Дзень у гісторыі: 20 верасня. Нарадзілася Наталля Арсеннева

1764 год. Нарадзіўся Юзаф Коцел.

Дзяржаўны дзеяч, палкоўнік, адзін з кіраўнікоў паўстання 1794 года.

Пасол Вальнага Сойму ад Ашмянскага павета. У 1794 годзе ўвайшоў у склад Найвышэйшай Літоўскай Рады.

Пасля паўстання эміграваў у Вену.

1810 год. Нарадзіўся Плацыд Янкоўскі.

Пісьменнік, перакладчык, уніяцкі і праваслаўны святар.

Валодаў 10 мовамі.

З сялянамі размаўляў па-беларуску.

Аўтар аповесцяў, апавяданняў, гумарэсак, краязнаўчых, біяграфічных нарысаў, якія былі папулярнымі ў Беларусі і Літве.

У 2006 у Беларусі ўпершыню выдадзены яго «Записки сельского священника», дзе сабраныя нарысы і ўспаміны з апошняга перыяду жыцця.

Янкоўскі паўстанец

1903 год. Нарадзілася Наталля Арсеннева.

Паэтэса, перакладчыца, драматург.

Дзеяч беларускай эміграцыі ў ЗША.

Была рэпрэсаваная савецкімі карнымі органамі.

На верш Арсеньевай «Малітва» кампазітар Мікола Равенскі напісаў музыку. Першыя радкі твору далі назву магілёўскаму фестывалю хрысціянскай духоўнай музыкі – «Магутны Божа».

У 1995 годзе гэты твор прапаноўвалі зрабіць дзяржаўным гімнам Беларусі.

Наталля Арсеннева Магутны Божа

1943 год. Нарадзілася Ніна Мацяш.

Паэтэса і перакладчыца.

Аўтарка зборнікаў паэзіі, перакладаў, казак, п’ес для тэатру лялек «Прыгоды трох парасят», «Крок у бессмяротнасць», тэлесцэнарыяў пра творчасць В. Бялыніцкага-Бірулі «Пясняр роднай прыроды» і Р. Кента «Гэта я, госпадзі».

Перакладала з нямецкай, польскай, французскай.

Мацяш Ніна

1945 год. Адкрыты для наведнікаў Дзяржаўны літаратурны музей Янкі Купалы.

Прысвечаны жыццю і творчасці класіка беларускай літаратуры Янкі Купалы.

Заснаваны ў 1944 годзе.

Мае філіялы ў вёсках Харужанцы, Вязынка, Ляўкі і Яхімоўшчына.

Адзін са старэйшых літаратурных музеяў Беларусі, які даследуе, збірае і інтэрпрэтуе літаратурную спадчыну класіка беларускай літаратуры.

Збіральнікам музейных рэліквіяў, стваральнікам установы і першым дырэктарам музеяў была жонка Янкі Купалы – Уладзіслава Луцэвіч, заслужаны дзеяч культуры Беларусі.

Музей Янкі Купалы

1950 год. Пачала выходзіць газета «Беларус».

Выдаецца ў Нью-Ёрку Беларуска-амерыканскім задзіночаннем.

Газета падае матэрыялы з жыцця беларускай эміграцыі, аналітычныя карэспандэнцыі пра становішча на Беларусі, нарысы па беларускай гісторыі, творы беларускіх пісьменнікаў-эмігрантаў, успаміны.

Распаўсюджваецца ў ЗША, Канадзе, Вялікай Брытаніі, Аўстраліі, Польшчы, Беларусі.

Газета Беларус

1959 год. Нарадзіўся Яўген Паплаўскі.

Кампазітар, педагог.

Ініцыятар Мінскага Міжнароднага фестывалю сучаснай камернай музыкі суарганізатараў і дырэктар нацыянальнага тэатральна-канцэртнага аб’яднання «Беларуская капэла», музычны рэдактар Беларускага інстытуту праблем культуры.

Стыпендыят Польскага Урада, працаваў у Гданьскай Акадэміі музыкі імя Станіслава Манюшкі над творам для сімфанічнага аркестра «Барбара Радзівіл» і на Студыі электраакустычнай музыкі Акадэміі музыкі ў Кракаве над уласным творчым праектам.

Аўтар кантаты «Бацькаўшчына» на вершы Ніла Гілевіча, Ларысы Геніюш, сімфанічных твораў «Quo vadis?», «Lux aetema» памяці Францыска Скарыны, «Барбара Радзівіл», канцэрта «Мой ціхі дом» на вершы Янкі Купалы, Якуба Коласа, Ларысы Геніюш, вакальных цыклаў на вершы Алеся Гаруна, Максіма Багдановіча.

кампазітар Паплаўскі

2021 год. Памерла Валянціна Петрачкова.

Актрыса.

Усё жыццё аддала служэнню ў Беларускаму тэатру імя Якуба Коласа.

Мела больш дзясятка роляў у тэатральных пастаноўках, мастацкіх фільмы «У жніўні 44-га», «Белыя адзенні», «Плач перапёлкі», «Паляванне на апошняга жураўля», «Знак бяды», «Новая зямля», «Палеская хроніка», «Людзі на балоце».

Петрачкова Валянціна

Магілёўскія кадэты маршыравалі пад словы Наталлі Арсенневай

Марш “Беларусь! Наша маці-краіна” са словамі паэткі Наталлі Арсенневай гучаў на 1 верасня ў Магілёўскім кадэцкім вучылішчы. 

Словы гэтага верша пакладзены на музыку “Развітання славянкі”, якую ў 1912 годзе напісаў расійскі вайсковы кампазітар Васіль Агапкін. “Развітанне славянкі” даўно стала сімвалам савецкіх і постсавецкіх вайскоўцаў.

Што ж тычыцца верша “Беларусь! Наша маці-краіна”, то першапачаткова музыку на яго паклаў кампазітар Мікалай Шчаглоў-Кулiковiч, і яна была зусім не падобная на музыку Агапкіна. І ўсё гэта адбывалася падчас нямецка-савецкай вайны, калі тэрыторыя Беларусі знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. Песня ўвайшла ў “Юнацкі спеўнік”, які быў выдадзены ў Менску напачатку 1944 года. Гэта быў зборнік песень Беларускага саюза моладзі, які цяперашнія ўлады ў Мінску лічаць пасобнікамі нямецкіх нацыстаў.

Але тым не менш, словы Арсенневай і музыка Агапкіна, як бачым і чуем, зусім нядрэнна спалучаюцца адно з другім. Дзякуючы тэлеграм-каналу Mayday, у гэтым можна пераканацца

Скрыншот: Mayday