Дняпро ў Магілёве працягвае задыхацца ад сцёкавых вод і смецця, але замест рэальных рашэнняў чыноўнікі абмяжоўваюцца «занепакоенасцю». Генпракуратура знаходзіць парушэнні, Мінпрыроды піша натацыі, а праблемы застаюцца — класічная схема беларускага падыходу да экалогіі.
Апошні раз калі я глядзеў на Дняпро, рэчка выглядала прыгожа, але бліжэйшы погляд адкрыў сумную праўду. Пластыкавыя бутэлькі, рэшткі пакетаў і трывожна-карычневыя плямы на вадзе. І я задумаўся: ці ведаюць у Мінпрыроды, што ў рэчкі таксама ёсць свае праблемы, якія не вырашыць адной «занепакоенасцю»?
Гэты эпізод вярнуўся да мяне на фоне паведамлення Мінпрыроды аб парушэннях, якія выявіла Генпракуратура. Аказалася, што адна з найбольш праблемных сітуацый датычыцца менавіта Дняпра ў Магілёве. Здавалася б, вось яно – дзяржава ўключылася ў праблемы экалогіі! Але чамусьці мяне не пакідае адчуванне, што гэтыя заявы нагадваюць фармальны адказ чыноўніка: гучыць пераканаўча, але ці будзе працяг?
Па дадзеных Генпракуратуры, у Магілёве сістэматычна парушаюцца нормы па скідзе сцёкавых вод у Дняпро. Гэта – ў краіне, дзе кожны год гучаць лозунгі пра чысціню і парадак. Але ад лозунгаў да дзеянняў, на жаль, шлях далёкі. Пакуль пракуратура паказвае пальцам на вінаватых, Мінпрыроды спяшаецца заявіць пра сваю «занепакоенасць». Але ці дастаткова гэтага?
Беларускія рэаліі паказваюць, што пытанні экалогіі часта становяцца другараднымі, калі на коне – эканамічныя інтарэсы. Дняпро, які для Магілёва з’яўляецца не толькі экалагічным, але і сімвалічным аб’ектам, па-ранейшаму церпіць ад прамысловых прадпрыемстваў. Калі ў Беларусі кажуць пра экалагічныя праблемы, то, як правіла, маюць на ўвазе не канкрэтныя меры, а прыгожыя прамовы пра бярозкі і буслоў. Але ці можа выжыць Дняпро, калі законы існуюць толькі на паперы, а парушэнні працягваюцца, нібыта нічога не адбываецца?
І вось, пакуль Мінпрыроды «выказвае сур’ёзную занепакоенасць», у рэальным жыцці мала што змяняецца. Парушэнні застаюцца, а адказнасць, як заўсёды, дзесьці губляецца паміж кабінетамі чыноўнікаў. Хочацца верыць, што Дняпро не толькі пачне гаварыць пракурорскім голасам, але і будзе пачуты. Іначай ад нашай экалогіі хутка застануцца толькі прыгожыя кадры на білбордах і тэлевізійных экранах.
Пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС чвэрць тэрыторыі Беларусі – 25% усіх зямель былі забруджаныя радыяцыяй. Цяпер жа колькасць забруджаных тэрыторый складае 12,5% ад агульнай плошчы краіны, што роўна напалову менш. Пра гэта паведаміла начальнік галоўнага ўпраўлення экалагічнай палітыкі, міжнароднага супрацоўніцтва і навукі Мінпрыроды Таццяна Кананчук.
Паводле слоў Кананчук, падрыхтавана новая праграма, у якой “радыяцыйнаму маніторынгу будзе ўдзелена асаблівая ўвага, тым больш у галіне матэрыяльна-тэхнічнай базы, стварэння праграмнага забеспячэння і доследных узораў… Гэта будзе дастаткова сур’ёзны крок у развіцці розных відаў маніторынгу, у тым ліку і радыяцыйнага”.
У выніку гэтай забароны некалькі паляўнічых парод сабак у Беларусі апынаюцца пад пагрозай знікнення.
Пра тупіковы канфлікт паміж дзвюма дзяржаўнымі арганізацыямі – Міністэрствам прыроды і Беларускім таварыствам паляўнічых і рыбаловаў (БТПР) піша smartpress.by.
Справа заключаецца ў тым, што на Беларусі масава скарацілася папуляцыя лісіц, якіх вырошчвалі на адмысловых “фермах” для таго, каб выкарыстоўваць іх шкуру для пашыву лісінага футра. Беларусы сталі менш насіць футра, адсюль і скарачэнне “прамысловых” лісіц. А менавіта на гэтых жывёлах маглі трэніраваць свае паляўнічыя навыкі норныя сабакі, якія наадварот, нікуды не падзеліся.
Норныя сабакі выкарыстоўваюцца для палявання на звяроў, якія жывуць у норах – гэта ліса, барсук, янотападобны сабака і іншыя. Сабакі ловяць здабычу прама ў норах, альбо выганяюць звяроў на паверхню. Паводле звестак БТПР, у Беларусі каля 4,5 тысяч норных сабак: пераважна гэта нямецкі паляўнічы тэр’ер (ягдтэр’ер), фокстэр’ер і некаторыя іншыя тэр’еры, а таксама таксы. 2 тысячы з іх – дыпламаваныя.
