Tag: Красная книга

Мядзведзь за ліцэнзію – зубрам падрыхтавацца?

Навіна ад

Пасля дзесяцігоддзяў намаганняў па захаванні мядзведзя ў Беларусі, від, які толькі нядаўна пачаў аднаўляцца, стаў мішэнню камерцыйных аўкцыёнаў. Пад выглядам “рэгулявання колькасці” дзяржава прадае права на адстрэл жывёл, што знаходзяцца ў Чырвонай кнізе. І робіць гэта – у інтарэсах замежных паляўнічых і палітычнай кан’юнктуры.

Буры мядзведзь на працягу многіх гадоў меў I катэгорыю аховы – як від, што знаходзіцца на мяжы знікнення. Яго колькасць у 1980-х гадах не перавышала 130 асобін у Беларусі. Толькі дзякуючы строгай ахове і доўгатэрміновай працы з захаваннем арэалу, папуляцыю ўдалося аднавіць да крыху больш як тысячы на пачатак 2025 года. Аднак нават сёння навукоўцы НАН Беларусі папярэджваюць: арэал застаецца фрагментарным, а паўднёвыя рэгіёны, уключаючы Палессе і Бярэзінскую пушчу, усё яшчэ пустыя. Таму поўнае выключэнне віду з Чырвонай кнігі – заўчаснае.

У Беларусі ўжо прайшлі першыя аўкцыёны на права здабычы… канкрэтнага мядзведзя. Не тыповага прадстаўніка віду, не асобіны, якая пагражае людзям, а жывой істоты з GPS-меткай. І ўсё гэта – пад воклічы «вядзём зважанае кіраванне папуляцыяй» і «развіваем паляўнічы турызм». Калі б мядзведзь умеў чытаць прэс-рэлізы, ён бы, мабыць, ужо ўцёк у Польшчу.

Я з маленства ведаю, што мядзведзь у нашых лясах – рэдкі госць. Калісьці іх засталося менш за паўтары сотні, і пра кожнага спецыялісты расказвалі амаль як пра легенду. Але цяпер, дзякуючы ахове, лічбы пайшлі ўгору: па стане на пачатак 2025 года ў Беларусі жыве 1066 мядзведзяў. Гэта сапраўды дасягненне, вынік дзесяцігоддзяў змагання за выжыванне віду, які яшчэ нядаўна лічыўся на мяжы знікнення.

І вось, замест таго каб ганарыцца прыродным адраджэннем і працягваць абарону, дзяржава вырашае адкрыць паляванне. Не для мясцовых, не ў межах неабходнага кантролю, а… праз аўкцыён для замежнікаў. Ці трэба казаць, што асноўныя прэтэндэнты – расійскія аматары страляць па ўсім, што рухаецца?

Мяркуецца, што будуць прададзены «ліцэнзіі» на 20 мядзведзяў у год. Маўляў, гэта мала, навукоўцы ўсё кантралююць, страляць будуць толькі там, дзе высокая шчыльнасць. Але, прабачце, ці не тыя самыя навукоўцы з НАН Беларусі яшчэ нядаўна казалі, што мядзведзь пакуль не засвоіў увесь патэнцыйны арэал, а на Палессі яго па-ранейшаму няма?

Я не супраць разумнага рэгулявання, калі жывёла выходзіць у вёску і становіцца пагрозай. Але дзе тут пагроза, калі лот №1 – самец у Віцебскай вобласці з каардынатамі, імем і прыкладным маршрутам? Мы што, пачалі прадаваць жывёл, як лоты ў інтэрнэт-краме?

Гэта ўжо не пра біялогію і не пра ахову прыроды. Гэта пра палітычную кан’юнктуру. Пакуль краіны ЕС закрываюць паляўнічы турызм, Беларусь адкрывае яго на поўную катушку – відаць, каб замясціць санкцыйныя дзіркі ў бюджэце. І хто ж гатовы выкласці дзясяткі тысяч еўра за «унікальны трафей»? Зразумела, не фермер з Клічава. А той, каму не хапае трофея для кабінета недзе ў Падмаскоўі.

Я не ведаю, колькі будзе каштаваць гэтая ліцэнзія, але дакладна ведаю, што кошт страты даверу да слова «ахова прыроды» нам усім давядзецца аплачваць доўга. І мядзведзь – не першы, і, баюся, не апошні, каго ператвораць у лот пад грыфам «асобая дзяржаўная значнасць». Быць можа, хутка пачнецца адстрэл яшчэ і зуброў? Нядаўна ж іх арэал пражывання пачалі пашыраць – цяпер яны з’явяцца пад Чэрыкавам.

