Tag: охрана природы

Мядзведзь за ліцэнзію – зубрам падрыхтавацца?

Навіна ад

Пасля дзесяцігоддзяў намаганняў па захаванні мядзведзя ў Беларусі, від, які толькі нядаўна пачаў аднаўляцца, стаў мішэнню камерцыйных аўкцыёнаў. Пад выглядам “рэгулявання колькасці” дзяржава прадае права на адстрэл жывёл, што знаходзяцца ў Чырвонай кнізе. І робіць гэта – у інтарэсах замежных паляўнічых і палітычнай кан’юнктуры.

Буры мядзведзь на працягу многіх гадоў меў I катэгорыю аховы – як від, што знаходзіцца на мяжы знікнення. Яго колькасць у 1980-х гадах не перавышала 130 асобін у Беларусі. Толькі дзякуючы строгай ахове і доўгатэрміновай працы з захаваннем арэалу, папуляцыю ўдалося аднавіць да крыху больш як тысячы на пачатак 2025 года. Аднак нават сёння навукоўцы НАН Беларусі папярэджваюць: арэал застаецца фрагментарным, а паўднёвыя рэгіёны, уключаючы Палессе і Бярэзінскую пушчу, усё яшчэ пустыя. Таму поўнае выключэнне віду з Чырвонай кнігі – заўчаснае.

У Беларусі ўжо прайшлі першыя аўкцыёны на права здабычы… канкрэтнага мядзведзя. Не тыповага прадстаўніка віду, не асобіны, якая пагражае людзям, а жывой істоты з GPS-меткай. І ўсё гэта – пад воклічы «вядзём зважанае кіраванне папуляцыяй» і «развіваем паляўнічы турызм». Калі б мядзведзь умеў чытаць прэс-рэлізы, ён бы, мабыць, ужо ўцёк у Польшчу.

Я з маленства ведаю, што мядзведзь у нашых лясах – рэдкі госць. Калісьці іх засталося менш за паўтары сотні, і пра кожнага спецыялісты расказвалі амаль як пра легенду. Але цяпер, дзякуючы ахове, лічбы пайшлі ўгору: па стане на пачатак 2025 года ў Беларусі жыве 1066 мядзведзяў. Гэта сапраўды дасягненне, вынік дзесяцігоддзяў змагання за выжыванне віду, які яшчэ нядаўна лічыўся на мяжы знікнення.

І вось, замест таго каб ганарыцца прыродным адраджэннем і працягваць абарону, дзяржава вырашае адкрыць паляванне. Не для мясцовых, не ў межах неабходнага кантролю, а… праз аўкцыён для замежнікаў. Ці трэба казаць, што асноўныя прэтэндэнты – расійскія аматары страляць па ўсім, што рухаецца?

Мяркуецца, што будуць прададзены «ліцэнзіі» на 20 мядзведзяў у год. Маўляў, гэта мала, навукоўцы ўсё кантралююць, страляць будуць толькі там, дзе высокая шчыльнасць. Але, прабачце, ці не тыя самыя навукоўцы з НАН Беларусі яшчэ нядаўна казалі, што мядзведзь пакуль не засвоіў увесь патэнцыйны арэал, а на Палессі яго па-ранейшаму няма?

Я не супраць разумнага рэгулявання, калі жывёла выходзіць у вёску і становіцца пагрозай. Але дзе тут пагроза, калі лот №1 – самец у Віцебскай вобласці з каардынатамі, імем і прыкладным маршрутам? Мы што, пачалі прадаваць жывёл, як лоты ў інтэрнэт-краме?

Гэта ўжо не пра біялогію і не пра ахову прыроды. Гэта пра палітычную кан’юнктуру. Пакуль краіны ЕС закрываюць паляўнічы турызм, Беларусь адкрывае яго на поўную катушку – відаць, каб замясціць санкцыйныя дзіркі ў бюджэце. І хто ж гатовы выкласці дзясяткі тысяч еўра за «унікальны трафей»? Зразумела, не фермер з Клічава. А той, каму не хапае трофея для кабінета недзе ў Падмаскоўі.

Я не ведаю, колькі будзе каштаваць гэтая ліцэнзія, але дакладна ведаю, што кошт страты даверу да слова «ахова прыроды» нам усім давядзецца аплачваць доўга. І мядзведзь – не першы, і, баюся, не апошні, каго ператвораць у лот пад грыфам «асобая дзяржаўная значнасць». Быць можа, хутка пачнецца адстрэл яшчэ і зуброў? Нядаўна ж іх арэал пражывання пачалі пашыраць – цяпер яны з’явяцца пад Чэрыкавам.

Ці не пара ўжо спытаць сябе: мы ўсё яшчэ краіна, якая бароніць дзікую прыроду – ці краіна, якая прадае яе па частках у аўкцыённай зале?

