскую область Дмитрий Крутой восхищался самоотверженностью жителей региона, толокой устраняющих последствия урагана, сообщает ведомственный сайт Могоблисполкома. А еще глава администрации связал обрушившиеся на страну стихийное бедствие с 30-летием правления своего босса и предположил, что Всевышний послал ураган для демонстрации возможностей системы, выстроенной Лукашенко.
От такого заявления у директора ГЛХУ «Быховский лесхоз» Виктора Кузнецова даже живот свело (на фото).
Можно ставить под сомнение интерес Бога к беларусскому правителю, но нельзя отрицать то, что его деятельностью, кроме небесной канцелярии очень интересуются вполне земные структуры.
Зажечь «вечный огонь» в Быхове теперь можно за пару минут и практически в любом месте.
Памятников в Быхове много. Наверное, потому, что ветераны различных объединений умеют убеждать местные власти в том, что увековечить надо и то, и это.
Последний из установленных монументов посвящен пограничникам. Быховский район, правда, не имеет границ с сопредельными государствами, но ветераны пограничной службы оказались настойчивее, чем артиллеристы, танкисты и военные строители.
Обилие памятников и неимоверное количество патриотических акций подвигло местных идеологов, усовершенствовать свою кипучую деятельность и придумать мобильный «вечный огонь», сообщает «Маyday.Team».
Газовый баллон, шланг и горелка в виде красной звезды на зеленой подставке – все, что требуется для того, чтобы любая торжественная церемония была украшена огненной передвижкой.
Можно пойти еще дальше – глава страны в силу возраста, аскетического образа жизни и неустанной заботы о благе народа у нас основательно поизносился и не всегда готов выбраться из-под капельницы, чтобы почтить своим присутствием ту или иную акцию. А ведь без Лукашенко, согласитесь, любая торжественная церемония будет скучной.
Почему бы не придумать передвижного «батьку» в виде ростовой или резиновой куклы?
Тогда вместо работников службы «04», как в случае с «вечным огнем», потребуется всего только артист, походящей комплекции или мужик с компрессором.
Настаў час, калі чыстая пітная вада становіцца дасягальнай у Магілёўскім рэгіёне толькі для жыхароў гарадоў і перспектыўных населеных пунктаў. Пра натуральную чысціню крынічнай вады, якую мы страцілі – лонгрыд mogilev.media.
Мы стаім на плошчы Славы ў Магілёве. Ліпень 2024 года. Пад нагамі няроўныя шэрагі шчарбатай гранітнай пліткі, на самой плошчы ідзе падрыхтоўка сцэны да чарговага ўрачыстага мерапрыемства. Змарнелыя работнікі абліваюцца потам – нягледзячы на воблачнае надвор’е, стаіць задуха.
Калісьці на плошчы Славы пачынаўся інтрыгоўны веламаршрут па ўсёй Магілёўшчыне – “Край жыватворных крыніц”. Нават не проста маршрут, а турыстычны кластар, які аб’ядноўваў экалагічныя лакацыі ў некалькіх раёнах вобласці, а таксама аграсядзібы, гістарычныя знакамітасці, музеі і рамесніцкія цэнтры ў адзіны “зялёны” ланцужок.
Ідэя гэтага маршрута, што распрацоўваўся яшчэ з 2013 года камандай актывістаў на чале з журналістам дзяржаўнага інфармацыйнага агенцтва Сяргеем Кулягіным, заключалася ў тым, каб рэпрэзентаваць унікальную адметнасць Магілёўскага рэгіёна – яго багацце на прыродныя крыніцы. На прадстаўленні праекта, памятаю, Сяргей Кулягін падкрэсліваў, што такой шчыльнасці глыбокаводных крыніц няма нідзе ў іншых рэгіёнах Беларусі. І сапраўдная перліна ў іх шэрагу – гэта, канечне, знакамітая Блакітная крыніца ў Слаўгарадскім раёне з самым магутным патокам узыходзячага тыпу на ўсёй Цэнтральна-Еўрапейскай раўніне.
Замест падарожжа па крыніцах – туры ў Казахстан
Праект, дарэчы, быў даволі паспяховым. Ім карысталіся велаактывісты, арганізаваныя турыстычныя групы, адзінкавыя аматары пастаральных падарожжаў. Старт маршруту задавала інфармацыйная таблічка, замацаваная на агароджы магілёўскай ратушы. Зараз яна ўжо дэмантаваная, рухавік праекта Сяргей Кулягін пераехаў жыць і працаваць у Мінск, сайт “Краю жыватворных крыніц” прадае аздараўляльныя туры ў Казахстан а актыўнасць на маршруце пакрысе заглухла.