Ці не пара ўжо спытаць сябе: мы ўсё яшчэ краіна, якая бароніць дзікую прыроду – ці краіна, якая прадае яе па частках у аўкцыённай зале?

Якуб Ясінскі

Фота з адкрытых крыніц

На Магілёўшчыне ўпершыню афіцыйна заўважылі птушку каравайку

Навіна ад

У Хоцімскім раёне сёлета была заўважана незвычайная для Магілёўшчыны птушка каравайка.

Як адзначае Хоцімская раённая інспекцыя аховы навакольнага асяроддзя, птушку ўдалося заўважыць у аграгарадку Бярозкі.

Нягледзячы на тое, што, па чутках, каравайку ўжо сустракалі на Магілёўшчыне, дагэтуль у афіцыйных крыніцах і навуковых публікацыях не было пацверджаных звестак пра рэгулярныя сустрэчы або гнездаванне гэтага віду ў рэгіёне. Асноўны арэал каравайкі ў Беларусі сканцэнтраваны ў паўднёвых і паўднёва-заходніх раёнах, асабліва на Палессі, дзе ёсць адпаведныя водна-балотныя ўгоддзі.

Нягледзячы на тое, што на Магілёўшчыне ёсць сваё Палессе, у цэлым Магілёўская вобласць характарызуецца менш спрыяльнымі ўмовамі для пражывання каравайкі, што і тлумачыць яе рэдкасць у гэтым рэгіёне. Тым не менш, у перыяд міграцый магчымыя выпадковыя залёты асобных асобін. Такія выпадкі патрабуюць пацверджання і фіксацыі ў арніталагічных базах даных.

Каравайка занесена ў Чырвоныя кнігі Расіі і Казахстана,

Фотаздымак: Хоцімская раённая інспекцыя аховы навакольнага асяроддзя

Краснокнижные пустельги нашли себе дом на чердаке общежития в Могилеве

Навіна ад

Две семьи редких соколов  пустельг обосновались на чердаке общежития в Могилеве. Городская среда пришлась хищникам по душе.

Чердак одного из общежитий на улице Гришина  в микрорайоне Техноприбор стал пристанищем для двух гнезд пустельг – малых соколов, занесенных в Красную книгу Беларуси. 

Весной птицы начали обживать слуховые окна, и вскоре появились птенцы, сообщает издание “Смартпресс”.

За соколами наблюдает и фотографирует их местный житель. Его снимки стали популярными – теперь смотреть на пустельг собираются десятки человек.

Руководство общежития не собирается прибегать к принудительным мерам выселения – депортации не будет.

Фото“Смартпресс”..

Осиповичский лесхоз продавал зубров коллегам из Черикова с “распилом” областного бюджета

Навіна ад

Комитет госконтроля рекомендовал Осиповичскому лесхозу умерить аппетиты, а Чериковскому — щедрость.

Комитет госконтроля Могилевской области провел проверку хода реализации плана по переселению зубров между Осиповичским и Чериковским лесхозами, сообщает “Беларусь Сегодня”.

В Беларуси численность зубров превысила 2000 особей. Четверть из них обитают в Осиповичском опытном лесхозе. Однако рост популяции привел к аграрным проблемам: зубры повреждают посевы.

Согласно исследованию Национальной Академии наук Беларуси, оптимальная численность зубров в этом регионе — 331 особь. К 2023 году их стало 540, что потребовало срочного переселения части популяции в Чериковский лесхоз.

В 2023 году был заключен договор на поставку 30 зубров. Стоимость контракта — 72 тысячи рублей. Однако в декабре лесхозы его аннулировали, не переселив ни одного животного.

Через месяц Чериковский лесхоз снова объявил закупку — на тот же объем и структуру, но уже по цене 106 тысяч рублей, что объяснили сменой источника финансирования — в ход пошел уже областной бюджет.

Анализ калькуляции затрат Осиповичского лесхоза показал, что часть сумм взята с потолка: осиповичские продавцы заломили цену, а чериковские покупатели торговаться не стали. 

Из планируемых 30 зубров в Чериков перевезли лишь девять. Животные предпочитали оставаться в природной среде, избегая хитроумных ловушек.

Материалы проверки направлены в правоохранительные органы для правовой оценки действий участников закупки.