Якуб Ясінскі

Фота з адкрытых крыніц

Калі рыба – маўчыць, а Міністэрства – плануе

Навіна ад

У краіне, дзе нават у тралейбусе можна пачуць пра кліматычныя нормы, апошнім інфармацыйным выбухам стала цішыня вакол вады. Міністэрства прыродных рэсурсаў без лішняга шуму апублікавала пастанову, якой забараняе аматарскую рыбалку ў дзясятках участкаў па ўсёй Беларусі. Дакумент з’явіўся на Нацыянальным прававым інтэрнэт-партале – і так ціха, як быццам бы гаворка ішла не пра масавае абмежаванне вольнага адпачынку, а пра нейкую дробную тэхнічную карэкціроўку. А між тым – вуду прыйдзецца скласці. Можа, і надоўга.

Па ўсёй Беларусі ўведзены масавыя абмежаванні на аматарскую рыбалку. Цэлыя ўчасткі рэк і каналаў, раней даступныя для спакойнага адпачынку з вудай, цяпер трапілі пад забарону. Аргументы – ахова водных рэсурсаў і бяспека. Аднак з практычнага боку гэтыя меры выглядаюць як чарговая лабірынтная схема, з якой павінны разбірацца тыя, хто хацеў проста палавіць карася ў выхадны.

Я часта казаў, што рыбалка – гэта не спорт, а філасофія. У мяне нават ёсць сябра Валодзя, які на лаўцы каля Дняпра сядзіць з вудай. Ён называе гэта «дзіцячым спакоем», а я – «ўцёкамі ад навін». Але вось і навіны дагналі нават Валодзю: рыбачыць цяпер нельга. Прынамсі, не там і не так, як раней.

Гэта адчуваецца, як калі б у бібліятэцы забаранілі чытаць уголас – тэхнічна правільна, але штосьці ламаецца ў сэнсе.

Забаранілі рыбачыць на Дняпры ад завода “Кірава” ў Магілёве і да самага вусця Дзебры. Але, з улікам таго, што завод апошнім часам больш дыміць, чым вырабляе, можна меркаваць, што рыба адтуль і так ужо эмігравала. Але забарона – гэта ж пра прынцып.

Праўда, прынцып незразумелы. Тое, што ў нас нельга – зразумела, а вось чаму – ужо не. Пагатоў, што спіс забароненых участкаў выглядае як маршруты квесту: знайдзі вусце безымяннага ручая, вымерай 1700 метраў уніз, пасварыся з GPS – і вуаля, не рыбачыць. Падобна да гульні, дзе галоўны прыз – штраф ад інспектара з пранізлівым позіркам.

Асабліва мне падабаецца, што ў Полацку забарона дзейнічае круглы год — з 9 чэрвеня па 8 чэрвеня. Гэта нават не цырк, гэта літаратурны прыём! Паэтычны кругазварот забароны.

А вось у Аўгустоўскім канале рыбачыць можна толькі між шлюзам і бетонным прычалам «Дмісевічы» ў перыяд з 15 кастрычніка па 15 красавіка. Гэта не даты — гэта нейкі каляндар для сакральнага рыбацтва. Я ўжо ўяўляю, як у Instagram з’яўляюцца пасты: «Сёння адкрыўся сезон, 50 метраў ад шлюза — поспеху мне і маім чатыром вусатым трафеям!»

Што з усяго гэтага вынікае? Ды тое, што дзяржава вырашыла абараніць прыроду ад нас, хоць часам здаецца, што гэта прырода мусіла б абараняцца ад самога дзяржаўнага клопату. Як той сом, што жыве дзесьці ў Келбаскай затоцы, і цяпер, напэўна, думае, што людзі зніклі. А людзі – проста вымушаныя сядзець на беразе без вуды. Глядзець у ваду. Слухаць сябе.

Можа, гэта і ёсць сапраўдны эка-курс. Толькі вось рыба ўжо маўчыць, а я ўжо не магу.

Якуб Ясінскі

Фота ілюстрацыйнае

Краснокнижные пустельги нашли себе дом на чердаке общежития в Могилеве

Навіна ад

Две семьи редких соколов  пустельг обосновались на чердаке общежития в Могилеве. Городская среда пришлась хищникам по душе.

Чердак одного из общежитий на улице Гришина  в микрорайоне Техноприбор стал пристанищем для двух гнезд пустельг – малых соколов, занесенных в Красную книгу Беларуси. 

Весной птицы начали обживать слуховые окна, и вскоре появились птенцы, сообщает издание “Смартпресс”.

За соколами наблюдает и фотографирует их местный житель. Его снимки стали популярными – теперь смотреть на пустельг собираются десятки человек.

Руководство общежития не собирается прибегать к принудительным мерам выселения – депортации не будет.

Фото“Смартпресс”..

Осиповичский лесхоз продавал зубров коллегам из Черикова с “распилом” областного бюджета

Навіна ад

Комитет госконтроля рекомендовал Осиповичскому лесхозу умерить аппетиты, а Чериковскому — щедрость.

Комитет госконтроля Могилевской области провел проверку хода реализации плана по переселению зубров между Осиповичским и Чериковским лесхозами, сообщает “Беларусь Сегодня”.

