Газета «Асіповіцкі край» выйшла з вялікім аналітычным матэрыялам «Двор без агрэсіі», у якім галоўны ўрач раённага ЦГЭ, начальнік райветстанцыі і ўрач-хірург ЦРБ у адзін голас сцвярджаюць: бяздомным катам і сабакам не месца на вуліцах.
Аргументы – шаленства, таксаплазмоз, эхінакакоз, лішай, рэальныя выпадкі ўкусаў. Ёсць і лічбы:
- за гэты год па антырабічную дапамогу звярнуліся 45 чалавек, што на 36,4 працэнта больш, чым годам раней;
- за пяць месяцаў адлоўлена 70 жывёлін;
- рэкамендацыі: не прыкормліваць, не разнімаць жывёл, якія б’юцца, рэгістраваць сваіх гадаванцаў, штрафы – да 15 базавых велічыняў.
Усё правільна, але… Калі кожны год адлоўліваюць сотні сабак, а колькасць укусаў пры гэтым павялічваецца на траціну, значыць, абраная стратэгія не працуе. Прыкмета правалу – не «добрыя людзі, якія кормяць сабак каля сталовай», а менавіта гэтая арыфметыка.
Іх жа статыстыка сведчыць супраць іх
Рост колькасці зваротаў з нагоды ўкусаў на 36,4 працэнта пры адначасовым адлове азначае, што папуляцыя ўзнаўляецца хутчэй, чым яе паспяваюць скарачаць. Гэта – базавае ўраўненне дынамікі любой папуляцыі. Калі б тое, што робіць «Спецаўтапрадпрыемства», сапраўды дапамагала, крывая ішла б уніз, а яна ідзе ўверх.
І ўласная выснова спецыялістаў у канцы матэрыялу гэта фактычна пацвярджае: «даказаць, хто гаспадар “беспрытульніка”, практычна немагчыма, бо сабака ходзіць па вуліцах без дакументаў».
Гэта значыць, галоўны заяўлены інструмент – штрафы для безадказных уладальнікаў – не прымяняецца, бо для гэтага няма неабходнай інфраструктуры.
Аргумент супраць АСВВ, які аргументам не з’яўляецца
Начальнік райветстанцыі ў матэрыяле сцвярджае: стэрылізуйце – але яны «не перастануць быць крыніцай інфекцыі». Гэта спрэчка не з рэальнай праграмай АСВВ (адлоў – стэрылізацыя – вакцынацыя – вяртанне), а з яе спрошчанай версіяй.
Паўнавартасныя праграмы такога тыпу заўсёды ўключаюць абавязковую вакцынацыю – перадусім супраць шаленства – і апрацоўку ад паразітаў.
Сам падыход да масавай вакцынацыі мае дакладнае навуковае абгрунтаванне: СААЗ і Сусветная арганізацыя аховы здароўя жывёл (WOAH) рэкамендуюць як парогавы стандарт ахоп вакцынацыяй не менш за 70 працэнтаў папуляцыі сабак. Гэта – базавы прынцып Глабальнага стратэгічнага плана па ліквідацыі шаленства ў людзей да 2030 года.
Любая стратэгія, якая абапіраецца толькі на адлоў і не дасягае гэтага парога вакцынацыі, асуджаная змагацца з наступствамі, а не з крыніцай праблемы.
Да АСВВ ёсць і абгрунтаваная крытыка: у матэрыяле «Милосердие.ру» падрабязна разабрана, як праграма дрэнна працуе там, дзе яе фармальна ўкараняюць, але належным чынам не фінансуюць, не кантралююць якасць стэрылізацыі і не ізалююць агрэсіўных жывёл. Гэта важна. Аднак гэта аргумент на карысць нармальна арганізаванай праграмы, а не супраць праграмы ўвогуле.
Чаго няма – і чаму менавіта гэта і ёсць праблема
У Асіповіцкім раёне дзейнічаюць правілы ўтрымання хатніх жывёл: зарэгістраваць на працягу трох дзён, прышчапіць ад шаленства, выводзіць на павадку і ў намордніку. На паперы ўсё строга. На практыцы ж рэгістрацыя адбываецца ў «адным акне» або сельвыканкаме на падставе заявы, без абавязковага чыпавання, без адзінай электроннай базы, без ідэнтыфікатара, які дазволіў бы па знойдзеным сабаку адшукаць яго гаспадара. Адсюль і тупік, у якім добраахвотна распісваюцца самі спецыялісты: гаспадара не знайсці, штраф не выпісаць.
У краінах ЕС абавязковае чыпаванне сабак звязана з адзінай базай даных, а муніцыпалітэты вядуць уліковыя прытулкі з празрыстым фінансаваннем.
У Алматы з 2022 года дзейнічае праграма АСВВ з закупкай модульных блокаў на 200 месцаў і спецыяльным аўтатранспартам; за паўтара года там стэрылізавалі і прышчапілі некалькі соцень сабак, а работа вядзецца ў звязцы з зааабарончымі арганізацыямі, а не ў рэжыме спрэчак з імі.
Хто насамрэч стварае «двор з агрэсіяй»
Зграйная агрэсія ўзнікае не там, дзе бабуля з пятага паверха корміць дваровую Жучку. Яна ўзнікае там, дзе:
- няма ўліку ўладальнікаў, і згублены хатні сабака не ідэнтыфікуецца, папаўняючы вулічную папуляцыю;
- адлоўленых жывёл няма куды падзець, акрамя як усыпіць або вярнуць назад без вакцынацыі і стэрылізацыі;
- кормавая база – адкрытыя смеццевыя кантэйнеры, закінутыя будоўлі, безгаспадарныя падвалы – ніяк не кантралюецца.
Усе тры пункты – зона адказнасці камунальных, санітарных і ветэрынарных службаў. Менавіта той звязкі, якая ў раённым матэрыяле выступае ў ролі эксперта па праблеме.
Што павінна было прагучаць у артыкуле
Сумленная размова пра праблему бадзяжных сабак у Асіповіцкім раёне (ды і ва ўсёй Магілёўскай вобласці) павінна была б уключаць наступныя лічбы:
- колькі грошай выдзелена на адлоў і ўтрыманне жывёл;
- ці ёсць муніцыпальны прытулак і якая яго ўмяшчальнасць;
- што адбываецца з 70 жывёламі, адлоўленымі за пяць месяцаў (перадача новым уладальнікам, эўтаназія, стэрылізацыя і вяртанне – у якіх суадносінах);
- колькі хатніх сабак у раёне афіцыйна зарэгістраваныя і якая доля прышчэпленых ад шаленства ад агульнага пагалоўя;
- чаму да гэтага часу няма абавязковага чыпавання.
Без гэтых лічбаў абмеркаванне зводзіцца да заклікаў не карміць і не дакранацца. Гэта разумная тэхніка бяспекі для дзіцяці ў двары.
Але гэта не палітыка ўлады па кіраванні папуляцыяй.
Зрэшты, усё як заўсёды. Як і з уборкай снегу. Мы бачым чарговую спробу перакласці на жыхароў задачу, якую абавязаныя вырашаць гарадскія службы.
Фота раённай газеты.