Фото иллюстративного характера из открытых источников.

Шакал не попался: охотник застрелил краснокнижного барсука

Навіна ад

Охота обернулась уголовным делом – житель Осиповичского района, имея все разрешения, подстрелил не того зверя. В результате под прицел попал барсук, занесенный в Красную книгу.

У мужчины было все необходимое для охоты: карабин с прицелом ночного видения, лицензия на отстрел волка, лисы, енотовидной собаки и даже шакала. Однако в сумерках он выстрелил и убил животное, которого в списке не было – барсука, находящегося под охраной закона и включенного в Красную книгу Международного союза охраны природы.

Ошибка могла бы быть расценена как досадная оплошность, если бы охотник сразу заявил о случившемся. Но вместо этого он решил скрыть следы своего проступка – забрал тело животного домой и начал его разделывать. Именно за этим занятием его и застали сотрудники природоохранных служб.

Причиненный природе ущерб оценивается в 12 600 рублей. На бывшего, надо полагать, охотника возбуждено уголовное дело,сообщается на сайте Следственного комитета Республики Беларусь.

Фото: Следственный комитет РБ.

Рэдкага і самага вялікага на планеце чорнага слізня бачылі пад Магілёвам

Навіна ад

Шыза-чорны слізень лічыцца самым вялікім на нашай планеце. Ён сустракаецца вельмі рэдка, а нядаўна яго заўважылі пад Магілёвам.

Чытачы mogilev.media падзяліліся фотаздымкам з выявай незвычайнай жывёлы, якую яны пабачылі ў лесе пад Магілёвам. Яны паказалі, як на грыбе-сыраежцы красуецца вялізны смоўж незвычайнай шыза-чорнай афарбоўкі. Першапачаткова нашы чытачы спалохаліся, што следам за небяспечнымі іспанскімі слізнямі на Магілёўшчыну пачалі пранікаць нейкія новыя інвазіўныя віды малюскаў. 

чорны смоўж

Аднак, як высветлілася, гаворка вядзецца не пра інвазіўны, а пра цалкам натуральны для Беларусі від, шыза-чорнага смаўжа. Гэта вельмі рэдкая знаходка, падобныя жывёлы ўнесеныя ў Чырвоныя кнігі некалькіх краін і рэгіёнаў.

Шыза-чорны слізень (лац.: Limax cinereoniger) лічыцца самым буйным на нашай планеце. Даўжыня яго слізкага цела часам дасягае 30 см, што з’яўляецца рэкорднай лічбай для ўсіх яго суродзічаў. Сустракаецца гэты прадстаўнік атрада лёгачных смаўжоў практычна на ўсёй тэрыторыі Еўропы, выключэнне складаюць толькі самыя паўночныя і халодныя яе часткі.

чорны слізень

Шыза-чорны слізень водзіцца ў наступных рэгіёнах:

  • Германіі; 
  • Вялікабрытаніі і Ірландыі, дзе гэты від унесены ў Чырвоную кнігу;
  • у краінах Балтыі;
  • ва Ўкраіне;
  • Беларусі;
  • Малдавіі;
  • у паўднёвай Карэліі

Таксама ён жыве на ўсёй еўрапейскай частцы Расійскай Федэрацыі, а ў Маскоўскай, Самарскай, Ульянаўскай, Ніжагародскай і Кіраўскай абласцях знаходзіцца пад аховай дзяржавы.

чорный слизень

Гэта вельмі рэдкі від смаўжоў, які сустракаецца толькі ў адзінкавых экземплярах. Ён аддае перавагу вільготным лясістым мясцовасцям і паркам з добрым травяністым покрывам. Днём хаваецца ў дуплах дрэў, пад карчамі, ламаччам і камянямі, а ўначы выпаўзае з хованкі, каб перакусіць.

Фота з адкрытых крыніц

Мядзведзі запаланілі лясы Магілёўшчыны? Разбіраемся

Навіна ад

Памятаеце відэа з Бялыніцкага раёна, калі трактарыст засняў бойку двух медзвядзёў на лясной дарозе? Гэта адбылося каля вёскі Карытніца Бялыніцкага раёна, за 60 кіламетраў ад Магілёва. Але яшчэ зусім нядаўна мядзведзі не жылі на Магілёўшчыне.

Відэа можна пабачыць тут.