Інфармацыйная таблічка з маршрутам праекта “Край жыватворных крыніц”, замацаваная на парэнчах перад магілёўскай ратушай на плошчы Славы. Фота архіўнае.
І вельмі шкада – не буду хаваць, ад ідэі гэтага маршруту, яго тэматычнага напаўнення патыхала сапраўднай крынічнай свежасцю. Магілёўшчына ўспрымалася як носьбіт чагосьці натуральнага, прыроднага, чыстага, што ўжо так цяжка сустрэць у сучасным свеце.
Памятаю, як наведваючы розныя куткі Магілёўшчыны, мы з сям’ёй часта шукалі на мапах адзнакі пра мясцовыя крынічкі і стараліся набраць там вады на ўсю далёкую дарогу падчас летняй спёкі. Канечне, гэта не тое каб на нас паўплываў праект “Края жыватворных крыніц” – гаворка пра тое, што сама тэма падобнага маршруту вельмі добрая, яна лёгка ўспрымаецца і запатрабаваная сярод падарожнікаў.
Не ў апошнюю чаргу гэткі “добры імідж” крынічнай вады звязаны з традыцыйнымі ўяўленнямі беларусаў, паводле якіх яна лічылася максімальна карыснай, бясшкоднай і чыстай. Яе пілі ў сырым выглядзе, гатавалі ежу, умывалі дзяцей. Але, як і многія іншыя іміджы, гэты імідж ужо даўно і безнадзейна састарэў.
Крыніца з каплічкай у Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Фота: mogilev.media
Даследаванне школьніцы паказала небяспеку крынічнай вады
Палыкавіцкая крыніца пад Магілёвам – адно з самых папулярных месцаў для паломніцтва жыхароў абласнога цэнтра. Кожны дзень, што ўлетку што зімой, у буднія ці ў выходныя, спускаючыся да крынічкі па крутой лесвіцы каля прыгожай царквы з чырвонай цэглы, вы сустрэнеце некалькі чалавек з бутэлькамі, напоўненымі вадой. Беларуская служба “Радыё Свабода” нават уключыла Палыкавіцкую крыніцу ў свой рэйтынг ТОП-10 беларускіх крыніц, на якіх абавязкова трэба пабываць кожнаму.
Наведвальнікі на Палыкавіцкай крыніцы. Фота архіўнае, з адкрытых крыніц.
Мы пабывалі – і не адзін раз – не толькі на самой крыніцы, але таксама і на сайце санітарнай службы Магілёўскага раёна, якая сцвярджае – вада з Палыкавіцкай крыніцы небяспечная для здароўя. І не толькі яна.
Крыніца ў аграгарадку Ліпень Асіповіцкага раёна з даўніх часоў лічылася цудадзейнай. “Шмат гадоў яе лічылі святой, – піша газета “Асіповіцкі край”. – Крынічнай вадой дабраслаўлялі падарожнікаў, што адпраўляліся ў далёкую дарогу, акраплялі хату і маладых, нованароджаных купалі толькі ў гэтай вадзе. У ноч пасля Вадохрышчанскай куцці па сцяжынцы праз глыбокія сумёты да крыніцы прыходзілі вяскоўцы, каб набраць цудадзейнай вады. З аднаўленнем працы мясцовай царквы гэтая традыцыя зноў стала папулярнай.”
Школьніца Ліпеньскай сярэдняй школы Наталля Лісіца два гады праводзіла даследаванне экалагічнага стану крыніцы. Пробы вады, накіраваныя ў лабараторыю раённага цэнтра гігіены і эпідэміялогіі паказалі перавышэнне колькасці нітратаў і хларыд-іёнаў у вадзе – 65,0 мг/дм3 пры дапушчальнай норме 45,0 мг/дм3. А гэта значыць, што вада непрыдатная для піцця. Праўда, расліны паліваць ёю можна.
Наталля Лісіца каля крынічкі ў аграгарадку Ліпень. Фота: “Асіповіцкі край”.
