Тавараабарот паміж Магілёўскай вобласцю і Узбекістанам за пяць гадоў вырас у 2,6 раза, паведаміла намесніца старшыні аблвыканкама Алена Пруднікава-Кірпічонак пасля сустрэчы з намеснікам хакіма Джызацкай вобласці Рэспублікі Узбекістан Бахромам Юсупавым.
Лічбы гучаць уражліва: рост у 2,6 раза, «станоўчая дынаміка», экспарт вырас у 2,5 раза, імпарт – у 2,9 раза. За фразай «ўмацаванне сувязяў» стаіць менавіта гэты рост.
Маштаб: 0,5 працэнта эканомікі вобласці
35,2 мільёна долараў – гэта гадавы аб’ём узаемнага гандлю паміж Магілёўшчынай і ўсім Узбекістанам (не толькі Джызацкай вобласцю). Для параўнання:
- ВРП Магілёўскай вобласці – каля 6 мільярдаў долараў у год (паводле даных ГСУ – 9 мільярдаў рублёў за студзень-май 2026 года);
- 35,2 мільёна – гэта 0,6 працэнта ад гадавога ВРП;
- экспарт Магілёўшчыны ва Узбекістан у памеры 29,4 мільёна – 0,5 працэнта ад эканомікі вобласці;
- па знешнім гандлі Беларусі ў цэлым (каля 90 мільярдаў долараў у год) увесь магілёўска-ўзбекскі тавараабарот складае 0,04 працэнта;
- гэта менш, чым гадавая выручка аднаго сярэдняга беларускага прадуктовага рытэйлера.
Пры гэтым Магілёўская вобласць па аб’ёме ВРП стабільна займае апошняе месца сярод усіх абласцей Беларусі і Мінска. Гэта значыць, гаворка ідзе не пра эканамічнае дасягненне рэкорднага рэгіёна, а пра мікраскапічную лічбу, якая для самай беднай вобласці краіны ў рэальнасці не значыць нічога.
Рост у 2,6 раза – гэта эфект нізкай базы
13,5 мільёна ў 2021 годзе – сімвалічная лічба. Гэта выручка адной сярэдняй беларускай крамы будаўнічых матэрыялаў.
Рэальная дынаміка ў абсалютных велічынях:
- прырост за 4 гады – 21,7 мільёна долараў;
- у сярэднім гэта плюс 5,4 мільёна долараў у год;
- у маштабах ВРП вобласці – нуль цэлых дзевяць сотых працэнта;
Адзін сярэдні кантракт аднаго сярэдняга вытворцы можа даць такую лічбу за адзін сезон.
З такога стартавага пункту любыя некалькі кантэйнераў ДСП дадуць «выбуховы рост у працэнтах».
Імпарт расце хутчэй за экспарт
Экспарт Магілёўшчыны ва Узбекістан вырас у 2,5 раза (з 11,6 да 29,4 мільёна), а імпарт з Узбекістана на Магілёўшчыну – у 2,9 раза (з 1,9 да 5,7 мільёна).
Абсалютныя сумы застаюцца несупастаўнымі, але трэнд відавочны: узбекскі бок нарошчвае продажы Беларусі хутчэй, чым наадварот.
Гэта не прыкмета «узаемавыгаднага партнёрства». Гэта прыкмета таго, што магілёўскі рынак для ўзбекскіх вытворцаў больш важны, чым узбекскі рынак для магілёўскіх. За «станоўчай дынамікай» хаваецца тэндэнцыя, нявыгадная рэгіёну.
Структура гандлю: сыравіна ў абмен на гатовыя вырабы
Самае цікавае – у таварах. Што менавіта перавозіцца паміж Магілёвам і Узбекістанам праз чатыры тысячы кіламетраў чыгуначных маршрутаў праз Расію і Казахстан?
Магілёўская вобласць экспартуе: лесаматэрыялы, драўняна-стружкавыя пліты, драўляныя вырабы, немелаваную паперу і кардон, свежую і астуджаную ялавічыну, мяса птушкі, малочную прадукцыю, трыкатажныя вырабы.
Джызацкая вобласць экспартуе нам: спартыўныя касцюмы, баваўняную і сінтэтычную пражу, свежы і сушаны вінаград, сухафрукты, пасцельную і сталовую бялізну.
Пража – гэта адзіная пазіцыя, якая патрабуе перапрацоўкі, але і яна ўжо паўфабрыкат больш высокага перадзелу, чым ДСП.
Гэта мадэль, якая ў эканамічнай літаратуры апісана даўно. Перыферыя аддае сыравіну цэнтру, цэнтр вяртае гатовыя тавары з больш высокай дабаўленай вартасцю.
Толькі ў нашым выпадку «цэнтрам» з’яўляецца не Ташкент і не Масква, а асобны перыферыйны рэгіён Узбекістана.
Джызацкая вобласць – гэта Узбекістан, але не Ташкент
Джызацкая вобласць знаходзіцца ў цэнтральнай частцы Узбекістана, паміж Ташкентам і Самаркандам. Насельніцтва – каля 1,4 мільёна чалавек. Рэгіён пераважна сельскагаспадарчы, з базавай лёгкай прамысловасцю (тэкстыль, перапрацоўка сельскагаспадарчай прадукцыі). ВРП вобласці ў разы саступае Ташкенцкай і Самаркандскай.
Такім чынам, Магілёўшчына «ўмацоўвае сувязі» не з эканамічнымі цэнтрамі Узбекістана, а з унутранай узбекскай перыферыяй. І нават гэтая перыферыя паспявае прадаваць нам гатовыя тавары, купляючы ў нас сыравіну.
Заяўленыя Юсупавым перспектывы – «нарошчванне паставак мяса-малочнай і мэблевай прадукцыі з Прыдняпроўскага краю» азначаюць, што Джызак хацеў бы больш тых жа сыравіны і паўсыравіны. Не станкоў, не абсталявання, не тэхналогій, а мяса, малака і мэблі.
Калі шчыра, то Джызак зручны магілёўскім чыноўнікам тым, што ён далёка, малазначны і дазваляе маніпуляваць працэнтамі: рост «у 2,6 раза» на паперы, а ў кішэні – па-ранейшаму пуста.
Фота: “Магілёўскія ведамасці”.