Яшчэ зусім нядаўна вучоныя лічылі, што на ўсёй тэрыторыі Беларусі жыве не болей за 80-100 мядзведзяў і не меней за 40. І гэта на тэрыторыю ў 207,6 тысяч квадратных кіламетраў. Меркавалася, што мядзведзь часам нават не мог знайсці сабе мядзведзіцу.

А на тэрыторыю Магілёўскай вобласці ў 2000-х гадах мядзведзі толькі заходзілі – з Бярэзінскага запаведніка і з Браншчыны. 

Але на працягу 2020-2022 гадоў колькасць сустрэч людзей з мядзведзямі па Беларусі павялічалася ў дзясяткі разоў. Такія сустрэчы зафіксаваны і на Магілёўшчыне.

Калі падлічылі, то ахнулі

Так, 13 жніўня 2021 года ў розных СМІ паведамлялася, што  400 кілаграмовы мядзведзь выйшаў у поле, а потым залез на лецішча ў в. Галубаўка Магілёўскага раёна. 

6 ліпеня 2022 года паведамлялася пра фіксаванне драпежніка каля в. Шапялевічы-Падар Круглянскага раёна. 

Аб яшчэ 4-5 сустрэчах у гэтым годзе распавядалі грыбнікі, якія не мелі магчымасці сфатаграфаваць мядзведзя.

Апошняе нападзенне мядзведзя на чалавека зафіксавана вясной 2018 года ў Віцебскім раёне. 

Мядзведзі фіксуюцца фота- і відэакамерамі ва ўсіх абласцях краіны.

Апошнія 20 гадоў колькасць чырвонакніжнх мядзведзяў не падлічвалі. А калі падлічылі ў 2021 годзе, то ахнулі. Іх аказалася не ад 40 да 100, а аж 580.

Вучоныя лічаць, што праз 5-6 гадоў іх колькасць дасягне 1000.

Мядзведзяў мяркуюць выключыць з Чырвонай кнігі

Начальнік аддзела паляўнічай гаспадаркі Міністэрства лясной гаспадаркі Аляксандр Казарэз распавядае: “Мы прапануем выключэнне з Чырвонай кнігі і дазвол палявання. Не таму, што мы такія тут усе крыважэрныя і жадаем мядзведзяў страляць. Мядзведзь наш, беларускі, з трафейнага пункта гледжання слабенькі, небуйны, для паляўнічых асаблівай цікавасці не ўяўляе. Ён расце кілаграмаў да 130–200. Для параўнання: на ўсходзе Расіі ёсць асобіны па 500-600 кілаграмаў, гэта значыць наш – малютка. Таму мы гаворым пра паляванне толькі з пункту гледжання кіравання рэсурсам”.

Буры мядзведзь жыве пераважна ў старых, глухіх лясах, якія чаргуюцца з балотамі, высечкамі і поймамі рэк.

 

Вялікі арлец, скапа, дэлаверская чайка. Рэдкіх і не бывалых для Беларусі птушак ратуюць у Бярэзінскім запаведніку

Навіна ад

Вялікі арлец і скапа занесеныя ў нацыянальную чырвоную кнігу. У запаведніку выяўленыя 9 гнездзішчаў скапы. Птушаняты сямі пар гэтай птушкі акальцаваныя.

Вялікі арлец – драпежная птушка, дужа рэдкая не толькі для Бярэзінскага запаведніка, але і для Еўропы. Яго колькасць мае тэндэнцыю да скарачэння і ён занесены ў чырвоны спіс Міжнароднага саюзу аховы прыроды як уразлівы від з высокай рызыкай знікнення ў дзікай прыродзе. У запаведніку сёлета ўдалося акальцаваць адно птушаня гэтай птушкі.

Паводле супрацоўнікаў прыродаахоўнай установы «Бярэзінскі біясферны запаведнік», тройчы фіксаваўся пралёт праз яго тэрыторыю дэлаверскай чайкі. Прадстаўнікі гэтага паўночнаамерыканскага віду ў апошнія дзесяцігоддзі рэгулярна залятаюць у Еўропу.

У запаведніку адзначаюць : калі беларуская арніта-фаўністычная камісія адобрыць рэгістрацыю дэлаверскай чайкі, то гэты від папоўніць спіс птушак Беларусі ў цэлым, і Бярэзінскага біясфернага запаведніка ў прыватнасці.

Бярэзінскі біясферны запаведнік месціцца ў паўночнай частцы Беларусі за 120 кіламетраў ад Мінска. Яго плошча 85,2 тысяч гектараў. Цэнтр запаведніка – у вёсцы Дамжэрыцы Лепельскага раёну. Уваходзіць у сусветную сетку біясферных запаведнікаў ЮНЕСКА.