Адзін з прыпынкаў на маршруце “Краю жыватворных крыніц” – аграсядзіба “Гайшын парк” у Слаўгарадскім раёне, зусім недалка ад Блакітнай крыніцы, на процілеглым беразе ракі Сож. У 2016 годзе тут адкрылі цэлы цэнтр прыцягнення турыстаў “Гайшын парк” –паведамляла БелТА. «Вёсачка размешчана ў адным з самых маляўнічых месцаў Слаўгарадскага раёна – на высокім беразе Сожа, – гаворыцца ў публікацыі. – Да таго ж яна акружаная некранутымі лясамі – рай для паляўнічых і рыбаловаў. Побач самае папулярнае месца паломніцтва беларусаў і замежных гасцей – помнік прыроды рэспубліканскага значэння “Блакітная крыніца”.»
На публікацыю адрэагавалі эколагі – а нічога, што гэта радыяцыйная зона з узроўнем забруджвання ў 15 кюры/км на 1986 год? Ну, з радыцыяй – гэта іншая тэма. А як тут справы з чысцінёй вады? Утрыманне нітратаў у пітной вадзе па выніках даследавання двух вясковых калодзежаў паказвае 100 міліграм на літр, пры норме, нагадаем, у 45.
Крыніца: Мапа праекта “Чыстыя воды” Магілёўскага экалагічнага таварыства “ЭНДА” (дадзеныя па Магілёўскай вобласці за 2021 г.)
Некаторыя эколагі ў падобных выпадках перасцерагаюць, што “піць ваду з крыніц не проста нельга, а нават небяспечна. У тым ліку выкарыстоўваць яе для мыцця рук і твару”. Але, ладна, мы тут трохі нагнятаем. Гэта была перасцярога ад пермскіх эколагаў, актуальная, адпаведна, што да крыніц гэтага краю. А што ў нас?
10 000 калодзежаў – брудныя
Пра праблему пітной вады ў Магілёўскім рэгіёне мы размаўляем з эколагам і грамадскім актывістам Андрэем Паўлавічам (імя змененае з прычын бяспекі) з абласнога цэнтра. Перад сваім палітычным звальненнем з адной навуковай установы спецыяліст шмат гадоў прысвяціў даследаванню гэтай тэмы. Агульныя высновы такія.
Вада з падземных крыніц на Магілёўшчыне сапраўды праблемная. Забруджанымі з’яўляецца каля 10 000 калодзежаў па ўсёй вобласці, а гэта каля адной трэцяй часткі ад усіх. Больш дакладную раскладку па раёнах можна пабачыць вось на гэтай мапе, створанай энтузіястамі. А вось на гэтай – сітуацыю па Беларусі наогул. Але трэба ўлічваць, што якасць вады з падземных крыніц мае сезонны характар, а таксама залежыць ад таго, ці не размешчаны калодзеж у непасрэднай блізкасці ад якой-небудзь фермы, як, напрыклад, у Вільчыцах.
Якасць вады ў калодзежах па Магілёўскай вобласці.
Сезоннае хістанне такое – падчас вясновай паводкі, калі з палёў вымываюцца ўгнаенні і трапляюць у грунтовыя воды, павышаецца ўзровень нітратаў. Летам, калі вёскі Магілёўшчыны атакуюць арміі дачнікаў са сваімі натуральнымі патрэбамі, адразу пачынаецца ўсплеск утрымання нітрытаў.
Таксама неабходна прымаць да ўвагі глыбіню залягання рэзервуара, што сілкуе крыніцу. Калі падземны басейн залягае на глыбіні каля 100 метраў і размешчаны паміж слаямі зямлі з водатрывалымі якасцямі, то такая крыніца будзе абароненая ад любых знешніх фактараў. Такая вада – самая чыстая і карысная. Калі ж глыбіня басейна складае некалькі дзясяткаў метраў і менш, то павышаецца верагоднасць забруджвання вады ў выніку дзейнасці чалавека. Адпаведна, для шараговага карыстальніка тут узнікае асноўная праблема – а як зразумець, з якой крыніцай ён мае справу ў кожным канкрэтным выпадку? Адказ на гэта можа даць толькі спецыяльнае – а лепш нават сістэматычнае – даследаванне.
