Міністэрства адукацыі Беларусі вызначыла новыя правілы для выкарыстання электронных прылад у школах. Цяпер нават падручнік у планшэце дазваляецца адкрываць толькі на 10–20 хвілін у дзень, у залежнасці ад узросту. Пры гэтым прылада павінна быць адключаная ад інтэрнэту і не мець сувязі. Бацькі набываюць тэхніку дзецям дзеля зручнасці, а атрымліваюць у адказ абмежаванні, што нагадваюць мінулае стагоддзе.
Міністэрства адукацыі зноў здзівіла. На гэты раз – правіламі карыстання электроннымі прыладамі ў школах. Смарт-гаджэты можна. Планшэты з падручнікамі – толькі з дазволу. Чаму? Патлумачылі, што планшэт – гэта дрэнна, бо «засмечвае ўвагу». А вось смарт-гадзіннік з GPS, чыпам, экранам і, не выключана, гульнёй – гэта добра. Бо бацькі хочуць «вядома, што кантроль».
Я наогул не супраць кантролю. Сам карыстаюся звычайным будзільнікам – ён мне таксама кантралюе, калі спаць. Але калі мне кажуць, што адна прылада забаронена, бо з ёй можна гуляць, а другая дазволеная, хаця з ёй можна тое ж самае – я пачынаю падазраваць: справа не ў вучнях, а ў дарослых, якія губляюцца ў тэхналогіях мацней, чым дзеткі з 4 «Б».
На Магілёўшчыне гэта выглядае асабліва кур’ёзна. У некаторых школах да гэтага часу няма інтэрнэту, а планшэты – гэта прывілей, не інструмент. І нават калі яны ёсць, выкарыстоўваць іх па прызначэнні – практычна немагчыма. Паводле новых санітарных нормаў, вучню 2-4 класаў дазваляецца глядзець у экран усяго 10 хвілін у дзень, 5-7 класаў – двойчы па 15 хвілін, 8-9 класаў – двойчы па 20 хвілін, а ў 10-11 класах – тры разы па 20.
Што за адукацыйны працэс можна правесці за 10 хвілін? Напісаць загаловак у падручніку і зачыніць яго? Ці прачытаць адно вызначэнне – і на перапынак? Электронныя падручнікі – гэта такое сабе «бачылі па тэлевізары». Але нават калі бацькі набываюць планшэт за свае грошы, нават калі дзіця замест пяці кніжак нясе адзін лёгкі гаджэт – ён усё роўна мусіць узяць даведку ад дырэктара. Бо сам факт, што прылада можа быць электронная – гэта ўжо «фактар рызыкі».
Тым часам у калідоры школы стаіць школьны тэлевізар, на які ніхто не глядзіць. У камп’ютарным класе – камп’ютары з Windows XP і тэчкай «Летапіс школы» на працоўным стале. У кабінеце інфарматыкі, як правіла, самы «прасунуты» гаджэт – гэта клава з налепкай «не чапаць». Але галоўная пагроза навучальнаму працэсу – планшэт у руках дзіцяці, дзе адчынены падручнік па гісторыі. І, каб усё адпавядала нормам, гэты планшэт павінен быць адрэзаны ад інтэрнэту і не мець мабільнай сувязі. У 2025 годзе! У эпоху, калі ўсе веды, дадаткі, адукацыйныя платформы – у сетцы. Гэта ўсё роўна што выдаць вучню кнігу, але забараніць перагортваць старонкі.
Ці не здаецца вам, што мы зноў не тое лечым? Смарт-гадзіннік дазволены, бо выглядае, як частка формы. Планшэт – не, бо выглядае, як нешта, што выклікае пытанні. А можа, пытанні трэба задаваць не вучням, а тым, хто піша гэтыя інструкцыі?
У краіне, дзе настаўнікі часам просяць друкаваць матэрыялы за свой кошт, забарона на электронны падручнік гучыць як зварот у 1999 год. Пытанне не ў тым, што планшэт – гэта дрэнна. Пытанне ў тым, што сістэма, якая не гатова кіраваць зменамі, спрабуе іх забараніць.
Дзеці, на жаль, разумнейшыя за дарослых. Яны разумеюць, што калі штосьці забараняюць – значыць, яно дакладна карыснае. І калі нам трэба сапраўды вучыць іх крытычнаму мысленню – можа, пачнём з таго, каб не забараняць інструмент, які вучыць думаць?
Якуб Ясінскі