Пры гэтым разводзіць можна толькі сабак з пацверджаным дыпломам. Дыпломы выдае БТПР, якое праз Беларускую кіналагічную асацыяцыю ўваходзіць у FCI – міжнародную кіналагічную асацыяцыю са штаб-кватэрай у Бельгіі. Каб атрымаць дыплом, норны сабака павінен прайсці выпрабаванне ў штучнай нары па рэальным зверы.
Альтэрнатыва – паляванне праз шкло
Абласныя структуры Таварыства паляўнічых і рыбаловаў у снежні 2022 года звярнуліся ў Мінпрыроды за дазволам на адлоў некалькіх лісіц для навучання і выпрабаванняў норных сабак. Мінпрыроды са спасылкай на парушэнне шасці заканадаўчых актаў – адмовіла. Вось якія аргументы выкарыстала міністэрства.
Закон “Аб жывёльным свеце” і Грамадзянскі кодэкс патрабуюць “карыстання аб’ектамі жывёльнага свету спосабамі, якія не дапускаюць жорсткага абыходжання з дзікімі жывёламі”. У Крымінальным і Адміністрацыйным кодэксах Рэспублікі Беларусь ёсць адказнасць за жорсткае абыходжанне з жывёламі, пад якім у тым ліку разумеецца “натручванне жывёл адна на адну”. А пад катаваннем жывёл – “наўмыснае прычыненне працяглага болю або пакут”.
Таксама ў міністэрстве заўважылі, што існуюць метады трэніроўкі сабак, якія выключаюць кантакт паміж жывёламі. У больш чым 70 краінах свету кантактныя трэніроўкі або забаронены, або выкарыстоўваюцца бескантактавая прытраўка. Напрыклад, сабака праз шкло бачыць драпежніка, аднак не можа яму нашкодзіць.
Умяшанне чалавека ў сістэму любога біяцэнозу прыводзіць да збояў складаных ланцугоў харчавання ўнутры яго і, як вынік, выбліскам нараджальнасці адных відаў і скарачэнню папуляцыі іншых. Воўк і рысь могуць без умяшання чалавека рэгуляваць колькасць лісіцы і янотападобнага сабакі.
Пад пагрозай некалькіх парод сабак
Контраргументы таварыства паляўнічых наступныя. Колькасць лісіц і янотападобных сабак у мэтах барацьбы з распаўсюджваннем шаленства трэба зніжаць. Мінлясгас, Дэпартамент ветэрынарнага нагляду прама загадваюць гэта паляўнічым. Арганізацыя і вядзенне паляўнічага сабакаводства з’яўляецца адной з асноўных задач БТПР.
Але без выпрабаванняў сабака не зможа атрымаць палявога дыплома, без якога яго ўдзел у племянной працы немагчымы. Што да палявання праз шкло ці іншых бескантактных спосабаў, то ў Беларусі няма адпаведнай юрыдычнай нормы.
А наконт пакутаў дзікіх ліс – то дзікія жывёлы пакутуюць ад негуманнага стаўлення значна менш сельскагаспадарчых.
У артыкуле, апублікаваным у газеце “Паляўнічы і рыбалоў”, афіцыйным органе БТПР, прыведзена меркаванне эксперта-кінолага міжнароднай катэгорыі, старшыні рэспубліканскай секцыі норных сабак Сяргея Кашпара. Эксперт, у прыватнасці, заяўляе, што пазіцыя Мінпрыроды пагражае знікненнем норных сабак як групы парод. Таксама ён нагадвае аб прадпісанні адстрэльваць лісіц і янотападобных сабак падчас любога законнага знаходжання ў паляўнічых угоддзях з-за распаўсюджвання імі шаленства, каросты, знішчэння гнёздаў і нованароджаных казулят.
Гаворачы аб еўрапейскай практыцы, Сяргей Кашпар прывёў у прыклад Германію, дзе выкарыстоўваецца “альтэрнатыўны спосаб”:
– У немцаў няма афіцыйных прытравачных станцый, але дзесьці ў лесе ў іх сустракаюцца проста норы, часам штучна выкапаныя. Дык вось гэтыя норы часам наведваюць лісіцы. Вы разумееце? Ну, а калі лісіцы там не аказваецца ў патрэбны момант, то ніхто не перашкаджае нямецкаму паляўнічаму яе туды запусціць (пасля чаго жывёлу можна выкарыстоўваць для трэніровак сабак). Паверце, я ведаю, што кажу, я маю зносіны з калегамі. Даводзіцца неяк выкручвацца. У адваротным выпадку легендарныя племянныя лініі іх нацыянальнай пароды – нямецкага паляўнічага тэр’ера – праз пару пакаленняў знікнуць.
Чым вырашыцца канфлікт паміж дзвума дзяржаўнымі структурамі – пакуль незразумела, і сітуацыя падобная на патавую.