Якая сiтуацыя з вадаправоднай вадой – норм
А вось вадаправодная вада на Магілёўшчыне адпавядае ўсім нарматывам. Канечне, у большасці выпадкаў. Часам у раённых цэнтрах і вясковых населеных пунктах вадаканал не можа забяспечыць прыстойную якасць вады па аб’ектыўных прычынах – вядуцца працы па замене старых труб, як у Асіповічах, дзе пасля запуску новай станцыі абезжалезвання на некалькі месяцаў забаранілі карыстацца вадой для піцця і прыгатавання ежы. Не ва ўсіх населеных пунктах яшчэ ўсталяваныя гэтыя станцыі абезжалезвання вады. Але працэс пабудовы такіх станцый ідзе з магутнымі тэмпамі.
“У межах дзяржаўнай інвестыцыйнай праграмы на 2024 год, зацверджанай указам №119 ад 29 сакавіка 2024 года ў Магілёўскай вобласці на будаўніцтва станцый абезжалезвання выдзелена сродкаў рэспубліканскага бюджэта на 2,3 мільярды рублёў. – пастаўленым голасам выкладчыка зачытвае нам афіцыйныя дадзеныя Андрэй Паўлавіч – Дзяржаўнай праграмай “Камфортнае жыллё і спрыяльнае асяроддзе” на 2021-2025 гады, зацверджанай Саветам міністраў 28.01.2021 г. №50 мэтавы паказчык забеспячэння насельніцтва вадой пітной якасці па выніках 2024 года ў Магілёўскай вобласці павінен скласці 99,1%. Па стане на 30 чэрвеня 2024 года – гэта значыць, тут даюцца зусім свежыя дадзеныя – гэты паказчык складае 96,0%. Для дасягнення пастаўленай задачы да канца 2024 года будзе завершана будаўніцтва 47 станцый абезжалезвання.”
Купляйце бутэлькамі
У гэты самы час у Краснапольскім раёне падвялі вынікі экалагічнага праекта “Інклюзіўны падыход да захавання навакольнага асяроддзя”. “Адна з самых кранальных ініцыятыў, – напісала пра гэты праект мясцовая газета “Чырвоны сцяг”. – “Чыстая вада для хвароб бяда”, рэалізаваная на тэрыторыі Мхініцкага сельскага савета. У жыхароў пазначанага сельсавета ёсць вялікая праблема – востры недахоп якаснай чыстай пітной вады.”
Адзінымі крыніцамі вады ў аддаленых і маланаселеных пунктах Мхініцкага сельсавета служаць шахтавыя калодзежы – гаворыцца ў паведамленні – вада ў якіх, згодна з пратаколамі даследавання раённага цэнтра гігіены і эпідэміялогіі, з’яўляецца тэхнічнай і не прыдатнай для піцця. Пенсіянеры, якія пражываюць у вёсках Ячная Буда, Буглаі, Глыбаў, Горкі, дзе адсутнічае цэнтральнае водазабеспячэнне, у большасці выпадкаў выкарыстоўваюць бутыляваную ваду. “Вынік ініцыятывы парадаваў: 16 пажылых грамадзян, двое з якіх інваліды 1 групы, забяспечаны збанамі з фільтрамі, а гэта значыць, чыстай пітной вадой.”
Актывісты ініцыятывы “Інклюзіўны падыход да захавання навакольнага асяроддзя” абмяркоўваюць вынікі праекта ў Краснапольскім раённым моладзевым цэнтры «Міраж». Фота: “Чырвоны сцяг”.
Насельніцтва Магілёўшчыны на 96 працэнтаў забяспечана чыстай пітной вадой паводле статыстыкі – узгадваем мы ў размове з Андрэем Паўлавічам – а для таго, каб забяспечыць вадой жыхароў адразу некалькіх вёсак Краснапольскага раёна, ім купляюць фільтры актывісты экалагічнай ініцыятывы? Як гэта разумець?
Усё вельмі проста – супакойвае нас суразмоўца. Станцыі абезжалезвання, як і цэнтралізаваны вадаправод, абсталёўваюцца зараз толькі там, дзе гэта перспектыўна. Напрыклад, у аграгарадках, у тых вёсках, якія застаюцца больш-менш люднымі. Зразумела, што тымі населенымі пунктамі, дзе зараз пражывае адзін-два чалавекі, ніхто займацца не будзе.