В Беларуси численность зубров превысила 2000 особей. Четверть из них обитают в Осиповичском опытном лесхозе. Однако рост популяции привел к аграрным проблемам: зубры повреждают посевы.

Согласно исследованию Национальной Академии наук Беларуси, оптимальная численность зубров в этом регионе — 331 особь. К 2023 году их стало 540, что потребовало срочного переселения части популяции в Чериковский лесхоз.

В 2023 году был заключен договор на поставку 30 зубров. Стоимость контракта — 72 тысячи рублей. Однако в декабре лесхозы его аннулировали, не переселив ни одного животного.

Через месяц Чериковский лесхоз снова объявил закупку — на тот же объем и структуру, но уже по цене 106 тысяч рублей, что объяснили сменой источника финансирования — в ход пошел уже областной бюджет.

Анализ калькуляции затрат Осиповичского лесхоза показал, что часть сумм взята с потолка: осиповичские продавцы заломили цену, а чериковские покупатели торговаться не стали. 

Из планируемых 30 зубров в Чериков перевезли лишь девять. Животные предпочитали оставаться в природной среде, избегая хитроумных ловушек.

Материалы проверки направлены в правоохранительные органы для правовой оценки действий участников закупки.

Фото иллюстративного характера из открытых источников.

Магутны крок па перадухіленню вымірання жыцця на планеце

Навіна ад

Канферэнцыя ААН зацвердзіла пакт па ахове 30% зямлі і акіяну планеты да 2030 года. 

У Манрэалі на канферэнцыі ААН, як паведамляюць Euronews, зацверджана амбіцыйнае пагадненне па аднаўленню біяразнастайнасці прыроды нашай планеты. 

Згодна з апошнім дакладам Сусветнага фонду дзікай прыроды, з 1970 года папуляцыі дзікіх жывёлаў знізіліся ў сярэднім на 69%. Арганізацыя адзначае, што такі высокі тэмп з’яўляецца вынікам чалавечай дзейнасці і патрабуе рашучых дзеянняў.

Пасля больш чым чатырох гадоў перагавораў, пераносаў самміта з-за ковіду і абмеркаванняў да позняй ночы ў Манрэалі 200 краін-удзельніц падпісалі пагадненне, якое ўжо назвалі гістарычным. 

Яно было дасягнута за дзень да заканчэння канферэнцыі і вызначае тэрміновыя меры па перадухіленні хуткай страты многіх відаў флоры і фаўны.

Самай важнай часткай пагаднення з’яўляецца абавязак абараніць 30% зямлі і вод, якія да 2030 года лічацца важнымі для біяразнастайнасці. У цяперашні час 17% зямлі і 10% марскіх раёнаў знаходзяцца пад абаронай.

Удзельнікі перамоў дасягнулі згоды па рэалізацыі праекта, які стане найбольш значным намаганнем па абароне кантынентаў і акіянаў. А самае важнае тое, што прадугледжаны крытычна важны механізм фінансаванне для падтрымання біяразнастайнасці ў развіваючыхся краінах.

У рэзалюцыі ўказаны 23 цэлі, якія чалавецтва павінна дасягнуць да 2030 года. Для гэтага багатыя краіны павінны будуць на абарону экасістэм выдзеліць бедным дзяржавам каля 20 мільярдаў даляраў да 2025 года.

Пагадненне прадугледжвае сур’ёзныя змены ў сферы сельскай гаспадаркі, ланцужкоў паставак і ролі карэнных абшчын у захаванні прыроды. У ліку гэтага плануецца на дзве трэці скараціць траплянне ў навакольнае асяроддзе пестыцыдаў, і напалову – траплянне іншых біягенных рэчываў, а таксама ліквідаваць пластыкавыя адыходы.

Раней урады дзесяцігоддзямі не маглі дасягнуць экалагічных мэтаў, якія яны ставілі перад сабой. Так што гэты самміт павінен стаць магутным крокам да перадухілення вымірання жыцця на планеце.

Дзівосны свет, народжаны памерлай драўнінай. Прыгожыя фота з Белавежскай пушчы

Навіна ад

Эколагі ведаюць, што насамрэч мёртвая драўніна – жывая. Гэта спажыўнае асяроддзе для казурак, грыбоў, міксаміцэтаў, імхоў, лішайнікаў. Гэтыя стварэнні абавязаныя свайму нараджэнню аджылым век дрэвам.

Прыродаахоўная ўстанова «Нацыянальны парк «Белавежская пушча» апублікавала серыю фотаздымкаў з «фантастычнымі» насельнікамі «аджылага лесу».

«Сярод насельнікаў загінулых дрэваў сустракаюцца сапраўды дзіўныя істоты. Трэба толькі ўважліва прыгледзецца да навакольнай дзікай прыроды – і тады адкрыецца проста дзіўнай прыгажосці свет», – адзначана на сайце ўстановы.

У лесе памерлыя дрэвы знаходзяцца на розных стадыях раскладання – ад тых, што толькі заваліліся да амаль ператвораных у пацяруху, цалкам паглынутых пластом імхоў і лішайнікаў.

фота: hnpbp.by