Створаны для аховы і развядзення рэдкіх відаў жывёл, якія занесены ў нацыянальную Чырвоную кнігу. Першапачаткова ствараўся для аховы баброў і птушак.

Сваёй біялагічнай разнастайнасцю і ўнікальнасцю прыродных комплексаў запаведнік мае выключную значнасць для ўсёй Еўропы. Тут захаваліся чатыры тыпы экасістэм: густыя лясы, гразкія балоты, хуткаплынныя вадаёмы і чыстыя лугі.

 

Пераважаюць лясы, якія займаюць пад 90 працэнтаў тэрыторыі запаведніка. Асаблівую цікавасць уяўляюць абарыгенныя натуральныя лясныя фармацыі сасновых, чорна альховых і пухната бярозавых балотных лясоў, якія існуюць як разлеглыя балотныя масівы.

Натуральныя балоты запаведніка займаюць 43 000 га, што робіць яго адным з найбуйнейшых балотных масіваў у Еўропе.

Акрамя ракі Бярэзіны, якая цячэ праз запаведнік 110 кіламетраў і мае больш за 50 дробных прытокаў, у ім багата вялікіх і малых азёр.

фота з рэсурсаў: lesnyeozera.com, berezinsky.by 

У Белавежскай пушчы адшуканыя беларускія архідэі. Пабачце, як яны выглядаюць

Навіна ад

Нашу «паўночную» архідэю называюць – любкай зелянявацветнай (Platanthera chlorantha).

Гэта шматгадовая травяністая расліна з сямейства Архідных.

Любка аднесеная да IV катэгорыі аховы Чырвонай кнігі Беларусі як патэнцыйна ўразлівы від.

Знешні яе выгляд сціплы, але вытанчаны і высакародны.

У пачатку лета ў любкі з’яўляецца адзіны цветанос, увянчаны друзлым суквеццем з 10-25 зелянява-белых кветак практычна без паху, адзначана на сайце Нацыянальнага парку “Белавежская пушча”.

Лічыцца, што беларуская архідэя добра пераносіць моцнае зацяненне, але ўсё ж найбольшыя яе зараслі выяўленыя ля лясных дарог і прасек, каля «вокнаў» драўнянага полага, то бок, там, дзе ўмовы асвятлення больш спрыяльныя для расліны.

Архідэі адносяцца да найстаражытнага сямейства, якое ўзнікла ў познемелавую эпоху. Узрост найбольш старажытных відаў складае 140 мільёнаў гадоў.

На Магілёўшчыне аднаму з заказнікаў змянілі рэжым аховы і яго статус таксама

Навіна ад

У Быхаўскім раёне мясцовы рэспубліканскі ландшафтны заказнік «Старыца» стаў проста рэспубліканскім заказнікам. Пераўтварэнне статусу тлумачыцца зменамі межаў, рэжымам аховы і выкарыстаннем.

probelarus.by

Заказнік быў заснаваны 27 лютага 1997 году. Яго плошча – 2033 гектары. Ранейшы статус прадугледжваў ахову спецыфічных поймавых ландшафтаў у даліне Дняпра. У ім прадстаўленыя стромкія і пакатыя схілы, фрагменты тэрас, эолавых пагоркаў. На ягонай тэрыторыі знаходзяцца 27 азёр серпападобнай формы і возера Старыца.

Тут растуць чырвона кніжны вадзяны арэх. З птушак варакушка, а з жамяры жужалі ды пераліўніца.

Магілёўскай вобласці бракуе асабліва ахованых прыродных мясцін.

Паводле прыродазнаўцаў у рэгіёне няма ніводнага нацыянальнага парка, ці запаведніка рэспубліканскага ўзроўню.

У 1990-я гады планавалі стварыць Свіслацка-Бярэзінскі нацыянальны парка, але замест яго на тэрыторыі Кіраўскага, Клічаўскага і Асіповіцкага раёнаў зрабілі заказнік рэспубліканскага значэння.

На Магілёўшчыне толькі 5 заказнікаў і 14 помнікаў рэспубліканскага значэння.

Калі ў краіне ахоўваныя тэрыторыі складаюць 9,1%, з лідарамі Брэсцкай і Гродзенскай абласцямі, то Магілёўская займае апошняе месца з доляй удвая меншай за сярэднерэспубліканскі паказчык.