Вось такі прыклад. На трасе паміж Шкловам і Александрыяй, якая далей ідзе на Барань, што на Віцебшчыне, таксама была вялікая праблема з чыстай вадой. Для насельніцтва малых вёсак арганізавалі падвоз вады цыстэрнамі. Некаторы час гэта ратавала старых, але ўсё роўна было занадта затратна для дзяржавы. У выніку падвоз вады спынілі, і канстатавалі вельмі просты выхад з сітуацыі – “купляйце ваду бутэлькамі”.
Не ў лепшым стане і дачныя пасёлкі, а таксама вёскі вакол буйных гарадоў, у якіх большасць дамоў выкупленая гарадскімі пад дачы. Афіцыйна тут будзе прапісана адзін-два чалавекі,хоць рэальна круглы год могуць жыць нашмат больш. Таму месца будзе лічыцца бесперспектыўным з усімі наступствамі, а недасягальнасць чыстай пітной вады будзе ўкладвацца ў тыя самыя 0,9% насельніцтва Магілёўскай вобласці, якія застануцца незабяспечанымі ёй і пасля рэалізацыі праграмы “Камфортнае жыллё і спрыяльнае асяроддзе”.
“Напэўна, зусім ператанем ездзіць”
За прыкладам мы зноўку адправіліся ў госці. Дачны кааператыў “Сілікатчык” ад Магілёўскага камбіната сілікатных вырабаў знаходзіцца ў Шклоўскім раёне, хоць да яго амаль што можна даехаць з абласнога цэнтра гарадской маршруткай №8. Трэба будзе толькі поўгадзіны патраціць на дарогу па лясістым узгорку.
“Сілікатчык” размешчаны на высокім беразе Дняпра. Калодзежаў няма, але па вуліцах пасёлка сіламі самаго кааператыва ўжо даўно пракладзены саматужны водаправод. Каля кожнага дома абсталяваная невялікая калонка з кранікам, з якога можна набраць вады. Вадаправод працуе сезонна. На зіму яго перакрываюць, бо іначай палопаюцца трубы. А вось ваду з яго піць нельга, бо высокі ўзровень утрымання жалеза. Саматугам паставіць яшчэ і станцыю абезжалезвання для кааператыва – ужо за межамі магчымасцяў.
Дачніца Марыя Сцяпанаўна (імя змененае з прычын бяспекі) жыве ў пасёлку кожнае лета разам з двума ўнукамі. Часта прыяжджае дачка, маці хлопчыкаў. Праблему з вадой вялікае сямейства адчувае вельмі востра – у іх няма сваёй машыны, каб ездзіць за ёй у горад, альбо ў суседнюю вёску. Да таго ж і ў вёсцы ўсе калонкі ўжо заблакаваныя ахоўным кажухамі, так што без спецыяльнага ключа вады не набраць. А летам яе патрабуецца вельмі шмат – асабліва ў спякотныя дні, па два-тры літры на чалавека. За тыдзень на траіх гэта атрымліваецца каля 50-60 літраў. Дзе іх узяць?
Фота блізкае да ілюстрацыйнага.
Раней дапамагаў сын, які на сваёй машыне прывозіў з Магілёва па некалькі пяцілітровых каністраў праз кожныя тры-чатыры дні. Зараз ён дапамагчы ўжо не можа – прышлося з’ехаць з Беларусі. Пра прычыну Марыя Сцяпанаўна красамоўна маўчыць. І так зразумела.
Як цяпер абыходзіцца – пенсіянерка не ведае. У самым нізе гары, на якой стаіць дачны пасёлак, маецца стары калодзеж-крынічка. Вада там, здаецца, чыстая – мяркуе жанчына. Вось толькі на тое, каб схадзіць уніз, набраць, а потым вярнуцца ўверх па схіле, у старой жанчыны сыходзіць ледзь не паўдня.
“Напэўна, зусім перастанем ездзіць” – паціскае плячыма жанчына.
Не ратуе таксама і фільтр для вады. Пасля апрацоўкі ў ім, яна зусім мала мяняе свае якасці, на вуснах застаецца ўсё той жа прысмак. Усё ж, ачыстка павінна быць больш глыбокай, чым можа забяспечыць звычайны кухонны фільтр – уздыхае жанчына.
Ківаем галовамі і міжволі задумляемся – як там жыхары ў вёсках Ячная Буда, Буглаі, Глыбаў і Горкі Мхініцкага сельсавета Краснапольскага раёна.
Блакітная крыніца, Слаўгарадскі раён. Фота: mogilev.media
