Чатыры браты пайшлі на вайну – і ўсе вярнуліся. Магіляўчанка захоўвае нетыповую для Беларусі гісторыю сваёй сям’і.
У Беларусі амаль няма сем’яў, якіх не закранула Вялікая Айчынная вайна. Жыхарка Магілёва Раіса Азаранка некалькі гадоў па крупінках збірала дакументальныя сведчанні пра сваіх родных – узнагародныя лісты, архіўныя запісы, фотаздымкі. Гісторыя, якую яна хацела захаваць, гучыць амаль неверагодна: чатыры браты пайшлі на фронт і ўсе чацвёра вярнуліся дадому.
Да вайны
Бацька Раісы Васільеўны – Васіль вырас на Слаўгарадчыне ў вялікай сялянскай сям’і. У Васіля было трое братоў – Андрэй, Уладзімір і Канстанцін.
У трыццатыя гады частку сям’і саслалі ў Сібір, але Васіль застаўся, перабраўся ў Магілёў, ажаніўся і жыў у раёне Лупалава.
Пра тую раніцу 22 чэрвеня 1941 года Раіса Васільеўна ведае са слоў маці. Васіль пайшоў на рынак па парася. Вярнуўся з пустым мяшком: вайна пачалася.
Васіль: сапёр на Одэры
Неўзабаве Васіля забралі на фронт. Ён стаў сапёрам. Ва ўзнагародным лісце да медаля «За адвагу» апісаны яго подзвіг на рацэ Одэр: восем сутак без ежы і амаль без сну, пад бесперапынным артылерыйскім агнём, ён разам з таварышамі будаваў мост.
Потым Васіль трапіў у палон. Цудам уцёк, дабраўся да вёскі, дзе яго чакала жонка. Яна пешшу адправілася да сваякоў у Магілёў, каб перадаць: жывы.
Пасля дэмабілізацыі вярнуўся ў сваю разбураную вёску. Цесляр па прафесіі, узяўся дапамагаць суседзям аднаўляць дамы. Памёр рана, у 1968 годзе. Далі знаць пра сябе раненне і кантузія. Раісе тады не было і адзінаццаці гадоў.
Андрэй: ад Сталінграда да Берліна
Андрэй быў прызваны ў сорак першым. Ваяваў на Данскім, Заходнім, Першым і Другім Беларускіх франтах. Атрымаў медаль «За адвагу». У баях на беразе Дзясну быў паранены, пасля выздараўлення вярнуўся ў строй. У пачатку 1945 года ўдастоены ордэна Славы III ступені. Пасля перамогі вярнуўся ў Магілёў.
Уладзімір: сувязіст, палон, уцёкі
Уладзімір служыў сувязістам. Як і старэйшы брат, трапіў у палон – і таксама ўцёк. Узнагароджаны двума медалямі «За адвагу», медалём «За вызваленне Варшавы» і ордэнам Айчыннай вайны II ступені.
Канстанцін: самы малодшы
Канстанціна прызвалі ў снежні 1944 года – яму было ўсяго семнаццаць. Чырванафлоцец-сігнальшчык, ён служыў на Паўночным і Ленінградскім франтах, быў узнагароджаны медалём «За перамогу над Германіяй». Дадому ў Магілёў вярнуўся толькі ў 1950 годзе.
Пасля вайны браты збіраліся разам на сямейныя святы – народу ў доме тады было не злічыць. Суседзі напэўна ім зайздросцілі – большасці магілёўскіх сем’яў шанцавала значна менш
Фото БелТА.
